Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (sıra No: 569)

VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

(SIRA NO: 569)

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) 22/6/2022 tarihli
ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasında, katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile
düzenleyecekleri belgelerin yabancı para birimiyle tutulabilmesi ve
düzenlenebilmesine ilişkin olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine bağlı olmaksızın düzenleme yapmaya Hazine ve Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

(2) Anılan fıkra
kapsamında İstanbul Finans Merkezinde yer alacak katılımcıların defter
kayıtlarını Türk lirası dışında yabancı para biriminde tutabilmelerine
ilişkin usul ve esasların belirlenmesi bu Tebliğin amacını ve kapsamını
oluşturmaktadır.

Yasal dayanak

MADDE 2- (1)
7412 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasında, “(1)
Katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri
belgelerin yabancı para birimiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesine
ilişkin olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine bağlı
olmaksızın düzenleme yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
hükmüne yer verilmiştir.

Katılımcılar
tarafından yabancı para cinsinden defter tutulması

MADDE 3- (1)
7412 sayılı Kanuna göre katılımcı, katılımcı belgesi alarak ofis alanında
faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişileri, bunların şubeleri ile
temsilciliklerini, adi ortaklıkları, irtibat bürolarını, bölgesel yönetim
merkezlerini ve ulusal varlık fonlarını ifade etmektedir.

(2) 7412 sayılı
Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının Bakanlığımıza verdiği
yetkiye dayanılarak, İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren ve
faaliyetleri münhasıran 7412 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin
birinci fıkrasında sayılan indirim ve istisnalara esas teşkil eden
faaliyetler veya 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar
Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi
kapsamındaki kazanç indirimine esas teşkil eden faaliyetlerden oluşan
katılımcılardan dileyenlerin, 2025 hesap döneminden (kendilerine özel hesap
dönemi tayin edilenlerde 2025 yılında başlayan hesap döneminden) itibaren
defter kayıtlarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (TCMB) günlük
olarak kuru belirlenen herhangi bir yabancı para birimi ile yapabilmeleri
Bakanlığımızca uygun bulunmuştur. Diğer taraftan, faaliyetleri münhasıran
bu fıkrada belirtilen faaliyetlerden olmakla birlikte, Tebliğin yayımı
tarihi itibarıyla katılımcı belgesini henüz almayan ancak, 31/12/2024 tarihine
kadar katılımcı belgesi almak suretiyle bu yerde ilk defa işe başlayan
katılımcılardan isteyenler, işe başladıkları tarihten itibaren defter
kayıtlarını TCMB tarafından günlük olarak kuru belirlenen herhangi bir
yabancı para birimi ile tutabileceklerdir.

(3) İkinci
fıkrada belirtilen faaliyetlerden farklı olarak bu bölgede veya bölge
dışında başkaca faaliyetleri de bulunan katılımcılardan bölge içerisindeki
şubelerine münhasır olmak üzere defter kayıtlarını yabancı para birimi ile
tutmak isteyenler, gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı bulundukları
vergi daireleri aracılığıyla Başkanlığımıza yazılı olarak başvuruda
bulunacaklardır.

(4) Faaliyetleri
üçüncü fıkra kapsamında belirtilen faaliyetlerden müteşekkil olan ve
bölgedeki faaliyetlerine ilişkin defter kayıtlarını yabancı para birimiyle
tutmak isteyen katılımcıların başvuruda bulunabilmesi için;

a) Başvuru tarihi
itibarıyla sermayesinin en az % 30'unun ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi
Türkiye'de bulunmayan kişilere ait olan işletmelere ait olması,

b) Başvurunun
yapıldığı tarihten önceki en yakın hesap dönemi sonunda, bölgedeki
faaliyetlerden elde edilen gelirlerinin en az %30’unun ikinci fıkrada
belirtilen faaliyetlerden elde edilen gelirlerden olması,

şarttır. İlk defa
işe başlayan katılımcılar için (b) bendinde belirtilen gelir şartı
aranılmayacaktır.

(5) Üçüncü ve
dördüncü fıkralar kapsamdaki yabancı para birimi ile defter tutma
talebinin, defterlerin kullanılacağı hesap döneminin en geç iki ay
öncesinden yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan başvuru
dilekçesinin ekinde;

a) Katılımcı
belgesi örneğine ve defter kaydının tutulmak istenildiği yabancı para
birimine,

b) Ofis alanı
içindeki ve dışındaki faaliyet konularına ilişkin bilgiler ile ortaklık
yapısına ilişkin bilgilere,

c) Ofis alanı
içindeki ve dışındaki faaliyetlerin hacmini gösterir brüt satış hasılatına yönelik
bilgilere,

ç) İkinci fıkrada
belirtilen faaliyetlerden elde edilen brüt satış hasılatının, bölge
içerisindeki tüm faaliyetlerden elde edilen brüt satış hasılatına oranına,

yer verilecektir.
Bölgede ilk defa işe başlayacak katılımcıların ise bu fıkranın (a) ve (b)
bentlerinde yer alan bilgileri ibraz etmeleri yeterlidir.

(6) Üçüncü ve
dördüncü fıkralar kapsamında yapılan başvurular Başkanlığımızca başvurunun
yapıldığı hesap dönemi sonuna kadar sonuçlandırılacaktır. Bölgede ilk defa
işe başlayacak katılımcıların başvurularının kısa sürede
sonuçlandırılabilmesi bakımından, vergi dairelerine yapılacak başvurular
ivedilikle Başkanlığımıza intikal ettirilecektir. Başvurunun incelenmesi
sonucunda durumu uygun görülen katılımcı belgesine sahip mükelleflerin
defter kayıtlarını yabancı para birimi ile tutmalarına Bakanlık tarafından
izin verilebilecektir.

(7) Yabancı para
birimiyle defter tutmaları uygun görülenlerin, defterlerini bilanço esasına
göre tutmaları gerekmektedir.

(8) Bu Tebliğ
kapsamında defter kayıtlarını yabancı para birimiyle tutan katılımcılar,
Türk lirasıyla yaptıkları işlemlerini, işlemin gerçekleştiği gündeki TCMB
tarafından ilan edilen döviz alış kurlarını kullanmak suretiyle defterlerin
tutulduğu yabancı para birimine çevireceklerdir. Defterlerin tutulduğu
yabancı para birimi dışındaki başka yabancı para birimleriyle yapılan
işlemlerde ise işlemin gerçekleştiği gündeki TCMB tarafından ilan edilen
çapraz kurlar kullanılacaktır. Öte yandan ilana konu edilmiş çapraz
kurun bulunmaması durumunda, yabancı para birimiyle yapılan söz konusu
işlemler öncelikle TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurları dikkate
alınarak Türk lirasına çevrilecek ve ardından aynı gün için TCMB tarafından
ilan edilen döviz alış kurları dikkate alınarak defterlerin tutulduğu
yabancı para birimi karşılığı tespit edilecektir.

Örnek 1- İstanbul
Finans Merkezinde faaliyet gösteren ve defter kayıtlarını ABD doları
cinsinden tutan katılımcı (A) A.Ş. adına 20/8/2026 tarihinde Avro
cinsinden bir fatura düzenlenmiştir.

Buna göre (A)
A.Ş. faturanın düzenlendiği tarihteki TCMB tarafından ilan edilen
Avro/Dolar çapraz kurunu kullanmak suretiyle Avro cinsinden tanzim edilen
söz konusu fatura tutarını ABD dolarına çevirerek defter kayıtlarına
alacaktır.

Örnek 2- Katılımcı
belgesi alarak İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren (B) A.Ş. defter
kayıtlarını Avro cinsinden tutmaktadır. Söz konusu mükellef adına 9/9/2026 tarihinde
Rumen leyi para birimi cinsinden fatura düzenlenmiştir. Faturanın düzenlendiği
tarih itibarıyla TCMB tarafından Rumen leyi/Avro çapraz kuru
belirlenmemektedir.

Buna göre (B)
A.Ş. öncelikle fatura tarihi itibarıyla TCMB tarafından ilan edilen döviz
alış kurunu kullanmak suretiyle Rumen leyi cinsinden olan bu fatura
tutarının Türk lirası karşılığını tespit edecek, tespit edilen Türk lirası
karşılık daha sonra Avro cinsine çevrilerek deftere kaydedilecektir.

(9) Defter
kayıtlarını yabancı para birimi cinsinden tutan katılımcılar, işletmeye
dâhil kıymetlerin değerlerini ve dönem sonu vergi matrahlarını (geçici
vergi dönemleri dâhil) kayıt yapılan para birimine göre tespit
edeceklerdir.

(10) Malın teslim
edildiği veya hizmetin ifa edildiği tarih esas itibarıyla işlemin
gerçekleştiği gün olarak dikkate alınacaktır. Ancak, mal teslimi veya
hizmet ifasından önce faturanın düzenlenmesi durumunda, faturanın
düzenlendiği tarih işlemin gerçekleştiği gün olarak kabul edilecektir.

(11) Yabancı para
birimi cinsinden ilk kayıt yapılan hesap dönemi dahil üçüncü
hesap döneminin sonuna kadar defter kayıtlarına esas alınan yabancı para
biriminden başka bir yabancı para birimine dönülemeyecektir.

Örnek 3- İstanbul
Finans Merkezinde faaliyet gösteren katılımcı (C) A.Ş. 2026 hesap
döneminden itibaren Avro cinsinden defter tutmaya başlamıştır. Buna göre,
adı geçen mükellef 2028 hesap dönemi de dâhil olmak üzere üç hesap dönemi
boyunca başka bir yabancı para birimi cinsinden defter tutamayacaktır.
Ancak 2029 hesap döneminden itibaren ABD doları başta olmak üzere TCMB
tarafından günlük olarak kuru belirlenen diğer yabancı para birimleri
cinsinden defter tutulabilecektir.

(12) İstanbul
Finans Merkezinde faaliyette bulunup defter kayıtlarını yabancı para birimi
ile tutan mükellefler, takip eden hesap döneminin başından itibaren defter
kayıtlarını Türk lirası ile tutabileceklerdir. Ancak, bu suretle defter
kayıtlarını takip eden hesap döneminden itibaren Türk lirası ile tutmaya
başlayan mükelleflerin üç hesap dönemi boyunca defter kayıtlarını Türk
lirası ile tutmaları şarttır.

(13) İstanbul
Finans Merkezinde faaliyette bulunup defter kayıtlarını yabancı para birimi
ile tutan mükelleflerden katılımcı belgeleri dönem içerisinde iptal
edilenler, takip eden hesap döneminin başından itibaren defter kayıtlarını
Türk lirası ile tutacaklardır.

Defter
kayıtlarını yabancı para birimiyle tutan katılımcılar tarafından verilecek
beyannameler

MADDE 4- (1)
Defter kayıtlarını yabancı para birimiyle tutan katılımcılar,
beyannamelerini ve beyanname eki bilanço ve gelir tablolarını,
beyannamelerin verilmesi gereken ayın ilk gününün TCMB tarafından ilan
edilen döviz alış kuru dikkate alınmak suretiyle Türk lirasına çevirecek ve
bildirim ile beyanlarını Türk lirası üzerinden yapacaklardır. Geçici vergi
dönemleri itibarıyla verilecek beyannamelerde ise geçici vergi
beyannamesinin verilmesi gereken ayın birinci gününde ilan edilen kurlar
dikkate alınacaktır.

(2) Beyannameye
konu verginin ödenmesi, mahsubu ve iadesi işlemlerinde de Türk lirası esas
alınacaktır.

Örnek 4- İstanbul
Finans Merkezinde faaliyet gösteren ve 2025 hesap döneminden itibaren
defter kayıtlarını Rus rublesi para birimi cinsinden tutan katılımcı (D)
A.Ş. 2025 hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesini, 2026
yılının Nisan ayının birinci gününde TCMB tarafından ilan edilen Rus
rublesi alış kurunu dikkate alarak Türk lirası cinsinden verecektir.

(3) Birinci fıkra
kapsamında, beyannamenin verilmesi gereken ayın ilk gününde TCMB tarafından
döviz kurunun belirlenmediği durumlarda, söz konusu günden önceki ilk iş
gününde ilan edilen döviz alış kurları dikkate alınacaktır.

Defter
kayıtlarını yabancı para birimiyle tutan katılımcıların bildirim
yükümlülüğü

MADDE 5- (1)
213 sayılı Kanunun 148 inci maddesi gereği, 3 üncü maddenin ikinci
fıkrasında yer alan şartları sağlayan katılımcılar, defter kayıtlarını
yabancı para birimi ile tutmaya başlayacakları hesap döneminin ilk ayının
sonuna kadar hangi yabancı para birimi ile kayıt yapacaklarını gelir veya
kurumlar vergisi yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesine bildireceklerdir.

(2) Hesap dönemi
içerisinde ilk defa işe başlayıp, 3 üncü maddenin ikinci fıkrasında
şartları sağlamak suretiyle defter kayıtlarını yabancı para birimi ile
tutan katılımcılar, defter kayıtlarını yabancı para birimi ile tutmaya
başlayacakları tarihi izleyen ayın sonuna kadar hangi yabancı para birimi
ile kayıt yapacaklarını gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı
bulunduğu vergi dairesine bildireceklerdir.

(3) Bu bölümdeki
bildirimleri süresinde yapmayanlar veya yanıltıcı bildirimde bulunanlar
hakkında 213 sayılı Kanunun ilgili ceza hükümleri tatbik olunacaktır.

(4) Yaptıkları
başvuru sonucu defter kayıtlarını yabancı para birimi ile tutmalarına
Bakanlık tarafından izin verilen katılımcıların, bu Tebliğin bu maddesi
kapsamında bildirimde bulunmalarına gerek bulunmamaktadır.

Yürürlük

MADDE 6- (1)
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 7- (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.