Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (sıra No: 530)

VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ


(SIRA NO: 530)


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1 – (1) 4/1/1961 tarihli
ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa, 16/5/2018 tarihli ve 7144 sayılı Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesi ile eklenen
geçici 31 inci madde uyarınca, bilanço esasına göre defter tutan tam mükellef
gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin aktiflerinde yer alan
taşınmazlarının değerlerinin Yİ-ÜFE değerindeki artış oranı dikkate alınmak
suretiyle yeniden hesaplanması uygulamasına ilişkin usul ve esaslar 6/7/2018
tarihli ve 30470 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliği (Sıra No: 500)’nde açıklanmıştı.


(2) 3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin
Kanunun 11 inci maddesi ile söz konusu geçici maddenin altıncı fıkrasından
sonra gelmek üzere bir fıkra eklenmiş olup, bu fıkranın uygulamasına ilişkin
usul ve esasların belirlenmesi bu Tebliğin amaç ve kapsamını teşkil etmektedir.


Yasal mevzuat ve dayanak


MADDE 2 – (1) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;


-
262 nci maddesinde, “Maliyet bedeli,
iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması
münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum
giderlerin toplamını ifade eder.”,


-
265 inci maddesinde, “Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında
gösterilen hesap değeridir.”,


-
269 uncu maddesinde, “İktisadi işletmelere dahil bilumum
gayrimenkuller maliyet bedelleri ile değerlenir.


Bu
kanuna göre, aşağıdaki yazılı kıymetler gayrimenkuller gibi değerlenir:


1.
Gayrimenkullerin mütemmim cüzüleri ve
teferruatı;


2.
Tesisat ve makinalar;


3.
Gemiler ve diğer taşıtlar;


4. Gayrimaddi haklar.”,


-
270 inci maddesinde, “Gayrimenkullerde, maliyet bedeline, satınalma bedelinden başka, aşağıda yazılı giderler
girer:


1. Makina ve tesisatta gümrük vergileri, nakliye ve
montaj giderleri;


2.
Mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve arsasının tesviyesinden
mütevellit giderler.


Noter,
mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve tellaliye giderleri
ile Emlak Alım ve Özel Tüketim Vergilerini maliyet bedeline ithal etmekte veya
genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttirler.”,


-
271 inci maddesinde, “İnşa edilen binalarda ve gemilerde, imal edilen makina ve tesisatta bunların inşa ve imal giderleri,
satın alma bedeli yerine geçer.”,


-
272 nci maddesinde, “Normal bakım, tamir ve
temizleme giderleri dışında, gayrimenkulü veya elektrik üretim ve dağıtım
varlıklarını genişletmek veya iktisadi kıymetini devamlı olarak artırmak
maksadıyla yapılan giderler, gayrimenkulün veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının
maliyet bedeline eklenir.


…


Gayrimenkuller
kira ile tutulmuş ise veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının işletme
hakkı verilmiş ise, kiracı veya işletme hakkına sahip tüzel kişi tarafından
yapılan birinci ve ikinci fıkralardaki giderler bunların özel maliyet bedeli
olarak ayrıca değerlenir. Kiracının veya işletme hakkına sahip tüzel kişinin
faaliyetini icra için vücuda getirdiği tesisata ait giderler de bu hükümdedir.


Gayrimenkuller
veya elektrik üretim ve dağıtım varlıkları için yapılan giderler hem tamir, hem
de kıymet artırma giderlerinden terekküp ettiği takdirde, mükellef bu
giderlerden maliyet bedeline eklenecek kısmı ayrı göstermek mecburiyetindedir.”,


-
273 üncü maddesinde, “Alât, edavat,
mefruşat ve demirbaş eşya maliyet bedeli ile değerlenir. Bunların maliyet
bedeline giren giderler, satınalma bedelinden
gayri komisyon ve nakliye giderleri gibi özel giderlerdir.


İmal
edilen alât, edevat, mefruşat ve demirbaşlarda
imal giderleri satınalma bedeli yerine
geçer.”,


-
277 nci maddesinde, “Zirai işletmelere
dâhil hayvanlar maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet bedelinin tesbiti mümkün olmayan ahvalde maliyet bedeli yerine
emsal bedeli alınır. Bu hükmün tatbikinde emsal bedeli, işletmenin bulunduğu
mahal (Gezici hayvancılıkta kışlak) için zirai kazanç komisyonlarınca tesbit edilmiş olan ortalama maliyet bedelidir.”,


-
282 nci maddesinde, “Kurumlarda
aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri
mukayyet değeri ile değerlenir.


Bu
değer, ilk tesis ve taazzuv için yapılan
giderlerden fazla olamaz.


Kurumun
tesis olunması veya yeni bir şubenin açılması veyahut da işlerin devamlı bir
surette genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir kıymet iktisap
olunmayan giderler bu cümledendir.


İlk
tesis ve taazzuv giderlerinin
aktifleştirilmesi ihtiyaridir.


Gerçek
veya tüzel kişilerde peştemallıklar da
mukayyet değerleriyle değerlenir.”,


-
Mükerrer 290 ıncı maddesinin (2) numaralı
fıkrasında, “2. Kiracı tarafından aktifleştirilen finansal kiralamaya konu
iktisadî kıymeti kullanma hakkı, bu Kanunun mükerrer 298 inci maddesi ve üçüncü
kitabının üçüncü kısmının birinci bölümünde kiralama konusu iktisadî kıymet
için belirlenmiş esaslar çerçevesinde yeniden değerlemeye ve amortismana tâbi tutulur.


…”,


-
313 üncü maddesinde “İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya,
aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde
gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat,
mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit
edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.


İlgili
mevzuat gereğince sözleşme süresinden sonra bedelsiz olarak Devlete veya
Devletçe tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye intikali öngörülen amortismana tabi iktisadi kıymetlerden (sözleşme
süresinde yenilenmesi gerekenler hariç), sermayenin veya özel maliyet
bedellerinin itfası hükümlerine göre amortismana tabi tutulanlar, genel
hükümler uyarınca ayrıca amortismana tabi tutulamazlar.


Değeri
50.000.000 lirayı (1/1/2021'den itibaren 1.500
TL’yi) aşmayan peştemallıklar ile işletmede
kullanılan ve değeri 50.000.000 lirayı (1/1/2021'den itibaren 1.500 TL’yi)
aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak
doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz
edenlerde bu had topluca dikkate alınır.”,


-
314 üncü maddesinde, “Boş arazi ve boş arsalar amortismana tabi
değildir.


Ancak:


1.
Tarım işletmelerinde vücuda getirilen meyvalık,
dutluk, fındıklık, zeytinlik ve güllüklerle incir bahçeleri ve bağlar gibi
tarım tesisleri;


2.
İşletmede inşa edilmiş olan her nevi yollar ve harklar;


Amortismana
tabi tutulur.”,


- 316 ncı maddesinde, “İşletme sebebiyle içindeki cevherin
azalmasından dolayı maddi değerini kaybeden madenlerin ve taş ocaklarının
imtiyaz veya maliyet bedelleri, ilgililerin, müracaatları üzerine bunların
büyüklük ve mahiyetleri göz önünde tutulmak ve her maden veya taş ocağı için
ayrı ayrı olmak üzere Maliye ve Sanayi Bakanlıklarınca belli edilecek
nispetler üzerinden yok edilir.”,


-
326 ncı maddesinde, “Kurumların
aktifleştirdikleri ilk tesis ve taazzuv giderleri
ile peştemallıklar mukayyet değerleri
üzerinden eşit miktarlarda ve beş yıl içinde itfa olunur.”,


-
327 nci maddesinde, “Gayrimenkullerin,
elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının ve gemilerin iktisadî kıymetlerini
artıran ve 272 nci maddede yazılı özel
maliyet bedelleri, kira veya işletme hakkı süresine göre eşit yüzdelerle itfa
edilir...”,


-
Geçici 31 inci maddesinde, “Tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre
defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (finans ve bankacılık
sektöründe faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri,
emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları, münhasıran sürekli olarak
işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler ile bu
Kanunun 215 inci maddesi uyarınca kendilerine kayıtlarını Türk para birimi
dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilenler hariç) bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla aktiflerine kayıtlı bulunan taşınmazlarını
(sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen
taşınmazlar hariç) 30/9/2018 tarihine kadar aşağıdaki şartlarla yeniden
değerleyebilirler.


a)
Yeniden değerlemede, taşınmazların ve bunlara ait amortismanların,
bu Kanunda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen ve bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri
dikkate alınır. Amortismana tabi taşınmazlar için amortismanın herhangi
bir yılda yapılmamış olması durumunda yeniden değerlemeye esas alınacak tutar
bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.


b)
Taşınmazların (a) bendine göre tespit edilen değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların yeniden değerleme oranı ile çarpılması
suretiyle yeniden değerleme sonrası değerleri bulunur. Yapılacak değerlemede
esas alınacak yeniden değerleme oranı olarak bu Kanunun mükerrer 298 inci
maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulan;


i)
En son bilançoda yer alan taşınmazlar ve bunların amortismanları için,
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin,
söz konusu bilançonun ait olduğu tarihi takip eden aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine
bölünmesi ile bulunan oran,


ii) En son bilanço tarihinden sonra iktisap edilen taşınmazlar ve
bunların amortismanları için, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, taşınmazın
iktisap edildiği ayı izleyen aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan
oran,


dikkate alınır. Bu bent uyarınca dikkate
alınacak Yİ-ÜFE ibaresi; Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için
belirlediği 1/1/2005 tarihinden itibaren
üretici fiyatları endeksi (ÜFE) değerlerini, 1/1/2014 tarihinden itibaren yurt
içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değerlerini ifade eder.


c)
Yeniden değerleme neticesinde taşınmazların değerinde meydana gelecek değer
artışı, yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazların her birine isabet eden
değer artışları ayrıntılı olarak gösterilecek şekilde, bilançonun pasifinde
özel bir fon hesabında gösterilir. Değer artışı, taşınmazların yeniden
değerleme sonrası ve yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri
arasındaki farktır. Net bilanço aktif değeri, taşınmazların bilançonun
aktifinde yazılı değerlerinden, pasifte yazılı amortismanların tenzili
suretiyle bulunan değeri ifade eder.


Taşınmazlarını
bu madde kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutan mükellefler bu kıymetlerini,
yapılan yeniden değerleme sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortismana tabi tutmaya devam ederler.


...
Bu fıkra kapsamında ödenen vergi; gelir ve kurumlar vergisinden mahsup edilmez,
gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmez.
Beyanın zamanında yapılmaması ya da tahakkuk eden verginin süresinde ödenmemesi
halinde bu madde hükümlerinden faydalanılamaz.


Pasifte
özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave
edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden
çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu
dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur.


Yeniden
değerlemeye tabi tutulan taşınmazların elden çıkarılması halinde, pasifte özel
bir fon hesabında gösterilen değer artışları, kazancın tespitinde dikkate
alınmaz.


Yeniden
değerlemeye tabi tutulan taşınmazların elden çıkarılmasından önce bu Kanunun
mükerrer 298 inci maddesi uyarınca enflasyon düzeltmesi yapılmasına ilişkin
şartların oluşması halinde, bu madde gereğince oluşan değer artışı fonu özsermayeden düşülmek suretiyle mezkûr madde uyarınca
enflasyon düzeltmesi yapılır.


(Ek
yedinci fıkra: 3/6/2021-7326/11 md., Yürürlük:
9/6/2021) Birinci fıkrada sayılan mükellefler bu fıkranın yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla aktiflerine kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi
diğer iktisadi kıymetlerini (sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası
ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi kıymetler hariç) 31/12/2021 tarihine
kadar yukarıda yer alan kapsam, şart ve hükümlere uymak koşuluyla yeniden
değerleyebilirler. Şu kadar ki;


a)
Birinci fıkranın (b) bendinin (i) ve (ii) alt
bentlerinde belirtilen durumlarda yeniden değerleme oranının belirlenmesine
ilişkin hesaplamada; maddenin yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin
Yİ-ÜFE değeri yerine, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya
ilişkin Yİ-ÜFE değeri,


b)
Bu madde kapsamında daha önce yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar için
bu fıkra uyarınca yapılacak değerlemede ise, bu fıkranın yürürlüğe girdiği
tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin
Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan oran,


dikkate alınır. Bu fıkra
kapsamında yapılan yeniden değerleme sonrası pasifte özel bir fon hesabında
gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2 oranında hesaplanan vergi, yeniden
değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar bir beyanname
ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan
edilir ve ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen taksitler
beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere üç eşit
taksitte ödenir. Önceki fıkralarda taşınmazlar için öngörülen
hükümler bu fıkra uygulamasında amortismana tabi
diğer iktisadi kıymetleri için de geçerlidir.


Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir.”,


hükümleri yer almaktadır.


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ uygulamasında;


a)
193 sayılı Kanun: 31/12/1960 tarihli ve 193
sayılı Gelir Vergisi Kanununu,


b)
213 sayılı Kanun: 4/1/1961 tarihli ve 213
sayılı Vergi Usul Kanununu,


c)
5520 sayılı Kanun: 13/6/2006 tarihli ve 5520
sayılı Kurumlar Vergisi Kanununu,


ç)
7326 sayılı Kanun: 3/6/2021 tarihli ve 7326
sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanunu,


d)
Bilanço esasına göre defter tutan mükellef: 213 sayılı Kanunun 177 nci maddesinde sayılan mükellefleri,


e)
Değer artışı: İktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası ve yeniden
değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farkı,


f)
İktisadi kıymet: Bu maddede tanımlanan taşınmazlar ile taşınmaz mahiyetinde
olmamakla birlikte 213 sayılı Kanun uyarınca amortisman yoluyla
itfası gereken gayrimenkul gibi değerlenen kıymetler (gayrimenkullerin
mütemmim cüzüleri ve teferruatı, tesisat
ve makinalar, gemiler ve diğer taşıtlar, gayrimaddi haklar), demirbaşlar, sinema filmleri,
şerefiyeler, araştırma-geliştirme harcamaları, özel maliyet bedelleri,
aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri
gibi kıymetleri,


g)
Net bilanço aktif değeri: İktisadi kıymetin bilançonun aktifinde yazılı
değerinden, pasifte yazılı amortismanının tenzili
suretiyle bulunan değeri,


ğ)
Taşınmaz: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı
Türk Medeni Kanununun 704 üncü maddesi uyarınca arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya
kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ile kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı
bağımsız bölümleri,


h)
Tam mükellefiyet: 193 sayılı Kanunun 3 üncü, 4 üncü ve 5 inci maddeleri ile
5520 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uygulamasında, gerek Türkiye
içinde gerekse Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratların tamamı üzerinden
vergilendirilmeyi,


ı)
Yİ-ÜFE: Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği 1/1/2005 tarihinden itibaren üretici fiyatları endeksi
(ÜFE) değerlerini, 1/1/2014 tarihinden itibaren yurt içi üretici fiyat endeksi
(Yİ-ÜFE) değerlerini,


ifade eder.


Yeniden değerleme yapabilecek mükellefler


MADDE 4 – (1) Tam mükellefiyete tabi ve
bilanço esasına göre defter tutan kollektif, adi
komandit ve adi şirketler de dâhil olmak üzere ferdi işletme sahibi gelir
vergisi mükellefleri ile kurumlar vergisi mükellefleri bilançolarına kayıtlı
iktisadi kıymetlerini, Kanunda yazılı istisnalar dışında yeniden değerleme
hakkına sahip bulunmaktadırlar.


(2)
Aşağıda yer alan mükellefler, 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesine 7326
sayılı Kanunla eklenen yedinci fıkra hükümlerinden yararlanamaz:


a)
Dar mükellefiyet esasında vergilendirilen mükellefler.


b)
İşletme hesabı (zirai işletme hesabı dâhil) esasına göre defter tutan
mükellefler.


c)
Serbest meslek kazanç defteri tutan serbest meslek erbabı mükellefler.


ç)
Finans ve bankacılık sektöründe faaliyet gösteren mükellefler.


d)
Sigorta ve reasürans şirketleri.


e)
Emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları.


f)
Münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile
iştigal eden mükellefler.


g)
213 sayılı Kanunun 215 inci maddesi uyarınca kendilerine, kayıtlarını Türk para
birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilen mükellefler.


Yeniden değerlemeye tabi tutulabilecek iktisadi kıymetler


MADDE 5 – (1) 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci
maddesinin yedinci fıkrasının yürürlüğe girdiği 9/6/2021 tarihi
itibarıyla aktife kayıtlı bulunan iktisadi kıymetler bakımından söz konusu
fıkra uygulamasından yararlanılabilir.


(2)
Sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen iktisadi
kıymetler ile iktisadi kıymetlerin alım, satım ve inşa işleri ile devamlı
olarak uğraşanların bu amaçla aktiflerinde kayıtlı bulunan emtia niteliğindeki
kıymetler, bahse konu fıkra kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulamaz.
Kapsama giren işletmelerin kiralamaya konu ettikleri iktisadi kıymetler emtia
niteliğinde bulunmadığından, yeniden değerlemeye tabi tutulabilir.


(3)
Yeniden değerlemeye tabi tutulacak taşınmazların, 213 sayılı Kanun
uygulamasında amortismana tabi iktisadi
kıymet mahiyetinde olması zorunluluğu bulunmadığından, müessese hükümlerinden
faydalanmak isteyen mükelleflerce boş arazi ve arsalar da yeniden değerlemeye
tabi tutulabilecektir.


Yeniden değerlemeye esas değer


MADDE 6 – (1) Yeniden değerleme, iktisadi
kıymetlerin ve varsa bunlara ait amortismanların, 213 sayılı Kanunda yer alan
değerleme hükümlerine göre tespit edilen ve mezkûr Kanunun geçici 31 inci
maddesinin yedinci fıkrasının yürürlüğe girdiği 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri üzerinden yapılır.


(2)
İktisadi kıymetlerden amortismana tabi
olanlar için amortismanın herhangi bir yılda eksik ayrılması veya hiç
ayrılmamış olması durumunda, yeniden değerlemeye esas alınacak değer, bu
amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.


(3)
213 sayılı Kanunun 272 nci ve 273 üncü
maddeleri uyarınca maliyet bedeline intikal ettirilen giderler ile 163 ve 334
Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri uyarınca maliyet bedeline dâhil
edilen kredi faizleri ve kur farkları da yeniden değerleme kapsamına
girmektedir.


Yeniden değerleme yapılmasında ihtiyarilik


MADDE 7 – (1) Tebliğin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasında yeniden değerleme yapabileceği belirtilen mükelleflerin, yeniden
değerleme yapması zorunlu olmayıp, bu karar mükelleflerin tercihine
bırakılmıştır. Bu kapsamda, dileyen mükellefler bilançolarında kayıtlı iktisadi
kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutmayarak mevcut durumlarını muhafaza
edebilirler.


(2)
Tebliğin 5 inci maddesi kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulabilecek
iktisadi kıymetlerin tamamı veya bir kısmı için bu uygulamadan yararlanılabilir.


Yeniden değerleme yapılabilecek süre


MADDE 8 – (1) Yeniden değerleme, uygulamadan
yararlanma hakkını haiz mükelleflerin 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan iktisadi kıymetler ve varsa
bunlara ait amortismanlar esas alınmak suretiyle 31/12/2021 tarihine kadar
yapılabilecektir.


(2) Bahse konu uygulamadan yararlanılması için, söz konusu tarihe
kadar yeniden değerleme işleminin yapılması ve değer artışına ilişkin verginin
de yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın son günü akşamına
kadar beyan edilip, üç eşit taksitte (ilk taksiti beyanname verme süresi
içinde, izleyen taksitler sırasıyla beyanname verme süresini takip eden ikinci ve
dördüncü ayda olmak üzere) ödenmesi zorunludur.


(3)
Beyanda bulunduktan sonra, anılan madde kapsamında yeniden değerlemeye tabi
tutulmak istenen ilave iktisadi kıymetler için ek beyanname verilmesi
mümkündür. Bu durumda da, yukarıda belirtilen şartlar aranır.


Yeniden değerleme oranı


MADDE 9 – (1) 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci
maddesi kapsamında;


a)
Daha önce yeniden değerleme yapılmamış iktisadi kıymetlere ilişkin yeniden
değerleme işleminde, yeniden değerleme oranı olarak, 213 sayılı Kanunun
mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulan;


i- En son bilançoda yer alan iktisadi kıymetler ve bunların
amortismanları için, 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesine 7326 sayılı
Kanunla eklenen yedinci fıkranın yürürlüğe girdiği 9/6/2021 tarihinden bir
önceki ay olan 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin (666,79), söz konusu
bilançonun ait olduğu tarihi takip eden aya (2005 yılı Ocak ayına) ilişkin
Yİ-ÜFE değerine (114,83) bölünmesi ile bulunan oranın (666,79/114,83=5,80675),


ii- En son bilanço tarihinden sonra iktisap edilen iktisadi
kıymetler ve bunların amortismanları için,
2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin (666,79), iktisadi kıymetin
iktisap edildiği ayı izleyen aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan
oranın,


b)
Daha önce yeniden değerleme yapılmış taşınmazlara ilişkin yeniden değerleme
işleminde, yeniden değerleme oranı olarak, 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE
değerinin (666,79), 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine (354,85)
bölünmesi ile bulunan oranın (666,79/354,85=1,87907)


kullanılması gerekmektedir. Ancak bu
maddenin sekiz ve dokuzuncu fıkrası hükümleri saklıdır.


(2)
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca hesap dönemi takvim yılı
olan mükellefler için son olarak 2004 takvim yılı itibarıyla enflasyon
düzeltmesi yapılmıştır. Bu durumda, Kanunun geçici 31 inci maddesi kapsamında
ilk defa yeniden değerleme yapacak hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler
için 31/12/2004 tarihli bilançolarında yer
alan iktisadi kıymetler ve bunların amortismanlarının düzeltilmesinde dikkate
alınacak yeniden değerleme oranı, 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE
değerinin (666,79), 31/12/2004 tarihli bilançoyu takip eden ay olan 2005 yılı
Ocak ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine (114,83) bölünmesi ile bulunan katsayı
olacaktır (666,79/114,83=5,80675). Hazine ve Maliye Bakanlığınca özel hesap dönemi
tayin edilen mükellefler açısından ilgili tarihlerin esas alınması suretiyle
yeniden değerleme oranının hesaplanacağı tabiidir.


(3)
Enflasyon düzeltmesi yapılmış son bilanço tarihinden sonra iktisap edilen
iktisadi kıymetler ve bunların amortismanlarının düzeltilmesinde
dikkate alınacak yeniden değerleme oranı ise, 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin
Yİ-ÜFE değerinin (666,79), iktisadi kıymetin iktisap edildiği ayı izleyen aya
ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan katsayı olacaktır.


(4)
Bu Tebliğ kapsamında yapılacak değerleme işleminde kullanılacak yeniden
değerleme oranlarının hesabında dikkate alınacak Yİ-ÜFE endeks değerleri
Tebliğe ekli listede (EK 1) yer almaktadır. Yİ-ÜFE endeks değerlerine göre
bulunacak ve yeniden değerlemeye esas olacak katsayının hesabında, kesirli
(virgülden sonraki) kısım beş hane olarak dikkate alınacaktır.


(5)
Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlere ait birikmiş amortismanlar da söz konusu iktisadi kıymetlere
uygulanan katsayı ile yeniden değerlemeye tabi tutulacaktır. Ancak bu maddenin
sekiz ve dokuzuncu fıkrası hükümleri saklıdır.


(6) 193 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde sayılan devir ve tür
değiştirme halleri ile 5520 sayılı Kanuna göre yapılan devir ve bölünme
hallerinde, devrolunan veya bölünen işletmeler/şirketler tarafından iktisap
edilen iktisadi kıymetlerin devralanlar tarafından yeniden değerlenmesinde
kullanılacak yeniden değerleme oranının hesabında, söz konusu iktisadi
kıymetlerin devir eden, tür değiştiren veya bölünen işletme/şirket tarafından
iktisap edildiği tarihin esas alınması gerekmektedir.


(7)
Finansal kiralama yoluyla iktisap edilen ve mülkiyeti devredilmiş olan iktisadi
kıymetlere ait yeniden değerleme oranının belirlenmesinde iktisap tarihi
olarak, kiracının kullanma hakkını aktifleştirdiği tarih esas alınır.


(8) 213 sayılı Kanun uyarınca maliyet bedeli ile değerlenen
iktisadi kıymetlerin aktifleştirilmesinden sonra maliyet bedeline eklenen
giderler ile 163 ve 334 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri uyarınca
maliyet bedeline dâhil edilen kredi faizleri ve kur farkları için parçalı
yeniden değerleme yapılacak ve iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası
değeri bulunacaktır. Buna göre, iktisadi kıymetlerin
213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesine 7326 sayılı Kanunla eklenen yedinci
fıkranın yürürlüğe girdiği 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan maliyet bedeline dâhil edilen her
bir maliyet unsurunun yeniden değerlemeye tabi tutulmasında, 9/6/2021
tarihinden bir önceki ay olan 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin,
ilgili maliyet unsurunun aktifleştirildiği ayı izleyen aya ilişkin Yİ-ÜFE
değerine bölünmesi ile bulunan oran dikkate alınacaktır. Söz konusu iktisadi
kıymetlere ait amortismanların yeniden değerlenmesinde ise yeniden değerlemeye
esas alınan toplam amortisman rakamı
içerisinde yer alan her bir maliyet unsuruna tekabül eden amortisman tutarı
için ilgili maliyet unsurunun düzeltilmesinde kullanılan oran dikkate alınarak
yeniden değerleme yapılacaktır.


Daha önce 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesi kapsamında
yeniden değerlemeye tabi tutulmuş yukarıda belirtilen kapsam dâhilindeki
unsurların, bu Tebliğ kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulmasında,
maliyeti içerisinde yer aldıkları ilgili iktisadi kıymetin bu Tebliğ kapsamında
yeniden değerlemeye tabi tutulmasına bağlı olarak, daha önce yapılan söz konusu
yeniden değerleme sonrası değerler ile 2021 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE
değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan
oran dikkate alınacaktır.


(9)
En son enflasyon düzeltmesi yapılan bilanço tarihinden sonra inşa edilerek
aktifleştirilen binaların yeniden değerlemeye tabi tutulmasında, mükelleflerce
bina maliyet bedeline dâhil edilen arsa payı bedeli ile diğer maliyet unsurları
ayrıştırılmak sureti ile yeniden değerleme sonrası tutar hesaplanır. Buna göre, bu binaların yeniden değerleme sonrası değerlerinin
hesaplanmasında, arsa payı için arsanın iktisap tarihine (arsa enflasyon
düzeltmesi yapılmış en son bilanço tarihinden önce iktisap edilmiş ise
enflasyon düzeltmesi yapılmış son bilanço tarihine) göre bulunacak yeniden
değerleme oranı, diğer maliyet unsurları için ise binanın aktifleştirildiği
tarihe göre bulunacak yeniden değerleme oranı dikkate alınacaktır. Bu
binaların amortismanında kullanılacak
yeniden değerleme oranı ise, binanın aktifleştirildiği tarihe göre
bulunacaktır. Söz konusu binaların aktifleştirilmesinden
sonra 213 sayılı Kanunun 272 nci maddesi uyarınca bina maliyet bedeline eklenen giderler ile
163 ve 334 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri uyarınca maliyet
bedeline dâhil edilen kredi faizleri ve kur farkları için ise bu maddenin
sekizinci fıkrasında belirtilen şekilde yeniden değerleme sonrası tutarların
hesaplanacağı tabidir.


Daha önce 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesi kapsamında
yeniden değerlemeye tabi tutulmuş yukarıda belirtilen kapsam dâhilindeki
binaların, bu Tebliğ kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulmasında, daha
önce yapılan söz konusu yeniden değerleme sonrası değerler ile 2021 yılı Mayıs
ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine
bölünmesi ile bulunan oran dikkate alınacaktır. Geçici 31
inci madde kapsamında daha önce yapılan yeniden değerleme sonrasında, bina
maliyetine intikal ettirilen giderler bakımından bu maddenin sekizinci
fıkrasında belirtilen şekilde yeniden değerleme sonrası tutarlar
hesaplanacaktır.


(10)
Amortismana tabi olup faydalı ömür süresini tamamlayan iktisadi kıymetlerin
yeniden değerleme uygulamasından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Ancak bu
durumda, faydalı ömrü sona ermiş amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeniden
değerleme sonrasında bulunan değerleri üzerinden, daha önceki yıllarda
ayrılmamış amortismanlara ilişkin olarak amortisman ayrılmasının
söz konusu olamayacağı tabiidir.


Yeniden değerleme uygulaması


MADDE 10 – (1) Kapsama giren iktisadi kıymetler ve
varsa bunlara ait amortismanların, 213 sayılı Kanunda yer alan değerleme
hükümlerine göre tespit edilen ve 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerlerinin, yeniden değerleme
oranı ile çarpılması suretiyle yapılan yeniden değerleme sonucunda, bilançonun
aktifi, pasifinden daha yüksek bir değere ulaşmaktadır. Yeniden değerleme
sonucunda ortaya çıkan değer artışını hesaplamada Kanun net değer artışı
usulünü benimsemiştir. Net değer artışının hesaplanabilmesi için yeniden
değerlemeye esas alınan ve 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerlerin yeniden değerlemeden
önceki ve yeniden değerlemeye tabi tutulduktan sonraki tutarları dikkate
alınarak hesaplanan net bilanço aktif değerlerinin tespiti gerekmektedir.


Net
bilanço aktif değeri, iktisadi kıymetlerin bilançonun aktifine kaydedildikleri
değerden, bunlar için ayrılmış olup bilançonun pasifinde gösterilen birikmiş amortismanlarının indirilmesi suretiyle bulunan tutarı
ifade etmektedir.


Amortismanların
yeniden değerlenmiş tutarlarının belirlenmesinde, amortismanın herhangi
bir yılda yapılmamış olması durumunda amortismanlar tam olarak ayrılmış
varsayılacaktır. Bu durumda değer artışı, iktisadi kıymetlerin yeniden
değerlemeden önceki net bilanço aktif değerinin, yeniden değerleme oranı ile
çarpımından sonra bulunacak net bilanço aktif değerinden indirilmesi suretiyle
hesaplanacaktır.


(2)
Yeniden değerleme neticesinde hesaplanan değer artışı, yeniden değerlemeye tabi
tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet eden değer artışları ayrıntılı
olarak gösterilecek şekilde, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabına
alınacaktır.


(3)
Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Kanunun 315 inci maddesine istinaden
tespit ve ilan edilen oranların tespitinde dikkate alınan faydalı ömür süresi
tamamlanmamış amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme
sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortisman ayrılmaya
devam edilir.


Değer artışının vergilendirilmesi


MADDE 11 – (1)
Bu Tebliğ kapsamında yapılan yeniden değerleme neticesinde hesaplanan ve
pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2
oranında hesaplanan vergi, yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen
ayın son günü akşamına kadar gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan
vergi dairesine beyan edilip, üç eşit taksitte (ilk taksiti beyanname verme
süresi içinde, izleyen taksitler sırasıyla beyanname verme süresini takip eden
ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere) ödenir. Beyan
edilen tutarın tamamının ilk taksit ödeme süresi içerisinde ödenebilmesi mümkün
olduğu gibi, ikinci ve üçüncü taksitlerin toplamının ikinci taksit ödeme süresi
içerisinde ödenebilmesi de mümkündür.


(2)
Söz konusu beyanname, gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik
ortamda vermek zorunda olan mükellefler tarafından 30/9/2004 tarihli
ve 25599 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra
No: 340 ile 3/3/2005 tarihli ve 25744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 346)’nde belirtilen
usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda, bu zorunluluğa tabi olmayan
mükellefler bakımından ise örneği bu Tebliğ ekinde (Ek 2) yer alan beyanname
kullanılmak suretiyle kağıt ortamında ilgili vergi dairesine verilecektir.


(3)
Bu vergi; gelir ve kurumlar vergisinden mahsup edilmeyeceği gibi, gelir ve
kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak da dikkate alınamaz.


(4)
Değer artışı üzerinden %2 oranında hesaplanan verginin zamanında beyan
edilmemesi veya tahakkuk eden verginin taksitlerinin sürelerinde ödenmemesi
halinde 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesi hükümlerinden faydalanılamaz.


Örnek 1: Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen, hesap dönemi
takvim yılı olan (A) A.Ş.’nin 9/6/2021 tarihi
itibarıyla yasal defter kayıtlarında maliyet bedeli 50.000.000 TL ve birikmiş
amortismanı 30.250.000 TL olan ve 1991 yılından itibaren aktifinde yer alan binanın
2021 yılı Temmuz ayında bu Tebliğ kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulması
halinde, yeniden değerlemeye ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde olacaktır.
Mükellef daha önce 2018 yılında 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesi
uygulamasından yararlanmamıştır.


 







 



Yeniden Değerleme Oranı



Yeniden Değerlemeye Esas Tutar



Yeniden Değerlenmiş Tutar






Taşınmaz



(666,79/114,83=)5,80675



50.000.000



290.337.500,00






Birikmiş
Amortisman



(666,79/114,83=)5,80675



30.250.000



175.654.187,50  









 


Değer
artışının hesabında, yeniden değerleme öncesi ve sonrası net bilanço aktif
değerleri olarak, Kanunun yürürlük tarihi (9/6/2021)
itibarıyla binanın yasal defter kayıtlarında yer alan bedeli ile birikmiş
amortismanları arasındaki ve bunların yeniden değerleme sonrası bulunan
tutarları arasındaki fark tutarlar dikkate alınacaktır.


Bu
kapsamda değer artışı, taşınmazın;


-
Yeniden değerleme sonrası net bilanço aktif değerinden (290.337.500,00 -
175.654.187,50 = 114.683.312,50),


-
Yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerinin (50.000.000 - 30.250.000 =
19.750.000)


indirilmesi suretiyle hesaplanacak olup,
örneğimizde (114.683.312,50 - 19.750.000=) 94.933.312,50 TL olarak
gerçekleşecektir.


Yapılan
yeniden değerleme sonrasında 94.933.312,50 TL değer artışı üzerinden %2
oranında hesaplanan 1.898.666,25 TL verginin kurumlar vergisi yönünden bağlı
olunan vergi dairesine yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen
ayın son günü (31/8/2021) akşamına kadar beyan edilip
aynı sürede ilk taksiti (632.888,75 TL), 31/10/2021 tarihine kadar (bu tarih
dâhil) ikinci taksiti ve 31/12/2021 tarihine kadar da (bu tarih dâhil) üçüncü taksiti
ödenecektir.


Yukarıda
gösterilen işlemlere ait muhasebe kayıtları ise aşağıdaki şekilde olacaktır.


 







.
../7/2021




 



Borç



Alacak






252 Binalar





240.337.500








               
257 Birikmiş Amortismanlar



145.404.187,50






 



               
522 MDV Yeniden Değerleme Artışları



94.933.312,50 






2021
yılı Temmuz ayında yapılan yeniden değerleme işlemi






.../8/2021




 



Borç



Alacak






770 Genel
Yönetim Giderleri (KKEG)



1.898.666,25








            360
Ödenecek Vergi ve Fonlar



 



 



1.898.666,25






Vergi
tahakkuku






.../8/2021




 



Borç



Alacak






360 Ödenecek
Vergi ve Fonlar



632.888,75








            102 Bankalar



 



 



632.888,75






Yeniden
değerleme değer artışı vergisi 1. taksit ödemesi


















 


Mükellef,
yeniden değerlemeye tabi tuttuğu binayı yeni değeri üzerinden amortismana tabi tutabilecektir. Buna göre söz konusu
binanın maliyet bedeli 290.337.500 TL’ye çıktığından, 2021 yılı ve müteakip
yıllarda ayrılacak yıllık toplam amortisman tutarı
da (290.337.500 x %2 =) 5.806.750 TL olacaktır.


2021
yılının ikinci geçici vergi döneminde de, söz konusu bina için aktifte kayıtlı
yeniden değerleme öncesi değer üzerinden [(50.000.000 x %2) / 4 =
250.000] amortisman ayıran mükellef
tarafından (213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesinin yedinci fıkrası
gereğince, yeniden değerlemede, 9/6/2021 tarihi itibarıyla yasal defter
kayıtlarında yer alan değerler dikkate alınabileceğinden, 2021 yılının birinci
geçici vergi dönemi için ayrılan amortisman tutarı yeniden değerlemeye tabi
tutulmuş, ikinci geçici vergi dönemine ilişkin amortisman tutarı yeniden
değerleme öncesindeki değer üzerinden hesaplanmıştır.);


-
2021 yılının üçüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına dâhil edilecek tutar [(5.806.750 x
¾) - 1.451.687,50 (birinci geçici vergi dönemi) - 250.000 (ikinci geçici vergi
dönemi) =] 2.653.375 TL,


-
2021 yılının dördüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına dâhil edilecek ilave tutar ise
(5.806.750 - 1.451.687,50 - 250.000 - 2.653.375 =) 1.451.687,50 TL olacak


ve
böylece 2021 yılı üçüncü geçici vergi döneminde ayrılmış toplam amortisman tutarı 4.355.062,50 TL ve dördüncü geçici
vergi döneminde ayrılmış toplam amortisman tutarı ise 5.806.750 TL olarak
gerçekleşecektir.


Örnek 2: Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen (B)
A.Ş.’nin 15/8/2017 tarihinde KDV hariç
20.000.000 TL bedelle satın aldığı faydalı ömrü 10 yıl olan jeneratörün
birikmiş amortisman tutarı 9/6/2021 tarihi
itibarıyla 8.500.000 TL olup, söz konusu jeneratör 2021 yılı Ağustos ayında
yeniden değerlemeye tabi tutulacak olursa yeniden değerlemeye ilişkin
hesaplamalar aşağıdaki şekilde olacaktır.







 



Yeniden Değerleme Oranı



Yeniden Değerlemeye Esas Tutar



Yeniden Değerlenmiş Tutar






Jeneratör



(666,79/300,90=) 2,21598



20.000.000



44.319.600






Birikmiş Amortisman



(666,79/300,90=) 2,21598



8.500.000



18.835.830









 


Bu
durumda değer artışı;


-
Yeniden değerleme sonrası net bilanço aktif değerinden (44.319.600 - 18.835.830
= 25.483.770),


-
Yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerinin (20.000.000 - 8.500.000 =
11.500.000)


indirilmesi suretiyle hesaplanacak olup,
örneğimizde (25.483.770 - 11.500.000 =) 13.983.770 TL olarak gerçekleşecektir.


Yapılan
yeniden değerleme sonrasında hesaplanan 13.983.770 TL değer artışı üzerinden %2
oranında hesaplanan 279.675,40 TL verginin 30/9/2021 tarihine
kadar kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan edilip aynı
sürede ilk taksiti (93.225,13 TL) ödenecektir. İkinci ve üçüncü taksitler de
sırasıyla 30/11/2021 ve 31/1/2022
tarihlerine kadar (bu tarihler dâhil) ödenecektir.


Örnek 3: Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen (C) Ltd. Şti.’nin 2005 yılı Temmuz ayında 1.000.000 TL bedelle
satın alarak idari faaliyetlerde kullandığı binanın 25/5/2018 tarihi itibarıyla
birikmiş amortisman tutarı 265.000 TL’dir.
Mükellefçe, 50 yıl faydalı ömür ve %2 amortisman oranı
dikkate alınarak normal amortisman usulüne göre amortisman ayırılmaktadır.


a)
Mükellef tarafından 2018 yılı Ağustos ayında söz konusu taşınmaz 213 sayılı
Kanunun geçici 31 inci maddesi ve 500 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliği çerçevesinde yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olup, 2018 yılındaki söz
konusu yeniden değerleme sonrası tutarlar aşağıdaki gibidir.


 







 



Yeniden Değerleme Oranı



Yeniden Değerlemeye Esas Tutar



Yeniden Değerlenmiş Tutar






Bina



(341,88/121,4=) 2,81614



1.000.000



2.816.140,00






Birikmiş Amortisman



(341,88/121,4=) 2,81614



265.000



746.277,10









 


b)
Mükellef, yeniden değerlemeye tabi tuttuğu taşınmazını yeni değeri
üzerinden amortismana tabi tutmaya devam
etmiştir. Buna göre söz konusu taşınmazın yeniden değerlenmiş maliyet bedeli
2.816.140 TL olarak hesaplandığından, 2018 yılı ve müteakip yıllarda ayrılacak
yıllık amortisman tutarı da (2.816.140 x
%2=) 56.322,80 TL olacaktır. 2018 yılı sonu itibarıyla (2018 dahil)
birikmiş amortisman tutarı (746.277,10 +
5.000 + 23.161,40 + 14.080,70=) 788.519,20 TL’dir.


c)
9/6/2021 tarihi itibarıyla yasal defter kayıtlarında söz konusu binanın maliyet
bedeli 2.816.140 TL, birikmiş amortismanı (788.519,20 + 56.322,80 (2019
yılı amortisman tutarı) + 56.322,80 (2020
yılı amortisman tutarı) + 14.080,70 (2021 yılı birinci geçici vergi dönemi
amortisman tutarı) =) 915.245,50 TL olarak yer almaktadır.


2021
yılının ikinci geçici vergi döneminde, söz konusu taşınmaz için aktifte kayıtlı
değer üzerinden amortisman ayıran mükellef
bu defa 7326 sayılı Kanunla 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesine eklenen
yedinci fıkra ve bu Tebliğ kapsamında söz konusu taşınmazı 2021 yılının Eylül
ayında yeniden değerlemek istemektedir. Bu durumda, 2021 yılı Mayıs ayı Yİ-ÜFE
değerinin 2018 yılı Mayıs ayı Yİ-ÜFE değerine bölünmesi sonucu bulunacak olan
oran (666,79/354,85=1,87907) yeniden değerlemede
kullanılacaktır.


Buna
göre, 2021 yılı Eylül ayında yapılacak yeniden değerleme ve değer artışı
aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.


 







 



Yeniden Değerleme Oranı



Yeniden Değerlemeye Esas Tutar



Yeniden Değerlenmiş Tutar






Bina



(666,79/354,85=)1,87907



2.816.140,00



5.291.724,19






Birikmiş Amortisman



(666,79/354,85=)1,87907



915.245,50*



1.719.810,36









 


Yeniden
Değerleme Sonrası Net Bilanço Aktif Değeri (5.291.724,19 - 1.719.810,36 =)
3.571.913,83 TL


Yeniden
Değerleme Öncesi Net Bilanço Aktif Değeri (2.816.140,00 - 915.245,50 =)
1.900.894,50 TL


Değer
Artışı (3.571.913,83 - 1.900.894,50 =) 1.671.019,33 TL


Ödenmesi
Gereken Vergi (1.671.019,33 x %2 =) 33.420,39 TL


Mükellef,
yeniden değerlemeye tabi tuttuğu binayı yeni değeri üzerinden amortismana tabi tutabilecektir. Buna göre söz konusu
binanın maliyet bedeli 5.291.724,19 TL’ye çıktığından, 2021 yılı ve müteakip
yıllarda ayrılacak yıllık toplam amortisman tutarı
da (5.291.724,19 x %2 =) 105.834,48 TL olacaktır.


Diğer
taraftan, mükellefin üçüncü ve dördüncü geçici vergi dönemleri için
ayırabileceği (birikmiş amortisman tutarına
dâhil edebileceği) amortisman tutarları şu şekilde olacaktır:


-
İkinci geçici vergi döneminde gider olarak birikmiş amortisman tutarına
dâhil edilen tutar: [(2.816.140 x %2) / 4 =] 14.080,70 TL


-
Üçüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına
dâhil edilebilecek tutar: [(105.834,48 x ¾) - 26.458,62 (birinci geçici vergi
dönemi) - 14.080,70 (ikinci geçici vergi dönemi) =] 38.836,54 TL


-
Dördüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına
dâhil edilebilecek tutar: (105.834,48 - 26.458,62 - 14.080,70 - 38.836,54 =)
26.458,62 TL.


ç)
Söz konusu taşınmaz, yeniden değerleme sonrasında amortisman ayrılmaya
devam olunarak 2023 yılı Ocak ayı içerisinde 5.000.000 TL bedelle satılmıştır.
2023 yılı Ocak ayında elden çıkarılan taşınmaza ilişkin ortaya çıkan kazanç şu
şekilde hesaplanacaktır:


Satış
Bedeli:                                    5.000.000,00
TL


Maliyet
Bedeli
(-):                        (5.291.724,19
TL)


Birikmiş Amortisman
(+):               1.905.020,70
TL


Kar:                                                 1.613.296,51
TL


Yukarıda
gösterilen işlemlere ait muhasebe kayıtları ise aşağıdaki şekilde olacaktır.


 







.../9/2021



 



Borç



Alacak






252 Binalar



 



 



2.475.584,19



 






 



             257    Birikmiş
Amortismanlar



 



 



 




804.564,86






 



             522    MDV
Yeniden Değerleme
Artışları



1.671.019,33






2021
yılı Eylül ayında yapılan yeniden değerleme işlemi



 






 



 






.../10/2021



 



Borç



Alacak






770 Genel Yönetim
Giderleri (KKEG)



33.420,39








            360
Ödenecek Vergi ve Fonlar



 



 



33.420,39






Vergi
tahakkuku






.../10/2021




 



Borç



Alacak






360 Ödenecek
Vergi ve Fonlar



11.140,13








            102
Bankalar



 



 



11.140,13






Yeniden
değerleme değer artışı vergisi 1. taksit ödemesi






.../1/2023



 



Borç



Alacak






102 Bankalar



5.000.000,00



 






257 Birikmiş Amortismanlar



1.905.020,70



 






                       252
Binalar



 



5.291.724,19






                       679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar



 



1.613.296,51






Bina
satışı



 



 
























 


Özel fon hesabındaki tutarlar


MADDE 12 – (1) Pasifte özel bir fon hesabında
gösterilen değer artışı tutarının, mükellefler tarafından istenildiğinde
sermayeye ilave edilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, söz konusu fonun
sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen
veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin
bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur.


(2)
Tasfiye halinde de bu kapsamda işlem tesis edilir. Ancak, 193 sayılı Kanunun 81
inci maddesinde sayılan devir ve tür değiştirme halleri ile 5520 sayılı Kanuna
göre yapılan devir ve bölünme hallerinde, fon hesabında yer alan tutarlar
işletmeden çekilmiş veya başka bir hesaba nakledilmiş sayılmaz. Söz konusu fon
hesabının tamamen veya kısmen devrolunduğu kurumlar için de birinci fıkra
hükümleri geçerlidir.


Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden
çıkarılması


MADDE 13 – (1) Yeniden değerlemeye tabi tutulan
iktisadi kıymetlerin satılması veya herhangi bir şekilde elden çıkarılması
halinde, pasifte özel fon hesabında gösterilen değer artışı tutarları, satış
kazancına dâhil edilmez. Bu durumda fon hesabı kayıtlarda kalmaya devam eder.


(2)
Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından
önce 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca enflasyon düzeltmesi
yapılmasına ilişkin şartların oluşması halinde, pasifte özel bir fon hesabında
tutulan değer artışı tutarları özsermayeden düşülmek
suretiyle enflasyon düzeltmesi yapılır. Fon hesabının sermayeye eklenmesi
halinde de, bu tutar sermaye hesabından düşülerek anılan madde uyarınca
enflasyon düzeltmesi yapılır.


Yeniden değerleme işlemlerinin kayıtlarda gösterilmesi


MADDE 14 – (1) Yeniden değerlemeye tabi
tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet eden değer artışları ile
bunların hesap şekilleri, envanter defterlerinin
ayrı bir sayfasında ayrıntılı olarak gösterilir.


Buna
göre;


a)
Yeniden değerleme sırasında bilançonun aktifinde kayıtlı iktisadi kıymetlerin
her birinin aktife girdiği hesap dönemi ile bu kıymetler üzerinden değerlemenin
yapıldığı tarihe kadar ayrılan ve ayrılmış sayılan amortismanlar ayrı ayrı tespit edilir.


b)
Geçici 31 inci maddeye 7326 sayılı Kanunla eklenen yedinci fıkra uyarınca
bulunan katsayıların uygulanmasından sonra her iktisadi kıymet ve amortismanlarının yeni değerleri gösterilir.


c)
Yeniden değerlenen iktisadi kıymetler ve amortismanları ayrı ayrı ele alınarak değerlemeden önceki ve değerlemeden
sonraki net bilanço aktif değerleri hesaplanır.


ç)
Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra her iktisadi kıymete ait değer artışları
ile toplam değer artışı bulunur.


(2)
Yeniden değerlenen iktisadi kıymetlerin envanter defterine
yapılacak kayıtlarının aşağıda belirtilen kapsamda yapılması gerekmektedir.


1.
İktisadi kıymetin cinsi.


2.
Aktife giriş tarihi.


3.
Amortisman oranı.


4. 9/6/2021 tarihi itibarıyla aktife kayıtlı değeri.


5.
9/6/2021 tarihi itibarıyla birikmiş amortisman tutarı
(ayrılmış sayılanlar dâhil edilir).


6.
Yeniden değerlemeden önceki net bilanço aktif değeri.


7.
Yeniden değerleme oranı.


8.
İktisadi kıymetlerin yeniden değerlemeden sonra bulunacak değeri.


9.
Birikmiş amortismanların yeniden
değerlemeden sonraki değeri.


10.
Yeniden değerlemeden sonraki net bilanço aktif değeri.


11.
Değer artışı.


Cezai müeyyide


MADDE 15 – (1) 213
sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesine 7326 sayılı Kanunla eklenen yedinci
fıkranın uygulamasında, söz konusu fıkra ve bu fıkraya aykırı olmayan, maddenin
diğer fıkralarında yer alan değerleme hükümleri ile bu Tebliğdeki düzenlemelere
uyulmaması durumunda mükellefler hakkında 213 sayılı Kanunun ilgili ceza
hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilir.


Yürürlük


MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine
ve Maliye Bakanı yürütür.


 


Ekleri için
tıklayınız.