Uzmanlaşma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (tebliğ No: 2025/2)

UZMANLAŞMA ANLAŞMALARINA İLİŞKİN GRUP
MUAFİYETİ TEBLİĞİ


(TEBLİĞ NO: 2025/2)


 


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı;
teşebbüsler arasında yapılan uzmanlaşma anlaşmalarının, 7/12/1994 tarihli ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi hükümlerinin
uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşullarını belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Genel olarak birbirlerini
tamamlayıcı nitelikte iktisadi varlıklara ve faaliyetlere sahip bulunan
teşebbüsler arasında yapılan, üretimde uzmanlaşmaya veya dağıtıma ilişkin olan,
tarafların pazar payı 7 nci maddede belirtilen sınırları aşmayan ve 4054 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesi çerçevesinde ele alınan anlaşmalar bu Tebliğ
kapsamındadır.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Tebliğ, 4054 sayılı
Kanunun 1 inci ve 5 inci maddeleri ile 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (f)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Tebliğde geçen;


a) Alt pazar ürünü: Bir ya da birden fazla tarafın
uzmanlaşma ürününü ara malı olarak üretimlerinde kullandıkları ve ilgili
pazarda satışa sundukları ürünü,


b) Anlaşma: Teşebbüsler arası anlaşmaları, teşebbüs
birliği kararlarını ya da uyumlu eylemleri,


c) Dağıtım: Uzmanlaşma ürünlerinin
ticarileştirilmesini de içerecek şekilde, bu ürünlerin müşterilere satışı ve
tedariki faaliyetini,


ç) Fiili rakip: Aynı ilgili pazarda faaliyet
göstermekte olan teşebbüsü,


d) Hizmetlerin hazırlanması: Müşterilere hizmet
sunulmasına yönelik olarak üst pazarda yürütülen faaliyetleri,


e) İlgili pazar: Uzmanlaşma anlaşmasına konu olan
ürünlerin ait olduğu ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar ile uzmanlaşma
ürünlerinin tarafların biri ya da birden fazlası tarafından, alt pazardaki
ürünlerin üretiminde zorunlu olarak kısmen ya da tamamen girdi olarak
kullanılan ara mallar olması halinde alt pazar ürünlerinin ait olduğu ilgili
ürün pazarını ve ilgili coğrafi pazarı,


f) Kanun: 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanunu,


g) Münhasır alım yükümlülüğü: Uzmanlaşma ürününün
yalnızca uzmanlaşma anlaşmasına taraf teşebbüsten ya da teşebbüslerden satın
alınması yükümlülüğünü,


ğ) Münhasır satım yükümlülüğü: Uzmanlaşma ürününü,
uzmanlaşma anlaşmasına taraf teşebbüs ya da teşebbüsler dışındaki rakiplere
sağlamama yükümlülüğünü,


h) Ortak dağıtım: Tarafların ortak bir ekip,
organizasyon veya teşebbüs vasıtasıyla ya da rakip teşebbüs konumunda olmayan
üçüncü bir tarafı, münhasır olan ya da olmayan bir dağıtıcı atamak suretiyle
ortak dağıtım yapmalarını,


ı) Potansiyel rakip: Uzmanlaşma anlaşmasının yokluğu
durumunda, salt soyut bir ihtimale dayalı olmayan ciddi emarelere göre gerekli
maliyetlere katlanarak veya ek yatırımları yaparak üç yılı aşmayacak zaman
diliminde ilgili pazara girme olasılığı bulunan teşebbüsü,


i) Rakip teşebbüs: Fiili veya potansiyel rakipleri,


j) Taraf: Anlaşmaya taraf olan teşebbüsleri ve bu
teşebbüslerin bağlı teşebbüslerini,


k) Uzmanlaşma anlaşması: 5 inci maddede tanımlanan
tek taraflı ve karşılıklı uzmanlaşma anlaşmaları ile ortak üretim
anlaşmalarını,


l) Uzmanlaşma ürünü: Uzmanlaşma anlaşması ile
üretilen ürünü,


m) Üretim: Taşeronluk yoluyla üretim de dâhil olmak
üzere, malların imalatını ya da hizmetlerin hazırlanmasını,


n) Ürün: Dağıtım ve kiralama hizmetleri hariç olmak
üzere, ara mallar ve/veya hizmetler ile nihai mallar ve/veya hizmetleri,


ifade eder.


(2) Bu Tebliğde bağlı teşebbüsler;


a) Anlaşmaya taraf bir teşebbüs üzerinde doğrudan
veya dolaylı olarak, oy haklarının yarısından fazlasını kullanma yetkisine;
yönetim kurulu, denetim kurulu veya teşebbüsü hukuken temsil eden organların
üyelerinin yarısından fazlasını atama yetkisine ya da işlerini idare etme
hakkına sahip olan teşebbüsler ile bunların ve anlaşmaya taraf teşebbüslerin
anılan hak ve yetkilere doğrudan ya da dolaylı olarak sahip oldukları
teşebbüsleri,


b) Anlaşmanın taraflarının ve/veya (a) bendinde
sayılan bağlantılı teşebbüslerin ya da bunlardan bir ya da daha fazlası ile
üçüncü tarafların belirtilen hak ve yetkilere doğrudan ya da dolaylı olarak
birlikte sahip oldukları teşebbüsleri,


ifade eder.


Muafiyetin genel koşulları


MADDE 5- (1) Bu Tebliğ kapsamındaki
muafiyetten aşağıda belirtilen anlaşmalar yararlanır:


a) Aynı ürün pazarında faaliyet gösteren iki ya da
daha fazla taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin ya da birkaçının
belirli ürünlerin üretimini tamamen veya kısmen durdurmayı ya da o ürünlerin
üretimini yapmamayı ve bunları o ürünleri üretmeyi veya arz etmeyi kabul eden
diğer bir taraftan ya da taraflardan satın almayı kabul ettiği tek taraflı
uzmanlaşma anlaşmaları.


b) Aynı ürün pazarında faaliyet gösteren iki ya da
daha fazla taraf arasında yapılan ve taraflardan ikisinin ya da daha fazlasının
karşılıklı olarak, belirli ve fakat farklı ürünlerin üretimini tamamen veya
kısmen durdurmayı ya da üretimini yapmamayı ve bu ürünleri üretmeyi ve arz
etmeyi kabul eden diğer bir taraftan veya taraflardan satın almayı kabul
ettikleri karşılıklı uzmanlaşma anlaşmaları.


c) Aynı ürün pazarında faaliyet gösteren ya da bir
uzmanlaşma anlaşması vasıtasıyla bir ürün pazarına girmek isteyen iki ya da
daha fazla tarafın belirli ürünleri ortaklaşa üretmeyi kabul ettiği ortak
üretim anlaşmaları.


(2) Bu Tebliğ ile öngörülen muafiyet, ayrıca şu
durumlarda da geçerlidir:


a) Tarafların, münhasır alım veya münhasır satım
yükümlülüğünü kabul etmesi.


b) Tarafların, uzmanlaşma ürünlerini ortak dağıtması.


(3) Söz konusu anlaşmaların esas amacı olmaması
kaydıyla, anlaşmaların uygulanmasıyla doğrudan ilişkili ve gerekli olan, bir
veya birden fazla tarafa fikri mülkiyet hakları devri ya da lisans verilmesi
gibi yan hükümler için de bu Tebliğ hükümleri uygulanır.


Uzmanlaşma anlaşmalarını grup muafiyeti kapsamı
dışına çıkaran hâller


MADDE 6- (1) Aşağıda sayılan ve tek
başına ya da tarafların kontrolünde olan diğer unsurlarla birlikte rekabeti
doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren
uzmanlaşma anlaşmaları bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz:


a) Ortak dağıtım kapsamındaki doğrudan müşteriler
hariç olmak üzere üçüncü taraflara ürün satışında fiyat tespiti.


b) Pazarların veya müşterilerin paylaşımı.


c) Üretim miktarı veya satışların sınırlandırılması.


(2) Ancak birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen
türden sınırlamaları içeren tek taraflı veya karşılıklı uzmanlaşma anlaşmaları
bağlamında ürün miktarlarının; ortak üretim anlaşması bağlamında üretim
kapasitesinin ve miktarının belirlenmesi ile ortak dağıtımda satış hedeflerinin
belirlenmesi mümkündür.


Pazar payı eşiği


MADDE 7- (1) 5 inci maddede öngörülen
muafiyet; tarafların toplam pazar payının, uzmanlaşma ürünlerinin ait olduğu
ilgili pazarların herhangi birinde yüzde 20’yi aşmadığı durumda geçerlidir.


(2) Uzmanlaşma ürünlerinin tarafların biri ya da
birden fazlası tarafından, aynı zamanda bu taraflarca satışı yapılan alt
pazardaki ürünlerin üretiminde zorunlu olarak kısmen ya da tamamen girdi olarak
kullanılan ara mallar olması durumunda, 5 inci maddede düzenlenen muafiyet
ancak aşağıdaki iki koşulun birlikte sağlanması hâlinde uygulanır:


a) Uzmanlaşma ürünlerinin ait olduğu ilgili
pazarda/pazarlarda tarafların toplam pazar payının yüzde 20’yi aşmaması.


b) Alt pazardaki ürünlerin ait olduğu ilgili
pazarda/pazarlarda tarafların toplam pazar payının yüzde 20’yi aşmaması.


Pazar payı eşiğinin uygulanması


MADDE 8- (1) 7 nci maddede öngörülen
pazar payı eşiğinin uygulanması bakımından aşağıdaki esaslar geçerlidir:


a) Pazar payı, pazardaki satış değeri bazında
hesaplanır. Eğer satış değeri verilerine ulaşılamıyorsa pazardaki satış miktarı
da dâhil olmak üzere diğer güvenilir pazar verilerine dayalı tahminler, ilgili
teşebbüslerin pazar payını hesaplamak için kullanılabilir.


b) Pazar payı bir önceki takvim yılına ilişkin
veriler esas alınarak hesaplanır. Önceki takvim yılına ilişkin verilerin
tarafların ilgili pazarlardaki konumunu yansıtmadığı hâllerde ise pazar
paylarının hesaplanmasında, önceki üç takvim yılına ait verilerin ortalaması
esas alınır.


c) 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki bağlı
teşebbüsler tanımının (b) bendindeki teşebbüslere ait pazar payı (a) bendindeki
hak ve yetkilere sahip her bir teşebbüse eşit olarak dağıtılır.


ç) Pazar payı başlangıçta yüzde 20’den fazla olmayıp
daha sonra ilgili pazarların herhangi birinde bu eşiğin üzerine çıkarsa
muafiyet yüzde 20 oranındaki pazar payı eşiğinin ilk aşıldığı yılı takip eden
sonraki iki yıl boyunca da geçerli olmaya devam eder.


Muafiyetin geri alınması


MADDE 9- (1) Bu Tebliğ ile muafiyet
tanınmış bir anlaşmanın Kanunun 5 inci maddesinde düzenlenen koşullarla
bağdaşmaz etkilere sahip olduğunu tespit etmesi hâlinde; Rekabet Kurulu,
Kanunun 13 üncü maddesine dayanarak bu Tebliğ ile anlaşmaya tanınan muafiyeti
geri alabilir. Bu durumda Rekabet Kurulu, nihai kararını vermeden önce
tarafların yazılı ve/veya sözlü görüşlerini ister.


Kanunun 6 ncı maddesinin uygulanması


MADDE 10- (1) Bu Tebliğ hükümlerine göre
tanınmış olan muafiyet, Kanunun 6 ncı maddesinin uygulanmasını engellemez.


Yürürlükten kaldırılan tebliğ


MADDE 11- (1) 26/7/2013 tarihli ve 28719
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uzmanlaşma Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (Tebliğ No: 2013/3) yürürlükten kaldırılmıştır.


Geçiş süreci


GEÇİCİ MADDE 1- (1) 11 inci maddeyle
yürürlükten kaldırılan Uzmanlaşma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(Tebliğ No: 2013/3) ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanmakta olan ancak,
bu Tebliğde öngörülen grup muafiyetinden yararlanma koşullarını taşımayan
anlaşmaların bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanabilmesi için, bu
Tebliğin yürürlüğe girdiği yılı takip eden iki yıl içinde bu Tebliğ ile
öngörülen koşulları sağlayacak şekilde değiştirilmeleri gerekir. Bu süre içinde
anılan anlaşmalara Kanunun 4 üncü maddesinde öngörülen yasaklama uygulanmaz.


Yürürlük


MADDE 12- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 13- (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Rekabet Kurumu Başkanı yürütür.