Türkiyede Harp Silah ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü Hakkında Nizamname

TÜRKİYE’DE HARP SİLAH VE MÜHİMMATI YAPAN


HUSUSİ SANAYİ MÜESSESELERİNİN KONTROLÜ


HAKKINDA NİZAMNAME


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 17/7/1940        No     : 2/13992


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 3/1/1940          No     : 3763


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 27/7/1940        No     : 4572


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 21      Sayfa  : 913


 


Madde
1 – Kısmen
veya tamamen her türlü harb silah ve mühimmatı ile her nevi bomba ve tahrip malzemesi
yapmak üzere tesis edilen, işletilen ve yeniden kurulacak olan hususi sanayi müesseseleri
bu nizamname hükümleri dahilinde kontrola tabidir.


 


Madde
2 – (Değişik: 4/8/1989-89/14400 K.)


Kontrola
tabi harp silah ve mühimmatı sanayiinin nelerden ibaret olduğu, her senenin Ocak
ayında Milli Savunma Bakanlığı tarafından tesbit ve ilan olunur.


 


Madde
3 – Harb
silah ve mühimmatı ile bomba ve tahrıp malzemesi yapabilecek olan hususi sanayi müesseselerinin kurulması veya işletilmesi,
Milli Müdafaa Vekaletinden müsaade almağa bağlıdır. Bunun için bu müesseseleri kurmak
veya işletmek isteyenlerin, aşağıda yazılı hususları havi bir istida ile mezkür
vekalete müracaat eylemeleri lazımdır:


I
- Mevcut ve muattal bir Fabrikanın işletilmesine müsaade almak için verilecek istidalarda:


a)
Fabrika sahiplerinin adı ve sanı ve fabrikanın kurulu olduğu yer.


b)
Fabrikayı işletecek olanlarla sermaye sahiplerinin açık hüviyetleri ve bu iş için
koyacakları mütedavil sermaye yekünları,


c)
Fabrikada çalıştırılacak işçilerin azami miktarı,


ç)
İmal edilecek her madde ayrı ayrı gösterilmek üzere bunların senelik asgari ve azami
istihsal miktarları,


d)
Bu mamulatın ve iptidai malzemenin - varsa - stok miktarları,


e)
Fabrikanın deposu, satış merkezi ve satış şubeleri ile idare merkezinin ve bürolarının
bulunacağı yerler.


f)
Fabrikanın inşa ve tesisi hususunda, imal edilecek malzemenin icap ettirdiği emniyet
tertibatının nazara alındığına ve temin edildiğine dair vesaik ve malümat,


g)
Fabrika bir şirket tarafından işletilecek ise esas mukavele sureti.


II-
Bir Fabrikanın yeniden kurulup işletilmesine müsaade almak için verilecek istidalarda:


a)
Fabrikayı kuracak ve işletecek olanlar ile sermaye sahiplerinin açık hüviyetleri
ve bu iş için koyacakları tesis sermayesi ile mütedavil sermaye yekünlarından,


b)
Fabrikanın kurulacağı, deposunun, satış merkez ve şubeleriyle idare merkezinin ve
bürolarının bulunacağı yerlerden başka yukarıda mevcut fabrikalar hakkında c, ç,
e, f, g fıkralarında işaret olunan hususlar.


Bu müracaat ve talep üzerine Milli Müdafaa Vekaleti, Dahiliye
ve İktisat Vekaletlerinin mütalaalarını aldıktan sonra, lüzum gördüğü tetkikleri
yaparak, fabrikanın kurulmasına ve işletilmesine müsaade edilip edilmiyeceğini nihayet
iki ay içinde istida sahiplerine tebliğ eder ve netice hakkında adı geçen Vekaletlere
de malümat verir.


 


Madde
4 – Yukarıki
madde mucibince kurulmasına veya işletilmesine müsaade edilen fabrikanın faaliyete
geçip imalata başladığı tarih, bir ay içinde Milli Müdafaa, Dahiliye ve İktisat
Vekaletlerine bildirilecek ve aynı zamanda, fabrikayı tesis edenlerin ve sermaye
sahiplerinin hüviyetleri ve bu iş için konulan tesis sermayesi ve mütedavil sermaye,
yekünları ve fabrikada imal edilecek her maddenin ayrı ayrı senelik azami istihsal
ve var ise stok miktarları hakkında da Dahiliye ve İktisat Vekaletlerine malümat
verilecektir.


 


Madde
5 – Gerek
mevcut bulunan gerek kurulacak ve işletilecek olan fabrikaları kuran ve işletenler
ile sermaye sahiblerinin hüviyetlerinde, fabrikaların tesis sermayesi ve mütedavil
sermaye miktarlarında, kurulduğu veya kurulacağı yerlerde ve emniyet tertibat ve
inşaatında her hangi bir değişiklik yapılması, yine Milli Müdafaa Vekaletinin müsaadesine
bağlıdır. Müsaade alınmadıkça bu değişiklikler yapılamaz.


Fabrikaların
depo, satış merkezi ve satış şubeleri ile idare merkezinde ve bürolarında ve işçilerin
azami miktarında bir değişiklik vukuu takdirinde derhal ve imal edilen maddelerin
istihsal ve stok miktarlarında değişiklik vukuunda altı ay içinde, keyfiyet sahipleri
tarafından yine Milli Müdafaa Vekaletine bildirilir.


Yukarıda
yazılı değişikliklerden, Fabrikaları tesis edenler ile sermaye sahiplerinin hüviyetlerine,
mütedavil sermayelerine, senelik azami istihsal ve stok miktarlarına ait olanlar
hakkında sahipleri tarafından Dahiliye ve İktisat Vekaletlerine de ayrıca malümat
verilir.


 


Madde 6 – Gerek
faaliyette bulunan ve gerek yeniden kurulacak ve işletilecek olan Fabrikaların tesisatında
yapılacak değişikliğin bu değişikliğe başlamadan evvel ve faaliyetlerinin tatilinin,
kapanmaları tarihinden itibaren bir ay içinde mucip sebepleri ile birlikte Milli
Müdafaa, Dahiliye ve İktisat Vekaletlerine bildirilmesi mecburidir.


 


Madde
7 – Müessese
sahipleri, imal ettikleri her türlü harb silah ve mühimmatı ile her nevi bomba ve
tahrip malzemesinin cins, nevi ve miktarlarını ve yevmiye ile çalışan işçi mevcudu
ile bunlara verilen vasati yevmiye miktarını, her mali yıl sonunda, resmi bir beyanname
ile Milli Müdafaa, Dahiliye ve İktisat Vekaletlerine bildireceklerdir.


 


Madde 8 – Müessese
sahipleri, memleket içinde veya dışından kendilerine vukubulan sipariş taleplerinin
cins ve miktarları ile satış fiyatlarını, siparişin esasları üzerinde mutabık kalındığı
tarihten itibaren nihayet on gün içinde, taliplerin hüviyetleri ve mahalleri ile
birlikte Milli Müdafaa Vekaletine bildirirler. Vekalet, bu siparişlerin kabul edilip
edilmemesi hakkındaki kararını, keyfiyetin vekalete işarından itibaren en çok on
beş gün içinde kendilerine telgrafla tebliğ eder. Kararın bu müddet içinde tebliğ
edilmemesi halinde, müessese tarafından siparişin kabulü caizdir.


Vekalet
müessese sahibinin bu husustaki müracaat evrakını hangi tarihte aldığını ve siparişin
kabul edilip edilmediğini hal ve mevkiin icabına göre yazı ile veya telgrafla tebliğ
eder.


 


Madde
9 – Her
türlü harb silah vemühimmatı ile her nevi bomba ve tahrip malzemesinin, icabında,
memleket dışına çıkarılması, İcra Vekilleri Heyeti kararı ile menedilebilir. Yukarıki
madde mucibince Vekaletin muvafık kararı üzerine fabrikaca kabul olunmuş siparişin
taallük ettiği silah ve mühimmatın ihracı men edilmiş alması sebebiyle müşterisine
teslim edilememesinden ileri gelen zarar ve ziyan hazine tarafından ödenir veya
siparişin ihtiva eylediği maddeler, tarafların talep ve muvafakati halinde, teşekkül
edecek mütehassıs heyet marifetiyle tesbit edilecek fiyat üzerinden Milli Müdafaa
Vekaletince satın alınır. Bu heyet iki tarafın intihap edeceği ikişer kişi ile bunlar
tarafından seçilecek bir kimseden ibaret olmak üzere beş zattan terekküp eder.


 


Madde
10 – 1055 sayılı Teşviki Sanayi Kanununun muaddel 30 uncu maddesi
mucibince her sene için hazırlamak ile mükellef bulundukları iş cetvellerinin bir
sureti, bu müesseselerce Milli Müdafaa Vekaletine gönderilir.


 


Madde
11 – Milli Müdafaa Vekaleti, harb silah ve mühimmatı yapan hususi
sanayi müesseselerini ve bunlar tarafından verilen beyanname ve sair resmi evrakın
doğruluğunu, kendi memurları ve icabında Dahiliye ve İktisat Vekaletlerinden de
iştirak edecek diğer memurlar marifetiyle, mahallerinde kayıtları ve imalatı tetkik
ettirmek ve lüzumunda bu müesseselerde memur bulundurmak suretiyle kontrol eder.


 


Madde
12 – İşbu müesseseler, 1055 sayılı Teşviki Sanayi Kanunu ile
zeyillerine göre ifa etmekle mükellef bulundukları vecibeleri ayrıca yaparlar.


 


Madde
13 – 3763 sayılı kanunun 6 ncı maddesi hükmüne dayanarak hazırlanmış
ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri, Resmi Gazete'de
basıldığı günün ertesinden itibaren yürümeğe başlar.


 


Madde
14 – Bu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.





 







17.07.1940 TARİH VE 2/13992 SAYILI BAKANLAR
KURULU KARARI İLE

YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN TÜZÜKLERİN

YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN
ÇİZELGE






Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü Yürürlüğe
Koyan Kararnamenin






Tarihi



Numarası



Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe Giriş Tarihi






4/8/1989



89/14400



-



23/8/1989