3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun

TÜRKİYE ELEKTRİK KURUMU DIŞINDAKİ


KURULUŞLARIN
ELEKTRİK ÜRETİMİ, İLETİMİ,


DAĞITIMI
VE TİCARETİ İLE GÖREVLENDİRİLMESİ


HAKKINDA
KANUN


 


Kanun Numarası                    : 3096


Kabul Tarihi                           : 4/12/1984


Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih  : 19/12/1984      Sayı  : 18610


Yayımlandığı Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   :
24             Sayfa  : 121


 


Bu
Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren


yönetmelik
için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre


düzenlenen
nümerik fihristine bakınız.


 


Amaç:


Madde 1 – Bu
Kanunun amacı, Türkiye Elektrik Kurumu dışındaki özel hukuk hükümlerine tabi
sermaye şirketleri statüsüne sahip yerli ve yabancı şirketlerin elektrik
üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti ile görevlendirilmesini düzenlemektir.


 


Kapsam:


Madde 2 – Bu
Kanun, Türkiye Elektrik Kurumu dışında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve
ticareti görevinin verilmesi ile sözleşme, süre, tarife ve görevin sona ermesi
şekil ve esaslarını kapsar.


 


Görevin verilmesi:[1]


Madde 3 – Elektrikle ilgili hizmet vermek üzere
kurulmuş olan sermaye şirketlerine; Cumhurbaşkanı, önceden yönetmelikle belli
edilmiş görev bölgelerinde, elektrik üretim, iletim ve dağıtım tesisleri
kurulması ve işletilmesi ile ticaretinin, yaptırılmasına karar verebilir.


Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen çerçeve
içerisinde ilgili görevli şirketle sözleşme akdeder.


 


Elektrik üretimi müsaadesi verilmesi:


Madde 4 – Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatının, olumlu görüşünü
almak suretiyle sadece elektrik üretmek amacı ile kurulacak sermaye
şirketlerine, elektrik üretimi yapacak tesisi kurma ve tesisi işletme müsaadesi
verebilir.


Bu
tesiste üretilecek elektrik enerjisi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca
tespit olunacak tarifeye göre bölgelerinde Türkiye Elektrik Kurumuna veya o
bölgede faaliyet gösteren görevli şirkete satılır.


 


İşletme hakkının devri:[2]


Madde 5 – Görev
bölgelerinde kamu kurum ve kuruluşlarınca (Kamu iktisadi teşebbüsleri dahil)
yapılmış veya yapılacak üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin işletme haklarının
görevli şirketlere verilmesine Cumhurbaşkanı tarafından karar verilebilir.


(Değişik ikinci fıkra : 26/4/1987 - KHK - 284/1 md.; Değiştirilerek kabul
: 7/3/1990-3613/1 md.) Bu maddenin uygulanması ile ilgili hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılacak
Yönetmelik çerçevesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yürütülür.


 


Enerji alışverişi:


Madde 6 – Görevli
şirketlerce, görev bölgelerindeki mevcut elektrik enerjisi potansiyelinin
kullanılabilir hale getirilmesi ve bölge elektrik ihtiyacının bölge içinden
karşılanması esastır.


Ancak
bölge içerisindeki enerji üretimi yetersiz kaldığı hallerde veya enerji
ekonomisi temin etmek maksadı ile Türkiye Elektrik Kurumu ile görevli şirketler
veya birden çok görevli şirket arasında enerji alışverişi yapılabilir.


 


Görevlendirme süresi:


Madde 7 – Madde
3 ve 4'e uygun olarak aktedilecek sözleşmeler 99 yıla kadar süreli olarak
düzenlenebilir.


Sözleşmelerde
en az görevlendirme süresi, mevcut ve yeniden kurulacak üretim, iletim ve
dağıtım tesislerinin amortisman süreleri dikkate alınarak tespit edilir. Bu
sözleşmelerle gerektiğinde teknik amortismandan ayrı olarak, tesislerin tüm
bedeli üzerinden sermaye amortismanı ayrılması esasının getirilmesi de
mümkündür.


 


Görevin sona ermesi:


Madde 8 – Belli
bir süreyi kapsayan sözleşmeler, süre uzatımı talep edilmediği takdirde,
sürenin bitimi ile son bulur. Bu takdirde tüm tesisler ile tüm taşınır ve
taşınmaz mallar her türlü borç ve taahhütlerden ari olarak Devlete bedelsiz
olarak geçer.


Sözleşmeler
görevli şirketin acze düşmesi veya sözleşme şartlarını ihlal etmesi halinde
süresinden önce fesh edilebilir.


Sözleşmelerin sona ermesine ilişkin hükümler ile sona
ermesinin sonuçları, sözleşmede düzenlenir.


 


Enerji satış şartları ve tarife esasları:


Madde 9 – Enerji
tarifeleri, görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının
onayı ile yürürlüğe girer.


(Değişik : 7/3/1990 - 3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım
giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve sermaye
amortismanları, (...)[3]
diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için
gerekli gelirin sağlanması esas alınır.


Görevli
şirketler ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve şirketler arasında bu
satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan fazla süreli olabilen
sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere
tarifeler ile ilgili özel hükümler konulması; Cumhurbaşkanı Kararı ile
mümkündür.[4]


 


Yönetmelik:[5]


Madde 10 – 3
üncü maddede adı geçen yönetmelikle bu Kanunun uygulanması ile ilgili hususları
düzenleyen yönetmelik Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur.


 


Kamulaştırma:


Madde 11 – (Değişik: 10/5/2005-5346/13 md.)


Görevli
şirketlerin yapacağı üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin onaylanmış tatbikat
projelerine göre, kamulaştırma ihtiyacı ortaya çıktığında; rezervuarlı tesisler
hariç kamulaştırma bedeli görevli şirket tarafından ödenmek kaydıyla Enerji ve
Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca 4650 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır.
Rezervuarlı tesislerin kamulaştırma bedelleri ilgili Bakanlığın bütçesine
konulacak ödenek marifetiyle Hazine tarafından ödenir.


Bu madde ile değiştirilen hüküm 3096 sayılı Kanun
kapsamında sözleşmesi imzalanmış ancak işletmeye geçmemiş olan projelere
uygulanır.


 


Elektrik Enerjisi Fonu


Ek Madde 1 – (Ek: 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)


 


Fonun Yönetimi


Ek Madde 2 – (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)


 


Uygulanmayacak Kanunlar


Ek Madde 3 – (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)





Fonun Denetimi


Ek Madde 4 – (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)


 


Haciz Edilememesi


Ek Madde 5 – (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)


 


Yönetmelik


Ek Madde 6 – (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.; Mülga : 20/6/2001 - 4684/8 md.)


 


Kömür Alımı


Ek Madde 7- (Ek:14/2/2019-7164/3 md.)


Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ), ihtiyaç duyulması
halinde kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacı ile bu Kanun
kapsamında elektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesi ile ticaretinin
yaptırılması konusunda görevlendirilen veya kendisine üretim tesisi işletme
hakkı devredilen sermaye şirketlerinin sözleşme kapsamında tahsis edilen
sahasından kömür alımı yapabilir.


 


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut elektrik üretim, iletim ve dağıtım ve
ticareti imtiyazına sahip şirketlerin, kurmuş ve işletmekte oldukları ve fakat
imtiyaz kapsamına alınmamış üretim, iletim ve dağıtım tesisleri ile bu
tesislerin bulunduğu iller imtiyaz sözleşmesi kapsamına alınmıştır.


Bu
Kanun hükmünün gerektirdiği sözleşme değişikliği Kanunun yayımını takip eden 3
ay içinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ile şirket yetkililerince imzalanır.


Bu
Kanunun 6 ncı maddesindeki hükümler, imtiyazlı şirketler için de uygulanır.


 


Geçici Madde 2 – Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut elektrik üretim, iletim, dağıtım ve
ticaret imtiyazına sahip şirketler; diledikleri takdirde, bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına
müracaat etmek suretiyle, 3 üncü maddede anılan görev şirketine dönüşmelerini
istediklerinde Bakanlar Kurulu Kararıyla kendilerine bu Kanun esasları
içerisinde 99 yıla kadar süreli bir görevlendirme hakkı verilebilir.


Bu madde hükmünün gerekli kıldığı sözleşme değişikliği
Bakanlar Kurulu Kararından itibaren 3 ay içerisinde Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı ile şirket yetkilileri arasında imzalanır.


 


Geçici Madde 3 – 1312 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte elektrik üretim, iletim,
dağıtım ve ticareti faaliyeti devam eden ve fakat bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte imtiyazı sona ermiş olan şirketlere de bu Kanuna göre yeniden görev
vermeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.


 


Geçici Madde – 4 (Ek : 20/6/2001 - 4684/8 md.)[6]


31/12/2001
tarihine kadar yürürlüğe girecek olan Elektrik Enerjisi Fonu Anlaşmaları
uyarınca taahhüt edilen yükümlülükleri karşılamak üzere;


a)
(Mülga:21/12/2021-7346/9 md.)


b)
Tabii kaynakların ve tesislerin özelleştirilmesi veya işletme haklarının
devrinden elde edilen gelirlerden Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenecek
miktarda ayrılacak paylar,


c)
İrat kaydedilen teminatlar ile şirketlere sağlanan hizmetler karşılığı elde
edilen tahsilat,


d)
Elektrik Enerjisi Fonundan kullandırılan kredilerin geri dönüşleri ile bu Fonun
yükümlülüklerinden dolayı verilecek kredilerin geri dönüşleri,


e)Diğer
gelirler,


(Değişik son paragraf: 14/7/2004-5217/11 md.) Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı
Merkez Saymanlığı hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir.


Bu
maddede belirtilen gelirlerin takibi ile yükümlülüklerin yerine getirilmesine
ilişkin her türlü iş ve işlemler Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nezdinde
yürütülür.


 


Geçici Madde 5 – (Ek:21/12/2021-7346/10 md.)


31/12/2021
tarihi itibarıyla 3291 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesinin mülga dördüncü
fıkrası kapsamında tahakkuk etmiş katkı payları, geçici 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının mülga (a) bendine istinaden geçici 4 üncü madde hükümleri kapsamında
takip ve tahsil edilir.


 


Madde 12 – Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde 13 – Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3096
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3096 Sayılı
Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






KHK/ 284



5



10/6/1987






3613



5, 9, Ek
Madde 1, Ek Madde 2, Ek Madde 3, Ek Madde 4, Ek Madde 5, Ek Madde 6



7/3/1990






4684



Ek Madde
1, Ek Madde 2, Ek Madde 3, Ek Madde 4, Ek Madde 5, Ek Madde 6, Geçici Madde 4



3/7/2001






5217



Geçici
Madde 4



1/1/2005






5346



11



18/5/2005






KHK/700



3, 5, 9,
10



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7164



Ek Madde
7



28/2/2019






7346



Geçici
Madde 4, Geçici Madde 5



1/1/2022









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 95 inci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Devlet Planlama
Teşkilatının görüşünü havi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının teklifi
üzerine, Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde ve ikinci fıkrasında
yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 95 inci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde ve ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] Bu fıkrada yeralan "... Elektrik Enerjisi
Fonu için ayrılacak fon payı..." ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 28/9/1995
tarih ve E.1995/24, K.1995/52 sayılı Kararıyla iptal edilmiş olup, metinden
çıkarılmıştır.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 95 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 95 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca
hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde
değiştirilmiştir.







[6] 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunla yürürlükten
kaldırılan Ek Madde 6 ve aynı kanunla eklenen Geçici Madde 4, 1/1/2002 tarihinde
yürürlüğe girecektir.