1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI


KANUNU[1][2]


 


Kanun Numarası                    : 1211


Kabul Tarihi                           : 14/1/1970


Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih  : 26/1/1970        Sayı  : 13409


Yayımlandığı Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   :
9               Sayfa    : 419


 


KISIM
– I


Kuruluş,
Temel Görev ve Yetkiler, Sermaye


 


Kuruluş ve unvan:


Madde 1 – (Değişik: 21/4/1994 - 3985/1 md.)


Türkiye'de
banknot ihracı imtiyazına münhasıran sahip ve bu Kanunda yazılı görev ve
yetkileri haiz olmak üzere “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası” unvanı altında
anonim şirket olarak bir banka kurulmuştur.


Banka,
bu Kanunda sarahat bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.


Bu
Kanunda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, "Banka" olarak ifade
edilmiştir.


 


Merkez ve şubeler:[3]


Madde 2 – Bankanın
merkezi Ankara'dadır.


Banka,
Banka Meclisinin karariyle banknot matbaası kurabilir ve memleketin gerekli
görülen şehirlerinde şubeler açabilir. Aynı suretle, içerde ve dışarda
muhabirler temin edebilir.


Bankanın
bu husustaki kararları Cumhurbaşkanlığına bildirilir.


Banka,
keza Banka Meclisinin kararı ve Cumhurbaşkanının muvafakatiyle yabancı
memleketlerde temsilcilikler kurabilir.


 


Üyelikler ve iştirakler:[4]


Madde 3 – Banka, merkez bankalarının katıldığı
Milletlerarası mali, İktisadi ve mesleki teşekküllere Banka Meclisinin
karariyle üye olabilir ve Cumhurbaşkanının muvafakatiyle bu gibi teşekküllere
hissedar olarak katılabilir.





Temel görev ve yetkiler:


Madde 4 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/1 md.)


Bankanın
temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır. Banka, fiyat istikrarını sağlamak
için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını
doğrudan kendisi belirler.


Banka,
fiyat istikrarını sağlama amacı ile çelişmemek kaydıyla Hükümetin büyüme ve
istihdam politikalarını destekler.


Bankanın
temel görev ve yetkileri şunlardır:


I-Bankanın
temel görevleri:


a)Açık
piyasa işlemleri yapmak,


b)Hükümetle
birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri
almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye
yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki
değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve
satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini
yapmak,


c)
(Değişik: 17/7/2019-7186/3 md.) Bankaların ve Bankaca uygun görülecek
diğer mali kuruluşların bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini
esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve
esasları belirlemek,


d)
Reeskont ve avans işlemleri yapmak,


e)
Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,


f) (Değişik: 20/6/2013-6493/ 38 md.) Türk
Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve
mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz
işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik
ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,


g)
Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili
düzenleyici tedbirleri almak,


h)
Mali piyasaları izlemek,


ı)
Bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans kurumlarındaki katılma
hesaplarının vadelerini belirlemektir.


II-
Bankanın temel yetkileri:


a)
Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.


b)
Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak
para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek
yetkili ve sorumludur.


c)
Banka, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla bu Kanunda belirtilen para
politikası araçlarını kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası
araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.


d)
Banka, olağanüstü hallerde ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kaynaklarının
ihtiyacı karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona
avans vermeye yetkilidir.





e)
Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.


f)
Banka, bankaların ödünç para verme işlemlerinde ve mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını, belirleyeceği
usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.


g) Banka, mali piyasaları izlemek amacıyla bankalar ve
diğer mali kurumlardan ve bunları düzenlemek ve denetlemekle görevli kurum ve
kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya
yetkilidir. (Ek cümleler: 17/7/2019-7186/3 md.)
Banka talepleri gerçek zamanlı ve anlık karşılanır. Bu taleplerin
karşılanmasını teminen Bankaca kurum ve kuruluşların bilgi işlem sistemlerine
erişim sistemleri kurulabilir. Uygulamaya yönelik her türlü usul ve esas
Bankaca belirlenir.


III-
Bankanın başlıca müşavirlik görevleri:


a)
Banka, Hükümetin mali ve ekonomik müşaviri, mali ajanı ve haznedarıdır. (Değişik
ikinci cümle: 2/7/2018-KHK-703/151 md.) Bankanın Hükümetle ilişkisi, Cumhurbaşkanı veya
görevlendireceği bir bakan aracılığıyla da sağlanır.


b)
Banka, finansal sistemle ilgili olarak istenilecek hususlarda Hükümete görüş
verir.


c)
Banka, bankalar ve uygun göreceği diğer mali kurumlar hakkındaki görüşlerini ve
tespitlerini Cumhurbaşkanlığı ile bu kurum ve kuruluşları düzenleme ve
denetleme yetkisine sahip kuruluşlara bildirebilir.[5]


Banka,
bu Kanunla ve mevzuatla kendisine verilen yetki ve görevlerle ilgili olarak
düzenlemeler yapmaya ve bunları uygulamaya, bu düzenlemelere tabi kurum ve
kuruluşlar nezdinde bunlara uygun hareket edilip edilmediğini ve kendisine
gönderilen bilgilerin doğru olup olmadığını denetlemeye görevli ve yetkilidir.


Banka,
bu Kanun ile kendisine verilen görev ve yetkileri, kendi sorumluluğu altında
bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır.


Banka,
para politikası araçlarının kullanımı sırasında işlem yaptığı banka, kişi veya
kurumun iflası halinde, alacaklı olduğu miktar ve faizi için iflas masasına
imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder.


Banka
mensuplarının görevlerini yerine getirmelerinden doğan tazminat davaları ancak
Banka aleyhine açılabilir. Bankanın rücu hakkı saklıdır.


 


Bankanın sermayesi, hisse senetleri:


Madde 5 – Bankanın
sermayesi 25 000 000 lira olup, her biri yüz liralık 250 000 hisseye
ayrılmıştır. Bu sermaye, Cumhurbaşkanının tasvibiyle artırılabilir. Hisse senetlerinin
itibari kıymetleri 100, 200, 500, 1000, 5000 ve 10000 liralıktır.[6][7]





Hisse senetlerinin nev'i:


Madde 6 – Bankanın
hisse senetleri nama yazılıdır.


 


Hisse senetlerinin sınıfları:


Madde 7 – Hisse
senetleri (A), (B), (C) ve (D) sınıflarına ayrılmıştır.


 


(A) Sınıfı hisse senetleri:


Madde 8 – (A)
sınıfı hisse senetlerinin her biri en az 100 hisseliktir. Bu sınıf hisse
senetleri münhasıran Hazineye ait olup, sermayenin yüzde ellibirinden aşağı
düşemez.


 


(B) Sınıfı hisse senetleri:


Madde 9 – (B)
sınıfı hisse senetleri Türkiye'de faaliyette bulunan milli bankalara tahsis
edilmiştir.


 


(C) Sınıfı hisse senetleri:


Madde 10 – Hisse
senetlerinden en çok 15000 adedi, (C) sınıfı hisse senedi olarak, milli
bankalar dışında kalan diğer bankalarla imtiyazlı şirketlere tahsis edilmiştir.


 


(D) Sınıfı hisse senetleri:


Madde 11 – (D) sınıfı hisse senetleri Türk Ticaret
müesseselerine ve Türk vatandaşlığını haiz tüzel ve gerçek kişilere tahsis
edilmiştir.


 


Hisse senetlerinde sınıf değişikliği:


Madde 12 – Banka,
hisse senetlerinin bir sınıftan diğer bir sınıfa nakli için hiçbir komisyon
alınmaz.


(C)
sınıfı hisse senetleri miktarı, hiçbir veçhile bu kanunla kabul edilmiş olan
miktarı aşamaz.


 


KISIM
– II


Bankanın
Teşkilatı ve Organları


Organlar:[8]


Madde 13 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/2 md.)


Bankanın
organları şunlardır:


a)
Genel Kurul.


b)
Banka Meclisi.


c)
Para Politikası Kurulu.


d)
Denetleme Kurulu.


e)
Başkanlık (Guvernörlük).


f)
Yönetim Komitesi.





BÖLÜM
– I


Genel
Kurul


Oy hakkı:


Madde 14 – Bankanın
pay sahipleri defterinde yazılı bulunan hissedarlar, Bankanın Genel Kurulunu
teşkil ederler. Genel Kurul, her yıl Banka Esas Mukavelesi ile tespit edilen
vakitte toplanır. Her on hisseye sahip olan veya bu miktar hisseyi temsil eden
kimse bir oya maliktir.


 


Genel Kurulun görev ve yetkileri:


Madde 15 – Genel
Kurul aşağıdaki görev ve yetkileri haizdir:


1. Banka Meclisi tarafından verilen yıllık rapor ile
Denetleme Kurulu raporunun tetkiki;


2.
Bankanın bilanço, kar ve zarar hesabının tetkiki ile karara bağlanması;


3.
Banka Meclisi üyelerinin ve Denetleme Kurulunun ibrası;


4.
Sermayenin artırılması;


5.
Esas mukavelede değişiklik yapılması;


6.
Bankanın tasfiyesi hakkında karar verilmesi.


 


Banka esas mukavelesi ve tasfiye:[9]


Madde 16 – a)
Banka Esas Mukavelesi, Genel Kurulun tasvibi ve Cumhurbaşkanı karariyle
yürürlüğe girer. Esas Mukavelede yapılacak değişiklikler de bu hükme tabidir,


b)
Bankanın, birinci madde ile tespit edilen müddetin bitiminden evvel tasfiyesi
hakkında alınacak olan kararlar, Cumhurbaşkanının tasvibi ile Banka tarafından
yapılan taahhütlerin kanun dahilinde tamamen ifa edilmesi şartiyle muteberdir.


Gerek Esas Mukavelede değişiklik yapılması ve gerek
tasfiye hakkında karar alınabilmesi için, Genel Kurulda üçte iki çoğunluk
şarttır.


 


Başkanlık:


Madde 17 – Genel
Kurula Başkan (Guvernör) başkanlık eder.


 


Temsil:


Madde 18 – Hissedar
olmıyanlar, Genel Kurulda vekil olarak birden fazla oy temsil edemezler.


(Ek fıkra: 3/4/2013-6456/18 md.) 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 414
üncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi ile 428 inci maddesi Banka
hakkında uygulanmaz.





BÖLÜM
– II


Banka
Meclisi ve Para Politikası Kurulu[10]


Kuruluş:


Madde 19 – Banka
Meclisi Başkan (Guvernör) ile Genel Kurulca seçilecek altı üyeden kurulur.


Üyelerin
görevleri, özel bir kanuna veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanmadıkça, banka dışında teşrii, resmi veya
özel her hangi bir görev ile birleşemez. Bundan başka bu üyeler, ticaretle
uğraşamıyacakları gibi, bankalar ve şirketlerde de hissedar olamazlar. Hayır
dernekleri ve amaçları hayır, sosyal ve eğitim işlerine matuf vakıflardaki
görevler ve kar amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hüküm dışındadır.[11]


Banka
Meclisi üyelerinin yüksek öğrenim görmüş, bankacılık veya iktisat ve maliye
alanlarında bilgi ve tecrübe sahibi olmaları şarttır.


Başkan
(Guvernör), Banka Meclisi Başkanıdır.


Banka
Meclisi üyelerinin aylıkları ile tazminatları Cumhurbaşkanınca tespit edilir.
Banka merkezi dışında oturanların, Meclis toplantılarına katılmak için
katlanacakları yol giderleri Bankaca ödenir.[12]


 


Görev süresi:


Madde 20 – Banka
Meclisi üyelerinin görev süresi, üç yıldır.


Her
yıl Meclis üyelerinin üçte biri yenilenir. Birinci ve ikinci yıl sonunda Banka
Meclisinden ayrılacak üyeler ad çekme ile tespit edilir.


Süreleri
biten üyelerin yeniden seçilmeleri caizdir.


 


Toplantılar, kararlar ve oylamadan çekilme:


Madde 21 – Banka
Meclisi üyeleri, kendileriyle, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 245 inci
maddesinin 3 üncü bendinde gösterilen derecelerde akrabalık veyahut menfaat
bağı bulunan kişilere ilişkin kredi konularına dair müzakerelere iştirak
edemezler ve oylamaya katılamazlar.


Banka
Meclisi toplantıları Ankara'da yapılır. Lüzumu halinde başka bir yerde de
toplantı yapılabilir. Toplantılar, Başkan (Guvernör) ın çağrısı ile ayda en az
bir defa olmak üzere yapılır. Gündem, Başkanlık (Guvernörlük) ca düzenlenir.
Üyelerin gündem dışı görüşülmesini istedikleri hususlar, Başkanın (Guvernör) da
katılması halinde aynı toplantıda gündeme alınır ve görüşülür; aksi takdirde
bir sonraki toplantı gündemine alınmasına karar verilebilir.


Banka
Meclisi, üyelerin en az üçte ikisinin katılmasiyle toplanır ve mevcut üyelerin
çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın katıldığı tarafın
teklifi kabul edilmiş sayılır.


Başkan
(Guvernör) yardımcıları, Banka Meclisi toplantılarına, oy hakları olmaksızın
katılabilirler.


 


Banka Meclisinin görev ve yetkileri:


Madde 22 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/3 md.)


Banka
Meclisi;


a)
Para politikası stratejisi ve enflasyon hedefi doğrultusunda uygulanabilecek
para politikasına ve kullanılabilecek para politikası araçlarına ilişkin
kararların alınması,


b)
Tedavüldeki banknotların değiştirilmesine, tedavülden kaldırılmasına ve yok
edilmesine ilişkin konularda düzenleme yapılması ve karar alınması,


c)
Açık piyasa işlemlerine, döviz ve efektif işlemlerine, reeskont ve avans
işlemleri ile reeskont ve avans faiz oranlarına, zorunlu karşılıklara ve umumi
disponibiliteye, diğer para politikası işlemleri ve araçlarına, ülke altın ve
döviz rezervlerinin yönetimine ilişkin usul ve esasların tespiti ile gerekli
düzenlemelerin yapılması,


d)
40 ıncı maddenin (I) ve (III) numaralı fıkralarında düzenlenen hususlarda karar
alınması,


e) Ödeme ve menkul kıymet transferi ve
mutabakat sistemlerinin güvenilirlik ve etkinliklerini
artıracak şartlarda kurulması konusunda karar alınması, ödeme yöntemleri ile
araçlarının usul ve esaslarının belirlenmesi, takas odalarının gözetimine
ilişkin düzenlemelerin yapılması,[13]


f)
(Değişik: 13/2/2011-6111/159 md.) Bilgi istemeye ve istatistikî
bilgileri toplamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi,


g)
Şube açılması, muhabir temin edilmesi, temsilcilik ve büro kurulması ile
Banknot Matbaasına ilişkin konularda düzenleme yapılması ve karar alınması,


h)
Provizyon ve ihtiyatlara ilişkin konularda karar alınması ile kârın dağıtılmasından
sonraki bakiyenin Hazineye verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi,


ı)
Bankanın bütçesinin, yıllık faaliyet raporunun, bilanço, kâr ve zarar
hesaplarının ve Genel Kurul gündeminin hazırlanması,


j)
Sermayenin artırılmasına ve Esas Mukavelede değişiklik yapılmasına ilişkin
olarak Genel Kurula öneride bulunulması,


k)
Bankanın idare, teşkilât ve hizmetleri ile personeline ilişkin olarak
hazırlanan düzenlemelerin onaylanması,


l)
Bankanın ihtiyacı için gayrimenkul satın alınması veya iktisabı, maliki
bulunduğu gayrimenkullerin gerektiğinde satılması, trampa edilmesi,
bağışlanması ve sair işlemlerde bulunulması hakkında karar alınması,


m)
Bankanın diğer organlarına vereceği yetkiler kapsamı dışındaki meblağlara ve
kıymetlere ilişkin bağış, sulh, ibra, feragat ve terkin konularında karar
verilmesi,


n)
Bankanın personel kadrolarının onaylanması,


o)
Bu Kanunda Para Politikası Kurulu kararına bağlı konular dışında kalan,
Başkanlık (Guvernörlük) ça inceleme ve onaya sunulacak sair hususlar hakkında
karar alınması ve düzenleme yapılması,


İle
görevli ve yetkilidir.


(Ek ikinci fıkra: 13/2/2011-6111/159
md.) Banka Meclisi,
gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla yetkilerinden
bir kısmını diğer organlara devredebilir.


 


Para Politikası Kurulu:[14]


Madde 22/A – (Ek: 25/4/2001-4651/4 md.) Para Politikası
Kurulu, Başkan (Guvernör) ın başkanlığı altında, Başkan (Guvernör) Yardımcıları, Banka Meclisince
üyeleri arasından seçilecek bir üye ve
Başkan (Guvernör) ın önerisi üzerine (…)14 atanacak bir
üyeden oluşur. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı veya Bakanın belirleyeceği bir
birim amiri toplantılara oy hakkı olmaksızın katılabilir. Başkanlık
(Guvernörlük), Başkan (Guvernör) Yardımcılığı ve Banka Meclisi üyeliği görevi
sona erenlerin Para Politikası Kurulu üyeliği de sona erer.


Atanacak
üyenin para politikası konusunda çalışmalarının bulunması ve ekonomi, işletme,
bankacılık ve finans alanlarından birinde akademik unvana sahip, görevi ile ilgili
alanda en az on yıl çalışmış, yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olması gerekir.
Bu üyenin görev süresi beş yıldır.


19
uncu maddedeki yasaklar atanan üye için de geçerlidir. Ancak, üniversitelerde
alınacak görevler bu hükmün dışındadır. Atanan üye, Banka Meclisi üyeleri ile
aynı mali ve sosyal haklara sahiptir.


(Değişik dördüncü fıkra: 18/1/2017 - 6770/5 md.) Para Politikası Kurulu toplantıları,
Başkan (Guvernör)’ın çağrısı üzerine yılda en az sekiz defa yapılır. 21 inci
maddenin ikinci fıkrasının diğer hükümleri ile üçüncü fıkrası, Para Politikası
Kurulu toplantıları için de uygulanır.


Para
Politikası Kurulu:


a)Fiyat
istikrarını sağlamak amacıyla para politikası ilke ve stratejilerinin
belirlenmesi,


b)
Para politikası stratejisi çerçevesinde Hükümetle birlikte enflasyon hedefinin
belirlenmesi,


c) Para politikası hedefleri ve uygulamaları konusunda
belirli dönemler itibarıyla raporlar hazırlayarak Hükümetin ve belirleyeceği
esaslar doğrultusunda kamuoyunun bilgilendirmesi,


d)
Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli
tedbirlerin alınması ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini
tespit etmeye yönelik kur rejiminin belirlenmesi,


İle
görevli ve yetkilidir.


Para
Politikası Kurulu, ilan edeceği hususları ve bunların ilan şeklini belirler.
Para Politikası Kurulunca Resmi Gazete’de ilanı istenilecek hususlar
gecikmeksizin ilan edilir.


Para
Politikası Kurulu kararları, Başkan (Guvernör) tarafından yürütülür ve Banka
Meclisinin bilgisine sunulur.


BÖLÜM
– III


Denetleme
Kurulu


Kuruluş, süre ve nitelik:


Madde 23 – (Değişik: 3/4/2013-6456/19 md.)


Denetleme Kurulu, Genel
Kurulca seçilecek dört üyeden oluşur. Bir denetleme kurulu üyesinin üyelikten
ayrılması hâlinde, denetleme kurulunun diğer üyeleri, genel kurulun ilk
toplantısına kadar görev yapmak üzere yerine seçilme şartlarını taşıyan
birisini seçerler.


Denetleme Kurulu
üyelerinin görev süreleri iki yıldır.


Denetleme
Kurulu üyeliğine seçileceklerin yüksek öğrenim yapmış, bankacılık ve muhasebe
alanında bilgi ve tecrübe sahibi olmaları şarttır.


 


Görev ve yasaklar:


Madde 24 – Denetleme
Kurulu, Bankanın bütün muamele ve hesaplarını denetler, Başkanlık
(Guvernörlük), Denetleme Kurulunun talep edeceği bütün malümat ve vesikaları
vermekle yükümlüdür. Denetleme Kurulunun yönetme yetkisi olmayıp, mütalaalarını
yazılı olarak Banka Meclisine bildirir ve bir kopyasını da Cumhurbaşkanlığına
verir. Kurul yıl nihayetinde muamele ve hesaplar hakkında hazırlıyacağı raporu
Genel Kurula arz eder.


Denetleme
Kurulu üyeleri, Bankanın kârına iştirak edemezler.[15]


Denetleme
Kurulu üyelerine verilecek ücret, Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Banka Merkezi
dışında oturanların katlanacakları yol giderleri Bankaca ödenir.[16]


 


BÖLÜM
– IV


Başkanlık
(Guvernörlük)


A) Başkan (Guvernör):


Atanma, nitelik ve görev süresi


Madde 25 – (Değişik: 25/10/1990 - 3670/10 md.)


(Mülga birinci fıkra: 2/7/2018-KHK-703/151 md.)[17]


Başkan (Guvernör)'ın yüksek öğrenim görmüş, maliye,
iktisat ve bankacılık alanlarında bilgi ve tecrübe sahibi olması şarttır.


 


Görev, temsil ve yetki:


Madde 26 – Başkan
(Guvernör), en yüksek icra amiri sıfatiyle Bankayı sevk ve idare ve yurt içinde
ve dışında temsil eder.


Başkan
(Guvernör) ün yetkileri aşağıda gösterilmiştir:


1. Bu kanun hükümlerinin ve Banka Meclisi tarafından
alınacak kararların yürütülmesini sağlamak;


2.
Bu kanunla Bankaya verilen görevlerin ifası için uygun bulacağı tedbirleri
almak ve gerekli göreceği hallerde, bunlar hakkında Banka Meclisine tekliflerde
bulunmak.


Banka
Meclisi kararlarına muhalefeti halinde Başkan (Guvernör), kararın icrasını
tehir ve müteakıp toplantıda yeniden müzakeresini talep edebilir. Acele
hallerde, Banka Meclisi, Başkan (Guvernör) ın daveti üzerine toplanarak,
ihtilaf konusu olan işi tekrar görüşür. Başkan (Guvernör) ile Banka Meclisi
arasında mutabakat hasıl olmadığı takdirde, Cumhurbaşkanı hakemlik eder.[18]


 


Yasaklar:


Madde 27 – Başkanlık (Guvernörlük) görevi, özel bir
kanuna veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanmadıkça Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi
bir görev ile birleşemez. Bundan başka Başkan (Guvernör), ticaretle
uğraşamıyacağı gibi, bankalar ve şirketlerde de hissedar olamaz. Hayır
dernekleri ile amacı hayır, sosyal ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ve kar amacı gütmeyen kooperatif
ortaklığı bu hüküm dışındadır.[19]


Bakanlar
ve müsteşarlar seviyesindeki bakanlıklararası komite toplantılarında Başkan
(Guvernör) ın görev alması, birinci fıkra hükmüne aykırı sayılmaz.


 


Geçici ayrılma, görevden af:


Madde 28 – Başkan
(Guvernör) ın geçici olarak yokluğunda kendisine, tayin edeceği Başkan
(Guvernör) Yardımcısı vekalet eder.


Başkan
(Guvernör) ancak, 27 nci maddedeki yasakların gerçekleşmesi ve bu kanunla
kendisine verilen görevlerin devamlı surette ifasını imkansız kılacak
durumların ortaya çıkması hallerinde, atanmasındaki usule göre görevinden af
olunabilir.


Başkan
(Guvernör) lığın boşalmasında en yaşlı üyenin başkanlığı altında toplanacak Banka Meclisince Başkan (Guvernör) vekili olarak
seçilecek bir Başkan (Guvernör) Yardımcısı, Başkanlık (Guvernörlük) görevini
ifa eder ve yetkilerini kullanır.


 


B) Başkan (Guvernör) yardımcıları:


Nitelik, atanma, görev ve yasaklar:


Madde 29 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/5 md.)


Başkan (Guvernör) a
yardımcı olmak üzere dört Başkan (Guvernör) Yardımcısı atanır. (Değişik
ikinci cümle: 13/6/2012 - 6327/11 md.) Başkan (Guvernör) Yardımcıları
hukuk, maliye, ekonomi, işletme, bankacılık, finans, mühendislik, kamu
yönetimi, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler ile istatistik alanlarından
birinde veya iktisadi ve idari bilimler fakültelerinde lisans veya lisansüstü
öğrenim görmüş, yeterli bilgi ve deneyime sahip (…)[20]
[21]
kişiler arasından (…)20 atanırlar. (Mülga üçüncü cümle:
2/7/2018 - KHK/703/151 md.) (…) Başkan (Guvernör) Yardımcıları hakkında da
27 nci maddenin birinci fıkrası ve 28 inci maddenin ikinci fıkrası uygulanır.21


 


BÖLÜM
– V


Yönetim
Komitesi


Kuruluş, görev:


Madde 30 – Yönetim
Komitesi, Başkan (Guvernör) ın başkanlığı altında Başkan (Guvernör)
yardımcılarından kurulur. Başkan (Guvernör) ın başkanlık edemediği hallerde,
tayin edeceği Başkan (Guvernör) Yardımcısı Yönetim Komitesine Başkanlık eder.


 


Yönetim Komitesinin görevleri aşağıda gösterilmiştir:


1.
Başkan (Guvernör) ca lüzum görülen hallerde, Banka Meclisi kararına bağlanacak
hususları önceden inceliyerek, Banka Meclisine yapılacak teklifleri hazırlamak;


2.
Bankanın idare, teşkilat ve hizmetlerine ilişkin yönetmelikleri hazırlamak;


3.
Yönetmeliklerle Yönetim Komitesinin kararına bırakılan hususlarda karar almak;


4.
Banka işlemlerinde koordinasyonu sağlamak;


5. Atanmaları Banka Meclisince yapılan personel dışında
kalan memur ve hizmetlilerin tayin, aylıklarını tespit, işten çıkarma ve
emeklilik gibi işlemlerini yapmak.


Yönetim
Komitesi toplantılarında kararlar, tam üye sayısının çoğunluğu ile alınır.
Oyların eşitliği halinde, Başkan (Guvernör) ın katıldığı teklif kabul edilmiş
sayılır.


 


BÖLÜM
– VI


Şubeler
Teşkilatı


Kuruluş, görev:


Madde 31 – Bankanın merkez ve şubeleri ve Banknot
Matbaası Teşkilatı ve görevleri ile bu şubeler ve Banknot Matbaası Yönetim
komitelerinin kuruluş ve görevleri yönetmeliklerle tespit olunur.


 


KISIM
– III


Banka
Personeline Ait Hükümler


Personel statüsü:


Madde 32 – Banka
personeli, Bankanın memurları ile Banknot Matbaası işçilerinden terekküp eder.


(Banka
memuru) deyimi, Banka hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde,
devamlı vazife görmek üzere atanan kişileri ifade eder.


Banka
memurlarının kurduğu ve kuracağı sendikalar hakkında 624 sayılı Devlet Personeli Sendikaları Kanunu hükümleri uygulanır.
15/7/1963 tarih ve 275 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki yasak, banka
hizmetlerinde de uygulanır.


Banka personeli, bu kanun ile Banka Meclisince
düzenlenecek statü hükümlerine tabidir.


Banka
Meclisi kararı ile sözleşmeli olarak yerli ve yabancı uzman çalıştırılabilir.[22]


 


Ücret rejimi:


Madde 33 – Banka
Başkan (Guvernör) ve Başkan (Guvernör) Yardımcılarının aylık ücretleriyle
temsil ödenekleri, Cumhurbaşkanınca tespit olunur.[23]


Yönetim
Komitesi Başkan ve üyelerine, şubeler ve Banknot Matbaası Yönetim Komiteleri
başkan ve üyelerine, bu görevleri dolayısiyle aylıklarının üçte ikisini aşmamak
kaydiyle verilecek ek ücret, Banka Meclisince tayin olunur.


Diğer
memurların aylıkları, kendilerini atamaya yetkili Banka Meclisi ve Merkez
Yönetim Komitesince, yukarıki ücretler gözönünde bulundurulmak suretiyle tespit
olunur. Bu tespitte nazara alınacak esaslar ile memurlara ait görev seyahat
yollukları ve sair bütün hususlar 32 nci maddede gösterilen statüde belirtilir.


 


Personelin emekliliği:


Madde 34 – (Değişik birinci fıkra: 3/4/2013-6456/20 md.) İşçiler hariç olmak üzere
Banka mensupları ile Banka Meclisi üyeleri hakkında, 31/5/2006 tarihli ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi hükümleri uygulanır.


Bu kanunun yürürlüğe girdiği günde, bankada görevli
olanların emeklilik kesenekleri, 5434 sayılı Kanunla tespit edilmiş bulunan
keseneğe esas aylıkları üzerinden kesilir. Bu gibilerin aylık yükselmelerinde,
haklarında aynı kanunun 15 inci maddesinin (B) bendinin ikinci fıkrası hükmü
uygulanır. Emekliliğe tabi görevlerden gelen sözleşmeli personel hakkında da
aynı kanun hükümleri uygulanır.


Bu
kanunun yürürlüğe girdiği günden sonra atanacakların emeklilik keseneğine esas
aylıkları, 5434 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (B) bendi hükmüne göre tespit
edilir.


(Ek: 14/1/1988 - KHK - 311/9 md.; Değişik; 6/7/1995 - KHK - 562/21 md.) Emeklilik yönünden, Banka Başkanına
(Guvernör) Bakanlık Müsteşarları, Başkan (Guvernör) Yardımcılarına Bakanlık
Müsteşar Yardımcıları için tespit edilen ek gösterge ve makam tazminatı, diğer
personele ise ifa ettikleri görevleri itibariyle Devlet Memurları Kanununa göre
girebilecekleri sınıflardaki benzer görevler için belirlenmiş makam
tazminatları uygulanır. Bu görevlerde
geçirdikleri süreler 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun Ek 68 inci
maddesi uyarınca makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde geçmiş
sayılır.





Sır saklama ve sorumluluk:


Madde 35 – Banka
mensupları, sıfat ve görevleri dolayısiyle Bankaya veya Banka ile münasebeti
olan kişi ve kurumlara ait olmak üzere bildikleri sırların gizliliğine riayet
eylemek ve bu sırları kanunen yetkili kılınan mercilerden gayrısına herhangi
bir surette açıklamamakla yükümlüdürler.


Bu
yükümlülük, Bankadan ayrılmaları halinde dahi devam eder.


Banka
mensupları, görevleri ile ilgili olarak Bankaya verdikleri zararlardan ötürü.
Borçlar Kanununun haksız fiil hükümlerine tabidirler.[24]


 


Kısım
– IV


Bankanın
Görev ve Yetkileri


 


BÖLÜM
– I


Banknot
İhracı


Banknot ihracı ve tedavül mecburiyeti:


Madde 36 – a)
Bankanın ihraç etmiş olduğu ve ihraç edeceği banknotların tedavülü mecburi
olup, bunlar hudutsuz ödeme kudretini haizdir.


b)
(Değişik: 25/4/2001 - 4651/6 md.) Banka 45, 52 ve 53 üncü maddelerde
yazılı işlemler dolayısıyla da banknot ihraç etme yetkisini haizdir.


 


Banknotların değiştirilmesi:


Madde 37 – a)
Banka, tedavülde bulunan banknotları gerekli gördüğü zaman yeni emisyonlarla
değiştirebilir.


Tedavülden
çekilen eski banknotlar, değiştirme işlemine başlandığı tarihten itibaren 10
yıl sonra zamanaşımına uğrar.


Gerek
değiştirme işleminin başlıyacağı tarih ve gerekse bu 10 yıllık süre içinde eski
banknotların mecburi tedavül müddeti Banka Meclisince tayin ve keyfiyet Resmi
Gazete ile ilan olunur.


b)
Eskimiş ve yıpranmış banknotlar, Cumhurbaşkanlığı ile Banka arasında tespit edilecek esaslar dahilinde ve yönetmelikle kabul
edilecek kabarit usulüne göre, Bankaca yedek banknotlarla değiştirilir.[25]


c) Tedavülden kaldırılan banknotlarla, eskimiş, yıpranmış
veya kısmen ziyaa uğramış olması sebepleriyle değiştirilen banknotların iptal
ve yok edilmesine ilişkin esaslar yönetmelikle belirtilir.


 


Madeni para:


Madde 38 – (Mülga: 28/5/1970 - 1264/10 md.)





BÖLÜM
– II


Türk
Parasının İstikrarını Korumaya İlişkin Görev ve Yetkiler


İlan edilecek hususlar:


Madde 39 – (Değişik: 3/10/1983 - KHK 92/3 md.; Değiştirilerek kabul:
6/12/1984 - 3098/4 md.)


Banka, Banka Meclisince zaman zaman tespit edilecek kendi
işlemlerinde uygulayacağı reeskont, iskonto ve faiz hadlerini ve açık piyasa
politikasının şartlarını ilan eder.


Dördüncü
madde gereğince, Banka Meclisince tayin olunacak altın ve döviz alış ve satış
fiyatları ile 22 nci maddenin 3 üncü ve 5 inci bentleri uyarınca alınan
kararlar Resmi Gazete ile ilan edilir.


 


Para - kredi konusunda bankanın görev ve yetkileri:


Madde 40 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/7 md.)


I
– a) Banka, nihai kredi mercii sıfatıyla ödeme sisteminde aksamalara sebep
olabilecek geçici likidite sıkışıklıklarını ve finansal piyasaların etkin bir
şekilde çalışmasını engelleyebilecek teknik kaynaklı ödeme sorunlarını gidermek
amacıyla, sisteme, teminat karşılığında gün içi veya gün sonu kredi imkanı
sağlayabilir.


b)
(Mülga: 19/10/2005 - 5411/168 md.)


c)
Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon
çekilişlerinin hızlanması halinde, haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan
bankalara, şartları Banka tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini
karşılayacak miktarda kredi verilebilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi
verilen bankaların iflası halinde Banka, verilen kredi miktarı ve faizi için
iflas masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder.


II – (Değişik paragraf: 17/7/2019-7186/4 md.) Bankalar
ve elektronik ödeme araçlarını çıkaran kuruluşlar dâhil olmak üzere Bankaca
uygun görülecek diğer mali kuruluşlar, Banka nezdinde açılacak hesaplarda
bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alarak, nakden
zorunlu karşılık tesis ederler. Zorunlu karşılığa tabi bilanço içi veya bilanço
dışı uygun görülen kalemlerin kapsamı, zorunlu karşılıkların oranı, tesis
süresi ve tesis edilen karşılıklara gerektiğinde ödenecek faiz oranı, mevduat
veya katılım fonlarından olağanüstü çekilişler ve birleşme, devir ve bölünme
hâllerinde yapılacak işlemler de dâhil olmak üzere uygulamaya yönelik her türlü
usul ve esas Bankaca belirlenir.


Yukarıda
belirtilen kuruluşların bulunduracakları umumi disponibilitenin nitelik ve
oranı, gerektiğinde Bankaca tespit edilir.[26]


Bankaca yapılacak düzenlemeye göre zorunlu karşılıkların
Banka nezdindeki hesaplarda bloke olarak tutulmasının istenmesi hâlinde, bloke
hesaplarda tutulan zorunlu karşılıklar, hiçbir amaç ve konunun finansmanı için
kullanılamaz, temlik ve haciz edilemez.


Zorunlu
karşılıkların ve umumi disponibilitenin süresinde tesis edilmemesi veya eksik
tesis edilmesi hâlinde Banka, belirleyeceği usûl ve esaslara göre, eksik kısım
için; Banka nezdindeki hesaplarda faizsiz
mevduat tutulmasını istemeye veya cezaî faiz tahakkuk ettirmeye
yetkilidir. Tahakkuk ettirilen cezaî faiz alacakları, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince tahsil edilir.
Tahsil edilen cezaî faizler Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna gelir kaydedilir.


III – a) Bankanın temel görev ve yetkilerinin yürütülmesi
amacıyla mevzuatla Bankaya verilen yetkiler çerçevesinde bankalar, ödünç para
verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını
belirlenecek esaslara göre Bankaya bildirirler.


b)
Banka, bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans kurumlarındaki
katılma hesaplarının vadelerini belirler.


c) (Ek: 19/1/2022-7351/1 md.) Banka nezdinde
bulunan yabancı ülke merkez bankalarına ait para, alacak, mal, hak ve varlıklar
haczedilemez, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamaz.


 


BÖLÜM
– III


Bankanın
Hükümetle Olan Münasebetleri ve Bununla İlgili Görevler


Mali ve ekonomik müşavirlik ve mali ajanlık:[27]


Madde 41-(Değişik: 13/2/2011-6111/160
md.)


Banka, Hükümetin mali ve
ekonomik istişare organıdır. Bu sıfatla Banka, para ve kredi politikası
konusunda Hükümetçe incelenmesi istenilecek hususlar hakkında mütalaa beyan
eder.


Devletin milletlerarası
mali ve iktisadi münasebetlerinde Bankaya, Hükümetin mali ajanlığı verilebilir.


Banka,
her nevi Devlet iç borçlanma senetlerinin mali servisini, özel kanunlara,
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine veya bunlara dayanan kararlara göre kambiyo
denetlemesini ve dış ticaret rejimi tatbikatını veya benzeri işlemleri yapmakla
görevlendirilebilir. Bu sıfatla yaptığı işlemlerden dolayı üçüncü şahıslar
tarafından Bankaya sorumluluk tevcih edilemez.[28]


Banka, Hazine Müsteşarlığının
talebi üzerine Devletin gerek içerde ve gerekse yabancı memleketlerde tahsilat
ve tediyatını ve bütün Hazine işlemlerini ve memleket içi ve dışı her nevi para
nakil ve havale işlerini yapar veya yaptırır. Bu işler için uygulanacak ücret
Banka tarafından tespit edilir.


Hazine Müsteşarlığına ait
tevdiatın nemalandırılmasına ilişkin usul ve esaslar Banka ile Hazine
Müsteşarlığı tarafından müştereken tespit olunur.


 


Özel denetim ve kamuoyunun aydınlatılması:[29][30]


Madde 42 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/8 md.)


Cumhurbaşkanı,
Bankanın işlem ve hesaplarını denetlettirebilir. Cumhurbaşkanlığı bu hususta
her türlü bilgiyi Bankadan isteyebilir.


Banka bilanço, kâr ve zarar hesaplarını bağımsız denetim
kuruluşlarına denetlettirebilir.


Başkan
(Guvernör) tarafından, Banka faaliyetleri ile uygulanmış ve uygulanacak olan
para politikası hakkında her yıl nisan ve ekim aylarında Cumhurbaşkanına rapor
sunulur. Banka faaliyetlerine ilişkin olarak, yılda iki defa Türkiye Büyük
Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunu bilgilendirir.


Banka, para politikası hedefleri ve uygulamalarına
ilişkin dönemsel raporlar hazırlar ve kamuoyuna duyurur. Raporların hangi
dönemler itibarıyla hazırlanacağı, kapsamı ve açıklanma usulü Bankaca
belirlenir. Banka, belirlenen hedeflere ilan edilen sürelerde ulaşılamaması ya
da ulaşılamama olasılığının ortaya çıkması halinde, nedenlerini ve alınması
gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirir ve kamuoyuna açıklar.


 


BÖLÜM
– IV


Bilgi
İsteme[31]


Bilgi isteme yetkisi, bankaların bilançoları ve raporları:


Madde 43 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/9 md.)


Türkiye’de faaliyette bulunan bütün bankalar, özel
finans kurumları ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumlar, yıllık
bilançoları ile kâr ve zarar hesaplarını, idare meclisi ve denetçi raporları
ile birlikte, genel kurullarının toplantı tarihinden; bağımsız denetim
kuruluşlarınca hazırlanacak denetim raporlarını ise düzenlenme tarihinden
itibaren en geç bir ay içinde Bankaya vermekle yükümlüdürler.


Banka,
bu Kanun ve mevzuat ile kendisine verilen görevleri yerine getirebilmek
amacıyla birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi ve
belgeyi, belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde istemeye yetkilidir.
Birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar, kendilerinden istenen bilgileri
Bankanın belirteceği süre içinde vermeye mecburdurlar. Banka, gerektiğinde
kendisine verilmesi gereken bilgileri doğru ve zamanında vermeyen birinci
fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşların bu Kanunun verdiği yetkilere konu olan
işlemlerini sınırlayabilir veya durdurabilir.


Banka,
kendi yetki ve görev alanına giren hususlarla ilgili olarak birinci fıkrada
belirtilen kurum ve kuruluşları düzenleme ve denetleme ile görevli kurum ve
kuruluşlardan bilgi isteyebilir. Banka, gerektiğinde birinci fıkrada belirtilen
kurum ve kuruluşlar hakkındaki görüşlerini ve tespitlerini Cumhurbaşkanlığı ile
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna ve bu kurum ve kuruluşları düzenleme
ve denetleme yetkisine sahip olan diğer kurum ve kuruluşlara bildirebilir.[32]


Banka,
istatistiki bilgilerin toplanmasında, kamu kurum ve kuruluşları, Hazine
Müsteşarlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü, diğer ülkelerin istatistiki bilgi
toplamaya yetkili makamları ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapabilir.
Banka, finansal sistemle ilgili tüm istatistiki bilgiler ile ekonomideki ve
ödemeler dengesindeki gelişmelerin izlenmesinde gerekli görülecek diğer
istatistiki bilgileri bankalar, diğer mali kurumlar ile kişilerden doğrudan
isteme ve toplama yetkisine sahiptir. Kendilerinden bilgi istenilenler, bu
bilgileri Bankanın belirleyeceği usul ve esaslara göre doğru olarak vermekle
yükümlüdürler. Banka bu bilgilerin doğru olup olmadığını ilgililer nezdinde
araştırmaya ve denetlemeye, ek bilgi ve belge istemeye yetkilidir.


Banka,
gerekli gördüğü istatistiki bilgileri yayımlayabilir. Ancak banka toplanan
istatistiki bilgilerden kişisel ve özel nitelikte olanları yayımlayamaz,
açıklayamaz. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu dışında resmi veya özel
herhangi bir makama veremez. Bu bilgiler istatistiki amaçlar dışında ve ispat
aracı olarak kullanılamaz.


 


Gerçek ve tüzel kişilerden bilgi isteme yetkisi:


Madde 44- (Mülga:13/2/2011-6111/160 md.; Yeniden düzenleme:
28/11/2017-7061/33 md.)


Banka,
gerçek ve tüzel kişilerin döviz pozisyonunu etkileyen işlemlerini izlemek
amacıyla belirleyeceği gerçek ve tüzel kişilerden her türlü bilgi ve belgeyi
istemeye yetkilidir. İstenilecek bilgi ve belgelerin kapsamı, toplanma ve
izlenme yöntemi, doğruluğunun denetimi, paylaşımı, destek hizmeti temini de dâhil
olmak üzere usul ve esaslar Bankaca belirlenir.


Bu
maddenin uygulanmasında destek hizmeti kuruluşu çalışanları hakkında da bu
Kanunun 35 inci maddesi ve 68 inci maddesinin (II) numaralı fıkrasının (a)
bendi hükümleri tatbik olunur.


 


KISIM
– V


Bankanın
Yapacağı İşlemler


 


BÖLÜM
– I


Kredi
Müesseseleriyle İşlemler


Senet ve vesikaların reeskonta ve avansa kabulü:


Madde 45 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/10 md.)


(Değişik birinci fıkra: 20/8/2016-6745/13 md.) Banka, muteber saydığı asgari iki
imzayı taşımak şartıyla kendi belirleyeceği esaslar dâhilinde bankalar
tarafından verilecek ticari senet ve vesikaları reeskonta kabul edebilir.
Reeskonta kabul edilecek ticari senet türleri ve diğer tüm hususlar Bankaca
tespit edilir. Bu madde gereğince verilecek kredilerin en yüksek sınırı ve
kredi türlerine göre limitleri, para politikası ilkeleri göz önünde tutulmak
suretiyle Bankaca belirlenir.


Banka
reeskonta kabul edebileceği senetler karşılığında avans da verebilir.





Orta vadeli reeskont ve avans işlemleri:


Madde 46 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


Reeskonta veya avansa kabul edilecek senetlerin en yüksek tutarı:


Madde 47 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


Tahvil karşılığı avans:


Madde 48 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


Merkez ve şubeler iskonto komiteleri:


Madde 49 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


BÖLÜM
– II


Hazine
ve Kamu Müesseseleriyle İşlemler


Hazineye kısa vadeli avans:


Madde 50 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


Kamu müesseselerine kredi:


Madde 51 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


BÖLÜM
– III


Açık
Piyasa İşlemleri


Madde 52 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/11 md.)


Banka,
para politikasının hedefleri çerçevesinde, para arzının ve ekonominin
likiditesinin etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla, Türk Lirası karşılığında
menkul kıymet kesin alım satımı, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi
ile alım işlemleri, menkul kıymetlerin ödünç alınıp verilmesi, Türk Lirası depo
alınması ve verilmesi gibi açık piyasa işlemlerini yapabilir ve bu işlemlere
aracılık edebilir. Bankaca başvurulacak açık piyasa işlemleri ile bu işlemlerle
ilgili usul ve esaslar, açık piyasa işlemlerine konu olacak yüksek likiditeye
sahip ve az riskli araçlar Bankaca belirlenir.


Banka,
açık piyasa işlemleri çerçevesinde kendi nam ve hesabına vadesi doksanbir günü
aşmayan, ikincil piyasada alınıp satılabilen likidite senetleri ihraç edebilir.
Ancak, likidite senetlerinin devamlı bir alternatif yatırım aracı olma niteliği
kazanmasının engellenmesi, ihraçlarının sadece açık piyasa işlemlerinin
etkinliğinin artırılması amacıyla sınırlı tutulması hususları gözönünde
bulundurulur. Bankanın geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım
işlemleri ile Türk Lirası depo işlemlerinin anlaşma süresi doksanbir günü
aşamaz, sürenin başlangıcı işlemlerin valör tarihidir.


Banka,
bu madde kapsamına giren işlemlerle ilgili kurum ve kuruluşları; bankalar ve
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre belirlenen aracı kurumlar arasından
işlemin özelliğini gözönünde bulundurarak tespit etmeye yetkilidir.


Açık
piyasa işlemleri, yalnızca para politikası amaçları için yürütülür ve Hazineye,
kamu kurum ve kuruluşları ile diğer kurum ve kuruluşlara kredi amacıyla
yapılamaz.


 


BÖLÜM
– IV


Altın
ve Dövizle İlgili İşlemler


Madde 53 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/12 md.)


a)
Banka, uyguladığı para politikası çerçevesinde, Türk Lirasının yabancı paralar
karşısındaki değerini belirlemek amacıyla, döviz ve efektiflerin vadesiz ve
vadeli alım ve satımı ile şartları önceden belirlenmek suretiyle dövizlerin
Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemleri yapabilir.


b) Banka, ülke altın ve döviz rezervlerini para
politikası hedefleri ve uygulamaları çerçevesinde yönetir. Bu amaçla Banka,
sırasıyla güvenli yatırım, likidite ve getiri önceliklerini dikkate alarak
belirleyeceği usul ve esaslara göre yurt içi ve yurt dışı piyasalarda vadeli ya
da vadesiz altın, döviz, menkul kıymet, türev ürün alım satım, borçlanma ve
borç verme işlemlerini de içeren tüm bankacılık faaliyetlerinde bulunabilir.


 


İkraz limitleri:


Madde 54 – (Mülga: 25/4/2001 - 4651/16 md.)


 


BÖLÜM
– V


Sair
İşlemler


Madde 55 – Banka,
Banka Meclisince tespit edilecek bankacılık işlemleri ve hizmetlerini
yapabilir.


Banka,
mevcut veya ilerde, şubelerin bulunduğu yerlerde açılabilecek bankalararası
takas odaları işlemlerine nezaret eder.


 


KISIM
– VI


Bankanın
Yapamıyacağı İşlemler


Madde 56 – (Değişik: 25/4/2001 - 4651/13 md.)


Banka,
Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarına avans veremez ve kredi açamaz. Hazine
ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihraç ettiği borçlanma araçlarını birincil
piyasadan satın alamaz.


Banka,
bu Kanunla yetki verilen işlemler dışında avans veremez ve kredi açamaz,
vereceği avans ve açacağı kredi teminatsız veya karşılıksız olamaz, her ne
şekilde olursa olsun kefil olamaz ve doğrudan kendisi ile ilgili işlemler
dışında teminat veremez.


 


KISIM
– VII


Banka Hesapları ve Bilançosu, Bülten, İstisna, Muaflık ve Çeşitli
Hükümler


 


BÖLÜM
– I


Banka
Hesapları ve Bilanço Hesap Dönemi


Madde 57 – Bankanın
hesap dönemi, takvim yılıdır.


 


Bilanço ve rapor:[33]


Madde 58 – Banka,
her takvim yılı sonu itibariyle düzenliyeceği bilanço ve kar ve zarar hesabı
ile yıllık faaliyet raporunu Genel Kurulun içtimaından evvel Cumhurbaşkanlığına
tevdi eder ve bilançoyu Resmi Gazete ile yayınlar.


 


Provizyonlar ve hususi ihtiyat:


Madde 59 – Bankanın
yıllık gayrisafi karından, ertesi yıllarda Bankaya has işlemler dolayısiyle
meydana gelebilecek muayyen riskleri karşılamak üzere Banka Meclisince uygun
görülecek tutarlarda provizyonlar ayrılabilir.


Zamanaşımına uğrıyan banknotlarla, 37 nci maddenin (b)
fıkrası gereğince değiştirmeden doğan farklar hususi ihtiyata alınır.


 


Karın dağıtılması:


Madde 60 – Bankanın
yıllık safi karı aşağıdaki şekilde dağıtılır:


a)
(Mülga: 17/7/2019-7186/5 md.)


b)
Hisse senetlerinin nominal değerleri üzerinden, % 6 oranında ilk kar hissesi
olarak hissedarlara;


c)
Yukarıki yüzde tutarının düşülmesinden sonra kalan miktarın en çok % 5 i, iki
aylık maaş tutarını geçmemek üzere Banka mensuplarına ve % 10 u ihtiyat
akçesine;[34]


d)
Hisse senetlerinin nominal değerleri üzerinden Genel Kurul karariyle en çok % 6
nispetinde ikinci kar hissesi olarak hissedarlara.


Bu
dağıtımdan sonra kalan bakiye Hazineye verilir.


(Ek fıkra: 17/7/2019-7186/5 md.) Son yıl
kârından ayrılan ihtiyat akçesi hariç, birikmiş ihtiyat akçeleri her yıl kâra
katılarak dağıtılabilir.


 


Değerleme farkları:[35]


Madde 61 – (Değişik: 23/7/2010-6009/21 md.)


Türk
parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin ve uluslararası piyasalarda
altın fiyatlarının değişmesi nedeniyle Bankanın aktifindeki ve pasifindeki
dövizlerin, efektiflerin ve yabancı para cinsinden diğer varlık ve
yükümlülükler ile altınların değerlemesi sonucu oluşan değerleme farkları ayrı
bir hesapta izlenir.


Türk parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin ve uluslararası
piyasalarda altın fiyatlarının değişmesi nedeniyle Bankanın aktifindeki ve
pasifindeki dövizlerin, efektiflerin ve yabancı para cinsinden diğer varlık ve
yükümlülükler ile altınların değerlemeye tabi tutulması sonucu Banka lehine
oluşan gerçekleşmemiş değerleme farkları, değerlemenin yapıldığı dönem
kazancına dahil edilmez ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak
dikkate alınmaz. Banka aleyhine oluşan gerçekleşmemiş değerleme farkları ise
değerlemenin yapıldığı dönem kazancından düşülmez ve kurumlar vergisi
matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınmaz.


213 sayılı
Vergi Usul Kanununun 280 inci maddesi hükmü bu madde kapsamında yapılacak
değerlemede uygulanmaz.


 


Tasfiye:


Madde 62 – Bankanın
tasfiyeye girmesi halinde uygulanacak tasfiye esasları, bir kanunla tespit
edilir. Tasfiye neticesinde hasıl olan net varlıktan evvela hisse senetleri
bedeli ödenir. Hisse senetleri başabaş ödendikten sonra kalan miktarın % 80 i
Hükümete, % 20 si hissedarlara tevzi olunur.


 


BÖLÜM
– II


Banka Bülteni


Madde 63 – Banka,
her hafta sonu itibariyle hesap durumunu kısaca gösteren bir bülten yayınlıyarak,
Resmi Gazete ile de ilan eder.


Bu
bültende bir taraftan kasa mevcudu, altın mevcudu, döviz vaziyeti, dahilde
ödenecek senetler toplamı, yabancı memleketlerdeki mevduatı, alacaklı olduğu
diğer kıymetleri; diğer taraftan sermayesi, yedek akçeleri, tedavülde bulunan
banknotların miktarı, Banka nezdindeki mevduatı ve borçlu olduğu diğer
kıymetleri ile ayrıca, Bankanın kendi işlemleriyle ilgili yürürlükteki
reeskont, iskonto ve faiz hadleri de gösterilir.


Bu
bülten, gerekli görülecek müesseselere ve yabancı merkez bankalarına
gönderilir.


 


BÖLÜM
– III


Muaflık,
İstisna ve Çeşitli Hükümler


Vergi, resim ve harçdan muaflık:


Madde 64 – Bankanın
sermayesi, ihtiyaç akçesi, (A) sınıfı hisselerine isabet eden kar ile ithal
edeceği külçe veya meskük altınlar; Banknot Matbaası ve tesisatı için yapılacak
ithalat, her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.


Banka,
Banka işlemlerine mütaallik bütün kağıtlar, ilanlar ve saire dolayısiyle
kendisi tarafından ödenmesi gereken Damga Vergisi ile her türlü resim ve
harçtan muaftır.[36]





Değer nakillerinde uygulanacak tarife:


Madde 65 – Bankaya ait her türlü meskük ve külçe
altın ve Türk Lirası banknotlarla tahviller ve bonolar ve yabancı efektif
dövizlerin Türk Havayolları A. O., Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
İşletmesi ve Denizcilik Bankası T.A.O. ve D.B. Deniz Nakliyatı T.A.Ş.
vasıtaları ile nakillerinde ağırlık üzerinden navlun tarifesi uygulanır.


 


Banka defter ve kayıtlarının mahiyeti:


Madde 66 – Bankanın
her türlü evrak, kayıt, defter ve senetleriyle bunlara dayanan hesap özetleri
resmi belge sayılır.


 


Borçlunun ikametgahı:


Madde 67 – Banka
ile işlem yapılması sırasında borçlu veya kefillerinin gösterdikleri adres,
kanuni ikametgah sayılır. Sonradan vukubulan değişiklikler, mahkeme ve icra
yetkisini değiştirmez.


 


Ceza hükümleri:[37][38]


Madde 68 – (Değişik: 23/1/2008-5728/341 md.)


I- Bu
Kanunun;


a) 4 üncü
maddesinin dördüncü fıkrasında ve açık piyasa işlemleri ile ilgili 52 nci
maddesinde verilen yetkiler çerçevesinde Banka tarafından yapılan düzenlemelere
uymayan; 40 ıncı maddesinin (II) numaralı fıkrası uyarınca zorunlu karşılık ve
umumi disponibilite için tespit edilen oranları süresi içinde tesis etmeyen
veya eksik tesis eden bankaların ve diğer malî kurum ve kuruluşların görevli ve
ilgilileri hakkında ikiyüz günden dörtyüz güne kadar adlî para cezasına,


b) 43 üncü maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya gerçeğe aykırı bilgi
ve belge veren ya da 4 üncü maddesinin dördüncü
fıkrasında öngörülen denetimin yapılmasını engelleyen bankaların ve diğer malî
kurum ve kuruluşların görevli ve ilgilileri hakkında bir yıldan üç yıla kadar
hapis ve dörtyüz günden sekizyüz güne kadar adlî para cezasına,[39]


hükmolunur.


Bu fıkrada
tanımlanan suçlar dolayısıyla soruşturma ve kovuşturma yapılması, Bankanın
başvurusu üzerine ya da görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına
bağlıdır. Bu durumda Bankacılık Kanununun 162 nci maddesi hükümleri uygulanır.


II- a) Bu
Kanunun 35 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı hareket eden
Banka mensupları için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak
üzere adlî para cezasına hükmolunur.


Sırları
kendileri veya başkaları için yarar sağlamak amacıyla açıklayan Banka
mensupları hakkında, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne
kadar adlî para cezasına hükmolunur.


b) Görevi
nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle
yükümlü olduğu para veya para yerine geçen evrak veya senetleri veya diğer
malları kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren banka mensupları, altı
yıldan oniki yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılacakları gibi bankanın uğradığı zararı tazmine mahkûm edilirler.


Suçun,
zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi
hâlinde faile on iki yıldan az olmamak üzere hapis ve yirmibin güne kadar adlî
para cezası verilir; ancak, adlî para cezasının miktarı bankanın uğradığı
zararın üç katından az olamaz. Ayrıca meydana gelen zararın ödenmemesi hâlinde
mahkemece re’sen ödettirilmesine hükmolunur.


Soruşturma
başlamadan önce, zimmete geçirilen para veya para yerine geçen evrak veya
senetlerin veya diğer malların aynen iade edilmesi veya uğranılan zararın
tamamen tazmin edilmesi hâlinde, verilecek cezanın üçte ikisi indirilir.


Kovuşturma
başlamadan önce, gönüllü olarak, zimmete geçirilen para veya para yerine geçen
evrak veya senetlerin veya diğer malların aynen iade edilmesi veya uğranılan
zararın tamamen tazmin edilmesi hâlinde, verilecek cezanın yarısı indirilir. Bu
durumun hükümden önce gerçekleşmesi hâlinde, verilecek cezanın üçte biri
indirilir.


Zimmet
suçunun konusunu oluşturan para veya para yerine geçen evrak veya senetlerin
veya diğer malların değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden
yarıya kadar indirilir.


Bu fıkrada
tanımlanan suçlar ve Kanunda belirtilen görevlerin yerine getirilmesi
sırasındaki fiilleri dolayısıyla Banka personeli hakkında soruşturma ve
kovuşturma yapılması Banka Meclisinin; atama ve seçim suretiyle görev yapan
diğer mensuplar hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılması ise
Cumhurbaşkanının Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına
bağlıdır.


III- a)
Bankanın itibarını kırabilecek veya şöhretine ya da servetine zarar verebilecek
bir hususa kasten sebep olan ya da bu yolda asılsız haber yayanlar ve
yayınlayanlar için bir yıldan iki yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak
üzere adlî para cezasına hükmolunur.


b) Bu Kanunun
43 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki bilgi ve belgeleri belirlenen usul ve
esaslar içerisinde doğru olarak vermeyen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin
sorumluları hakkında otuz günden altmış güne kadar adlî para cezasına
hükmolunur.


Bu fıkrada
tanımlanan suçlar dolayısıyla soruşturma ve kovuşturma yapılması, Başkanlığın
Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır.


IV- (Ek: 28/11/2017-7061/34 md.) Bu Kanunun 44 üncü
maddesi uyarınca Bankaca istenilen bilgi ve belgeleri vermeyen, gerçeğe aykırı
veren veya belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak veren gerçek kişiler ile
tüzel kişilerin görevli ve ilgilileri hakkında bin günden iki bin güne kadar
adli para cezasına hükmolunur.


 


Ek Madde 1 – (6/12/1984 tarih 3098 sayılı Kanunla
eklenen numarasız ek madde olup, teselsül için numaralandırılmıştır.) 14/1/1970 tarih
ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununda adı geçen; “Maliye
Bakanı” ve “Maliye Bakanlığı” ifadeleri, “Başbakan” ve “Başbakanlık” olarak
değiştirilmiştir.


 


Geçici Madde 1 – Banka Müdürler Kurulu, bu kanunun yürürlüğe girdiği günden itibaren Banka
Meclisine inkılabeder; üyelerin görevleri müddetlerinin sonuna kadar devam
eder. Müdürler Kurulunun personel temsilcisi üyesinin bu görevi bu kanunun
yürürlüğe girdiği gün sona erer.


 


Geçici Madde 2 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği
günden itibaren, Banka Genel Müdürü Başkan (Guvernör) ve Banka Genel Müdür
Muavinleri Başkan (Guvernör) yardımcıları unvanını alırlar ve görevleri
müddetlerinin sonuna kadar devam eder.


 


Geçici Madde 3 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği gün murakıp olanların görevleri, Banka
Denetleme Kurulu üyesi olarak, sürelerinin sonuna kadar devam eder.


 


Geçici Madde 4 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği gün Bankada görevli olan diğer şahısların
görevleri devam eder.


 


Geçici Madde 5 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği gün Banka portföyünde mevcut Hazine bonoları
Başbakanlık ile Banka arasında ve T. Emlak Kredi Bankasına verilmiş olan Hazine
kefaletini haiz tahvil mukabili avans hesabı, Başbakanlık, Banka ve ilgili
müessese arasında tespit edilecek esas ve şartlar dairesinde tasfiye edilir.


 


Geçici Madde 6 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği gün 1715 sayılı Kanun gereğince tedavüle
çıkarılmış bulunan banknotlar, yeni bir emisyonla tebdil edilinceye kadar bu
kanun hükümlerine tabi olarak tedavülde kalır.


 


Geçici Madde 7 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Banka Kredilerini Tanzim Komitesince
ittihaz edilmiş bilcümle kararlar, Bankaca hilafına karar alınmadıkça, hüküm
ifade etmekte devam eder.


 


Geçici Madde 8 – Bu kanunun 5 inci maddesiyle 15 milyon liradan 25 milyon liraya
çıkarılmış bulunan sermayenin artırılan 10 milyon lirasına tekabül eden hisse
senetlerinin tamamı (A) grubuna tahsis edilir.


Söz
konusu 10 milyon liralık hisse senetlerine tekabül eden meblağ, Banka nezdinde
mevcut provizyonlardan, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılacak
ilk Genel Kurul toplantısına kadar defaten karşılanır.


 


Geçici Madde 9 – (Ek: 21/4/1994 - 3985/5 md.)


50
nci maddede belirtilen avans hesabında 1994 ve önceki dönemlere ilişkin olarak
biriken tutar ile 1995-1998 döneminde kullanılacak tutarlar, Başbakanlık ve
Banka arasında belirlenecek esaslara göre tasfiye edilir.


 


Geçici Madde 10 -(Ek: 13/2/2011-6111/162 md.)


25/8/2009-28/8/2009
tarihleri arasında yapılan sözlü sınav- mülakat sonucuna göre, Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasına atanan uzman yardımcılarından, kendi talepleri
dışında ilişiği kesilenlerin sınav sonucuna ilişkin hakları saklıdır. Bu
adayların eğitimleri ve stajları kaldığı yerden devam eder. Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on iş günü içerisinde, bu madde
hükümlerinden yararlanmak üzere Kuruma başvurulması gereklidir.


 


Geçici Madde 11 - (Ek: 3/4/2013-6456/21 md.)


Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan Denetleme Kurulu üyeleri,
görev sürelerinin bitimine kadar görevlerini ifaya devam ederler.


 


Geçici Madde 12 – (Ek:17/7/2019-7186/6 md.)


Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ayrılmış bulunan ihtiyat akçelerinin
tamamı, birikmiş fevkalade ihtiyat akçelerinin ise son yılın kârından ayrılan
kısmı hariç tamamı Genel Kurul kararı aranmaksızın Hazineye verilir.


 


Yürürlükten kaldırılan kanunlar:


Madde 69 – 2/6/1929
tarih ve 1514 sayılı Evrakı Nakdiyenin İhtiyatları ile Değiştirilmesi
hakkındaki Kanun ve 11/6/1930 tarihli 1715 sayılı T.C. Merkez Bankası Kanunu
ile bu kanunu değiştiren veya buna eklenen 12/2/1937 tarihli, 3133 sayılı,
12/6/1943 tarihli, 4431 sayılı, 4/2/1948 tarihli, 5167 sayılı, 8/7/1948
tarihli, 5256 sayılı, 2/5/1949 tarihli, 5377 sayılı, 27/4/1955 tarihli, 6544
sayılı, 18/5/1955 tarihli, 6571 sayılı, 25/6/1956 tarihli, 6758 sayılı,
24/2/1961 tarihli, 260 sayılı, 3/1/1963 tarihli, 142 sayılı, 21/4/1965 tarihli,
583 sayılı kanunlar ile 7129 sayılı Bankalar Kanununun 33 üncü ve 47 nci
maddeleri, 2279 sayılı Ödünç Para Verme Kanununun 302 sayılı Kanunla değişik 9
uncu maddesinin 2 nci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.


(Ek: 13/2/2011-6111/162
md.) 12/4/1990
tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin
(c) bendi hükmü Banka hakkında tatbik olunmaz.


(12 Mayıs 1964 tarihli ve 468 sayılı Kanun ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.)


(12 Mayıs 1964 tarihli ve 468 sayılı Kanun ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.)


Yürürlükteki kanunların işbu kanuna uymıyan hükümleri
Banka hakkında uygulanmaz.


 


Yürürlük:


Madde 70 – Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme:


Madde 71 – Bu
Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.





14/1/1970
TARİHLİ VE 1211 SAYILI ANA KANUNA


İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


1) 25/4/2001 tarihli ve 4651 sayılı Kanunun hükümleridir:


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 5 inci maddesi ile
değiştirilen 1211 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinde yer alan görev sürelerine ilişkin hüküm, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan Başkan (Guvernör)
Yardımcıları hakkında uygulanmaz.


 


Geçici Madde 2 – Bu Kanunun 16 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılan 1211 sayılı Kanunun
50 nci maddesinde belirtilen avans hesabında biriken tutar, Hazine Müsteşarlığı
ve Banka arasında belirlenecek esaslara göre, 51 inci maddesi uyarınca kamu
kurum ve kuruluşlarına verilen krediler, verildikleri şartlarla geri ödenmek
üzere tasfiye edilir.


Banka,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak altı ay süre ile, Hazinenin
ihraç ettiği borçlanma araçlarını birincil piyasadan da satın alabilir.


 


2) 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun hükmüdür:


Geçici Madde 2-
1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun bu Kanunla değişik 61
inci maddesi hükmü, Bankanın aktifindeki ve pasifindeki dövizlerin, efektiflerin ve yabancı para cinsinden diğer
varlık ve yükümlülükler ile altınların Türk parasının yabancı paralar
karşısındaki değerinin ve uluslararası piyasalarda altın fiyatlarının değişmesi
nedeniyle 5/5/2001 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar
değerlemeye tabi tutulması sonucu Banka lehine ve aleyhine oluşan
gerçekleşmemiş değerleme farkları için de uygulanır.





1211
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa
Mahkemesi Kararının Numarası



1211
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






1264



38



6/6/1970






KHK/92



68



25/4/1985






4, 22,
39, 40, 43, 47, 52, Geçici Madde 1



6/10/1983






3098



9



25/4/1985






6 ncı
maddenin 3 üncü fıkrası



1/1/1987






Diğer
maddeler



15/12/1984






KHK/70



Onüçüncü
bölümü



25/4/1985






Diğer
maddeleri



22/7/1983






3182



–



2/5/1985






3291



4, 41,
48, 52, 68



3/6/1986






KHK/281



25, 29



1/7/1987






KHK/311



34



29/2/1988






KHK/422



25



20/4/1990






3670



25



28/10/1990






3985



1, 2



25/4/1994






Diğer
maddeler



1/1/1995






KHK/562



7



15/8/1995






14, Geçici Madde 1



1/1/1996






Diğer
maddeler



25/7/1995






4389



4, 22,
43, 44



23/6/1999






4651



4, 13,
22, 22/A, 29, 36, 40, 42, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 56, 61,
68



5/5/2001






5411



40, 44



1/11/2005






5728



68



8/2/2008






6009



61 ve
İşlenemeyen hüküm



1/8/2010












1211 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN


MEVZUATIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ


GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa
Mahkemesi Kararının Numarası



1211
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






6111



22, 41,
44, 68, Geçici Madde 10



25/2/2011






69



1/1/2012






6327



29



29/6/2012






6456



18, 34,
Geçici Madde 11



18/4/2013






23



1/5/2013






6493



4 ve 22



27/6/2013






6495



45



2/8/2013






6745



45



7/9/2016






6770



22/A



27/1/2017






7061



44, 68



5/12/2017






KHK/703



2, 3, 4,
5, 16, 19, 22/A, 24, 25,26, 27, 29, 33, 37, 41, 42, 43, 58, 68



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7186



4, 40,
60, Geçici Madde 12



19/7/2019






7351



40



22/1/2022






Anayasa
Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı



25, 29



4/6/2024









 











[1]
6/12/1984 tarih ve 3098 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle bu Kanunda yer alan
“Maliye Bakanı” ve “Maliye Bakanlığı” ibareleri “Başbakan” ve “Başbakanlık”
olarak değiştirilmiştir.







[2]
9.12.1994 tarih ve 4059 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile bu Kanunla Maliye
Bakanlığına ve Maliye Bakanına verilmiş olan her türlü görev, yetki,
sorumluluk, hak ve muafiyetten ilgili olanların doğrudan doğruya Başbakana,
Başbakanın görevlendireceği Devlet Bakanına, Hazine Müsteşarlığına ve Hazine
Müsteşarına intikal edeceği hükme bağlanmıştır.







[3]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddenin üçüncü
fıkrasında yer alan “Başbakanlığa” ibaresi “Cumhurbaşkanlığına” şeklinde,
dördüncü fıkrasında yer alan “Başbakanlığın” ibaresi “Cumhurbaşkanının”
şeklinde değiştirilmiştir.







[4]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddede yer alan
“Hükümetin” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde değiştirilmiştir.







[5]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu alt bentte yer
alan “Başbakanlık” ibaresi “ Cumhurbaşkanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[6]
Banka sermayesinin 50 milyar liraya kadar artırılabilmesine yetki veren
Bakanlar Kurulu Kararı için Bkz. 14/5/1988 tarih ve 19814 sayılı R.G.







[7]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Hükümetin” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 25/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanunla bu madde başlığı; “Teşkilât ve
organlar:” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[9] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddenin
(a) fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde, (b)
fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde
değiştirilmiştir.







[10]
25/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanunla, bu bölüm başlığı; “Banka Meclisi”
iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[11]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“kanuna” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine”
ibaresi eklenmiştir.







[12]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[13]
20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle bu bette yer alan
“gözetim ve denetimine” ibaresi “gözetimine” şeklinde değiştirilmiştir.







[14]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddenin birinci
fıkrasında yer alan  “müşterek kararla” ibaresi madde metninden çıkarılmış,
aynı fıkrada yer alan “Hazine Müsteşarı veya belirleyeceği Müsteşar Yardımcısı”
ibaresi “Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı veya Bakanın belirleyeceği bir birim
amiri” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “Müşterek kararla atanacak” 
ibaresi  “Atanacak”  şeklinde değiştirilmiştir.







[15] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlığa” ibaresi “Cumhurbaşkanlığına”
şeklinde değiştirilmiştir.







[16] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.







[17] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve
E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile bu fıkranın yürürlükten kaldırılması
iptal edilmiştir.


 







[18]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Başbakan” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[19]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“kanuna” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine”
ibaresi eklenmiştir.







[20] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci
maddesiyle, bu maddede yer alan “ve meslekleri ile ilgili olarak en az on yıl
çalışmış” ibaresi ile “Başkan (Guvernör) ın önerisi üzerine müşterek kararla
beş yıl süre ile” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[21] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve
E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile bu fıkranın ikinci cümlesinde yer
alan “ve meslekleri ile ilgili olarak en az on yıl çalışmış” ibaresi ile
“Başkan (Guvernör) ın önerisi üzerine müşterek kararla beş yıl süre ile”
ibaresinin ve üçüncü cümlesinin yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir.







[22]
14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 237 inci maddesine
31/7/1970 tarih ve 1327 sayılı Kanunla eklenen (d) fıkrasına bakınız.







[23]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[24]
Bu madde hükmüne aykırı hareket edenler hakkında uyulanacak cezalar için
18/6/1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesine bakınız.







[25]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[26]
17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle bu paragrafta yer
alan “taahhütlerine karşı” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[27]
13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 160 ıncı maddesi ile bu madde başlığı;
“Mali ve ekonomik müşavirlik, mali ajanlık ve haznedarlık” iken, “Mali ve
ekonomik müşavirlik ve mali ajanlık” şeklinde değiştirilmiştir.







[28] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada
yer alan “kanunlara” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerine” ibaresi eklenmiştir.







[29]
25/4/2001 tarihli ve 4651 sayılı Kanunla bu madde başlığı; “Özel denetim” iken,
metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[30] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddenin
birinci fıkrasında yer alan “Başbakan” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde,
“Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı” şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan
“Bakanlar Kuruluna” ibaresi “Cumhurbaşkanına” şeklinde değiştirilmiştir.







[31] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 160 ıncı maddesi ile bu bölüm
başlığı; “Bilgi isteme ve Risklerin Toplanması” iken, metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[32]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[33]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddede yer alan
“Başbakanlığa” ibaresi “Cumhurbaşkanlığına” şeklinde değiştirilmiştir.







[34]
17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle bu bentte yer alan
“yüzdeler” ibaresi “yüzde” şeklinde değiştirilmiş, “fevkalade” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.







[35]
23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle bu madde başlığı
“Yeniden değerlendirme farkları:” iken, metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[36]
6/5/1986 tarihli ve 3283 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile İthalde alınan her
türlü vergi, resim ve harç muafiyeti hükümleri, yürürlükten kaldırılmıştır.







[37]
25/4/2001 tarihli ve 4651 sayılı Kanunla bu madde başlığı; “Ceza müeyyideleri”
iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[38]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 151 inci maddesiyle, bu maddede yer alan
“Başbakanın” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde değiştirilmiştir.







[39] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 161 inci maddesi ile bu bentte
yer alan “43 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 44 üncü maddesinde
belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge veren”
ibaresi “43 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen bilgi ve
belgeleri vermeyen veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge veren” şeklinde
değiştirilmiştir.