3620 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

TÜRKİYE
BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN


DIŞ İLİŞKİLERİNİN
DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 3620


Kabul
Tarihi                           : 28/3/1990


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 6/4/1990          Sayı  : 20484


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 29             Sayfa  :
73


 


Dış İlişkiler


Madde
1 – Türkiye
Büyük Millet Meclisinin milletlerarası faaliyetlerinden başlıcaları şunlardır:


a)
Türkiye Cumhuriyetinin üye olduğu milletlerarası kuruluşlardan, üye ülke
parlamentolarının temsil edildiği organlar çerçevesinde yürütülen ilişkiler.


b)
Türkiye Cumhuriyeti ile bünyesinde parlamenterlerden müteşekkil bir organ
bulunan milletlerarası bir kuruluş arasında mevcut bir anlaşma gereği tesis
edilmiş veya edilecek karma parlamento komisyonları çerçevesindeki ilişkiler.


c)
Milletlerarası bir anlaşma ile veya böyle bir anlaşma olmaksızın kurulmuş veya
kurulacak parlamento birlikleri çerçevesindeki ilişkiler.


d)
Yabancı devletler parlamentolarının bir veya birkaçı ile karşılıklılık ilkesine
göre kurulacak dostluk grupları ile yürütülen ilişkiler.


e)
Yabancı devletler parlamentoları ile karşılıklı resmi ziyaretler.


f)
Yabancı parlamentolar, hükümetler, milletlerarası kurum, kurul veya
kuruluşların parlamento üyelerinin iştirakiyle düzenleyecekleri milletlerarası
toplantılar ile bunlardan Türkiye Büyük Millet Meclisince düzenlenecek
toplantılar.


g)
Türkiye'nin dış politikasını ilgilendiren konularda yabancı ülkelere
gönderilecek özel parlamento heyetlerinin faaliyetleri.


 


Üyelerin Seçimi


Madde
2 – Birinci
maddede gösterilen dış ilişkilerde, dostluk grupları hariç, Türkiye Büyük
Millet Meclisini temsil edecek heyet üyeleri aşağıdaki esaslara göre
seçilirler.


a)
Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil edecek asıl ve yedek üyeler mensup
oldukları siyasi parti grubunun iç yönetmelik hükümlerine göre aday gösterilirler.
Bu adaylar T.B.M.M. Başkanlığınca Genel Kurulun bilgisine sunulmakla seçilmiş
sayılırlar.


Asil üyenin katılmadığı her toplantı ve çalışmaya yedek
üye oy verme hakkı da dahil olmak üzere tam yetkiyle katılır. Bu katılımı
sağlamaktan Heyet Başkanı sorumlu ve yetkilidir.


b)
Her bir siyasi parti grubuna düşen sayı, bunların, parti grupları toplam sayısı
içindeki yüzde oranlarına göre Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca
tespit edilir. Bu sayı ve oranlara, siyasi parti grupları, bildirimden itibaren
üç gün içinde itiraz edebilirler. Bu itirazlar, Başkanlık Divanı tarafından
kesin olarak karara bağlanır.


c)
Bir siyasi parti grubunun, kendisine düşen asıl veya yedek üyeliklerden bir
diğer siyasi parti grubu lehine, seçim sonuçları kesinleşmeden önce feragat
etmesi mümkündür.


d)
Yedek üyelikler için de yukarıdaki bendler uyarınca işlem yapılır. Aynı siyasi
parti grubuna mensup bir asil üyenin yerini ancak aynı gruba mensup bir yedek
üye alabilir; (c) bendi uyarınca yapılmış olan feragatlar saklıdır.


e)
Bu madde gereğince yapılan seçimler Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışma
dönemi olarak kabul edilen Başkanlık Divanı görev süresince geçerlidir. Birinci
dönem 2 yıl, ikinci dönem 3 yıllık süreyi kapsar.


f)
Heyet üyelerinin kendi aralarından üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu ile
seçecekleri milletvekili o heyetin başkanı olur.


 


Üyeliğin Sona Ermesi


Madde
3 – Birinci
maddeye göre oluşan parlamentolararası grupların üyelerinden mensubu olduğu
siyasi parti ile üyelik bağı sona eren veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde
grup kurma hakkını kaybeden bir siyasi parti grubu mensubu milletvekilinin
üyeliği kendiliğinden sona erer.


Siyasi
parti gruplarının oranlarında değişiklik olması sonucunda bunların bir heyette
sahip oldukları üyelik sayısı değişen oranlara uymuyorsa, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı bu durumu tespit eder. Bunun üzerine ikinci madde uyarınca
gerekli işlem yapılır.


 


Dostluk Grupları ve
Parlamentolararası Birlik Grupları


Madde
4 – Dostluk
grupları ve parlamentolararası birlik grupları Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Kurulunda alınacak karar üzerine kurulurlar.


Dostluk
grupları Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün üyelerine açıktır.


Parlamentolararası
birlik gruplarının veya temsil heyetlerinin teşkili amacı ile ikinci maddeye göre
yapılacak seçimlerle, ilgili parlamentolararası birliğin ana tüzüğü varsa bu
tüzük hükümleri de nazara alınır.


Dostluk
gruplarının dış temas heyetleri temsili olarak oluşturulur.Bu temaslar Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanının oluruyla ve mütekabiliyet esaslarına göre
düzenlenir ve yürütülür.


 


Tüzükler


Madde 5 – a)
Dostluk grupları tüzüklerini kendileri yaparlar. Bu amaçla hazırlanacak
tüzüklerde; (i) değişik siyasi eğilimli üyelerin gerek dostluk grubu yönetim
kurulunda, gerek grup adına dış ülkelere gönderilecek temsil heyetlerinde
adaletli bir şekilde yer almalarını sağlayacak; (ii) aynı Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyesinin birden fazla dostluk grubu yönetim kuruluna seçilmesini
önleyecek ve (iii) dış ülkelere gönderilecek dostluk grubu heyetlerini yalnızca
yönetim kurulu üyeleri ile sınırlandırmayacak hükümlerin de öngörülmesi
gereklidir.


b)
Parlamentolararası birlik için Grup Tüzüğü yapılması gerekiyorsa bu Tüzük
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca ve Hükümetin görüşü alındıktan
sonra yapılır. Parlamentolararası birlik için hazırlanacak tüzüklerde bu
maddenin (a/i) bendinde kayıtlı hususa ilaveten yurt dışında yapılacak temas ve
toplantılara muntazaman katılmasını sağlayacak hükümler de öngörülür.





Yabancı Parlamentolara Yapılacak Resmi
Ziyaretler


Madde
6 – Yabancı
parlamentolardan Türkiye Büyük Millet Meclisine yapılan ziyaret davetlerine
uyup uymamak konusunda karar Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda
alınır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı alınan kararı diplomatik yoldan
davet sahibine duyurur.


Davete
uyulacaksa, ikinci madde uyarınca seçim yapılır.


(Değişik:
9/10/1996 - 4186/1 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanının heyete başkanlık etmesi halinde, grubu bulunan tüm partiler İçtüzük
hükümleri uyarınca kendilerine düşün oran nispetindeki sayıda üye ile heyette
temsil edilir.


Daveti yapan Parlamento ile karşılıklı Dostluk grupları
kurulmuş ise, Türkiye Büyük Millet  Meclisi  Başkanı, 
Dostluk  Grubu  Başkanını  veya ilgili siyasi parti grubunun müspet görüşünü almak
kaydıyla bir milletvekilini bu heyete dahil edebilir. Bu takdirde, bu üyenin
mensup olduğu gruba düşen sayıdan bir kişi eksiltilir.


 


Türkiye
Büyük Millet Meclisine Yapılacak Resmi Ziyaretler


Madde 7 – Türkiye
Büyük Millet Meclisi tarafından, yabancı parlamentolara yapılacak ziyaret
davetleri, Başkanlık Divanınca kararlaştırılır. Bu karar Genel Kurulun
bilgisine sunulur.


Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanı alınan kararı diplomatik yoldan davet edilene duyurur.


 


Yürütme Organının Dış Temaslarına
Katılım[1]


Madde
8 – Cumhurbaşkanı,
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların yaptıkları yurt dışı gezi, temas ve
toplantılara Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partilerin
milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun kararıyla
katılabilirler.


 


Kongre ve Konferanslar


Madde
9 – Yabancı
parlamentolar, Hükümetler, milletlerarası kurum, kurul veya kuruluşların,
parlamento üyelerinin iştirakiyle düzenlenip, Türkiye Büyük Millet Meclisinin
de bir heyetle katılması istenilen kongre ve konferans gibi milletlerarası
toplantılara katılıp katılmama konusunda Meclis Genel Kurulundan karar alınır,
Alınan karar Meclis Başkanı tarafından diplomatik yoldan davet sahibine
duyurulur.


Davete
uyulacaksa, heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.


Birinci
fıkraya göre ve isim belirtilmek suretiyle yapılan davetlerde; siyasi parti
gruplarının yüzde oranlarına uygun olması kaydıyla ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığının olumlu görüşleri üzerine Genel Kurulun onayı ile heyet
seçilmiş olur.


 


Siyasi Tanıtma Faaliyetleri


Madde
10 – Türkiye'nin dış politikasını ilgilendiren konularda;
milli dava ve çıkarlarımızın gereği gibi tanıtımı ve destek sağlanması amacıyla
yabancı ülke parlamenterleri ile temaslar yapılması ve fikir oluşturulması için
Türkiye Büyük Millet Meclisinden bir heyet gönderilmesine Dışişleri
Bakanlığının gerek görmesi halinde, konu hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlık Divanı'nın görüş ve önerisi üzerine Genel Kurul'ca karar verilir.


Gönderilmesi
kararlaştırılan heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.


 


Araverme veya Tatilde Uygulanacak
Usul


Madde
11 – Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çalışmalarına
aravermesi veya tatilde bulunması hallerinde, dört, altı ve dokuzuncu maddelerdeki
davetlerle onuncu maddedeki Başkanlık Divanı önerilerinin onaya sunulması ve
heyetlerin seçimi imkansız ise; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, siyasi
parti grup başkanları veya vekillerinden birisi veya yetkili bir grup
temsilcisi ile birlikte yapacakları toplantıda alınacak karar uygulanır. Bu
karar, Meclis çalışmaları başladığında Genel Kurul'un bilgisine sunulur.


 


Yabancı Dil Şartı


Madde
12 – Bir, iki, dokuz ve onuncu maddeler gereğince Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nden milletlerarası toplantılara katılacak olan
milletvekillerinin Fransızca veya İngilizceyi veyahut gitmeleri bahis konusu
olan toplantıda kullanılacak dillerden birini iyi bilmeleri gereklidir. Bu
Milletvekillerinin ikinci madde gereğince isimlerinin Meclis'e sunulabilmesi ve
seçimlerinin kesinlik kazanabilmesi için, bu fıkrada yazılı dillerden birini
iyi bildiklerini kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri mensubu oldukları siyasi parti
grubu yönetimine vermeleri gereklidir. Siyasi parti grupları bu bilgi ve
belgeleri inceleyip araştırdıktan sonra hasıl olacak kanaatlarını, belgeleri
ile birlikte ve her aday için ayrı bir yazı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bildirirler. Ancak bu bilgi ve belgeler üzerinde Başkanlık
Divanında inceleme yapılmadan ve aranan yabancı dil bilgisinin mevcudiyeti
tespit edilmeden adaylar Genel Kurul'un bilgisine sunulamaz. Dil bilgisi
yeterli görülmeyen adayların yerine yenilerinin gösterilmesi ilgili siyasi
parti grubundan istenir.


Dostluk
grupları ve yabancı parlamentolara ziyaret amacı ile gidecek heyet üyelerinde
yabancı dil şartı aranmaz.


 


Heyetlerin Hükümetle Teması


Madde 13 – Birinci
maddede sayılan heyetler, dış ülkelere gitmeden önce hükümetle temas ederler.
Hükümet, bu heyetlere istedikleri ve gerekli bilgileri verir ve gereken yardımı
yapar.


 


Heyet Başkanlarının Görevleri


Madde 14 – Bu
Kanunda bahis konusu heyet başkanları, heyetin temsil görevini yerine
getirmesini sağlayıcı tedbirleri alırlar. Her toplantıya gitmeden önce toplantı
gündemindeki konular hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına bilgi
vermek ve dönüşte ise, heyetin faaliyetleri ile ilgili bir rapor hazırlayarak
Meclis Başkanlığına sunmak zorundadırlar. Komisyon ve alt komisyon üyeleri de
dönüşlerinde, heyet başkanlığına raporlarını yazılı olarak verirler.


Birinci
maddenin (a), (b), (c) bendlerine göre oluşan heyet başkanları, bu raporlara
ilaveten yıl sonunda "yıllık faaliyet raporu" hazırlayıp, Meclis
Başkanlığına sunarlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu raporlardan
gerekli gördüklerini Genel Kurul'un bilgisine sunar.


Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanı, ikinci fıkrada belirtilen heyetler arasında bilgi
alış verişini ve koordinasyonu sağlamak amacıyla yılda iki defadan az olmamak
üzere heyet başkanları ile toplantılar yapar.


 


Türkiye Büyük
Millet Meclisi Binasının Milletlerarası Toplantılarda Kullanılması


Madde
15 – Türkiye Büyük Millet Meclisi binalarının
milletlerarası toplantılar için kullanılmasına, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlık Divanı izin vermeye yetkilidir. Bu iznin verildiği, ilgili mercie
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı tarafından bildirilir.


 


Yürürlükten Kaldırılan Kanun


Madde
16 – 16.1.1964 tarih ve 378 sayılı Yasama Meclisleri Dış
Münasebetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile ek ve değişiklikleri
yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçici
Madde – Bu Kanunun 2 nci maddesinin (e) bendi hükmü 1991 yılı
çalışma dönemi için yapılacak heyet seçimlerinden itibaren uygulanır.


 


Yürürlük


Madde
17 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
18 – Bu Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi yürütür.





3620 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3620
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4186



6



13/10/1996






KHK/703



8



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 54 üncü
maddesiyle, bu maddede yer alan “Başbakan” ibaresi “Cumhurbaşkanı yardımcıları”
şeklinde değiştirilmiştir.