Türkiye Bilimler Akademisinin Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

635








635


 


Bu KHK 2/7/2018 tarihli
ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 97 nci maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.(2)


 


TÜRKİYE
BİLİMLER AKADEMİSİNİN KURULMASI


HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAME


 


            
Kanun Hükmünde Kar.nin
Tarihi               
: 13/8/1993,           
No: 497


            
Yetki Kanunun
Tarihi                                   
: 24/6/1993,           
No: 3911


            
Yayımlandığı R.G.
Tarihi                              
:
2/9/1993,             
No: 21686


            
V.Tertip Düsturun
Cildi                                
: 33                        



 


            
Amaç


            
Madde 1 – Türkiye'de tüm bilim alanlarındaki araştırmaları, bilimci
kişiliğini ve araştırıcılığı özendirmek ve bu alanlarda emeği geçenleri onurlandırmak;
gençleri bilim ve araştırma alanına yöneltmek; Türkiye'deki bilimcilerin ve
araştırıcıların toplumsal statülerinin yükseltilmesi ve korunmasına çalışmak;
bilim ve araştırma standardlarının uluslararası düzeye çıkarılmasına yardım
etmek amacıyla, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanına bağlı tüzel kişiliğe,
bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahip Türkiye Bilimler Akademisi (kısa adı
TÜBA) kurulmuştur.(1)


            
(Mülga ikinci fıkra: 3/6/2011-KHK-635/33 md.)


            
Akademi, bu Kanun Hükmünde Kararname'de belirtilmeyen hallerde özel hukuk
hükümlerine tabidir.


            
Görevler


            
Madde 2 – Türkiye Bilimler Akademi'sinin görevleri şunlardır:


            
a) Bilimsel konularda ve bilimsel önceliklerin saptanması amacıyla incelemeler
ve danışmanlık yapmak,


            
b) Toplumda bilimsel yaklaşım ve düşüncenin yayılmasını sağlamak,


            
c) Hükümete, Türk bilimcileri ve araştırıcılarının toplumsal statüleri, yaşam
düzeyleri, gelirleri ve bu tür faaliyetlerin gereği olan özel kolaylık ve
ayrıcalıklara ilişkin mevzuat değişiklikleri önermek,


            
d) Bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak ve bilim
adamlığını özendirmek için ödüller vermek,


            
e) Yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine
getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak.


            
Akademi Üyeliği


            
Madde 3 – Akademi'de; Asli üye, Asosye üye ve Şeref üyesi olmak üzere üç
tür üye bulunur. (Değişik cümle: 22/8/2011 – KHK – 651/ 31 md.) Aslî ve
Asosye üye sayısı, her birinden yüzelli olmak üzere toplam üçyüzdür.


            
Şeref üyeliği sayısı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir.


            
Asli ve asosye üyeler her yıl sonunda o yıl içinde yaptıkları çalışmalarla
gelecek yıl yapmayı planladıkları araştırmaları birer rapor halinde Akademi
Konseyine sunarlar.


            
Üyeliğe Seçilme Şartları


            
Madde 4 – a) Asli Üye;Aşağıda belirlenen şartları taşıyan T.C.uyruklu
seçkin bilim adamları arasından seçilir.


            
Ulusal veya uluslararası saygın kuruluşlardan ödül veya madalya almış
olmak:kendi adıyla anılan keşif, icat,teori ve modellere sahip olmak ve/veya
adı klasik kitaplara veya derleme makalelerine geçmiş olmak; uluslararası bilim
atıfları kataloglarında genel kabul görmüş yüksek sayıda atıf almış olmak,


 


_____________________


(1) 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı
KHK’nın 33 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “Başbakana’a”  ibaresi
“Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanına” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.



(2) Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023
Tarihli ve E: 2021/125, K: 2023/213 Sayılı Kararı ile bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir.


 


 





 


636


 


            
b) Asosye Üye; Asli üye olmaya aday T.C. uyruklu yetenekli genç bilim adamları
arasından seçilir.


            
c) Şeref Üyesi; Asli üye olma şartlarına sahip, ancak yaş haddi sebebiyle asli
üyeliğe seçilemeyen T.C. uyruklu bilim adamları, Türkiye ile ilgisi olan ve
işbirliği yapan ve asli üyelerde aranan şartları taşıyan yabancı bilim adamları
arasından seçilir.


            
Üye seçimi (1)


            
Madde 5 – (Değişik: 22/8/2011 – KHK – 651/ 32 md.)


Aslî ve Asosye üyelerin, üçte biri
TÜBİTAK Bilim Kurulu, üçte biri Yükseköğretim Kurulu ve üçte biri Aslî üyeler
tarafından seçilir.


Aslî üyeler tarafından seçilecek Aslî,
Asosye ve Şeref üyeleri için; bir Aslî üye tarafından Akademi Konseyine yazılı
olarak başvurulması ve aday gösterilen kişinin, aday gösteren üye dışında iki
Genel Kurul üyesi tarafından da yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık,
Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurulun onayına sunulur.


Aslî üyelik altmışyedi yaşına kadar
sürer. Yaş haddi nedeniyle Aslî üyelik statüsü sona eren üyeler, otomatik
olarak Şeref üyesi olurlar. Asosye üyeler üç yıl için seçilirler. Asosye üyelik
süresi toplam en çok dokuz yıldır.


            
Akademi'nin Organları


            
Madde 6 – Akademi'nin organları şunlardır.


            
a) Akademi Genel Kurulu.


            
b) Akademi Konseyi.


            
c) Akademi Başkanı.


            
Genel Kurul (2)


            
Madde 7 – (Değişik cümle: 22/8/2011 – KHK – 651/ 33 md.) Akademi Genel
Kurulu, Aslî ve Asosye üyeler ile Şeref üyelerinden  oluşur. Toplantıların
yeri ve gündemi Akademi Konseyi tarafından tespit ve ilan edilir. Genel Kurul
üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanabilir.


            
Genel Kurulun Görevleri


            
Madde 8 – Genel Kurul'un görevleri şunladır.


            
a) Akademi Konseyi'nce hazırlanacak bilim politikasına ilişkin temel
dokümanlarla faaliyet raporu, bilanço ve bütçe önerisini görüşerek onaylamak,


            
b) (Değişik: 22/8/2011 – KHK – 651/ 34 md.) Aslî üyeler tarafından
önerilecek üyelikleri karara bağlamak,


            
c) Süresi dolan Akademi Konseyi üyeleri yerine çoğunluk esasıyla yeni üyeler
seçmek.


d) (Ek: 22/8/2011 – KHK – 651/ 34 md.)
Akademi Konseyinin temel bilimler alanında enstitü kurulmasına veya
kaldırılmasına ilişkin önerilerini karara bağlamak.


e) (Ek: 22/8/2011 – KHK – 651/ 34 md.)
TÜBİTAK Bilim Kurulu için önerilecek adayları belirlemek.


            
Akademi Konseyi


            
Madde 9 – (Değişik: 22/8/2011 – KHK – 651/ 35 md.)


Akademi Konseyi, Genel Kurulca üç yıl
için seçilen on Aslî üye ile Akademi Başkanından oluşur. Aslî üyelerle birlikte
aynı usûle göre aynı sayıda yedek üyeler de seçilir. Görev süreleri dolan
üyeler en fazla bir dönem daha yeniden seçilebilir. Konsey üyeliğinin herhangi
bir sebeple boşalması hâlinde boşalan üyeliğe, kalan süreyi tamamlamak üzere
yedek üye davet edilir.


________


(1)
Bu madde başlığı “Üyelik
Seçimi” iken, 11/10/2011
tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 94 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde ve
aynı maddenin birinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “TÜBİTAK
Bilim Kurulu” şeklinde değiştirilmiştir.


(2) 11/10/2011
tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 94 üncü maddesiyle, bu maddenin
birinci fıkrasında yer alan “üyelerden” ibaresi “üyeler ile Şeref üyelerinden”
şeklinde değiştirilmiştir.





636-1


 


          
Akademi Konseyinin Görevleri


            
Madde 10 – Akademi Konseyi'nin görevleri,


            
a) Akademiye ilişkin faaliyetleri düzenlemek ve yürütmek,


            
b) (Mülga: 22/8/2011 – KHK – 651/ 36 md.)


            
c) Çeşitli danışmanlık veya etüd konuları için Akademi içinden veya dışından
komisyonlar kurmak,


            
d) Bütçe teklifi hazırlamak.


e) (Ek: 22/8/2011 – KHK – 651/ 36 md.)
Temel bilimler alanında enstitü kurulmasını veya kaldırılmasını önermek,


f) (Ek: 22/8/2011 – KHK – 651/ 36 md.)
Kurulmasına karar verilen enstitülerin malî yönden desteklenmesine karar
vermek.


            
Akademi Başkanı


            
Madde 11 – (Değişik birinci cümle: 11/10/2011-KHK-662/94 md.) Akademi Başkanı, Aslî üyeler
içinden Akademi Genel Kurulunca belirlenecek üç aday arasından Başbakan
tarafından üç yıl için atanır. (Ek
iki cümle: 11/10/2011-KHK-662/94 md.)
Akademi
Başkanlığının herhangi bir sebeple boşaldığı tarihten itibaren otuz gün içinde
Genel Kurulca adaylar belirlenir. Genel Kurulun süresi içinde toplanamaması
veya Genel Kurulca süresi içinde herhangi bir sebeple uygun nitelikte ve
yeterli sayıda üye seçimi yapılmaması durumunda, Başbakan Aslî üyeler arasından
re’sen atama yapar. (Değişik
cümle: 22/8/2011 – KHK – 651/ 37 md.)
Aynı kişi iki dönemden fazla Başkanlığa atanamaz. Akademi Başkanı,Akademi'nin
amaçları doğrultusunda faaliyet göstermesinden sorumludur. Başkan, Akademi'nin
ita amiridir.


            
Ödüller


            
Madde 12 – Akademi tarafından bilimsel araştırmaları teşvik ve bilimin
öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak için bilimsel
araştırmalarıyla dünya çapında emsallerine nazaran üstün başarı gösteren bilim
adamlarına ödül verilebilir.


            
Ödülün tutarı ve dağıtım esasları Akademi Konseyi tarafından belirlenir.


            
Araştırma Desteği(1)


            
Madde 13 – Akademi üyelerine ulusal ve uluslararası araştırma ve
geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için, yılda, Devlet Memurları
Kanununa göre en yüksek Devlet Memuru brüt aylığının yıllık tutarının üç katına
kadar araştırma desteği sağlanabilir. Bu destek faaliyetinin uygulama usül ve
esasları yönetmelikle düzenlenir.


 


 


 


 


__________________


(1) 
25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanunun 47 nci maddesiyle;bu maddenin birinci
fıkrasında yer alan “yıllık tutarı kadar” ibaresi 1/1/2010 tarihinden geçerli
olmak üzere “yıllık tutarının üç katına kadar” şeklinde değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.





636-2


 


            
Mali Hükümler


            
Madde 14 – Akademi hizmetleriyle ilgili bütün giderler, mali yıl başında
(Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde açılacak özel tertibe
aktarılmak üzere) Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesine bu amaçla
konulan ödenekle karşılanır. (1)


            
Bütçe teklifi Akademi Konseyi tarafından hazırlanarak Temmuz ayı başında Bilim
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına gönderilir.(2)(3)


            
Giderlerin yapılmasında, 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu
Kanununda yeralan esas ve usüller uygulanır. Akademi'nin faaliyetlerinden
dolayı sağlanan gelirler ve yapılan bağışlar, Akademi hizmetlerinde kullanılmak
üzere (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde) Akademi adına
açılan özel tertibe gelir kaydedilir.(3)


            
Akademi'nin hesapları, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu hesapları
ile birlikte aynı usul ve esaslar dahilinde denetlenir.


            
Akademi'nin sekretarya hizmetleri Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu
tarafından yerine getirilir.


            
Geçici Görevlendirme


            
Madde 15 – Türkiye Bilimler Akademisi kadro şartı aranmaksızın yerli
veya yabancı geçici süreli anlaşmalı araştırıcı ve danışman çalıştırabilir.


            
Anlaşmalı araştırıcılar ve danışmanlar; üniversiteler, genel ve katma bütçeli
dairelerle özel idare ve belediyeler ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
tabi kurumların mensupları arasından da seçilebilir.Bunların asli görevlerine
ait bütün hakları saklı kalır ve her türlü tazminatlarına halel gelmez. Çalışma
şartları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretler Konsey'ce tespit edilir.


 


 


 


 


 


 


 


_____________


(1) 3/6/2011
tarihli ve 635 sayılı KHK’nın 33 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “
Başbakanlık” ibaresi “Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı” şeklinde
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


(2) 3/6/2011
tarihli ve 635 sayılı KHK’nın 33 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “
Başbakanlığa” ibaresi “Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına” şeklinde
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


(3) Bu fıkraların
uygulaması ile ilgili olarak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun ilgili
hükümlerine bakınız.





637-647


 


             Yönetmelik


             Madde
16 – Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikle
düzenlenir.


             Geçici
Madde 1 – Akademinin ilk Genel Kurulu; 4 üncü maddenin (a) bendindeki
şartları taşıyan 10 asli üye bir defaya mahsus olmak üzere Türkiye Bilimsel ve
Teknik Araştırma Kurumu'nun teklifi üzerine Başbakan tarafından atanır.
Başbakan tarafından atanan üyelerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'de öngörülen
şartlara uygun olarak seçecekleri asli üyelerle birlikte üye sayısı 20'ye
çıkartılır ve böylece Genel Kurul oluşmuş olur.Daha sonra 9 uncu maddeye uygun
olarak Akademi Konseyi oluşturulur, 11 inci madde uyarınca da Genel Kurul
Akademi Başkanı'nı seçer.


             Geçici
Madde 2 – Akademi Konseyi'nin ilk kuruluşunu takip eden ikinci yıl bir
defaya mahsus olmak üzere ad çekme yolu ile ayrılacak beş üye belirlenir,
yerlerine yenileri Genel Kurul'ca seçilir.


Geçici Madde 3 – (Ek: 22/8/2011
– KHK – 651/ 38 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 8/11/2012 tarihli ve
E.:2011/115, K.: 2012/177 sayılı Kararı ile.)(1)


Geçici Madde 4 – (Ek: 22/8/2011
– KHK – 651/ 38 md.; )


Aslî üyeler tarafından seçilecek Aslî üye
sayısı 3 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan sayıya ininceye kadar anılan
kontenjandan üye seçimi yapılmaz.


Geçici Madde 5- (Ek :
11/10/2011 - KHK - 662/94 md.)


Bakanlar Kurulunca belirlenen Aslî ve
Asosye üyeliklerin 1/1/2012 tarihinden sonra boşalması hâlinde, anılan kontenjanlara
TÜBİTAK Bilim Kurulunca seçim yapılır.


1/1/2012 tarihinden önce atanan Akademi
Başkanının görevi, atandığı sürenin sonuna kadar devam eder.


             Madde
17 – Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


             Madde
18 – Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


 


 





638-648


 


 


497 SAYILI KHK'YE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN


MEVZUATIN
VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
TARİHİNİ


GÖSTERİR
LİSTE


 


 







Değiştiren Kanunun/KHK’nin/
İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının  Numarası



 

497 sayılı KHK’nin
değişen veya iptal edilen maddeleri



 

Yürürlüğe Giriş

  Tarihi






5917



13



1/1/2010

 






KHK/635



                                                  1,
14



12/6/2011 tarihinde
yapılan milletvekili seçiminden sonra kurulan ilk Bakanlar Kurulu üyelerinin
atandığı tarihte






KHK/651



3, 5, 7, 8, 9, 10, 11,
Geçici madde 3 ve 4



27/8/2011

 






KHK/662                         




7, Geçici Madde 5

5, 11



2/11/2011

1/1/2012 






Anayasa Mahkemesinin
8/11/2012 tarihli ve E.: 2011/115, K.: 2012/177 Sayılı Kararı



Geçici Madde 3



26/7/2013 tarihinden
başlayarak altı ay sonra