Türkakım Gaz Boru Hattı Projesi Genel Tebliği (seri No:1)

TÜRKAKIM
GAZ BORU HATTI PROJESİ GENEL TEBLİĞİ

(SERİ
NO:1)

“Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ve Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında TürkAkım Gaz
Boru Hattı Projesi’ne İlişkin Anlaşma” (Anlaşma) 10/10/2016 tarihinde
imzalanmıştır. Bu Anlaşmanın onaylanması, 6765 sayılı Kanun ile uygun
bulunmuş ve söz konusu Anlaşma 24/12/2016 tarihli ve 29928 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanarak 21/2/2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bununla
birlikte, Anlaşmanın 15 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anlaşmanın
6, 9 ve 10 uncu madde hükümleri Anlaşmanın imza tarihinden itibaren
uygulanacaktır.

Anlaşmanın
vergisel hükümler içeren 9 uncu maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak
aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.

I- ANLAŞMADAKİ
ÖNEMLİ TANIMLAR

Anlaşmanın
vergisel hükümler içeren 9 uncu maddesiyle ilgili olarak Anlaşmanın 1 inci
maddesinde yer alan bazı önemli tanımlar aşağıdadır.

“TürkAkım gaz
boru hattı” her biri yıllık 15,75 milyar metreküp teknik tasarım
kapasitesine sahip iki hattan oluşan yıllık maksimum 31,5 milyar metreküp
teknik tasarım kapasitesine sahip, Rusya Federasyonu'ndan başlayan (Rusya
Federasyonu'nun Krasnodar Bölgesi içerisindeki Russkaya kompresör
istasyonundan) Karadeniz üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin deniz
kıyısındaki alım terminaline ve devamında Türkiye Cumhuriyeti toprakları
üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu devletleriyle olan sınırlarına
kadar uzanan, Rusya Federasyonu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne doğal gaz
arzının yanı sıra Rus gazının Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye
Cumhuriyeti'ne sınırı olan ülkelere transitini sağlamak amacıyla inşa
edilen, deniz bölümü 1, deniz bölümü 2, kara bölümü 1 ve kara bölümü 2'den
oluşan yeni bir gaz boru hattı sistemini ifade eder.

“Deniz bölümü
1” Rusya Federasyonu'nun kıyısından başlayarak Karadeniz üzerinden alım
terminalinin çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynağa
kadar uzanan güzergahı izleyen, Rusya Federasyonu'ndan Türkiye
Cumhuriyeti'ne doğal gaz teslimi amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru
hattının bir bölümünü ifade eder.

“Deniz bölümü
2” Rusya Federasyonu'nun kıyısından başlayarak Karadeniz üzerinden alım
terminalinin çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynağa
kadar uzanan güzergahı izleyen, Türkiye Cumhuriyeti topraklarındaki kara
bölümü 2 vasıtasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerine doğal gaz
transiti sağlamak amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü
ifade eder.

“Deniz bölümü”
alım terminalinin ilgili bölümleri dahil olmak üzere müştereken deniz
bölümü 1 ve deniz bölümü 2'yi ifade eder.

“Alım
terminali” deniz bölümünün işletimi ve izolasyonu, gaz şartlandırması
amacıyla aşağıdaki bölümlerden oluşan Türkiye Cumhuriyeti’nin Karadeniz
kıyısındaki tesisini ifade eder;

- deniz boru hattı
kontrolü, izolasyonu ve acil durum kapatma işlevi, deniz boru hattı pig
atma/temizleme sistemi ve deniz boru hattı operasyonel sayacından oluşan
deniz boru hattı bölümü,

- branşmanlara
ayırma, gaz filtreleme, gaz şartlandırma (sıcaklık kontrolü, basınç
kontrolü) ve alt akış yönü basınç koruma sistemlerinden oluşan gaz
şartlandırma bölümü.

“Kara bölümü 1”
alım terminalinin çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk
kaynaktan başlayarak Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin
mevcut gaz iletim sistemi ile bağlantı noktasına kadar uzanan, Rusya
Federasyonu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne deniz bölümü l'den doğal gaz
teslimi amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü ifade
eder.

“Kara bölümü 2”
alım terminalinin çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk
kaynaktan başlayarak Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin
komşu ülkelerine kadar uzanan ve Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye
Cumhuriyeti'nin komşu ülkeleriyle olan sınırına kadar deniz bölümü 2'den
doğal gaz transitini sağlamak amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru
hattının bir bölümünü ifade eder.

“Kara bölümü”
gaz ölçüm istasyonu dahil olmak üzere müştereken kara bölümü 1 ve kara
bölümü 2'yi ifade eder.

“Deniz bölümü
şirketi” deniz bölümünün tasarımı, inşası, işletimi ve sahipliği
amacıyla, işbu Anlaşmanın Madde 4 paragraf l'inde belirtilen Rus
katılımcısı tarafından kuruluş aşamasında belirlenen yerde tescil edilen
PJSC Gazprom ve/veya iştiraki(leri) tarafından kurulmuş veya kurulacak olan
tüzel kişiliği ifade eder.

“Kara bölümü 1
şirketi” Türkiye Cumhuriyeti tarafından yetkilendirilecek, kara bölümü
l'i tasarlayacak, inşa edecek, işletecek ve sahiplenecek tüzel kişiliği
ifade eder.

“Kara bölümü 2
şirketi” kara bölümü 2'nin tasarımı, inşası, işletimi ve sahipliği
amacıyla kurulacak, işbu Anlaşmanın Madde 4 paragraf 5'ine istinaden atanan
kuruluş aşamasında katılımcılar arasında mutabakata varılarak belirlenen
yerde tescil edilecek tüzel kişiliği ifade eder.

“Yatırım öncesi
çalışmaları” TürkAkım gaz boru hattının inşasının teknik, çevresel,
ekonomik ve finansal, hukuki ve işletimsel fizibilitesinin belirlenmesi
amacına ilişkin çalışmaları ifade eder.

“Proje”
TürkAkım gaz boru hattına ilişkin olarak, şirketler, şirketlerin
katılımcıları ve şirketlerin yüklenicileri tarafından yürütülen,
mühendislik araştırmaları, teknik çalışmalar, değerlendirmeler, inşaat öncesi
çalışmalar, tasarım, inşaat, arazi mülkiyeti edinimi, işletmeye alma,
teçhizat kurulumu, finansman, sigortalama, mülkiyet, işletme, doğal gaz
iletim hizmetlerinin ifası, ticari aktiviteler, tamir, tanı amaçlı inceleme
ve ölçüm, bakım, ikame, yenileme, koruma, kapasite artırımı ya da azaltımı,
boru hattı branşmanlarının inşası, güvenliğin temini, hizmetten çıkarma,
personel istihdamı, hizmet verme, teçhizat, santral, tesis ve ekipman
tedariki, bunlara ilişkin destek, koruma, bakım, onarım, işletim ve yenileme
ile ilgili anlaşmaların uygulanması faaliyetleri ve TürkAkım gaz boru
hattına ilişkin diğer eylemleri ifade eder.

II- ANLAŞMANIN
VERGİSEL HÜKÜMLER İÇEREN MADDESİ

Anlaşmanın
vergisel hükümler içeren 9 uncu maddesi aşağıda yer almaktadır.

“Madde 9

Kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile ilişkili aktivitelere yasal ve
ekonomik yardım sağlamak amacıyla:

a) Taraflar, bu
Anlaşmanın uygulanması için Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Rusya
Federasyonu'nun Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta
sahanlıkları içerisinde faaliyet gösteren deniz bölümü şirketinin
faaliyetlerinin vergiye tabi olmayacağını teyit ederler;

b) Türk Tarafı,
deniz bölümü şirketine yapılan, mühendislik danışmanlık hizmetleri, inşaat
öncesi hizmetleri ve inşaat tesisi işletme hizmetleri, ön tasarım
hizmetleri ve tasarım hizmetleri (ön yatırım çalışmaları, tasarım ve
mühendislik ve diğer benzeri hizmetler) dahil olmak üzere danışmanlık,
hukuk, muhasebat ve mühendislik hizmetlerini katma değer vergisinden
istisna tutacaktır;

c) Türk Tarafı,
deniz bölümü şirketini gelir üzerinden alınan vergilerden istisna
tutacaktır;

d) Taşıma araçları
ve teknik tesisler (gemiler dahil), borular, diğer herhangi malzeme ve
teknik kaynaklar (teçhizat, bileşenler ve yedek parçalar dahil), kara
bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması için işbu Anlaşmanın Madde
14 paragraf 2'sinde belirtilen yetkili kuruluşlarca Türkçe ve Rusça
dillerinde hazırlanan tesis ve teçhizat listesine dayalı olarak Tarafların
ülkelerinin topraklarına giriş yapar.

Yukarıda
bahsedilen mallar, Rus Tarafının ülkesinde vergiler ve gümrük ücretlerinden
istisna tutulacak ve Türk Tarafının ülkesinde vergiler ve gümrük
vergilerinden istisna tutulacaktır. Gümrük vergisi muafiyeti Rus Tarafının
uygulanabilir mevzuatına istinaden sağlanacaktır;

Taraflar, Türkiye
Cumhuriyeti'nin ve Rusya Federasyonu'nun Karadeniz'deki münhasır ekonomik
bölgeleri ve kıta sahanlıkları içerisinde, kara bölümü 1 hariç olmak üzere
projenin uygulanması için transfer edilen (kullanılan), ithal veya ihraç
edilen taşıma araçlarını ve teknik tesisleri (gemiler dahil), boruları ve
diğer herhangi malzeme ve teknik kaynakları (teçhizat, bileşenler ve yedek
parçalar dahil) vergi, gümrük vergileri ve harçların yanı sıra diğer benzer
ödemelere tabi tutmayacaklardır;

Taraflardan her
biri, kendi ülkesinin mevzuatı ve yürürlükteki uluslararası anlaşmalara
istinaden, yukarıda bahsedilen istisnaya ilişkin onay usullerinin yanı sıra
gümrük muafiyetinin sağlanmasına yönelik usuller için, böyle bir onayın
gerekli olması halinde, tamamlanmasını sağlayacaktır;

Listelere ve işbu
Madde 9 paragraf (d)'sine uygun olarak Tarafların ülkelerine giriş yapan
gerekli malzeme ve ekipmanlara Tarafların ülkelerinde gümrük muayenesi
önceliği verilecektir;

e) Deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketi Tarafların ülkelerinde, kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin uygulanması için oluşturulan ya da edinilen
mülkler bakımından emlak (gayrimenkul) vergisi ve diğer benzer vergilerden
istisna tutulacaklardır;

f) Kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin hayata geçirilmesi ile ilgili doğrudan bir
borçlanma yükümlülüğü varsa, bu borçlanma yükümlülüğünden doğan faizin yanı
sıra bu borçlanma yükümlülüğü ile ilgili herhangi bir Tarafın ülkesinde
doğan bu faiz (diğer gelir), borçlanma faizini (diğer gelir) alan kişinin
ilgili Tarafın ülkesinde vergi mükellefi olmaması koşuluyla ilgili Tarafın
ülkesinde vergiden istisna tutulacaktır;

Bu faizlerin yanı
sıra bahse konu borç yükümlülüklerine bağlı diğer gelirler, Tarafların
ülkelerinde katma değer vergisinden (uygulanabilir olması halinde) istisna
olacaktır;

g) Deniz
bölümündeki doğal gaz taşıma hizmetleri Rusya Federasyonu'nda sıfır (0)
katma değer vergisi oranı ile vergilendirilecektir. Bahse konu vergi
oranının uygulanması amacıyla, Rusya Federasyonu'nun toprakları bahse konu
hizmetin sağlandığı yer olarak kabul edilecektir. Yukarıda bahsedilen
hizmetlere sıfır (0) katma değer vergisi oranı uygulanmasına yönelik usul,
Rusya Federasyonu ulusal mevzuatına uygun olarak belirlenecektir;

h) Türk Tarafı,
gaz taşıma hizmetlerini katma değer vergisinden istisna tutacak (bu
hizmetler için sıfır (0) vergi oranı belirleyerek) ve kara bölümü 1 hariç
olmak üzere projenin hayata geçirilmesi ile bağlantılı mal/iş/hizmet
alımlarında ödenen katma değer vergisinin iade/telafi/mahsup hakkını deniz
bölümü şirketine ve kara bölümü 2 şirketine sağlayacak, böyle bir durumda
iade süresi üç (3) ay olacaktır;

i) Türk Tarafı,
kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile bağlantılı inşaat
ve onarım işleri ödemelerine gelir veya kurumlar stopaj vergisi istisnası
sağlayacaktır;

j) Türk Tarafı,
deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi tarafından deniz bölümü
şirketi katılımcısı(ları) ve kara bölümü 2 şirketi katılımcısına(larına)
yapılan temettü dağıtımını, aynı zamanda deniz bölümü şirketi ve kara
bölümü 2 şirketinin herhangi bir Türk şubesi tarafından deniz bölümü
şirketinin ya da kara bölümü 2 şirketinin merkez ofislerine yapılan temettü
dağıtımını vergilerden istisna tutacaktır;

k) Türk Tarafı,
deniz bölümü şirketine on (10) yıl süre ile zarar aktarımı hakkı
tanıyacaktır;

1) Türk Tarafı,
kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanmasına ilişkin deniz
bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketince yapılacak sözleşmelerden
kaynaklanan damga vergisinden deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2
şirketini istisna tutacaktır;

m) İşbu Anlaşmanın
Madde 11 paragraf 5'inde yer alan hükümlerine halel getirmeksizin, kara
bölümü 2 şirketinin Rus katılımcısının kara bölümü 2 şirketinin kuruluş
sermayesindeki katılımına son vermesi (işbu Anlaşmanın Madde 11 paragraf
4'üne istinaden) halinde, Taraflar kara bölümü 2 şirketinin Rus
katılımcısını, Tarafların ülkelerindeki uygulanabilir mevzuatına istinaden,
böyle durumlarda ödenebilecek vergilerden istisna tutacaktır;

n) Kara bölümü 2
şirketi, münhasıran Amerikan Doları cinsinden olmak üzere, defter ve
kayıtlarını tutacak ve muhafaza edecek, kurumlar gelir vergisi
yükümlülüğünü hesaplayacak ve kurumlar gelir vergisi beyanını
hazırlayacaktır. Kara bölümü 2 şirketinin faaliyetlerine ilişkin defter ve
kayıtları, Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına uygun olarak
tutulacaktır;

o) Türk Tarafı,
deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketinin deniz bölümü ve kara
bölümü 2'nin inşasına ve yenilenmesine ilişkin münhasıran özel tüketim
vergisi mükelleflerinden temin ettiği mallar, varsa, özel tüketim
vergisinden istisna olacaktır.”

Kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile ilişkili aktivitelere yasal ve
ekonomik yardım sağlanmasını hedefleyen söz konusu 9 uncu madde çerçevesinde,
vergi uygulamalarına ilişkin olarak aşağıda yapılan açıklamaların dikkate
alınması gerekmektedir.

III- ANLAŞMAYA
GÖRE VERGİ MUAFİYET VE İSTİSNA UYGULAMALARI

A. GENEL

TürkAkım projesi
deniz bölümü 1, deniz bölümü 2, kara bölümü 1 ve kara bölümü 2
kısımlarından oluşmaktadır.

Deniz bölümü 1,
TürkAkım gaz boru hattının Rusya Federasyonu kıyılarından başlayarak
Karadeniz üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'ne doğal gaz teslimi amacıyla inşa
edilen bölümünü;

Deniz bölümü 2,
Türkiye Cumhuriyeti topraklarındaki kara bölümü 2 vasıtasıyla Türkiye
Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerine doğal gaz nakli için inşa edilen bölümünü;

Kara bölümü 1,
alım terminalinden Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut gaz iletim sistemi ile
bağlantı noktasına kadar uzanan bölümünü ve

Kara bölümü 2,
alım terminalinden başlayarak Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye
Cumhuriyeti'nin komşu ülkeleriyle olan sınırına kadar deniz bölümü 2’den
gelen gazın naklini sağlamak amacıyla inşa edilen bölümünü

oluşturmaktadır.

Anlaşmada yer alan
vergisel hükümler kara bölümü 2 şirketi ile deniz bölümü 1 ve deniz bölümü
2’nin tasarımı, inşaatı ve işletimi ile ilgilenecek olan deniz bölümü
şirketine yönelik olup; aşağıda farklı vergi türlerine yönelik olarak
uygulamanın nasıl olacağına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

B. KATMA DEĞER
VERGİSİ (KDV) UYGULAMASI

1. Deniz Bölümü
Şirketine Yapılacak Hizmetler

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (b) bendinde yer alan hüküm uyarınca deniz bölümü şirketine
yapılan, mühendislik danışmanlık hizmetleri, inşaat öncesi hizmetleri ve
inşaat tesisi işletme hizmetleri, ön tasarım hizmetleri ve tasarım
hizmetleri (ön yatırım çalışmaları, tasarım ve mühendislik ve diğer benzeri
hizmetler) dahil olmak üzere danışmanlık, hukuk, muhasebat ve mühendislik
hizmetleri KDV’den istisnadır.

1.1. Kapsam

İstisna kapsamına,
deniz bölümü şirketinin gerek yurt içinden gerekse yurt dışından temin
ettiği, mühendislik danışmanlık hizmetleri, inşaat öncesi hizmetleri ve
inşaat tesisi işletme hizmetleri, ön tasarım hizmetleri ve tasarım
hizmetleri (ön yatırım çalışmaları, tasarım ve mühendislik ve diğer benzeri
hizmetler) dahil olmak üzere danışmanlık, hukuk, muhasebat ve mühendislik
hizmetleri girmektedir.

Söz konusu
istisnadan, yalnızca Anlaşmada tanımlanan deniz bölümü şirketi yararlanabilir.
Proje kapsamında görev alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin (alt taşeron,
tedarikçi gibi) bu istisnadan yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır.

1.2. İstisnanın
Beyanı ve Uygulanması

İstisnadan
yararlanacak olan deniz bölümü şirketine, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (b)
bendi uyarınca istisna kapsamına giren hizmet alımlarında kullanılmak üzere
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından Ek-1’de yer alan “İstisna
Belgesi” düzenlenir. Deniz bölümü şirketi tarafından kaşe tatbik edilerek
imzalanan bu belgenin bir örneği, istisna kapsamında hizmet sunacak satıcı
mükelleflere verilir ve istisna kapsamına giren hizmetlerde KDV
uygulanmaması talep edilir.

İstisna kapsamında
işlem yapacak satıcılar tarafından deniz bölümü şirketine düzenlenen
faturalara, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Rusya Federasyonu Hükümeti
Arasında TürkAkım Gaz Boru Hattı Projesi'ne İlişkin Anlaşmanın (9/b)
maddesi uyarınca KDV uygulanmamıştır.” şeklinde bir şerh düşülür.

İstisna kapsamında
işlem yapılabilmesi için, istisna belgesinin hizmeti yapacak olan satıcı
mükellefe ibraz edilmesi şarttır. Mükelleflerin bu belge olmadan istisna
uygulamaları halinde, istisna uygulaması nedeniyle ziyaa uğratılan vergi,
ceza, zam ve faizlerden deniz bölümü şirketi ile birlikte hizmeti sunan mükellefler
müteselsilen sorumludur.

İstisna hükümleri
çerçevesinde satıcı mükellefler, kaşe tatbik edilerek imzalanmış istisna
belgesinin örneğini 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
muhafaza ve ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak saklarlar.

İstisna hükümleri
çerçevesinde satış yapan mükellefler teslim ettikleri mal ve hizmet
miktarlarını, ilgili KDV Beyannamesinin “İstisnalar - Diğer İade Hakkı
Doğuran İşlemler” kulakçığının “Kısmi İstisna Kapsamına Giren İşlemler”
tablosunda 241 kod numaralı “TürkAkım Gaz Boru Hattı Projesine İlişkin
Anlaşmanın (9/b) Maddesinde Yer Alan Hizmetler”  satırında beyan ederler.

Deniz bölümü
şirketine hizmet sunacak olan mükelleflerin söz konusu hizmetlere ait
yüklendikleri KDV’nin indirimi mümkün olmadığından, bu hizmetlere ilişkin
indirim konusu yapılan KDV’nin, istisna kapsamında hizmetin sunulduğu
vergilendirme dönemi itibarıyla 1 No.lu KDV Beyannamesinin “Daha Önce
İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” satırına dahil edilmek suretiyle
düzeltilmesi gerekmektedir.

Deniz bölümü
şirketi tarafından Türkiye’de ikametgahı, işyeri, kanuni merkezi ve iş
merkezi bulunmayanlardan temin edilen Anlaşmanın (9/b) maddesi kapsamındaki
hizmetlere ilişkin olarak sorumlu sıfatıyla KDV tevkifatı yapılması söz
konusu olmayacaktır.

Deniz bölümü
şirketinin Anlaşmanın (9/b) maddesi kapsamındaki hizmetleri KDV ödemek
suretiyle temin etmesi halinde, Anlaşmanın (9/h) maddesinde yer alan iade
hükümlerinden faydalanması mümkün olup, bu işlemlere ilişkin olarak bu
Tebliğin (III/B-3.1.) ve (III/B-3.2.) bölümündeki açıklamalar dikkate
alınacaktır.

2. İthal Edilen
Taşıma Araçları ve Teknik Tesisler, Borular, Diğer Malzeme ve Teknik
Kaynaklar

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (d) bendinde yer alan hüküm uyarınca, kara bölümü 1 hariç olmak
üzere, projenin uygulanması için taşıma araçları ve teknik tesislerin
(gemiler dahil), boruların, diğer herhangi malzeme ve teknik kaynakların 
(teçhizat, bileşenler ve yedek parçalar dahil), Anlaşmanın 14 üncü
maddesinin 2 nci paragrafında belirtilen yetkili kuruluşlarca Türkçe ve
Rusça dillerinde hazırlanan tesis ve teçhizat listesine dayalı olarak
ithali KDV’den istisnadır.

3. TürkAkım
Doğalgaz Projesinin Uygulanması İle Bağlantılı Mal ve Hizmet Alımları

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (h) bendinde, Türk Tarafının, kara bölümü 1 hariç olmak üzere,
projenin hayata geçirilmesi ile bağlantılı mal/iş/hizmet alımlarında ödenen
KDV’nin iade/telafi/mahsup hakkını deniz bölümü şirketi ile kara bölümü 2
şirketine sağlayacağı, böyle bir durumda iade süresinin üç (3) ay olacağı
hükme bağlanmıştır.

3.1. Kapsam

Projenin kapsamına
ilişkin tanıma, bu Tebliğin “I-Anlaşmadaki Önemli Tanımlar” başlıklı
bölümünde yer verilmiş olup, bu bölümde açıklanan iade uygulamasının
kapsamına münhasıran projenin uygulanmasına yönelik deniz bölümü şirketi
ile kara bölümü 2 şirketine yapılacak mal teslimi ve hizmet ifaları
girmektedir. Bu çerçevede, teslim ve hizmetlerin münhasıran projenin
uygulanmasına ilişkin olması gerekir.

Söz konusu iade
uygulamasından yalnızca bu Anlaşma hükümlerine göre belirlenen deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketi yararlanabilir. Proje kapsamında görev
alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin (alt taşeron, tedarikçi gibi) bu
istisnadan yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır.

3.2. İade Uygulaması

Deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketi tarafından projenin uygulanmasına yönelik
alınan mal ve hizmetler bir liste halinde Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığına sunulur. Söz konusu liste; mal ve hizmetin cinsini, ölçü
birimini, miktarını, satıcının adını veya unvanını, T.C. kimlik numarasını
veya vergi kimlik numarasını, fatura numarasını, tarihini, tutarını ve
KDV’sini içermelidir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından
projenin uygulanmasına yönelik olduğu değerlendirilen mal ve hizmetler bir
liste halinde ilgili vergi dairesine ibraz edilmek üzere anılan şirketlere
verilir.

Deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketi tarafından alınan ve projenin
uygulanmasına yönelik olduğu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca uygun
görülen mal ve hizmetler nedeniyle ödenen KDV, 1 nolu KDV beyannamesinin 
“İstisnalar - Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığının “Diğer İade
Hakkı Doğuran İşlemler” tablosunda 443 kod numaralı “TürkAkım Gaz Boru
Hattı Projesine İlişkin Anlaşmanın (9/h) Maddesi Kapsamında Alınan Teslim
ve Hizmetler” satırında beyan edilerek iadesi talep edilir. İade talebi,
standart iade talep dilekçesi ile iade taleplerinde aranan belgelerin
tamamlandığı ve iade talebine ilişkin eksikliklerin giderildiği tarihten
itibaren 3 ay içerisinde yerine getirilir.

3.3. İade

Bu bölümde yer
alan işlemlerden kaynaklanan iade taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:

- Standart iade
talep dilekçesi,

- Aylık dönemler
itibarıyla hazırlanan ve projenin uygulanmasına yönelik olduğu Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığınca uygun görülen mal ve hizmet alım listesi.

3.3.1. Mahsuben
İade

Bu kapsamda
yapılan mahsuben iade talepleri yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması
halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, Yeminli Mali Müşavir
(YMM) raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.

3.3.2. Nakden
İade

Bu kapsamda
yapılan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu,
YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 5.000
TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi, vergi inceleme raporu veya YMM
raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade
talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu
sonucuna göre çözülür.

C. ÖZEL TÜKETİM
VERGİSİ (ÖTV) UYGULAMASI

1. ÖTV
Mükelleflerince Teslim Edilecek Mallarda İstisna Uygulaması

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (o) bendinde, deniz bölümü ve kara bölümü 2'nin inşasına ve
yenilenmesine ilişkin olarak deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2
şirketinin münhasıran ÖTV mükelleflerinden temin ettiği mallar ile ilgili
olarak ÖTV istisnasının uygulanması öngörülmüştür.

Söz konusu ÖTV
istisnasından sadece deniz bölümü ve kara bölümü 2 şirketleri
yararlanabilir.

Deniz bölümü ve
kara bölümü 2 şirketlerince, deniz bölümü ve kara bölümü 2'nin inşası ve
yenilenmesi kapsamında kullanılacak ÖTV’ye tabi malların listesi Enerji ve
Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunulur. Anılan Bakanlıkça, sunulan bu listeye
ilişkin gerekli kontroller yapılarak, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (o)
bendi uyarınca ÖTV istisnasından yararlanılacak malları gösteren bir belge
verilir. Bu şirketler tarafından sözü edilen belgenin bir örneği mal satın
alınacak ÖTV mükelleflerine ibraz edilerek, satın alınan mallar için ÖTV
uygulanmaması sağlanır. ÖTV mükellefleri, bu kapsamda teslim edilen mal
miktarı, tutarı, tarihi ve alıcıya ait bilgilerin yazıldığı ve yanına kaşe
tatbik ederek imzaladıkları ve mal teslim ettikleri şirkete de
imzalattıkları bu belgenin bir fotokopisini, 213 sayılı Kanunun muhafaza ve
ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak saklarlar.

ÖTV mükellefleri,
bahse konu istisna kapsamında yapılacak mal tesliminde, hesaplanacak ÖTV
tutarını fatura bedeline dahil etmez ancak fatura bedeline dahil
etmedikleri ÖTV tutarını düzenledikleri faturada “Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 10 uncu Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dahil
Edilmeyen ÖTV Tutarı … TL'dir.” şerhi ile gösterirler.

ÖTV mükellefleri,
bu suretle fatura bedeline dâhil etmedikleri ÖTV tutarlarını ve teslim
ettikleri mal miktarlarını, ilgili ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve
İndirimler” bölümünün “İstisnalar” kısmında yer alan “Uluslararası
Anlaşmalardan Doğan İstisna” ibaresini seçerek, bu istisna kapsamında beyan
eder ve ilgili ÖTV beyannamesinin “Ekler” bölümünde yer alan “Uluslararası
Anlaşmalardan Doğan İstisna” ekini de doldururlar.

Bahse konu istisna
kapsamında mal teslim edenlerin, bu istisna uygulamasında belirlenen usul
ve esaslara uymamaları halinde, adlarına 213 sayılı Kanun hükümleri
uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilir.

Bununla birlikte,
söz konusu istisna kapsamında mal teslim edenlerin, bu istisna
uygulamasında belirlenen usul ve esaslara uymamaları nedeni ile vergi
ziyaına sebebiyet vermeleri halinde, ziyaa uğratılan vergi bunlar adına
tarh olunur ve bu tarhiyata 213 sayılı Kanunun 344 üncü maddesine göre
vergi ziyaı cezası kesilir.

2. Özellikli
Durumlar

2.1. Özel
Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Malların
İthalatında İstisna Uygulaması

6/6/2002 tarihli
ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı liste
uygulaması bakımından, ÖTV ithalatta alınan bir vergi olmadığından,
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) fıkrası hüküm ifade etmez.

Bu durumda, 4760
sayılı Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan mallardan herhangi birinin
söz konusu Anlaşma kapsamında ülkemize ithalatı sırasında, 5/3/2015 tarihli
ve 29286 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (I) Sayılı
Liste Uygulama Genel Tebliğinin (V/A-1) ve (V/A-2) bölümlerinde yer alan
açıklamalar çerçevesinde, bu Kanunun (16/4) maddesi uyarınca bahse konu
malların yürürlükte olan ÖTV tutarı kadar teminat alınır.

Deniz bölümü
şirketi veya kara bölümü 2 şirketince, her bir şirketin kendi ihtiyaçları
için bu kapsamda kendileri tarafından ithal edilen malların, ithal eden
şirket tarafından Anlaşmanın (9/o) maddesi uyarınca kullanılması, 4760
sayılı Kanuna göre teslim sayılan haller kapsamında olduğundan, bu işlemler
1 numaralı ÖTV beyannamesinin "İstisnalar ve İndirimler"
bölümünün "İstisnalar" kısmında yer alan "Uluslararası
Anlaşmalardan Doğan İstisna" ibaresi seçilerek, bu istisna kapsamında
beyan edilir.

Diğer taraftan bu
şekilde ithalat yapacak olan deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi,
bu Tebliğin (III/C-1) bölümünde ifade edilen ve Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığınca düzenlenen, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (o) bendi uyarınca
ÖTV istisnasından yararlanacakları malları gösteren belgeyi almak ve 213
sayılı Kanunun muhafaza ve ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak saklamak
mecburiyetindedirler.

Bu şekilde yapılan
beyan üzerine sözü edilen mallar için ithalat esnasında verilen teminatın
çözümü işlemleri Özel Tüketim Vergisi (I) Sayılı Liste Uygulama Genel
Tebliğinin (V/A-3.1/a) ve/veya (V/A-3.2/a) bölümlerinde yer alan usul ve
esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.

2.2. İthal
Edilen Taşıma Araçları ve Teknik Tesisler, Borular, Diğer Malzeme ve Teknik
Kaynaklar

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (d) bendinde yer alan hüküm uyarınca, kara bölümü 1 hariç olmak
üzere, projenin uygulanması için taşıma araçları ve teknik tesislerin (gemiler
dahil), boruların, diğer herhangi malzeme ve teknik kaynakların (teçhizat,
bileşenler ve yedek parçalar dahil), Anlaşmanın 14 üncü maddesinin 2 nci
paragrafında belirtilen yetkili kuruluşlarca Türkçe ve Rusça dillerinde
hazırlanan tesis ve teçhizat listesine dayalı olarak ithali ÖTV’den
istisnadır.

2.3. ÖTV
İstisnasından Yararlanılarak İlk İktisabı Yapılan Araçların Üçüncü Kişilere
Devrinde ÖTV Uygulaması

4760 sayılı
Kanunun (15/2-a) maddesinde, (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi
mallardan, veraset yoluyla intikaller hariç ilk iktisabında istisna
uygulananların, istisnadan yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk
iktisaptaki matrah esas alınarak, adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan,
kayıt ve tescil tarihinde geçerli olan oran üzerinden bu tarihte ÖTV
alınacağı hükme bağlanmıştır. Proje kapsamında ÖTV istisnasından
yararlanılarak ilk iktisabı yapılan kayıt ve tescile tabi taşıt araçlarının
üçüncü kişiler tarafından iktisabında, söz konusu araçları adına kayıt ve
tescil ettiren üçüncü kişiler tarafından bu hüküm uyarınca ÖTV beyanında
bulunulması gerekmektedir.

İstisnadan
yararlanılarak iktisap edilen taşıtın 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 39 uncu
maddesi kapsamında taşıtın tekrar tescil edilmesine imkân vermeyecek
şekilde hurdaya ayırma işleminde ÖTV aranılmadığı gibi, bu şekilde hurdaya
ayrıldıktan sonra olduğu gibi veya parçalar halinde satılmasında da ÖTV
aranmaz.

Ç. GELİR VE
KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMASI

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (c) bendine göre, projenin uygulanması ile ilişkili aktiviteleri
nedeniyle deniz bölümü şirketi her türlü gelire dayalı vergiden muaftır.

Aynı maddenin (f)
bendi uyarınca, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile
ilgili olarak temin edilecek borçlar karşılığında Türkiye'de vergi
mükellefi olmayan yurt dışı mukimi gerçek ve tüzel kişilere Türkiye'den
yapılacak faiz ödemeleri vergiye tabi değildir.

Yine aynı maddenin
(i) bendine göre, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile
bağlantılı inşaat ve onarım işleri ödemeleri gelir vergisi veya kurumlar
vergisi kesintisinden istisnadır.

Diğer taraftan söz
konusu maddenin (j) bendine göre, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2
şirketi tarafından deniz bölümü şirketi katılımcısı (katılımcıları) ve kara
bölümü 2 şirketi katılımcısına (katılımcılarına) yapılan temettü dağıtımı,
aynı zamanda deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketinin herhangi bir
Türk şubesi tarafından deniz bölümü şirketinin ya da kara bölümü 2 şirketinin
merkez ofislerine yapılan temettü dağıtımı vergiden istisnadır.

D. DAMGA
VERGİSİ UYGULAMASI

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (l) bendindeki hüküm, muafiyet şeklinde düzenlendiğinden, deniz
bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi düzenlediği sözleşmeler nedeniyle
ödenmesi gereken damga vergisinden muaftır.

Ancak söz konusu
maddenin damga vergisi istisnası tanımadığı dikkate alındığında, anılan
şirketler ile 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre
kişi konumunda bulunanlar arasında düzenlenen sözleşmeler nedeniyle damga
vergisi doğması halinde verginin tamamının herhangi bir muafiyeti
bulunmayan kişi konumunda bulunanlarca ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu
damga vergisinin ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde ise 488 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükmü çerçevesinde vergi ve
cezanın tamamından kişilerle birlikte anılan şirketlerin müteselsilen
sorumluluğu bulunmaktadır.

Diğer taraftan,
kara bölümü 1 hariç, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketince
projenin uygulanması için Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) bendinin üçüncü
paragrafında sayılı mallara ilişkin olarak verilecek olan gümrük
beyannamelerine, münhasıran bu mallara ilişkin olarak verilmek kaydıyla
damga vergisi istisnası uygulanacaktır.

E. EMLAK VERGİSİ
UYGULAMASI

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (e) bendine göre, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
Türkiye sınırları içinde, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin
uygulanması için inşa edilen ya da edinilen taşınmazlar bakımından emlak
vergisinden muaftır.

F. KAYNAK
KULLANIMINI DESTEKLEME FONU UYGULAMASI

Anlaşmanın 9 uncu
maddesinin (d) bendinin üçüncü paragrafında, “Taraflar, Türkiye
Cumhuriyeti’nin ve Rusya Federasyonu’nun Karadeniz’deki münhasır ekonomik
bölgeleri ve kıta sahanlıkları içerisinde, kara bölümü 1 hariç olmak üzere
projenin uygulanması için transfer edilen (kullanılan), ithal veya ihraç
edilen taşıma araçlarını ve teknik tesisleri (gemiler dahil), boruları ve
diğer herhangi malzeme ve teknik kaynakları (teçhizat, bileşenler ve yedek
parçalar dahil) vergi, gümrük vergileri ve harçların yanı sıra diğer benzer
ödemelere tabi tutmayacaklardır.” hükmü bulunmaktadır. Bu kapsamda, söz
konusu paragrafta sayılan araç, gereç, tesis gibi malların vadeli ithalatı
kaynak kullanımını destekleme fonundan istisnadır.

G. TAPU
SİCİLİNE TESCİL HARCI UYGULAMASI

23/6/2000 tarihli
ve 4586 sayılı Petrolün Boru Hatları ile Transit Geçişine Dair Kanunun
“Vergi” başlıklı 11 inci maddesine göre transit petrol boru hatları
projesine ait boru hattı ve ilgili tesislerin, petrol sicili ve tapu
siciline tescilinden harç alınmamaktadır. Bu çerçevede, deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketi tarafından projenin uygulanması için
alınan veya oluşturulan mülklerin bu şirketler adına tapu siciline
tescilinde harç aranılmayacaktır.

Tebliğ olunur.

 

Eki
için tıklayınız.