1135 sayılı Türk Vatandaşlarına Ait Olup Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetince Millileştirilmiş Bulunan Mal, Hak ve Menfaatlerin Tasfiyesi Hakkında Kanun

4507








 


TÜRK
VATANDAŞLARINA AİT OLUP YUGOSLAV


FEDERATİF
HALK CUMHURİYETİNCE


MİLLİLEŞTİRİLMİŞ
BULUNAN MAL, HAK VE


MENFAATLERİN
TASFİYESİ HAKKINDA KANUN


 


 


Kanun
Numarası                              : 1135


Kabul
Tarihi                                     : 17/3/1969


Yayımlandığı
Resmî Gazete            : Tarih: 29/3/1969   Sayı: 13161


Yayımlandığı
Düstur                       : Tertip: 5   Cilt: 8   Sayfa:
1689


 


 


 


 


Genel
hükümler:


Madde
1 – Yugoslav
Federatif Halk Cumhuriyeti tarafından mal, hak ve menfaatleri devletleştirilen
ve diğer tahdidi tedbirlere tabi tutulan Türk vatandaşlarının alacaklarına
karşılık alınan tazminat; bu kanunda yazılı esaslar dahilinde tespit ve takdir
olunarak hak sahiplerine ödenir. 


           



Tazminattan
istifade edecek olanlar:


Madde
2 – Yugoslav
Federatif Halk Cumhuriyeti tarafından 5/12/1946 ve 28/4/1948 tarihlerinde
yapılan millileştirme ve sair tedbirler dolayısiyle mal, hak ve menfaatlerine
el konulan Türk vatandaşları tazminattan istifade ederler.


(Değişik:
5/5/1976 - 1988/1 md.) Tazminattan yararlanabilmek için,
Anlaşmanın imza edildiği 13 Temmuz 1956 tarihinde Türk Vatandaşı olmak şarttır.
Ancak, İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen olarak kabul edilenler, 13
Temmuz 1956 tarihinde Türkiye'ye gelmiş ve bu Kanunun yürürlüğü tarihine değin
Türk Vatandaşlığına alınmış olmak şartıyle tazminattan yararlanabilirler.


 


Tazminattan
istifade edemiyecek olanlar:


Madde
3 – Durumları
aşağıdaki fıkralara uyanlar 5597 ve 7050 sayılı kanunlarla tasdik olunan
tazminat anlaşmalarından istifade edemezler.


a)
Yugoslavya'da Fedaratif Halk Cumhuriyetinin kurulduğu tarihten önce mal, hak ve
menfaatlere Yugoslav Krallığı zamanında Agrar ve Kolonizasyon kanunlarına
göre millileştirilmiş olanlar,


b)
İkinci Dünya Savaşında malları zarar gördüğü gerekçesiyle tazminat verilmesini
isteyenler,


c)
(Değişik: 5/5/1976 - 1988/2 md.) 13 Temmuz 1956 tarihinde Türk Vatandaşı
olmayanlarla, İskan Kanunu hükümlerine göre Türkiye'ye 13 Temmuz 1956 tarihinden
sonra göçmen olarak gelenler, 13 Temmuz 1956 tarihinde veya daha önce göçmen
olarak gelmesine rağmen, bu Kanunun yürürlüğü tarihine değin Türk
Vatandaşlığına alınmamış olanlar.


d)
6/4/1941 tarihinden sonra şahısların birbirleri aleyhine tapu senetlerine
itiraz etmiş olmaları sebebiyle mahkemelere intikal eden ve 13/7/1956 tarihinde
henüz neticelenmemiş olan ihtilaflar sonunda Türk vatandaşları lehine verilen
ilamlara müstenit mal, hak ve menfaat sahipleri,


e)
(Ek: 5/5/1976 - 1988/3 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen
aybaşından başlayarak 6 ay içinde tazminat için başvurmayanlar.


   


Hak
sahiplerinin vermekle yükümlü oldukları belgeler:


Madde
4 – (Değişik 5/5/1976 - 1988/4 md.)


Tazminattan
yararlandırılmasını isteyenler haklarını aşağıdaki yazılı belgelerle kanıtlama
zorunluluğundadırlar.


a)
Kayıtlı bulundukları nüfus veya iskan idarelerinden alacakları Türkiye'ye geliş
tarihiyle vatandaşlığımıza alındıkları tarihi gösterir belge veya nüfus hüviyet
cüzdanı veya onaylı örneği


b)
Mal, hak ve yararlarının millileştirildiğini veya diğer sınırlayıcı tedbirlere
bağlandığını, nitelik, tutar ve türünü gösterir Yugoslavya resmi makamlarınca
verilmiş ve usulüne göre onanmış belge ve kararların asıl veya örnekleri,


Bu
belge ve kararların asıl veya örneklerinin bulunmaması durumunda 9 uncu madde
gereğince işlem yapılmak üzere;


1)
Taşınmaz mallar için tapu senetleri veya onun yerine geçen belgelerin asıl
veya örneklerini, tapu senetleri veya onun yerine geçen belgeler yoksa taşınmaz
malların kimlerin olduğunu belirten ve bunların saptanmasına yarayan mahkeme
kararları, kira sözleşmeleri, vergi kayıtları ve makbuzları gibi diğer
belgelerden birini,


Taşınmaz
mallar dışındaki mal, hak ve yararlar için bunların saptanmasına yarar ve
kimlerin olduğunu, nitelik, tutar ve türünü gösterir her çeşit belge, asıl veya
örneklerini,


2)
Veya mal, hak ve yararların niteliğini, kimlerin olduğunu, tutar ve türünü
bunların saptanmasına yarar diğer bilgileri kapsayan beyannameyi,


c)
Verilen veya idarece sağlanan ve mal, hak ve yararların millileştirildiğini
veya diğer sınırlayıcı tedbirlere bağlandığını gösterir belge ve yazılarda
malik olarak gösterilen kişi hayatta değilse, mirasçılarını gösterir Yugoslav
veya Türk mahkemelerinden verilen kesinleşmiş veraset belgesi.


 


Takdir
ve Tevzi Komisyonu:


Madde
5 – (Değişik: 5/5/1976 - 1988/5 md.)


Başvuranların
bu Kanunla ilgili hukuki durumu takdir ve Dağıtım Komisyonunca incelenir.


Bu
Komisyon;


a)
Maliye, Devlet (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü), Adalet, Ticaret bakanlıkları
ile T.C. Merkez Bankasınca atanan birer temsilcilin katılmasıyla 2 ay içinde
tamamlanır.


b)
Yugoslavya'da mal, hak ve yararları bulunan vatandaşların haklarını koruma
dernekleri federasyonu tarafından seçilmiş iki temsilci komisyon çalışmalarına
katılabilir. Bu temsilciler komisyon çalışma ve kararlarında birer oy
sahibidir.


Komisyon
çalışmalarına gerektiğinde Dışişleri Bakanlığınca atanan bir temsilci de
katılabilir.


Komisyona
Maliye Bakanlığı temsilcisi Başkanlık eder.


Komisyon
(a) ve (b) fıkralarındaki temsilcilerin çoğunluğu ile toplanır.


Kararlar
toplantıda bulunan temsilcilerin çoğunluğu ile verilir.


Komisyon
kararlarına, aynı komisyona tebliğ tarihinden başlayarak sadece bir kez olmak
üzere 30 gün içinde itiraz edilebilir.


Komisyonun
görev ve yetkileri ile üyeler, memurlar, federasyon temsilcileri ve çevirmenin
ücret ve gündelikleri yönetmelikte saptanır.


Komisyonun
aylık toplantı sayısı ile gün ve saatleri Maliye Bakanlığınca saptanır.


 


Komisyonca
tutulacak defterler:


Madde
6 – Müracaatları
tetkik ederek karara bağlamakla görevli Takdir ve Tevzi Komisyonunca; noterden
tasdikli karar defteri, ödeme defteri ve lüzumlu görülen sair yardımcı
defterler tutulur. Bu defterlerin tanzim şekli Yönetmelikle belirtilir.


 


Hakkı
düşüren sebepler:


Madde
7 – Evvelce
Dışişleri Bakanlığına veya Takdir ve Tevzi Komisyonu Başkanlığına
başvuranlardan halen gösterdikleri adreslerde bulunmadıklarından kendilerine
Komisyonca yapılan tebliğatlar PTT İdaresince iade olunanlara ve ilan ve
tebligata rağmen hiç belge ibraz etmiyen veya belgelerini noksan verenlere
Tebliğat Kanunu gereğince tebliğ suretiyle bir aydan az, altı aydan çok olmamak
üzere Komisyonca yeniden mehil verilir.


(Değişik
fıkralar: 5/5/1976 - 1988/6 md.)[1]


Süre
belgenin niteliğine göre Komisyonca saptanır.


Verilen
süreye rağmen, istenilen belgelerle beyannameyi bu süre içinde vermeyenlerin
hakkı düşer.


Ancak,
4 üncü maddenin (c) fıkrasında yazılı veraset belgesi, tazminata konu mal, hak
ve yararların millileştirildiğinin saptanmasından sonra istenir. Ve bu belge
yoksa sağlanması için yapılacak tebliğ tarihinden başlayarak 3 ay içinde
yetkili mahkemeye başvurulmuş ve kesinleştiği tarihten başlayarak aynı süre
içinde verilmiş olması zorunludur.


Mal,
hak ve yararlarda ortak olanlardan birinin, kendisine verilen süre içinde
istenilen belge ve beyannameyi vermesi durumunda, diğerleri süresinde belge ve
beyanname vermemiş olsalar da hakları zarar görmez.


 


Tazminat
olarak dağıtılacak para:


Madde
8 – Hak
sahiplerine dağıtılacak para 7050 sayılı Kanunla tasdik olunan Tazminat
Anlaşmasına göre, Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetinin vermeyi yükümlendiği 3
750 000 Birleşik Amerika Dolarının tutarı olan ve iki milli bankaya yatırılmış
olan Türk Parası ile bunun faiz ve sair gelirlerinin toplamıdır.


(Ek:
5/5/1976 - 1988/7 md.) İki bankadaki tutarı diğer milli
bankalara nakle ve kesin dağıtıma başlandığı anda, faiz getirmeyen bir hesaba
almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.


 


Kıymet
takdirine ait esaslar:


Madde
9 – (Değişik: 5/5/1976 - 1988/8 md.)


Mal,
hak ve yararları millileştirilen veya sınırlayıcı diğer tedbirlere bağlanan, bu
suretle zarar gördükleri Takdir ve Dağıtım Komisyonunca karara bağlanan
kimselere verilecek tazminatta o mal, hak ve yararların 4 üncü maddenin (b)
fıkrasında yazılı belge ve kararlardan veya bunların yerine geçen Yugoslav
Makamlarının yazılarındaki niteliği, türü, tutarı, yüzölçümü, eklentisi ve yapı
durumu, varsa bağlı olmamak şartıyle değeri ve benzeri gözönüne alınır ve
Komisyonca saptanacak değerler esas tutulur.


Belge,
karar ve yazılarda Dinar olarak belirtilen değerler millileştirme tarihindeki
kurlara göre Türk parasına çevrilerek gözönüne alınır.


(Mülga
üçüncü fıkra :16/7/2004-5228/60 md.)


Bu
inceleme ve araştırma malların değerleri için de yaptırılabilir.


Komisyonca
saptanacak değerler; köylerdeki arsa ve arazi için bir dekarı 500, her konut ve
eklentisi için 15 000, Kentlerdeki arsa ve arazi için bir dekarı 2 000, her
yapı için 40 000 liradan aşağı olamaz.


 


Tazminatın
ödeme şekli:


Madde
10 – Takdir ve Tevzi Komisyonunca, hak sahiplerinin tamamı
tespit ve 9 uncu madde gereğince alacakları tazminat ve tutarları bulunduktan
sonra ödemeye başlanır.


Bulunacak
kıymetlerin toplamı 8 inci maddede belirtilen tazminattan fazla olduğu takdirde
bu alacaklardan belirli oranda indirme yapılır.


Ödenecek
tazminat miktarı takdir ve Tevzi Komisyonu tarafından karara bağlandıktan
sonra, tespit olunan tazminat hak sahibi veya ilgilisine ödenir. Ödemenin
şekli, usulleri yönetmelikte belirtilir.


 


Önceden
ödeme:


Madde
11 – (Değişik: 5/5/1976 - 1988/9 md.)


4
üncü maddenin (b) fıkrasında yazılı Yugoslav resmi makamlarından verilmiş ve
usulüne göre onanmış belge ve kararların asıl ve örnekleri ile aynı maddenin
(a) ve (c) fıkralarında yazılı belgeler tamamlandığı takdirde, Komisyonca hak
sahibi olduğu saptananlara 9 uncu madde hükümlerine göre gerek kesin ve gerek
geçici olarak saptanacak tazminat alacaklarının,


a)
50.000 Türk Lirasını geçmeyen kısmının tamamı,


b)
50.000 Türk Lirasını geçenlerin % 80'i, 10 uncu maddedeki esaslara
bakılmaksızın ön ödeme olarak ödenir.


 


Madde
12 – (Mülga: 5/5/1976 - 1988/10 md.)[2]


 


Madde
13 – Bu kanunda sözü edilen yönetmelik Maliye Bakanlığınca
hazırlanır.


 


Madde
14 – (Değişik: 5/5/1976 - 1988/11 md.)


Bu
Kanunun 1 inci maddesinde yazılı nedenlerle ileride Yugoslavya'dan alınacak
tazminatın dağıtım şekli ve şartlarını ve ilgililerden istenilecek belgelerin
niteliğini, 6 aydan az olmamak üzere istenilecek belgelerin verilme süresini
saptamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.


 


Geçici
Madde 1 – (17/3/1969 - 1135 sayılı Kanunun numarasız Geçici Maddesi olup
teselsül için numaralandırılmıştır.)


7/2/1962
tarih, 6/185 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile teşekkül etmiş olan Takdir ve
Tevzi Komisyonunun 31/8/1962 tarih ve 6/874 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe giren yönetmelik gereğince yapmış olduğu muameleler, kararlar bu
kanun gereğince yapılmış sayılır.


Bu
Komisyona evvelce ibraz edilmiş olan ve kanunun 4 üncü maddesinde yer alan
belgeler bu kanuna göre ibraz edilmiş addolunur.


 


Geçici
Madde 2  – (Ek: 5/5/1976 - 1988/12 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)


Bu
Kanunun,


a)
1 inci maddesi, 13/7/1956 tarihinde Türk vatandaş olmadıkları gerekçesiyle
istemleri reddedilenlerden durumları bu maddeye uygun bulunanlar,


b)
4 üncü maddesi, mallarının millileştirildiğine ilişkin belgenin sağlanması için
yapılan tebliğ üzerine 6 aylık süre içinde veya daha önce cetvel veya beyanname
ile vatandaşlık durumlarını gösterir belgeyi vermelerine rağmen, aynı süre
içinde 1135 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkralarında yazılı
belgeleri vermemeleri nedeniyle istemleri reddedilenler,


c)
6 ncı maddesi, veraset belgesini aynı şekilde 6 aylık sürede vermeyenler,


d)
8 ve 9 uncu maddeleri, mallarının millileştirilmesi nedeniyle hak sahibi
olduklarına karar verilip kendilerine ödeme yapılanlara da uygulanır.


 


Geçici
Madde 3 – ( Ek: 5/5/1986 - 1988/12 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)


Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar 1135 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde
yazılı belgeleri aynı kanunun 7 nci maddesine göre yapılmış bildirime rağmen
süresinde vermeyenlere 6 ayı geçmemek üzere yeni bir süre verilir.


İstenilen
belgeleri bu süre içinde vermeyenlerin hakkı düşer.


Bu
Kanunda yazılı yönetmelik 2 ay içinde Maliye Bakanlığınca düzenlenir. Bu yeni
yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar 1135 sayılı Kanunun 5 inci maddesine
müsteniden yürürlüğe konulan yönetmeliğin uygulanmasına devam edilir.


 


Geçici Madde 4- (Ek: 16/7/2004-5228/58 md.)


Takdir ve Tevzi Komisyonunca, hak sahibi olduklarını
iddia eden şahıslara bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mallarını
araştırmaya yönelik bir yıl süre verilir. Verilen süre içerisinde millileştirme
belgelerini komisyona ibraz edemeyenler tazminattan faydalandırılmaz.


 


Madde
15 – Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde
16 – Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


 


 


 


 


1135 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ
GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren Kanunun/ İptal Eden Anayasa Mahkemesi
Kararının  Numarası



1135 sayılı Kanunun değişen veya iptal edilen
maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






1988



2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 14, Geçici Madde 2,
Geçici Madde 3



15/5/1976






5228



9, Geçici Madde 4



31/7/2004









 











[1]
Bu maddenin orijinal metnindeki son iki fıkrası değiştirilerek yeniden
düzenleme sırasında 4 fıkra haline getirilmiştir.







[2]
5/5/1976 tarih ve 1988 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile; “Kaldırılan 12
nci maddeye göre ödeme yapılmış olanlar hakkında bu maddenin 2 ve 3 üncü
fıkraları hükümlerince işlem yapılmaya devam edileceği” hükme bağlanmıştır.