Türk Standartlarının Uygulanması Hakkında Tüzük

TÜRK
STANDARTLARININ UYGULANMASI


HAKKINDA TÜZÜK


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 7.2.1967          No     : 6/7677


İlgili
Kanunun Tarihi                              : 10.6.1930        No     : 1705


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 22.2.1967        No     : 12534


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 5                      Cildi : 6        Sayfa  :
469


 


BİRİNCİ KISIM


Genel hükümler


 


Madde 1 –
1705 ve 3018 sayılı kanunlar gereğince iç ve dış ticaret menfaatlerini korumak
ve ticaret malları üzerinde tağşiş ve hilelere mani olmak üzere bitki, hayvan
ve maden asıllı maddelerin tümü ile bunların yarı veya tam mamullerinin yahut
bunların bileşiminden meydana gelen maddelerin hazırlanmasına, imaline,
temizlenmesine, belirli sınıf ve nevilere ayrılmasına ilişkin olup 18/11/1960
tarihli ve 132 sayılı kanuna dayanılarak kabul olunan Türk Standardlarından Bakanlar
Kurulu karariyle mecburi kılınanların uygulanması bu Tüzük hükümlerine tabidir.


Bu
standardlar, yukarıda yazılı maddelerin ambalajlarına, koruyucu kılıflarına,
alım, satım, nakil ve muhafazalarına ve bu hususlarda uygulanacak usul ve
şartlara, özel veya ulusal işaretlere ve gerekli açıklamalara ilişkin esasları
da içine alabilir.


 


Madde
2 –
Bu Tüzükte geçen mal deyimi; 1 inci maddede yazılı maddeler ile yarı ve tam
mamullerine ve bunların bileşimlerinden meydana gelen maddeleri ve varsa
ambalajlarını ve koruyucu kılıflarını da kapsar.


 


Madde 3 –
Türk Standardlarını mecburi kılan Bakanlar Kurulu kararlarında, bunların
uygulanmasına geçileceği tarihler, yayımlarından en az onbeş gün sonra başlamak
üzere, belirtilir.


 


Madde
4 –
Türk Standartları; malın üretimi, satışı, ihracı veya ithali saflarından biri
veya bir kaçı veya hepsi için mecburi kılınabilir. Buna göre, mecburi kılınan
standarda aykırı olarak, malın üretimi, satışı, ihracı veya ithali yasaktır.
Ancak, Bakanlar Kurulu, memleket ekonomisinin zorunlu kıldığı hallerde;
standardına uygun olmıyan malların ithaline veya belgelerine veya ambalajlarına
veya belge ve ambalajlarına (Mal ve ambalaj standard değildir) veya (Mal
standard değildir) veya (Ambalaj standard değildir) gibi deyimler yazılmak suretiyle
standardına uygun olmayan malların üretilerek ihracına, izin verebilir. Bu
işlemlerin şekil ve şartları Bakanlar Kurulu kararında belirtilir.


 


Madde 5 –
Mecburi kılınan Türk Standardlarının yürürlüğe girdikleri tarihlerde, ellerinde
bu standardlara aykırı mal ve ambalaj malzemesi bulunan gerçek veya tüzel
kişilerin, bunların nev'i ve miktarlarını, ilgili bakanlıklarca belirtilecek
süre içinde ve gösterilen makam ve kurumlara bildirmeleri mecburiyeti, ilgili
Bakanlar Kurulu kararlarına konulabilir.


Bu
malların, ne kadar süre içinde ve ne suretle tasfiye edilecekleri, ilgili
bakanlıklarca, bildirme süresinin bitiminden itibaren en geç iki ay içinde,
tesbit ve ilan olunur.


 


İKİNCİ KISIM


Denetleme


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel esaslar


 


Madde 6 –
Mecbur kılınan Türk Standardlarının kapsamına giren mallar, ilgili bakanlıkça
görevlendirilenler tarafından bu Tüzük hükümlerine ve standardlarındaki
esaslara göre denetlenir.


Denetleme ile görevlendirilenler, denetliyecekleri
malları sahiplerine veya bunların temsilcilerine, istek üzerine, görev ve
yetkilerini bildiren belge veya kimlik kağıtlarını göstermekle yükümlüdürler.


 


Madde 7 –
Denetleme ile görevlendirilenler. Denetliyecekleri mallardan numune
alabilirler. Bu numunelerin miktarları ile alınma şekil ve usulleri, malların
yapılarına ve özelliklerine göre, muayene ve deneylerinin gerektirdiği ölçüyü
aşmamak üzere, standardlarında gösterilir. Alınacak bu numuneler dört takımı
geçemez.


 


Madde 8 – Denetleme,
gereğine göre, malların, üretildikleri, işlendikleri, depo edildikleri,
satıldıkları yerlerde veya ihraç sırasında veya gümrüklerde veya nakilleri
esnasında, bu yerlerin çalışma saatleri içinde ve normal çalışmalarını
aksatmıyacak şekilde, yapılır.


Denetlenmiş
mallar gerekirse yeniden denetlenebilir.


 


Madde
9 –
Denetleme görevi, denetlenen malların duysal incelemesi yapılmak, tartma veya
ölçme yoluyla muayene edilmek ve gerektiğinde fiziksel ve kimyasal deneyler
yapılmak veya yaptırılmak suretiyle yerine getirilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


İç piyasada denetleme


 


Madde
10 –
İç piyasada denetleme, aşağıda gösterildiği şekilde yapılır:


A
- Duysal inceleme veya tartma veya ölçme ile yapılan muayeneler sonunda; malın
standardına aykırılığı anlaşıldığı takdirde, durum, bir tutanakla tesbit olunur
ve maldan II nci maddeye göre numune alınır. Bu numunenin bir takımı ile
tutanaklarının birer nüshası denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire
tarafından, ilgilileri hakkında adli kovuşturma yapılmak üzere kırk sekiz saat
içinde o yerin Cumhuriyet Savcılığına bir yazı ile verilir.


B
- Denetleme sırasında malın laboratuvarda muayene ve deneyleri gerekli
görüldüğü takdirde, alınan numunenin bir takımı ile tutanağının bir nüshası,
denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire tarafından, muayene ve deneyleri
için, ilgili bakanlıkça gösterilen laboratuvara gönderilir.


Laboratuvar,
muayene ve deneyleri en kısa zamanda yaparak sonucunu bir raporla tesbit eder
ve bu rapordan iki nüshasını ilgili daireye gönderir.


Laboratuvar raporu ile malın standardına aykırılığı
anlaşıldığı takdirde, durum, bir tutanakla tesbit olunur ve bu tutanağın bir
nüshasiyle laboratuvar raporunun bir nüshası, mühürlü numunenin bir takımı ve
tutanağının bir nüshası denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire
tarafından, ilgilileri hakkında adli kovuşturma yapılmak üzere, kırk sekiz saat
içinde o yerin Cumhuriyet savcılığına bir yazı ile verilir.


C
- Denetleme sonunda malın standardına aykırılığı görülmediği takdirde, durum,
mal sahibine veya temsilcisine duyurulur. Mal sahibi veya temsilcisi duyurma
tarihinden itibaren onbeş gün içinde, numuneleri geri alabilir veya
aldırabilir.


 


Madde 11 – Denetleme sırasında maldan numune
alındığı takdirde, durum, bir tutanakla belirtilir. Numuneler özelliklerine
göre mühürleri bozulmadan açılamıyacak şekilde denetlemeyi yapan ile mal sahibi
veya temsilcisi tarafından birlikte mühürlenir ve üzerlerine tutanakla
bağlantılarını açık olarak gösteren ve tarafların imzalarını taşıyan etiketler
konulur.


 


Madde
12 –
11 inci maddede belirtilen tutanak dört nüsha olarak düzenlenir. Bu tutanağa;
numunesi alınmış olan malın bulunduğu yer ve miktarı ile cinsi, malı üreten
veya satan firmanın adı ve adresi, varsa üretim seri numarası, faturalarının
tarih ve numaraları yazılır ve numune alma sebepleri de belirtilir.


Alınan numunelerin bir takımı, tutanağın bir nüshası ile
birlikte, mal sahibine veya temsilcisine verilir; tutanağın bir nüshası ilgili
bakanlığa gönderilir; tutanağın diğer nüshalariyle numuneler, denetlemeyi yapan
tarafından veya bağlı bulunduğu dairede alıkonulur.


Alınan numunelerin başka yere taşınması veya korunması
güç yahut sakıncalı ise, durum, tutanağa yazılarak bunlar, mal sahibine veya
temsilcisine saklanmak üzere bırakılabilir.


 


Madde
13 –
Yukarıki maddelerde sözü geçen tutanaklar denetlemeyi yapan ile mal sahibi veya
temsilcisi tarafından birlikte imzalanır.


Mal sahibi veya temsilcisinin numuneleri mühürlemekten
yahut etiketleri veya tutanakları imzalamaktan çekinmesi
halinde, bir zabıta memuru çağırılarak onun önünde, denetlemeyi yapan tarafından numuneler mühürlenir, etiketleri ve tutanaklar
imzalanır ve ayrıca durum tutanağı düzenlenerek her ikisi tarafından imzalanır.


Mal
sahibi veya temsilcisinin itirazı bulunduğu takdirde, bunu, ilgili tutanağın
altına yazarak imzalaması gerektir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


İhracatta denetleme


 


Madde
14 –
İhracatta denetleme, ihracatcının veya temsilcisinin malın denetlenmesini
isteyen bir beyanname vermesi üzerine, en geç yirmi dört saat içinde, depo,
antrepo veya işleme yerlerinden denetlemeye en elverişli olanında, ihracatcı
veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle 9 uncu madde gereğince yapılır.


 


Bu denetleme sonunda:


A
- Malın, standardına aykırı olmadığı anlaşıldığı takdirde, ambalajları üzerine
denetlendiğini gösteren bir işaret konulur ve ambalajların sonradan
açılmalarını önlemek için gerekli tedbir alınır. Denetlenmiş mal için
ihracatçıya malın standardına uygunluğunu belirten bir denetleme belgesi
(Kontrol belgesi) ve gerekli diğer belgeler verilir. Denetleme belgesi ile mal
arasındaki bağlantıyı sağlamak için, ambalajlar üzerindeki parti numarası ve diğer
resmi işaretler belgelere de yazılır.


Belgeye
konu olan partinin bölünmesi halinde, her bölüm için ayrı belgeler düzenlenir
ve malın tümü için verilmiş olan belge geri alınır.


Denetleme
belgesinin geçerlik süresi, malın standardında gösterilir.


Denetleme
belgesinin şekli ve muhtevası ilgili bakanlıkça tespit olunur.


Denetlenerek
kapatılmış ambalajların sonradan açılmaları veya üzerlerindeki resmi
işaretlerin değiştirilmesi, ancak denetleyenin önünde yapılır.


İhracattan
vazgeçilmesi halinde denetleme belgesiyle diğer belgeler geri alınır.


B - Malın, standardındaki toleransları bir katına kadar
(bir katı dahil) aştığı ve fakat diğer hükümleri bakımından standardına aykırı
olmadığı anlaşıldığı takdirde mal, geri çevrilir ve durum, denetleme isteği
beyannamesine yazılır.


C
- Malın standardına aykırı olduğu veya standardındaki toleransları bir katından
fazla aştığı anlaşıldığı takdirde, mal reddedilir ve durum, dört nüsha
tutanakla tesbit olunur.


D
- Mal sahibi veya temsilcisi, (B) ve (C) bendlerindeki sonuçlara itiraz ederse,
bunu, sebepleriyle birlikte beyannameye veya tutanağa yazar ve imzalar.


 


Madde
15 –
14 üncü madde gereğince yapılan denetlemede, malın laboratuvarlarda muayene ve
deneyleri gerekli görüldüğü takdirde, maldan alınan numunenin bir takımı ile
tutanağının bir nüshası, denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire
tarafından muayene ve deneyler için, ilgili bakanlıkça gösterilen laboratuvara
gönderilir.


Laboratuvar,
muayene ve deneyleri en kısa zamanda yaparak sonucunu bir raporla tesbit eder
ve bu rapordan iki nüshasını ilgili daireye gönderir.


 


Madde
16 –
İhracatta denetleme sırasında veya denetleme sonunda maldan alınan numunelerle tutanakları hakkında, 11, 12 ve 13
üncü maddeler hükümlerine göre işlem yapılır.


 


Madde
17 –
14 üncü maddenin (D) bendinde sözü geçen itirazlı beyanname veya tutanak,
maldan alınan numunenin bir takımı ve varsa laboratuvar raporuyla birlikte, en
geç yirmi dört saat içinde, denetleyen tarafından Bilirkişi Kuruluna verilir.


 


Madde
18 –
İhracatçı veya temsilcisinin denetleme sonucuna yapacakları itirazları
incelemek ve düşüncesini bildirmek üzere, ilgili bakanlığın gerekli gördüğü
yerlerde, üç kişilik "Bilirkişi Kurulu" teşkil edilir. Bu Kurulun
Başkanı ilgili bakanlıkça, üyelerinden biri mahalli ticaret odasınca, ticaret
odası bulunmayan yerlerde ticaret ve sanayi odasınca, diğeri mahalli ticaret
borsasınca seçilir.


Kurulda
görev alacakların, denetlemeye tabi maddenin ihracatçılarından olması,
bulunmadığı takdirde, o maddeden anlayan kişilerden bulunması şarttır.


Ticaret
borsası bulunmayan yerlerde, borsa temsilcisi yerine ilgili Bakanlığın seçtiği
kişi kurula katılır.


İhraç
olunacak madde sanayi mamullerinden ise; ticaret odası temsilcisi yerine,
sanayi odası bulunan yerlerde bu oda tarafından bulunmayan yerlerde ticaret ve
sanayi odasınca, o maddenin sanayicileri arasından bir üye seçilmesi
gereklidir. Ticaret borsası temsilcisi yerine de Sanayi Bakanlığınca seçilecek
bir temsilci Kurula katılır.


Başkan
ve üyelerin aynı, suretle, birer yedeği seçilir.


Başkan veya üyelerden biri, denetleme sonucuna itiraz
eden ihracatçının usul ve füruundan veya karı veya kocasından veya dördüncü
dereceye kadar civar veya sıhri hısımlarından olduğu veya ortağı veya beraber
iş gördüğü kişi veya memur ve hizmetlisi bulunduğu takdirde, Kurula yedeği
katılır.


Bilirkişi
Kurulu, denetleyenin çağrısı üzerine derhal toplanır ve anlaşmazlık konusunu
standardı hükümlerine göre inceleyerek, yirmi dört saat içinde, gerekçeli
raporunu denetleme teşkilatına verir.


Kurul raporu, denetleyenin 14 üncü maddenin (B) ve (C)
bendlerine göre belirttiği sonuca uygun bulunursa, mal red olunur; arada fark
bulunduğu takdirde, denetleyen son kararını verir ve ona göre işlem yapar.


Denetleyenin
kurul raporuna uymaması için, raporun standardı hükümlerine aykırı olması veya
gerçeğe uymaması gerekir.


 


Madde
19 –
Denetleme sonunda 14 üncü maddenin (D) bendinde gösterilen hallerde, ilgili,
sonuca itiraz etmediği veya itirazı yerinde görülmediği takdirde; numunenin bir
takımı ile tutanağın ve bilirkişi raporunun ve varsa laboratuvar raporunun
birer nüshası, denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire tarafından
ilgilileri hakkında adli kovuşturma yapılmak üzere kırk sekiz saat içinde o
yerin Cumhuriyet Savcılığına bir yazı ile verilir.


 


Madde
20 –
Denetleme sonunda, malın, standardına aykırılığı görülmediği takdirde, alınan
numuneler, kırkbeş günü geçmemek üzere, malın nev'ine göre, ilgili bakanlıkça
tesbit olunacak sürece veya alıcı ile satıcı arasında anlaşmazlık çıktığında
bunun giderilmesine kadar, saklanır. Bu sürelerin sonundan itibaren on beş gün
içinde, ihracatçı veya temsilcisi numuneleri geri alabilir veya aldırabilir.


 


Madde
21 –
Standardına uygunluğunu gösteren denetleme belgesi olmayan ambalajları üzerinde
gereken denetleme işareti ve diğer resmi işaretleri bulunmayan veya denetleme belgesinin süresi geçmiş bulunan
malların ihracı yasaktır.


 


Madde 22 –
Mevzuatın izin verdiği miktarda olmak üzere; memleket dışına çıkacak taşıtların
kumanyaları ile yolcu beraberinde dış memleketlere götürülecek mallar ve
gönderilecek numune veya armağanlar bu Tüzük hükümlerine tabi değildir.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


İthalatta denetleme


 


Madde 23 –
İthalatta denetleme, ithalatçı veya temsilcisinin, malın denetlemesini isteyen
bir beyanname vermesi üzerine, en geç üç gün içinde, giriş gümrüğünde, görevli
gümrük memuru ile ithalatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle 9 uncu
madde gereğince yapılır.


Bu
denetleme sonunda:


A - Malın, standardına aykırı olmadığı anlaşıldığı
takdirde, ambalajları üzerine denetlendiğini gösteren bir işaret konulur ve
denetlenmiş mal için ithalatçıya veya temsilcisine malın standardına
uygunluğunu belirten bir denetleme belgesi verilir.


Denetleme
belgesi ile mal arasındaki bağlantıyı sağlamak için, ambalajlar üzerindeki
işaretler belgeye de yazılır. Denetleme belgesinin şekli ve muhtevası ilgili
Bakanlıkça tesbit olunur.


B
- Malın standardına aykırı olduğu anlaşıldığı takdirde, mal reddedilir ve
durum, denetleme isteği beyanamesine yazılır ve ayrıca gümrük idaresine derhal
bildirilir.


C - İthal edilecek malın standardına uygunluğunun
Hükümetçe kabul edilen muteber bir müessesenin raporu ile tevsik edilmesi
halinde, malın, ayrıca yukarıdaki bentler gereğince denetlemeye tabi
tutulmaksızın, standardına uygunluğunu belirten bir denetleme belgesi verilir.


 


Madde
24 –
Standardına uygunluğunu gösteren denetleme belgesi olmayan malların ithali
yasaktır.


 


Madde
25 –
23 üncü madde gereğince yapılan denetlemede, malın laboratuvarda muayene ve
deneyleri gerekli görüldüğü takdirde, maldan alınan numune ile tutanağının bir
nüshası, denetlemeyi yapan veya bağlı bulunduğu daire tarafından muayene ve
deneyler için ilgili Bakanlıkça gösterilen laboratuvara gönderilir.


Laboratuvar,
muayene ve deneyleri en kısa zamanda yaparak sonucunu bir raporla tesbit eder
ve bu rapordan iki nüshasını ilgili daireye gönderir.


 


Madde 26 – Denetleme sırasında, maldan, numune
alınmasına lüzum görüldüğü takdirde, durum, bir tutanakla belirtilir. Numuneler
özelliklerine göre mühürleri bozulmadan açılmıyacak şekilde denetlemeyi yapan
ile ithalatçı veya temsilcisi ve görevli gümrük memuru tarafından birlikte
mühürlenir ve üzerlerine tutanakla bağlantılarını açık olarak gösteren ve aynı
şahısların imzalarını taşıyan etiketler konulur.


Tutanak,
dört nüsha olarak düzenlenir. Bu tutanağa; numunesi alınmış olan malın
bulunduğu yer ve miktarı ile cinsi, ithalatçısının ve malın satın alındığı
firmanın adı ve adresi, varsa üretim seri numarası, faturalarının tarih ve
numaraları yazılır ve numune alma sebepleri de belirtilir. Tutanak, denetlemeyi
yapan ile ithalatçı veya temsilcisi ve görevli gümrük memuru tarafından
birlikte imzalanır. Tutanağın bir nüshası ithalatçı veya temsilcisine bir
nüshası da gümrük idaresine verilir.


 


Madde
27 –
Mevzuatın izin verdiği miktarda olmak üzere, memleket içine girecek taşıtların
kumanyaları ile yolcu beraberinde dış memleketlerden getirilecek mallar ve dış
memleketlerden gönderilecek numune ve armağanlar, bu Tüzük hükümlerine tabi
değildir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Son hükümler


 


Madde
28 –
Bu Tüzük hükümlerine aykırı hareketlerde bulunanlar hakkında 1705 ve 3018
sayılı Kanunlar gereğince adli kovuşturma yapılır.


 


Madde 29 –
7/11/1959 tarih ve 4/12377 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulmuş bulunan
(Türk Standardlarının Tatbiki Hakkında Nizamname) yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Madde 30 –
Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabe ve Korunması hakkındaki 1705 ve
3018 sayılı ve Türk Standardları Enstitüsü Kuruluşu hakkındaki 18/11/1960 tarih
ve 132 sayılı Kanunlara dayanılarak düzenlenen ve Danıştayca incelenmiş bulunan
bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete'de yayımı tarihinden on beş gün sonra yürürlüğe
girer.


 


Madde
31 –
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.