Türk Gıda Kodeksi Salça ve Benzeri Ürünler Tebliği (tebliğ No: 2020/19)

TÜRK GIDA KODEKSİ SALÇA VE BENZERİ ÜRÜNLER TEBLİĞİ


(TEBLİĞ NO: 2020/19)


 


Amaç


MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin amacı, domates salçası, biber salçası, domates püresi, biber püresi ve
domates/biber bazlı yemeklik ürünlerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde
üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, etiketlenmesi, muhafazası, depolanması,
taşınması ve piyasaya arzı ile ilgili şartları ve ürün özelliklerini
belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2 – (1) Bu
Tebliğ, domates salçası, domates püresi, biber salçası, biber püresi, karışık
salça, domates veya biber bazlı olan yemeklik ürünleri kapsar.


(2) Bu Tebliğ, ketçabı kapsamaz.


Dayanak


MADDE 3 – (1) Bu
Tebliğ, 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4 – (1) Bu
Tebliğde geçen;


a) Biber püresi: Biber pulpunun
tekniğine uygun olarak işlenmesi ile üretilen ve suda çözünür kuru madde
miktarı (briksi), ilave tuz hariç en az %9, en çok %15 olan ürünü,


b) Biber salçası: Taze, olgun,
sağlam, kırmızı renkli, acı veya tatlı biberlerin iyice yıkanıp ezildikten
sonra ısıtılarak usulüne göre kabuk, çekirdek, lif gibi maddelerinden ayrılarak
ya da ayrılmaksızın elde edilen biber pulpunun ilave
tuz hariç briksi en az %18 oluncaya kadar koyulaştırılan ve fiziksel yollarla
dayanıklı hale getirilen ürünü,


c) Domates püresi: Domates (Lycopersicum esculentum P.Mill) pulpunun tekniğine
uygun olarak işlenmesi ile üretilen ve ilave tuz hariç briksi en az %7, en çok
%20 olan ürünü,


ç) Domates salçası: Domates
bitkisinin olgun, sağlam, kırmızı renkli ve taze meyvelerinin parçalandıktan
sonra tekniğine uygun olarak kabuk, çekirdek ve lif gibi parçalarından
ayrılarak elde edilen domates pulpunun ilave
tuz hariç en az %28 brikse kadar koyulaştırılmasıyla elde edilen ve fiziksel
yollarla dayanıklı hale getirilen ürünü,


1) İkili (duble) konsantre salça:
Domates pulpunun tekniğine uygun olarak
işlenmesi ile üretilen ve ilave tuz hariç briksi en az %28 olan, fiziksel
yollarla dayanıklı hale getirilmiş ürünü,


2) Üçlü (triple)
konsantre salça: Domates pulpunun, tekniğine
uygun olarak işlenmesi ile üretilen ve ilave tuz hariç briksi en az %36 olan,
fiziksel yollarla dayanıklı hale getirilmiş ürünü,


d) Domates/biber bazlı yemeklik
ürünler: Ana bileşeni domates ve/veya biber olan, domates salçası/püresi
ve/veya biber salçası/püresi ihtiva eden, tat, kıvam ve aroma geliştirmek
amacıyla bitkisel yağ, baharat ve benzeri yenilebilir bileşenler ilave edilerek
veya edilmeksizin üretilen, yemeklik karışım, sos ve benzeri isimlerle piyasaya
arz edilen ürünleri,


e) Karışık salça: Domates salçası
ve biber salçasının 30/70, 40/60, 50/50, 60/40, 70/30 oranlarında
karıştırılması ve ilave tuz hariç en az %28 brikse kadar koyulaştırılması ile
elde edilen ve fiziksel yollarla dayanıklı hale getirilen ürünü,


f) Pulp:
Meyve veya sebzenin suyu ayrılmaksızın; soyularak veya bütün olarak, yenilebilen
kısımlarının ezilmesi ile elde edilen ürünü,


g) Siyah leke: Domates salçası ve
domates püresinin işlenmesi esnasında, üretim hataları sonucu oluşan ve ürünün
kendisine ait olan yanık ürün parçaları veya uygun olmayan hammadde
kullanılmasına bağlı olarak meyvenin bünyesinde oluşmuş siyah küfler ile
domates meyvesi dışında yaprak, sap ve yeşil kısımların yanmış parça veya
parçacıklarının oluşturduğu lekelerden 0,8 mm’den büyük
olanları,


ğ) Yabancı madde: Bu Tebliğ
kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılmasına izin verilen maddelerin
dışındaki gözle görülebilen her türlü maddeyi,


ifade eder.


Ürün özellikleri


MADDE 5 – (1) Bu
Tebliğ kapsamındaki ürünlere ait özellikler aşağıda verilmiştir:


a) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler
kendine has renk, tat ve kokuda olur, yabancı tat ve kokuda olmaz, yabancı
madde içermez.


b) Domates salçasında siyah leke
miktarı en çok 7 adet/10 g, domates püresinde ise en çok 5 adet/10 g olur.


c) Domates salçasının ve domates
püresinin Hunter renk değeri (a/b) 1,8’den
az olamaz. Domates salçası ve domates püresi için Hunter renk
analizi, 12 brikste gerçekleştirilir.
Domates püresinde briks değeri 12’den düşük
ise; analiz ürünün kendi briks değerinde
gerçekleştirilir.


ç) Karışık salçada, siyah leke
ve Hunter renk değeri kriterleri aranmaz.


d) Domates salçasının ve domates
püresinin invert şeker miktarı, toplam kuru
maddede kütlece %40 (m/m)’tan az olamaz. Biber salçası ve biber püresinin invert şeker miktarı, toplam kuru maddede kütlece en
az %35 (m/m), en çok %70 (m/m) olur. Karışık salçada invert şeker
miktarı, toplam kuru maddede kütlece en az %36,5 (m/m) olur.


e) Domates salçasında ve karışık
salçada Howard küf sayımında pozitif alan
sayısı %60’ı geçemez.


f) Domates salçası, biber
salçası, domates püresi ve biber püresinde toplam asitlik miktarı; susuz sitrik
asit cinsinden, toplam kuru maddede kütlece %10’dan (m/m) fazla olamaz.


g) Domates salçası, biber
salçası, domates püresi ve biber püresinde %10’luk HCl’de çözünmeyen
kül oranı, toplam kuru maddede %0,3’ten (m/m) fazla olamaz.


ğ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünlerde tuz miktarı, hammaddenin doğasından gelen tuz miktarı da dâhil olmak
üzere toplam kuru maddede kütlece %5’i geçemez. Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde
hammaddenin doğasından gelen tuz miktarı, toplam kuru maddede kütlece %3’ü
geçemez.


h) Domates salçası ve domates
püresinde pH değeri en az 3,9; en çok 4,6
olur. Biber salçasının pH değeri en az 4,1;
en çok 5,0 olur. Karışık salçalarda pH değeri
en az 4,0; en çok 4,7 olur.


ı) Domates salçasının likopen miktarı en az 350 mg/kg olur. Karışık
salçada likopen miktarı, karışıma ilave
edilen domates salçası ile orantılı olur. Domates bazlı yemeklik
ürünlerde likopen miktarı 250 mg/kg’ı geçemez.


i) Bu Tebliğ kapsamındaki
ürünlere asitliği düzenlemek amacıyla limon ve/veya misket limonu suyu ve/veya
limon ve/veya misket limonu suyu konsantresi ilave edilebilir.


j) Salça olmadığı halde
tüketicilere salça izlenimi verebilecek domates bazlı yemeklik ürünler 20,0
briksin üzerinde, biber bazlı yemeklik ürünler 15,0 briksin üzerinde üretilemez
ve piyasaya sürülemez.


Katkı maddeleri


MADDE 6 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri için 30/6/2013
tarihli ve 28693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı
Maddeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Aroma vericiler ve aroma
verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri


MADDE 7 – (1) Bu
Tebliğ kapsamındaki ürünlere aroma verici ve aroma verme özelliği taşıyan gıda
bileşenleri ilave edilmez.


Bulaşanlar


MADDE 8 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları için 29/12/2011
tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Pestisit kalıntıları


MADDE 9 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı
miktarları için 25/11/2016 tarihli ve 29899 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum
Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Hijyen


MADDE 10 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve 29/12/2011 tarihli ve
28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi
Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Enzimler


MADDE 11 – (1)
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için gıda enzimlerinin kullanımı ile
ilgili olarak 24/2/2017 tarihli ve 29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Beslenme beyanları


MADDE 12 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketlenmesinde, sunumunda veya
reklamında kullanılan beslenme beyanları için 26/1/2017 tarihli ve 29960
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Beslenme ve Sağlık
Beyanları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.


Gıdalara eklenebilecek
vitamin, mineral ve belirli diğer öğeler


MADDE 13 – (1)
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlere eklenebilecek vitaminler, mineraller ve
belirli diğer öğeler için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdalara Vitaminler, Mineraller ve Belirli Diğer
Öğelerin Eklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.


Ambalajlama


MADDE 14 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere
Dair Yönetmeliğe uygun ambalaj malzemeleri kullanılır.


(2) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünlerin yalnızca, hazır ambalajlı olarak perakende satılmasına izin verilir.


(3) Bu Tebliğ kapsamındaki
ürünler için ambalaj doldurma oranı, %90’dan (v/v) az olamaz.


(4) Domates/biber bazlı yemeklik
ürünler en fazla 500 g/ml’lik ambalajlarda son
tüketiciye arz edilir.


Etiketleme


MADDE 15 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketlenmesinde, 26/1/2017 tarihli ve
29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan hükümler ile
birlikte aşağıdaki hükümler uygulanır:


a) Domates salçası/püresi ve
biber salçası/püresi etiketlerinde diğer ürünlere üstünlük sağlayacak şekilde
özel, geleneksel, yöresel, ev tipi, köy tipi gibi ifadeler kullanılmaz.


b) Domates salçalarında “ikili
(duble) konsantre” ve “üçlü (triple) konsantre”
ifadeleri, etiket üzerinde ürün adı ile aynı görüş alanında olacak şekilde
belirtilir.


c) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünlerin etiketlerinde, ilave tuz hariç briks miktarı,
ürün adı ile aynı puntoda ve ürün adı ile aynı görüş alanında “en az % ….”
şeklinde belirtilir.


ç) Biber salçasına ait ürün
etiketi üzerinde, salçanın acı ya da tatlı olduğu ürün adı ile aynı görüş
alanında olacak şekilde belirtilir.


d) Kabuk ve çekirdek gibi
maddelerinden ayrılmadan elde edilen biber salçası etiketlerinde “kabuk ve
çekirdek içerir” ifadesi yer alır.


e) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünlere hammaddenin doğasından gelen tuz hariç olmak üzere dışarıdan tuz ilave
edilmesi halinde, ürün etiketlerinde ürün bileşenleri belirtilirken “ilave tuz
kuru maddede % ….” ifadesi yer alır.


f) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünlere hammaddenin doğasından gelen tuz hariç olmak üzere dışarıdan tuz ilave
edilmemesi halinde, ürün etiketlerinde ürün adı ile aynı görüş alanında “ilave
tuz içermez” ifadesi yer alır.


g) Karışık salçalar, karıştırma
oranına göre karışımda fazla olan salçanın adı önce yazılmak şartıyla
“domates/biber karışık salça” veya “biber/domates karışık salça”
olarak;  domates ve biber salçasının aynı oranlarda kullanılması
halinde ise “karışık salça”, “domates/biber karışık salça” veya “biber/domates
karışık salça” şeklinde isimlendirilir.


ğ) Karışık salçaların etiketinde
domates ve biber salçasının karışım oranı ürün adı ile birlikte belirtilir.


h) Domates/biber bazlı yemeklik
ürünlerin etiketinde domates veya biber salçası izlenimi veren markalar, salça
görseli, domates/biber görseli ve benzeri ifadeler ve görseller kullanılmaz.
Domates/biber bazlı yemeklik ürünlerin etiketinde gıdanın adı en az 5 mm
büyüklüğünde ve aynı renk, aynı punto ve aynı yazı karakterinde olur.


Taşıma ve depolama


MADDE 16 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin depolanması ve taşınmasında, Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır.


Numune alma ve analiz
yöntemleri


MADDE 17 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik
hükümlerine göre numune alınır. Numuneler, uluslararası kabul görmüş analiz
metotlarına göre analiz edilir.


İdari yaptırım


MADDE 18 – (1) Bu
Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari
yaptırım uygulanır.


Yürürlükten kaldırılan
tebliğ


MADDE 19 – (1)
14/6/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi
Salça ve Püre Tebliği (Tebliğ No: 2014/6) yürürlükten kaldırılmıştır.


Uyum zorunluluğu


GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri tarafından
bu Tebliğin yayımı tarihinden önce üretilen, etiketinde domates veya biber
salçası izlenimi veren markalar, salça görseli, domates/biber görseli ve
benzeri ifadeler ve görseller kullanılmayan domates/biber bazlı yemeklik ürünler
31/12/2020 tarihine kadar piyasada bulunabilir. Domates/biber bazlı yemeklik
ürünler 31/12/2020 tarihinden sonra bu Tebliğ hükümlerine uygun olarak piyasaya
arz edilir.


Yürürlük


MADDE 20 – (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 21 – (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.