Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Aktif ve Akıllı Madde ve Malzemelere Dair Tebliğ (tebliğ No: 2018/9)

TÜRK
GIDA KODEKSİ

GIDA İLE
TEMAS EDEN AKTİF VE AKILLI MADDE VE

MALZEMELERE
DAİR TEBLİĞ

(TEBLİĞ
NO: 2018/9)

Amaç

MADDE 1 – (1)
Bu Tebliğin amacı; gıda ile temas eden aktif ve akıllı madde ve
malzemelerin özelliklerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1)
Bu Tebliğ, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair
Yönetmelikte yer alan genel kurallara ilave olarak gıda ile temas eden
aktif ve akıllı madde ve malzemelere uygulanacak özel kuralları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1)
Bu Tebliğ, 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve Türk Gıda Kodeksi
Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğe dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar ve
kısaltmalar

MADDE 4 – (1)
Bu Tebliğde geçen;

a) Aktif madde ve
malzeme: Gıda ile temas eden aktif madde ve malzemeyi,

b) Akıllı madde ve
malzeme: Gıda ile temas eden akıllı madde ve malzemeyi,

c) Bakanlık: Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

ç) Bileşen: Madde
veya malzemenin, aktif ve/veya akıllı olma fonksiyonunu yerine getiren,
bunların doğal reaksiyon ürünlerini de içeren, ancak içine eklendiği
malzeme gibi pasif kısımları içermeyen, tek bir madde veya bunların
kombinasyonlarını,

d) Fonksiyonel
bariyer: Gıda ile temas eden madde veya malzemenin son halinin Türk Gıda
Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 5 inci
maddesine ve bu Tebliğde yer alan hükümlere uyumlu olmasını sağlayan,
malzemenin bir veya birden fazla katmanından oluşan bariyeri,

e) Genel Müdürlük:
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

f) Gıda ile temas
eden madde ve malzeme: Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve
Malzemelere Dair Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanmış madde ve
malzemeleri,

g) Gıda ile temas
eden akıllı madde ve malzeme: Ambalajlı gıdanın veya gıdanın içinde
bulunduğu ortamın durumunu gösteren madde ve malzemeyi,

ğ) Gıda ile temas
eden aktif madde ve malzeme: Bileşenlerini gıdaya ya da gıdanın bulunduğu
ortama salacak ya da ambalajlı gıdadan veya gıdanın bulunduğu ortamdan
maddeleri absorbe edecek şekilde tasarlanan, ambalajlı gıdanın raf ömrünü
uzatması veya mevcut durumunu koruması ya da iyileştirmesi beklenen madde
ve malzemeyi,

h) Liste: Gıda ile
temas eden aktif ve akıllı madde ve malzemeler içinde kullanılmasına izin
verilmiş maddelerden oluşan listeyi,

ı) Salım yapan
aktif madde ve malzeme: İçerdiği bileşenleri ambalajlı gıdanın içine,
üzerine veya gıdanın bulunduğu ortama salımı için tasarlanan aktif madde ve
malzemeleri,

i) Salınmış aktif
maddeler: Salım yapan aktif madde ve malzemelerden gıdanın içine, üzerine
veya gıdanın bulunduğu ortama salımı hedeflenen ve gıdadaki kullanım
amacını yerine getiren aktif maddeleri,

ifade eder.

Genel
özellikler

MADDE 5 – (1)
Piyasaya arz edilen aktif ve akıllı madde ve malzemeler aşağıdaki kurallara
uygun olur:

a) İstenilen
kullanım amacına uygun ve etkin olur.

b) Türk Gıda
Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 5 inci
maddesinde yer alan genel kurallara, 6 ncı maddesinde yer alan özel kurallara,
13 üncü maddesinde yer alan etiketleme kurallarına uygun olur.

c) 5 inci, 6 ncı,
7 nci, 8 inci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerinde yer alan gerekliliklere, 11
inci maddede yer alan etiketleme kurallarına, 12 nci maddede yer alan beyan
gerekliliklerine ve 13 üncü maddede yer alan numune alma ve analiz
metodları hükümlerine uygun olur.

Liste

MADDE 6 – (1)
Sadece listede yer alan maddeler, aktif ve akıllı madde ve malzemenin
bileşeni olarak kullanılır.

(2) Aşağıda yer
alan maddelerin, birinci fıkrada bahsedilen listede yer almaksızın da aktif
ve akıllı madde ve malzeme üretiminde kullanımına izin verilir.

a) 10 uncu maddede
yer alan koşulları sağlayan salınmış aktif maddeler.

b) Gıda ile ilgili
mevzuat kapsamında yer alan ve 10 uncu maddedeki koşullara uygun olarak,
aktif madde ve malzemelere, gıdada teknolojik bir etki yaratmak için,
immobilizasyon veya aşılama gibi tekniklerle eklenmiş ya da yerleştirilmiş
maddeler.

c) Gıda ile ya da
gıdanın bulunduğu ortamla doğrudan temas halinde olmayan ve gıdadan fonksiyonel
bariyerle ayrılan bileşenlerde kullanılan 10 uncu maddedeki kurallara uygun
olan ve aşağıdaki kategorilere girmeyen maddeler;

1) 11/12/2013
tarihli ve 28848 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maddelerin ve Karışımların
Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğe
göre kanserojen, mutajen veya üreme üzerinde toksik etkiye sahip maddeler
olarak kabul edilen ya da olmasından şüphelenilen grup içinde yer alan
maddeler,

2) Parçacık boyutu,
daha büyük parçacık boyutlarından önemli ölçüde farklı olan fiziksel ve
kimyasal özellik göstermesi amacıyla tasarlanmış maddeler.

Maddelerin
listeye eklenmesi için koşullar

MADDE 7 – (1)
Maddelerin listeye eklenmesi için; aktif ve akıllı madde ve malzemenin
bileşenlerini oluşturan maddeler, istenilen kullanım koşulu dikkate
alınarak Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair
Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerinde yer alan hükümlere uygun olur.

Listenin
içeriği

MADDE 8 – (1)
Liste aşağıdaki bilgileri içerir:

a) Maddenin ismi,
sinonimleri, CAS Numarası, parçacık boyutu, bileşimi ve diğer
spesifikasyonları.

b) Maddenin
fonksiyonu.

c) Referans
Numarası.

ç) Gerektiğinde
maddenin ya da bileşenin kullanım koşulları.

d) Gerektiğinde
maddenin kullanımı için kısıtlama ve/veya spesifikasyonlar.

e) Gerektiğinde
aktif madde ya da bileşenin eklendiği madde veya malzemenin kullanım
koşulları.

Listenin
oluşturulması

MADDE 9 – (1)
Liste, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair
Yönetmeliğin 9 uncu maddesine göre yapılan başvurular dikkate alınarak
hazırlanır.

(2) Başvuru
dosyaları Genel Müdürlük tarafından yayımlanacak olan aktif ve akıllı madde
ve malzemelerde kullanılacak bileşenlerin güvenlik değerlendirmesi
kılavuzlarının yayımından sonra başvuru sahibi tarafından Genel Müdürlüğe
iletilir.

(3) Liste, Türk
Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 10
uncu ve 11 inci maddelerinde yer alan kurallara göre oluşturulur.

(4) Genel
Müdürlüğün başvuru sahibinden ilave bilgi talep etmesi halinde, verilen
süre içinde bilgiler ulaştırılmazsa, Genel Müdürlük maddenin listeye
eklenmesi için değerlendirme yapmaz ve başvuru geçersiz kabul edilir.

(5) Listeye yeni
maddelerin eklenmesi için Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve
Malzemelere Dair Yönetmeliğin 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci maddelerinde yer
alan kurallar geçerlidir.

Listede yer
almaksızın kullanılabilecek maddelere ilişkin kurallar

MADDE 10 – (1)
6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan salınmış maddeler
aynı fıkranın (b) bendinde bahsedildiği şekilde nakletme veya
immobilizasyon gibi tekniklerle eklenen ya da yerleştirilen maddeler; gıda
ile ilgili tüm mevzuata ve Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve
Malzemelere Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olması halinde listede yer
almaksızın kullanılabilir.

(2) Bileşenin
eklendiği gıdayla temas eden malzeme için belirlenmiş bir toplam migrasyon
limiti varsa, salınmış aktif maddenin miktarı bu toplam migrasyon ölçümüne
dahil edilmez.

(3) Türk Gıda
Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında yer alan hükümler saklı kalmak
kaydıyla, salınmış aktif madde miktarı; bu madde için bileşenin dâhil
edildiği gıda ile temas eden malzemelerle ilgili belirlenen özel
kısıtlamaları, gıda mevzuatına uyumlu olmak kaydı ile aşabilir.

(4) 6 ncı maddenin
ikinci fıkrasının (c) bendinde yer alan ve gıda ile doğrudan temas halinde
olmayan maddelerin bileşeni olarak kullanılan ya da gıdanın fonksiyonel
bariyerle ayrıldığı durumlarda gıdanın içinde bulunduğu ortamın bileşiminde
yer alan maddenin gıdaya migrasyonu, 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Kontrol Laboratuvarlarının
Kuruluş, Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarının
Belirlenmesine Dair Yönetmeliğin 21 inci maddesinde yer alan analiz
metotlarının istatistiksel kesinliği dikkate alınarak 0,01 mg/kg’ı geçmez.
Bu limit, her zaman gıdada konsantrasyon olarak ifade edilir ve yapısal ve
toksikolojik olarak ilişkili madde gruplarına, özellikle de izomerlere veya
aynı fonksiyonel gruba sahip maddelere uygulanır ve istiflenen ya da sargı
halinde saklanan malzemelerden kaynaklanan olası dolaylı migrasyonu da
içerir.

Etiketleme

MADDE 11 – (1)
Bu Tebliğ kapsamındaki madde ve malzemelerin etiketleri, Türk Gıda Kodeksi
Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 6 ncı ve 15 inci
maddelerinde yer alan hükümlere ilave olarak aşağıdaki kurallara da uygun
olur:

a) Tüketicilerin
yenilebilir olmayan kısımları yenilebilir olarak algılamasını önlemek amacı
ile aktif ve akıllı madde ve malzemelerin veya bu parçaların üzerinde
“yemeyiniz” ifadesi ve teknik olarak mümkünse Ek-1’de belirtilen sembolün
yer alması gerekmektedir.

b) (a) bendinde
yer alan bilgiler, yazı karakteri punto büyüklüğü en az 3 mm olacak
şekilde; belirgin, silinmez ve açıkça okunabilir olur.

c) Salınmış aktif
maddeler 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan
bileşen tanımı kapsamında gıda bileşeni olarak değerlendirilir ve aynı
Yönetmelikte yer alan hükümlere tabidir.

Uygunluk beyanı
ve belgeleme

MADDE 12 –
(1) Perakende dışındaki pazarlama aşamalarında doğrudan gıda ile temas
halinde olup olmadığına bakılmaksızın aktif ve akıllı madde ve malzemeler
için ya da bu madde ve malzemelerin üretiminde kullanılacak bileşenler için
ya da bu bileşenlerin üretiminde kullanılacak maddeler için Türk Gıda
Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 14 üncü
maddesi kapsamında uygunluk beyanı bulundurulur. Piyasaya arzdan sorumlu
işletmeci tarafından hazırlanan uygunluk beyanı Ek-2’de yer alan bilgileri
içerir.

(2) 
Bakanlığın talep etmesi halinde, işletmeci tarafından, madde ve malzemenin,
aktif ve akıllı madde ve malzemelerin ve bu madde ve malzemelerin
üretiminde kullanılan bileşenlerin bu Tebliğ hükümleri ile uyumlu olarak
üretildiğini gösteren uygun belgelerin beyanı zorunludur. Bu belgeler aktif
veya akıllı madde veya malzemenin uygunluğunu ve etkinliğini, test
koşulları ve sonuçlarını, hesaplamaları, diğer analizleri ve
güvenilirliğine ilişkin kanıtları veya uygunluğun ispat edilmesinde
kullanılan yöntemin muhakeme sistemine ilişkin bilgileri içerir.

Numune alma ve
analiz metotları

MADDE 13 – (1)
Bu Tebliğ kapsamındaki madde ve malzemelerden uluslararası kabul görmüş
metotlar dikkate alınarak numune alınır. Numune, uluslararası kabul görmüş
metotlarla analiz edilir.

İdari yaptırım

MADDE 14 – (1)
Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili
maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Avrupa Birliği
mevzuatına uyum

MADDE 15 –
(1) Bu Tebliğ, Gıda ile Temas Eden Aktif ve Akıllı Madde ve Malzemeler
hakkında 29/5/2009 tarihli ve (AT) 450/2009 sayılı Komisyon Tüzüğü dikkate
alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce ithal edilen ve/veya üretilen
ve/veya işlenen ve/veya piyasaya arz edilen aktif ve akıllı madde ve
malzemeler bu Tebliğ hükümlerine 31/12/2019 tarihine kadar uyum sağlamak
zorundadır.

(2) Bu Tebliğin
yayımından sonra ithal edilen ve/veya üretilen ve/veya işlenen ve/veya
piyasaya arz edilen aktif ve akıllı madde ve malzemeler bu Tebliğ
hükümlerine 31/12/2018 tarihine kadar uyum sağlamak zorundadır.

(3) 31/12/2019 tarihine
kadar ithal edilen ve/veya üretilen ve/veya işlenen ve/veya piyasaya arz
edilen aktif ve akıllı madde ve malzemeler için Türk Gıda Kodeksi Gıda İle
Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılır.

Yürürlük

MADDE 16 –
(1) Bu Tebliğin;

a) 6 ncı
maddesinin birinci fıkrası ile 7 nci, 8 inci ve 9 uncu maddeleri 1/1/2020
tarihinde,

b) Diğer maddeleri
yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 –
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

 

Ekleri
için tıklayınız.