Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği

TÜRK GIDA KODEKSİ BULAŞANLAR YÖNETMELİĞİ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıdalarda
bulunabilen belirli bulaşanların maksimum limitlerini ve bulaşanlar açısından
riskin kaynağının belirlenmesi, önlenmesi, azaltılması veya ortadan
kaldırılması için gıda işletmecisinin sorumluluklarını belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; gıdalarda bulunabilen
mikotoksinleri, bitki toksinlerini, metaller ve diğer elementleri, halojenli
kalıcı organik kirleticilerini, işleme bulaşanlarını ve diğer bulaşanları
kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996
sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 22 nci, 23
üncü ve 24 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;


a)
Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,


b)
Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak, gıdanın birincil üretim aşaması
dâhil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme tâbi tutulması,
ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da çevresel bulaşma
sonucu gıdada bulunan, hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı maddeler hariç
olmak üzere her tür maddeyi,


c)
Son tüketici: Gıdayı herhangi bir gıda işletmesi tarafından yürütülen
faaliyetlerin bir parçası olarak kullanmayacak olan, bir gıdanın nihai
tüketicisini,


ifade
eder.


(2)
Bu Yönetmelikte geçen işleme, işlenmemiş ürün ve işlenmiş ürün ifadeleri için
17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni
Yönetmeliğinde yer alan tanımlar geçerlidir.


(3)
Bu Yönetmelikte geçen gıda, gıda işletmecisi ve piyasaya arz ifadeleriyle
birinci ve ikinci fıkralarda yer almayan tanımlar için 5996 sayılı Kanunun 3
üncü maddesinde yer alan tanımlar geçerlidir.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Maksimum limitlerin uygulanması ve piyasaya arz


MADDE 5- (1) Bulaşanların maksimum limitlerinin uygulanması
ve piyasaya arz ile ilgili genel hükümler aşağıda verilmiştir. Buna göre;


a)
Ek-1’de yer alan ve maksimum limiti aşan miktarda bulaşan içeren gıdalar
piyasaya arz edilemez, gıdalarda hammadde olarak veya gıda bileşeni olarak
kullanılamaz.


b)
Ek-1’de yer alan maksimum limitlere uygun gıdalar, bu maksimum limitleri aşan
gıdalar ile karıştırılamaz.


c)
Ek-1’de yer alan maksimum limitler, Ek-1’de aksi bir durum belirtilmedikçe
piyasaya arz edildiği haliyle gıdalara ve gıdaların yenilebilir kısımlarına
uygulanır.


ç)
Tahıl üretimi ve işlemenin entegre olduğu sistemlerde; gelen tüm partilerin
temizlenmesi, ayıklanması ve işlenmesinin aynı işletmede olması durumunda,
işlenmemiş tahıllar için maksimum limitler, üretim zincirindeki birinci aşama
işlemeden önceki aşamada uygulanır.


d)
Ek-1'de tarih belirlenmiş maksimum limitler, belirlenen tarihten itibaren
ilgili gıdalar için geçerli olan maksimum limit olup varsa önceki maksimum
limitler geçersiz hale gelir. Gıda işletmecisi tarafından piyasaya arz tarihi
ile ilgili geçerli belge sunulmaması halinde resmi kontrol tarihinde geçerli
olan maksimum limit uygulanır.


Kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş ve birden fazla bileşen içeren
gıdalar


MADDE 6- (1) Ek-1’de, kurutulmuş, seyreltilmiş,
işlenmiş veya birden fazla bileşen içeren gıdalar için maksimum limit
belirlenmemişse Ek-1’de yer alan bulaşanların maksimum limitleri uygulanırken;


a)
Kurutma veya seyreltme işlemi ile bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan
değişiklikler,


b)
İşleme ile bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan değişiklikler,


c)
Bileşenlerin üründeki nispi oranları,


ç)
Analitik ölçüm limiti,


dikkate
alınır.


(2)
Bakanlığın resmi kontrolleri sırasında; kurutma, seyreltme veya işleme
işlemleri ya da bu işlemler sonucunda elde edilen kurutulmuş, seyreltilmiş,
işlenmiş ve/veya birden fazla bileşen içeren gıdalar için konsantrasyon,
seyreltme veya işleme faktörü ve karıştırma söz konusu olduğunda bileşenlerin
oranı gıda işletmecisi tarafından temin edilir ve doğrulanır.


(3)
Gıda işletmecisinin gerekli konsantrasyon, seyreltme veya işleme faktörünü
belirlemediği veya belirlenen faktörün sunulan gerekçeler ışığında Bakanlık
tarafından doğru bulunmadığı durumlarda, insan sağlığının en üst düzeyde
korunması amacıyla Bakanlık, eldeki bilgiler ışığında uygun bir faktör belirler.


(4)
Bakanlık, bebek ve küçük çocuklara yönelik gıdalarda bu Yönetmelikte maksimum
limit belirlenmemiş bulaşanlar için özel önlemler alabilir.


Detoksifikasyon ile ilgili yasaklar


MADDE 7- (1) Ek-1’de yer alan bulaşanları içeren
gıdalara, kasten kimyasal işlemlerle detoksifikasyon yapılamaz.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Özel Hükümler


Son tüketici için piyasaya arz edilmeden veya gıda bileşeni olarak
kullanılmadan önce ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulacak gıdalar


MADDE 8- (1) Son tüketici için piyasaya arz edilmeden
veya gıda bileşeni olarak kullanılmadan önce ayıklama veya diğer fiziksel
işlemlere tabi tutulacak gıdalarla ilgili olarak Ek-1’de bir bulaşan için
maksimum limit belirlenmiş olması durumunda bu limitlere uygun olan gıdalar;


a)
Son tüketici için piyasaya arz edilmemesi veya gıda bileşeni olarak
kullanılmaması, kullanım amacını gösteren ve “Son tüketici için piyasaya arz
edilmeden veya gıda bileşeni olarak kullanılmadan önce [bulaşanın adı] miktarını
azaltmak amacıyla ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulması gereken
ürün” ifadesini içerecek şekilde açıkça etiketleme yapılması ve bu ifadeyle
birlikte sevkiyat/parti tanımlama kodunun her bir ambalajın etiketinde ve
bunlara eşlik eden orijinal dokümanın üzerinde silinmeyecek şekilde yer alması
şartıyla piyasaya arz edilebilir.


b)
Ayıklama ve/veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulduktan sonra, Ek-1’de son
tüketici için piyasaya arz edilen veya gıda bileşeni olarak kullanılan gıdalar
için belirlenen maksimum limitlere uygun olması ve bu işlemlerin diğer zararlı
kalıntılara yol açmaması şartıyla son tüketici için piyasaya arz edilebilir
ve/veya gıda bileşeni olarak kullanılabilir.


(2)
Bulaşan seviyelerini düşürmek amacıyla ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere
tabi tutulacak gıdalar, son tüketici için piyasaya arz edilmesi veya gıda
bileşeni olarak kullanılması amaçlanan gıdalar ile karıştırılamaz.


Fındık, yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar, bunlardan türetilen
(elde edilen) ürünler ve tahıllar için etiketleme kuralları


MADDE 9- (1) Fındık, yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar,
bunlardan türetilen ürünler ve tahılların her bir ambalajının etiketinde ve
bunlara eşlik eden orijinal dokümanın üzerinde kullanım amacına ilişkin açık
bir ibare yer alır. Sevkiyat/parti tanımlama kodu, sevkiyatın her bir
ambalajının üzerine ve beraberindeki orijinal belgenin üzerine silinmeyecek
şekilde işaretlenir. Ayrıca, bu dokümanda belirtilen sevkiyat alıcısının ticari
faaliyeti, kullanım amacı ile uyumlu olur.


(2)
Kullanım amacında gıda olarak piyasaya arz edilmeyeceğine dair açık bir
ibarenin olmaması durumunda, piyasaya arz edilen fındık, yerfıstığı, diğer
yağlı tohumlar, bunlardan elde edilen ürünler ve tahılların tümü için Ek-1’de
belirtilen maksimum limitler uygulanır.


(3)
Fındık, yerfıstığı ve diğer yağlı tohumlar için Ek-1’deki maksimum limitlerin
uygulanması ile ilgili olarak rafine bitkisel yağ üretiminde kullanılacaklarda
getirilen istisna, yalnızca kullanım amacını gösteren ve her bir ambalajının
etiketinde ve bunlara eşlik eden orijinal dokümanın üzerinde “rafine bitkisel
yağ üretiminde kullanılacak ürün” ifadesinin yer alması halinde geçerlidir. Bu
istisnanın uygulanabilmesi için ürünlerin son varış noktasının bir yağ
fabrikası olması gerekir.


Sorumluluklar ve izleme


MADDE 10- (1) Gıda işletmecileri; Ek-1’de
maksimum limit belirlenen gıdaların yanı sıra ulusal ve uluslararası risk
değerlendirme otoriteleri tarafından insan sağlığı açısından risk
oluşturabileceği değerlendirilmiş olan ve Ek-1’de maksimum limit belirlenmemiş
gıdalar veya Ek-1’de yer almayan bulaşanlar için bu riskin kaynağının
belirlenmesi, önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması çalışmalarını
yapar ve gerekli düzeltici tedbirleri alır.


(2)
Bakanlık, birinci fıkrada belirtilen hususlarda talimat oluşturabilir. Bu
talimat oluşturulurken gıda işletmelerinin kapasitelerine göre önceliklendirme
yapılabilir.


(3)
Gıda işletmecileri, birinci ve ikinci fıkralar kapsamında yürüttükleri
çalışmalara ait kayıtları ve çalışmanın etkinliğini gösteren raporu tutar.
Bakanlığın talep etmesi halinde bu dokümanları Bakanlıkla paylaşır. Bakanlık,
gerekli hallerde daha ileri tedbirlerin alınmasını sağlar.


(4)
Bakanlık, bu Yönetmelikte belirlenen esaslar hakkında değerlendirmeler yapmak
üzere izleme faaliyetleri yürütebilir.


(5)
Bakanlık tarafından gerekli görülmesi halinde bu maddeye ilişkin olarak
kılavuzlar hazırlanır. Hazırlanan kılavuzlar Bakanlık resmi internet sitesinde
yayımlanır.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Numune alma ve analiz metotları


MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik kapsamında
maksimum limit belirlenen bulaşanlar için yürürlükteki mevzuatta belirtilen
hükümlere uygun numune alma ve analiz metotları uygulanır.


İdari yaptırım


MADDE 12- (1) Bu Yönetmeliğe aykırı
durumlarda 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.


Avrupa Birliği mevzuatına uyum


MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik, Gıdalarda
Belirli Bulaşanların Maksimum Limitlerini Belirleyen 25/4/2023 tarihli ve (AB)
2023/915 sayılı Komisyon Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum
çerçevesinde hazırlanmıştır.


Yürürlükten kaldırılan yönetmelik


MADDE 14- (1) 29/12/2011 tarihli ve 28157
üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.


Geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik kapsamında
faaliyet gösteren gıda işletmecileri, dördüncü fıkra saklı kalmak kaydıyla
31/12/2023 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır.


(2)
Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, bu
Yönetmeliğe uyum sağlayana kadar, 14 üncü madde ile yürürlükten kaldırılan
Yönetmelik hükümlerine ve bulaşanlar ile ilgili olarak 5996 sayılı Kanun
kapsamında yapılan Bakanlık uygulamalarına uymak zorundadır.


(3)
Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri
tarafından 31/12/2023 tarihinden önce piyasaya arz edilen ürünler dördüncü
fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla 31/12/2024 tarihine kadar piyasada
bulunabilir.


(4)
Ek-1’de tarih belirlenmiş maksimum limitler için aşağıdaki hükümler uygulanır:


a)
Tek tarih belirlenmiş olanlarda; belirlenen tarihten önce piyasaya arz edilmiş
ve varsa bir önceki maksimum limite, yoksa 14 üncü madde ile yürürlükten
kaldırılan Yönetmelik hükümlerine ve bulaşanlar ile ilgili olarak 5996 sayılı
Kanun kapsamında yapılan Bakanlık uygulamalarına uygun olan gıdalar belirlenen
tarihten itibaren bir yıl sonraki tarihe kadar piyasada bulunabilir.


b)
İki tarih belirlenmiş olanlarda ilk tarih için (a) bendi hükümleri uygulanır,
ikinci tarihten önce piyasaya arz edilmiş ve ilk tarih için belirlenmiş
maksimum limitlere uygun olan gıdalar ikinci tarihten itibaren bir yıl sonraki
tarihe kadar piyasada bulunabilir.


Yürürlük


MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Tarım ve Orman Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız.