Ticari Etlik ve Yumurtacı Kanatlı İşletmelerinin biyogüvenlik Kurallarına Dair Tebliğ (tebliğ No: 2025/33)

TİCARİ ETLİK VE YUMURTACI KANATLI
İŞLETMELERİNİN


BİYOGÜVENLİK KURALLARINA DAİR TEBLİĞ


(TEBLİĞ NO: 2025/33)


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, ülkemizde
faaliyet gösteren, organik yumurta ve et üretimi yapan kanatlı işletmeleri
dâhil olmak üzere, gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları
tarafından tavuk, hindi, ördek, kaz, devekuşu ve bıldırcın yetiştiriciliği yapılan
ticari etlik ve ticari yumurtacı kanatlı işletmelerinin sahip olması gereken
teknik ve sağlık şartları ile biyogüvenlik kurallarını belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 350 adet ve üzeri
yumurtacı tavuk, 500 adet ve üzeri etlik tavuk, 200 adet ve üzeri hindi, ördek,
kaz ve bıldırcın ile 20 adet ve üzeri devekuşu yetiştiriciliğinin yapıldığı
kanatlı işletmelerini kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Tebliğ, 11/6/2010 tarihli
ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa, 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508
inci maddesine ve 4/9/2011 tarihli ve 28044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Tavuk Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliğinin 5 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Tebliğde geçen;


a) Açık sistem kanatlı işletmeleri: Ticari kanatlı
hayvanların yetiştirme dönemleri süresince açık alana erişim imkânı bulunan
kanatlı işletmelerini,


b) Altlık: Kanatlı hayvanların barındırıldığı kümes
zeminini kaplamak üzere, nemi ve dışkıyı emmek, amonyak ve koku oluşumunu
azaltmak, hayvanların konforunu sağlamak ve hastalık etkenlerinin çoğalmasını
sınırlamak amacıyla kullanılan, organik veya inorganik yapıda, emici
özellikteki malzemeleri,


c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,


ç) Bakanlık veri sistemi: Bakanlık tarafından
oluşturulan kayıt ve bilgi sistemini,


d) Biyogüvenlik alanı: Kanatlı hayvanların
sağlığını tehdit eden bakteri, virüs, mantar, protozoa, parazit ve benzeri
etkenlerin sebep olduğu enfeksiyöz hastalıkların işletmeye girişinin
ve işletmede görülmesi muhtemel enfeksiyonların diğer işletmelere
yayılımının engellenmesi için alınan tedbirlerin uygulandığı, işletmenin
sınırları ile çevrili olan alanı,


e) Biyogüvenlik haritası: İşletmenin tüm
kritik yapılarını, giriş-çıkış noktalarını ve biyogüvenlik uygulama
alanlarını gösteren haritayı,


f) Biyogüvenlik kısıtı: Bu Tebliğde
öngörülen biyogüvenlik tedbirlerine uymadığı tespit edilen işletme
veya sürüye, Bakanlık veri sistemi üzerinden konulan ve yeni hayvan girişini
engelleyen geçici idari tedbiri,


g) Biyogüvenlik planı: İşletmelerin biyogüvenlik ile
ilgili genel kurallarını ve kanatlı hayvan hastalıkları ile zararlılarının
işletmeye giriş, çıkış ve yayılmasını engelleyici biyogüvenlik tedbirlerini
kapsayan planı,


ğ) Biyogüvenlik sorumlusu: İşletmede biyogüvenlik uygulamalarının
planlanmasından, uygulanmasından, izlenmesinden, güncellenmesinden ve ilgili
kayıtların tutulmasından sorumlu, konu hakkında bilgi ve deneyime sahip yetkili
kişiyi,


h) Çıkma tavuk: 105 haftalık ve üzeri yaşta, ekonomik
ömrünü tamamlamış yumurtacı kanatlı tavukları,


ı) Duvar: İşletme ve kümes sınırlarının
belirlenmesi, biyogüvenlik tedbirlerinin sağlanması ve her türlü
hayvan, insan veya araç girişinin kontrol altına alınması amacıyla kullanılan
beton, taş, tuğla, metal panel veya tahta olmayan benzeri sağlam ve dayanıklı
materyallerden yapılmış, süreklilik arz eden fiziki bariyeri,


i) Gübre: Kanatlı hayvanların dışkısı ve idrarının,
altlık materyali ile karışık veya karışık olmaksızın, kümes zemini, gübre
bantları veya benzeri yüzeylerde birikerek oluşan organik atıkları,


j) İhbarı mecburi hastalık: 22/1/2011 tarihli
ve 27823 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhbarı Mecburi Hayvan Hastalıkları
ve Bildirimine İlişkin Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan kanatlı hayvan
hastalıklarını,


k) İl müdürlüğü: İl tarım ve orman müdürlüğünü,


l) İlçe müdürlüğü: İlçe tarım ve orman müdürlüğünü,


m) Kapalı sistem kanatlı ticari işletmeleri: Ticari
kanatlı hayvanların yetiştirme dönemleri süresince açık alana erişim imkânı
bulunmayan kanatlı işletmelerini,


n) Kümes: Kanatlı sürülerinin yetiştirildiği işletme
içerisinde yer alan barınağı,


o) Resmî veteriner hekim: Bakanlık adına görev yapan
Bakanlık personeli veteriner hekimi,


ö) Sürü: Aynı türden kanatlı hayvanların, aynı üretim
döneminde bulundurulduğu ve bağımsız servis odası, giriş/çıkışı, havalandırma,
yemlik ve suluk sistemleri bulunan hayvan grubunu ifade eden her bir kümesi,


p) Ticari etlik kanatlı işletmesi: Kanatlı eti için
yetiştiricilik yapan 500 adet ve üzeri tavuk, 200 adet ve üzeri hindi, ördek,
kaz, bıldırcın ile 20 adet ve üzeri devekuşunun bulunduğu işletmeyi,


r) Ticari kanatlı işletmesi: Ticari etlik kanatlı
işletmesini ve/veya ticari yumurtacı kanatlı işletmesini,


s) Ticari yumurtacı kanatlı işletmesi: Sofralık
yumurta için yetiştiricilik yapan ve kapasitesi 350 adet ve üzeri tavuk, 200
adet ve üzeri hindi, ördek, kaz, bıldırcın ile 20 adet ve üzeri devekuşunun
bulunduğu işletmeyi,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Sorumluluklar ve Tutulması Gereken
Belgeler


İl ve ilçe müdürlüklerinin sorumlulukları


MADDE 5- (1) İl müdürlükleri tarafından,
EK-1’de yer alan Kanatlı İşletmeleri Faaliyet Raporu her yıl aralık ayının
20’sine kadar Bakanlık veri sistemine kaydedilir.


(2) Yeni açılacak işletmelere Bakanlık veri sistemi
üzerinden işletme numarası verilmeden önce bu Tebliğ kapsamında denetim
yapılır, uygun bulunan işletmelerin faaliyete geçmesine izin verilir.


(3) 12/9/2015 tarihli ve 29473 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Küçük Miktarlardaki Yumurtanın Doğrudan Arzına Dair
Yönetmelik kapsamında yerel pazar yeri ve yerel perakendecilerde satışı yapılan
yumurtaların üretildiği işletmelere ve tüm ticari kanatlı işletmelerine, il ve
ilçe müdürlüklerince Bakanlık veri sistemi üzerinden işletme numarası verilir.
İşletmedeki kümes sayısı kadar sürü açılır ve işletmenin koordinatları tespit
edilerek Bakanlık veri sistemine işlenir. İşletmeler ile ilgili bilgiler güncel
tutulur.


(4) İşletme kapasiteleri; 22/11/2014 tarihli
ve 29183 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çiftlik Hayvanlarının Refahına
İlişkin Genel Hükümler Hakkında Yönetmelik, 22/11/2014 tarihli ve 29183 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Yumurtacı Tavukların Korunması İle İlgili Asgari
Standartlara İlişkin Yönetmelik, 20/1/2018 tarihli ve 30307 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Etçi Tavukların Korunması ile İlgili Asgari Standartlara
İlişkin Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat kapsamında belirlenir.


(5) İl ve ilçe müdürlükleri; verdikleri işletme
numaraları, sürü bilgileri ve bu Tebliğde yer alan asgari teknik, hijyenik ve
sağlık şartları hakkında işletme sahiplerini veya işletmecileri bilgilendirir.
Bilgilendirmede bu Tebliğde yer alan şartlara uyulmaması durumunda uygulanacak
yaptırımlar da belirtilir.


(6) İl müdürlüğü tarafından ilçe müdürlüğünde görevli
personel için bu Tebliğ hükümleri hakkında eğitimler düzenlenir. Daha önce bu
Tebliğ kapsamında eğitim almamış personele yıl içinde eğitim verilir. Eğitim
kayıtları ve eğitim alan personel listesi il müdürlüğü tarafından dosyalanır.


(7) İl ve ilçe müdürlükleri tarafından işletme
sahipleri/işletmeciler için bu Tebliğ hükümleri hakkında eğitimler düzenlenir.


(8) Çıkma tavuklar yalnızca; kesim amacı ile
kesimhaneye, itlaf veya imha amacıyla 24/12/2011 tarihli ve 28152
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan
Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliği kapsamında ruhsatlandırılmış olan bertaraf
tesisine ya da ihracat amacıyla sevk edilir.


(9) Çıkma tavuk kesimi yapılan kesimhanelerin
bulunduğu illerde, il müdürlükleri sevk edilen hayvan sayısı ile kesilen hayvan
sayısını karşılaştırır.


(10) Bu Tebliğ ile belirlenen biyogüvenlik tedbirlerini
almadığı tespit edilen işletmelere ait sürüye veya işletmeye, tespit edilen
eksikliğe göre Bakanlık veri sisteminden biyogüvenlik kısıtı konularak
yeni hayvan girişi önlenir. Bu durum denetim sonucu şartların sağlandığı teyit
edilene kadar devam eder. Denetim sonucunun olumlu olması durumunda biyogüvenlik kısıtı kaldırılarak
hayvan girişine izin verilir.


(11) İl ve ilçe müdürlükleri, ihbarı mecburi
hastalıktan dolayı ölen veya itlaf edilen hayvanları öncelikle işletme
içerisinde imha eder. Bunun mümkün olmadığı durumlarda hayvanların gömüleceği
yerler, ilgili kurum ve kuruluşlar ile koordineli bir şekilde belirlenir.


İl ve ilçe müdürlüklerinde tutulması gereken
belgeler


MADDE 6- (1) İl ve ilçe müdürlükleri
aşağıda belirtilen kayıtları 5 yıl süre ile tutar:


a) Sevk edilen kanatlı hayvan ve ürünleri için
düzenlenen veteriner sağlık raporları ile nakil beyannameleri.


b) Bakanlık veri sistemine kaydedilen faaliyet
formları.


c) İşletmelerde ihbarı mecburi hastalık çıkması
durumunda; laboratuvar teşhis raporları ile yapılan işlemlere ait
hastalık çıkış ve hastalık çıkış-sönüş raporları.


ç) İşletmelerde yapılan denetimlerde kullanılan
işletme denetim raporunun sureti.


d) Uygulanan cezai işlemlerle ilgili dokümanlar.


İşletmelerde tutulması gereken belgeler


MADDE 7- (1) Ticari kanatlı işletmeler,
aşağıda belirtilen belgeleri tutar:


a) İşletmeye son 5 yıl içerisinde giren ve işletmeden
çıkan hayvanların sevklerine ait belgeler veya fotokopileri.


b) İşletme tarafından her yetiştirme döneminde,
günlük olarak ölen hayvan sayısı, yem ve su tüketimleri, ticari yumurtacı
kanatlı işletmeleri için yumurta verimi ve ticari etlik kanatlı işletmeleri
için haftalık olarak canlı ağırlık artışı bilgilerinin kaydedildiği kümes
kartı.


c) İşletmeye gelen ziyaretçiler için EK-3’te yer alan
Ziyaretçi Kayıt Formu.


ç) İşletmeye giren araçlar için EK-4’te yer alan Araç
Kayıt Formu.


d) İşletmede kullanılan suyun kullanılabilir olduğuna
dair resmî kurumlara ait laboratuvar ya da resmî kurumların yetki
verdiği laboratuvarlardan birinde yılda en az bir defa yaptırılan
fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analiz raporları.


e) İşletmelerde haşere, kemirici ve diğer zararlılara
karşı mücadele için tutulan kayıtlar (istasyon çizimi, kullanılan ilaçlara ait
fatura veya irsaliye, aktivasyon formu gibi).


f) İşletme biyogüvenlik planı.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Kapalı ve Açık Sistem Ticari
İşletmelerde Alınması Gereken Biyogüvenlik Tedbirleri, Salgın
Hastalıkların Önlenmesi ile İlgili Hususlar


İşletme alanı ve kümeslerde alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 8- (1) İşletmenin sınırları her
türlü hayvan girişini engelleyecek şekilde, en az 150 cm yüksekliğinde sağlam
tel örgü ya da çit ile çevrilir. Tel örgü veya çit, yer seviyesinden itibaren
en az 50 cm duvar (beton, taş, tuğla, metal panel veya tahta olmayan benzeri
sağlam ve dayanıklı materyallerden yapılmış, süreklilik arz eden fiziki
bariyer) ile desteklenerek kemirgen ve diğer hayvan girişlerini önleyecek
şekilde tasarlanır. Açık sistem ticari işletmelerde kanatlı hayvanların gezinti
alanının etrafı tel veya çit ile üzeri ise yabani hayatla teması kesecek
şekilde tel veya ağ gibi başka bir yapı malzemesi ile kapatılır.


(2) İşletme girişi ve işletmeye girecek araçların
kullandığı yollar beton, asfalt, taş veya benzeri malzeme ile döşenir.


(3) İşletme giriş kapısı sürekli kilitli tutulur.
İşletme giriş kapısında, “Biyogüvenlik Alanı”, “İzinsiz Girilmez”
ibarelerini içeren dayanıklı malzemeden yapılmış uyarı levhaları bulunur.
Levhalar, en az 50x70 cm boyutlarında, üzerinde yazılı uyarının
okunabilirliğini engellemeyecek şekilde, dikkat çekici renk ve yazı
karakterinde hazırlanır.


(4) İşletme girişinde kıyafet değişimi için uygun bir
bölüm bulunur. Bu bölümde el ve ayakkabı dezenfeksiyonu için düzenekler olur.
İşletme alanına girecek kişiler kıyafet değiştirmeden içeriye alınmaz ya da tek
kullanımlık kıyafet, galoş ve bone giydirilerek içeri alınır.


(5) İşletmede kullanılan ekipman ve
malzemeler, kuş ve diğer hayvanların girişinin engellendiği kapalı alanlarda
saklanır.


(6) Araçların işletme alanına sokulmaması için her
türlü önlem alınır. İşletme alanına girişi zorunlu yem ve hayvan nakil
araçlarının temizlik ve dezenfeksiyonunu sağlayacak uygun ekipman veya
sistemler kurulur. Araçlar giriş ve çıkışlarda önce yüksek basınçlı temizlik ve
dezenfeksiyon sistemleri gibi profesyonel ekipmanlar kullanılarak çamur, dışkı
gibi organik kirlerden arındırılır, ardından da dezenfektanın temas süresine
dikkat edilerek dezenfekte edilir. Sert hava koşullarında (aşırı
soğuk/don olaylarında, şiddetli fırtına ve rüzgarlarda) gerekli önlemler
alınarak temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri aksatılmadan gerçekleştirilir.


(7) İşletmeye gelen araç sürücülerinin işletme
alanında dolaşmalarına izin verilmez. Eğer sürücülerin araçtan inmeleri
gerekiyorsa tek kullanımlık kıyafet, galoş ve bone giymeleri sağlanır.


(8) İşletme alanında yem, her türlü atık ve artık,
dışkı, yumurta artıkları ile su birikintisi gibi yabani kuşları cezbedecek oluşumlara
yer verilmez. Açık sistem ticari kanatlı işletmelerinde yetiştirilen ve doğal
yaşama ortamında su kaynaklarına ihtiyaç duyan kanatlı hayvanlar (ördek, kaz)
için su birikintisi bulunmasına izin verilir.


(9) Ölen hayvanların imhası için işletme kapasitesine
uygun büyüklükte bir ölü imha çukuru ya da yakma fırını bulunur. Ölü imha
çukurları;


a) İşletme içerisinde, içme suyu kaynaklarından, yem
depolarından ve üretim alanlarından uzak mesafede, çevreye sızıntı ve koku
yayılımını önleyecek şekilde konumlandırılır.


b) Bu kısımlarda kemirgen ve diğer hayvanların
girişlerini engelleyecek önlemler alınır.


c) Üst kısmı beton blok üzerinde metal bir kapakla
kapatılır ya da tamamı dayanıklı metal malzeme kullanılarak sızdırmaz biçimde
kaplanır.


ç) Tabanı geçirgen toprak zemin üzerinde olacak
şekilde inşa edilir.


(10) İşletme alanında yetiştirilen türün haricinde
kanatlı hayvan, av hayvanı, arı kovanları, büyükbaş, küçükbaş hayvanlar, tek
tırnaklı hayvanlar ile kedi ve köpek gibi diğer hayvanlar bulunmaz. Güvenlik
açısından köpek bulunacaksa, her giriş kapısı için 2 adet ile sınırlı ve
sürekli bağlı olmak koşulu ile bulundurulmasına izin verilir. Bu hayvanlar
işletme içerisinde sınırlandırılan bir alanda tutulur ve işletmede ölen
hayvanlar ile beslenemez.


(11) İçme suyu depoları ve su tankları sistemi dezenfekte edilebilir
nitelikte olur. Kümes içerisinde bulunan su depolarının desteklenmesinde, dezenfekte edilemeyen
tahta ve benzeri malzemeler kullanılmaz. İşletmeye ait su kuyusu varsa ağzı
metal veya dayanıklı plastik kapakla kapatılır ve etrafı yabani otlardan
temizlenir.


(12) Kapalı sistem ticari kanatlı işletmelerinde
kümesler beton zeminli, kolay yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir
tavan ile yan duvarlara sahip olur. Tavan ile duvarlar, temizlik ve
dezenfeksiyon işlemini zorlaştıracak çatlak ve pürüzlü yüzeyler içermez. Açık
sistem ticari kanatlı işletmelerinde kümesler beton zeminli, kolay yıkanabilir
ve dezenfekte edilebilir tavan ile yan yüzeylere sahip olur.


(13) Kümes kapılarının önü uygun şekilde betonlanır.
Kümeslerde servis odaları bulunur. Servis odasında kıyafet ve ayakkabı değişimi
için uygun dolap olur ve el, ayakkabı temizlik ve dezenfeksiyonunu yapabilecek
düzenek/malzeme bulunur. Servis odalarında yem, yumurta gibi madde ve
malzemeler depolanmaz.


(14) Kümeslere yabani kanatlıların girmesini
engelleyecek her türlü tedbir (kuş teli gibi) alınır.


(15) Dönem sonunda altlık olarak kullanılan bütün
malzemeler kümeslerin içerisinden uzaklaştırılır ve İnsan Tüketimi Amacıyla
Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliği hükümlerine göre gübre olarak
yönetilir. Mezkûr Yönetmelik kapsamında yönetimi sağlanamayan altlıklar ise
atık olarak değerlendirilir ve 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında yönetimi
gerçekleştirilir. Gübre, işletme alanında depolanmaz ve diğer işletmelere zarar
vermeyecek şekilde yönetilir.


(16) Hastalık çıkan ya da hastalık şüphesi bulunan
kümeslerde altlık olarak kullanılan malzemeler uzaklaştırılmadan önce uygun
dezenfektanlarla muamele edilir, kümesler birkaç gün kapalı tutulur ve bu
malzemeler daha sonra on beşinci fıkra kapsamında uzaklaştırılır.


(17) Yıkama suları kapalı drenaj sistemi ile çevreye
sızıntıyı engelleyecek şekilde güvenli bir toplama veya tahliye hattına alınır.


Personel ve ziyaretçilerin uyması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 9- (1) İşletme çalışanları diğer
hayvancılık işletmelerini ziyaret edemez, zati ihtiyaç da dâhil olmak üzere
kanatlı hayvan besleyemez, avlanma veya balık tutma gibi yabani kuşlar, su
kuşları ve dışkıları ile temasa neden olabilecek her türlü faaliyetten uzak
durur.


(2) İşletmede daima özel çalışma kıyafeti ve çizme
giyilir. İşletme içerisinde ve dışında kullanılan kıyafet ve çizmeler farklı
olur.


(3) Personel, kümese girişte ellerini deterjanlı su
ile yıkar ve ardından el dezenfektanı kullanarak dezenfekte eder.


(4) Personel, kümese girerken ve çıkarken ayak
dezenfektan kapları kullanır. Ayak dezenfeksiyonu için hazırlanan ayak
dezenfektan kapları sürekli kontrol edilir ve belirli periyotlarda temizlenir.


(5) Teknik personel ve hizmet personeli ile Bakanlık
personeli dışında çevrede bulunan diğer işletmelerden ziyaretçi kabul edilmez.
Söz konusu personelin ziyareti sırasında tek kullanımlık kıyafet ve çizme
giymeleri sağlanır.


(6) Ziyaretçilerin işletmelere giriş/çıkışlarda ve
işletme içerisinde bir bölümden bir bölüme geçerken mutlaka ayak dezenfektan
kapları kullanmaları sağlanır.


(7) Kümes içerisinde ve dışında farklı çizmeler
giyilir.


Kemirgen kontrolü ve haşere mücadelesi için
alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 10- (1) İşletme ve kümes çevresi
temiz tutulur.


(2) Her türlü atık ve artıklar ile kemirgen ve
haşerelere yuva olabilecek malzeme ya da atık yığınları ortama gelişigüzel
bırakılmaz, ağzı sıkıca kapatılabilen ekipmanlarda saklanır.


(3) İşletme alanında ve kümes çevresinde kemirgen ve
haşere mücadele düzenekleri bulunur, kemirgen hareketliliği yıl boyunca
izlenir. Devre sonlarında kapsamlı bir haşere mücadelesi yapılır ve haşerelerin
yuva oluşturabilecekleri tüm çatlak ile yarıklar tespit edilerek uygun malzeme
ile onarılır.


(4) Kümeslerde bulunan boruların girişleri tel ızgara
ile kapatılır.


(5) Kümes çevresi en az 50 cm genişliğinde
beton tretuvar ile çevrilir.


(6) İşletme içerisindeki yabani otlar ile mücadele
edilir. İşletme sınırları içerisinde, yabani kanatlıları ve kemirgenleri
çekmemesi adına bitkisel üretim yapılamaz. Organik tarım faaliyeti yapan
işletmelerde hayvanların gezinti alanlarının bitki örtüsü ile kaplanmasına
müsaade edilir.


Kümes boşaltıldıktan sonra alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 11- (1) Altlık olarak kullanılan
malzemeler çıkarıldıktan sonra kaba pislikler kazınıp süpürülür.


(2) Tüm yüzeyler tazyikli su ile temizlenir, organik
kirlerin uzaklaştırılması için deterjan uygulaması yapılır ve yıkanır.


(3) Temizlik işlemi bittikten sonra kümes kurumaya
bırakılır ve takiben dezenfeksiyon işlemi gerçekleştirilir.


(4) Fan, ped altları, kafesler, ulaşılması
zor yerler ile kapı çevresinin temizlik ve dezenfeksiyonuna özellikle dikkat edilir.


(5) Yemlik ve suluklar uygun şekilde yıkanıp dezenfekte edilir.


(6) Temizlik ve dezenfeksiyon sonrasında altlık
malzemesi serilecek ise fumigasyon işlemi uygulanır.


(7) Dönem sonunda kümeste canlı hayvan bırakılmaz.


Salgın hastalıkların önlenmesi ve kontrolü
amacıyla alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 12- (1) Farklı türdeki hayvanlar
aynı işletmede bulundurulmaz. Aynı kümeste bulunan hayvanların yaş aralığı en
fazla 7 gün olur ve bir kümese en fazla birbirini takip eden 7 gün boyunca hayvan
girişine izin verilir.


(2) Aynı işletme içerisinde hem ticari etlik hem de
ticari yumurtacı kanatlı sürüler bulundurulmaz.


(3) Kuş gribi riskinin arttığı, yabani kanatlıların
ülkemiz üzerindeki göç yollarını kullandığı dönemlerde, Bakanlık tarafından açık
sistem kanatlı işletmelerinde bulunan gezinti alanlarına erişim kısıtlaması
getirilebilir.


(4) Kümesler düzenli olarak kontrol edilir, hastalık
şüphesi olan kanatlılar derhal işletme sorumlu veteriner hekimine; işletme
sorumlu veteriner hekimi bulunmaması halinde ise il veya ilçe müdürlüğüne
bildirilir.


(5) Hastalıktan şüphe edilen durumlarda, şüpheli
alanlarla temas en aza indirilir ve bu alanlara giriş/çıkışlar sınırlandırılır.


(6) İhbarı mecburi hastalık tespitinde il veya ilçe
müdürlüğüne derhal haber verilir.


(7) İşletme sınırları içerisine başka bir kanatlı
işletmesinde üretilen yumurtalar giremez.


(8) İşletmelerde yumurta, yem, altlık olarak
kullanılacak malzeme, gübreler veya diğer materyallerin taşınması ve
depolanmasında tahta palet veya dezenfeksiyona uygun olmayan malzeme
kullanılmaz. Palet, kasa ve benzeri malzemeler plastik, metal veya kolay temizlenebilir
ve dezenfekte edilebilir yapıda olur.


(9) İşletmelerde kullanılan ekipmanlar ve
diğer malzemeler başka işletmelerle paylaşılmaz.


(10) Tüm ekipmanlar düzenli olarak temizlenir
ve dezenfekte edilir. Temizlik ve dezenfeksiyon yapılmamış alet
ve ekipmanlar kümeslerde ve kümesler arasında kullanılmaz.


(11) Yem depolaması işletme tipine göre aşağıdaki
şekilde yapılır:


a) Kapalı sistem işletmelerde;


1) Yem depolaması yalnızca silo sistemi ile yapılır.


2) Silo kapakları sürekli kapalı tutulur, sızabilecek
yem kalıntıları günlük olarak temizlenir.


3) Yem siloları, her hayvan girişinden önce
temizlenerek fumige edilir.


b) Açık sistem işletmelerde; yemler kontaminasyona izin
vermeyecek şekilde kapalı, kemirgen ve yabani kuş girişini engelleyen depolarda
muhafaza edilir.


(12) Ticari etlik ve ticari yumurtacı kanatlı
işletmelerinde gübre, işletme içerisinde depolanamaz ve uygun bir şekilde
bertaraf edilir. Ticari işletmelerden gübre alımı yapacak araçlar, işletmeye
girerken ve işletmeden çıkarken dezenfekte edilir. Gübre, güvenli bir
noktada doğrudan araçlara yüklenir. Yükleme düzeni, gübrenin doğrudan araca
aktarılmasını sağlayacak şekilde tasarlanır. Araçlarla temas eden alanlar, her
gübre sevkiyatı sonrasında uygun bir şekilde temizlenir ve dezenfekte edilir.


(13) 60 haftalık yaştan büyük tavuklar başka
işletmelere yetiştirme, üretime devam ettirme veya benzeri amaçlarla sevk
edilmez. Bu yaştaki hayvanların sevki yalnızca kesim amacıyla ve yetkili
kesimhanelere yapılır.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Yem Üniteleri ve Yumurta Paketleme
Tesisleri ile İlgili Hususlar


Kanatlı işletmeleri içerisinde bulunan yem
ünitelerinde alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 13- (1) Kanatlı işletmeleri
içerisinde yem ünitesi bulunan işletme yetkilileri il ve ilçe müdürlüklerine
başvurarak kayıt/onay işlemlerini tamamlar.


(2) Yem üretim bölümünün girişinde el ve ayak
dezenfektanı bulundurulur, yem üretim alanına girecek kişiler kıyafet
değiştirmeden içeriye alınmaz. Yem hammaddesi bırakacak araçların şoförleri
araçtan inemez, eğer inmeleri gerekiyorsa da tek kullanımlık kıyafet, bone ve
galoş kullanmaları sağlanır.


(3) Yem hammaddelerinin depolanması silolarda
yapılır, üretim alanında, zeminde veya açık bir halde yem hammaddeleri depolanmaz.


(4) Yem ünitesinin kapısı direkt olarak yem üretim
bölümüne açılmaz. Çift kademeli girişler mevcut olur. Yabani kuş ve
kemirgenlerin içeriye girmemeleri için gerekli önlemler alınır. Yem
ünitelerinin pencereleri, menfezleri ve kapıları haşere girişine karşı
korunaklı olur. Pencerelerde tel veya file, kapılarda sızdırmaz fitiller
kullanılır. Kemirgen mücadelesi yıl boyunca ve etkin bir şekilde sürdürülür.
Yem döküntüleri anında temizlenir.


(5) Yem ünitelerinde çalışanlar ile kümes
çalışanlarının görevleri ve ekipmanları ayrılır. Aynı kişiler her iki
alanda çalışıyorsa; önce yem üretim işleri tamamlanır, kıyafet ve çizme
değiştirip dezenfekte olduktan sonra hayvanların bulunduğu alana
girilir.


(6) Ünitelerde üretilecek her parti yem üretiminden
sonra karıştırıcılar ve taşıyıcı bantlar gibi ekipmanlar uygun
şekilde temizlenir ve bir sonraki partiye eski yem kalıntılarının ve
olası mikrobiyal bulaşmanın geçmesi önlenir.


Kanatlı işletmeleri içerisinde bulunan yumurta
paketleme tesislerinde alınması gereken biyogüvenlik tedbirleri


MADDE 14- (1) Kanatlı işletmeleri
içerisinde yumurta paketleme tesisi bulunan işletme yetkilileri il ve ilçe
müdürlüklerine başvurarak onay işlemlerini tamamlar.


(2) Yumurta paketleme tesisinde yumurta ile temas
eden tüm yüzeyler, bantlar, masalar ve ekipmanlar günlük olarak temizlenir
ve dezenfekte edilir.


(3) Yumurta paketleme tesisinde çalışanlar ile kümes
çalışanlarının görevleri ve ekipmanları ayrılır. Aynı kişiler her iki
alanda çalışıyorsa; önce kümesteki işleri tamamlanır, kıyafet ve çizme
değiştirip dezenfekte olduktan sonra yumurta paketleme tesisinin
bulunduğu alana girilir.


BEŞİNCİ BÖLÜM


Biyogüvenlik Planı ve İşletmelere
Yeniden Hayvan Konulması


Biyogüvenlik planı


MADDE 15- (1) Ticari etlik ve yumurtacı
kanatlı işletmeleri, biyogüvenlik tedbirlerinin sistematik ve
sürdürülebilir şekilde uygulanabilmesi için kendi işletmelerine özel bir biyogüvenlik planı
hazırlar.


(2) Hazırlanacak biyogüvenlik planı, en az
aşağıdaki unsurları içerir:


a) İşletmenin açık adresi, işletme numarası ve
koordinat bilgileri.


b) İşletme yapısı (kümes tipi, kapasite).


c)  Biyogüvenlik sorumlusunun adı,
iletişim bilgileri ve sorumlulukları.


ç) Temizlik ve dezenfeksiyon prosedürleri.


d) Çalışan ve ziyaretçi giriş-çıkış protokolleri.


e) Personel eğitim programları ve kayıtları.


f) Vektör mücadelesi (kemirgen, böcek, yabani kuş
gibi) tedbirleri.


g) Ölü hayvan ve gübre yönetimi.


ğ) Su ve yem güvenliği tedbirleri.


h) Hastalık bildirim prosedürleri ve
iletişim zinciri.


ı) Detaylı biyogüvenlik haritası.


(3) Biyogüvenlik planı, ilk kez
hazırlandığında il/ilçe müdürlüğü veteriner hekimi tarafından uygunluk
açısından kontrol edilir ve onaylanır. Biyogüvenlik planı yılda en az
bir kez işletme biyogüvenlik sorumlusu tarafından gözden geçirilir ve
gerekli güncellemeler yapılır. Biyogüvenlik planı, denetimlerde ibraz
edilmek üzere işletmede kolay erişilebilir bir şekilde bulundurulur.


(4) Detaylı biyogüvenlik haritası;
işletmenin genel yerleşimi, tüm kümeslerin konumu ve numaraları, yem deposu,
işletme ve kümes sınırları, personel ve araç giriş-çıkış alanları, temizlik ve
dezenfeksiyon noktası, ölü hayvan imha alanı gibi kritik noktaları içerir.


(5) Detaylı biyogüvenlik haritası işletme
girişinde, yetkililerin görebilecekleri uygun bir yere asılır.


İşletmelere yeniden hayvan konulması


MADDE 16- (1) İki üretim dönemi
arasındaki temizlik ve dezenfeksiyon süresi, hastalık çıkmaması durumunda
ticari etlik kanatlı işletmeleri için en az 10 gün (kümes altının kurumasına
bağlı olarak), ticari yumurtacı kanatlı işletmeleri için en az 21 gün olur.


(2) İşletmede Avian Influenza (AI)
çıkması durumunda işletmeye yeniden hayvan konulması için aşağıda belirtilen
hususlar uygulanır:


a) İtlaf ve imha işlemlerinden sonra temizlik ve bunu
takiben en az 2 defa dezenfeksiyon işlemi uygulanır.


b) Son temizlik ve dezenfeksiyon işlemi bittikten
sonra işletmelere 21 gün boyunca kanatlı hayvan konulmaz. 21 günlük süre
bittikten sonra en geç 5 gün içerisinde, hastalık görülen işletmeler ile
mihrakı çevreleyen yarıçapı en az 10 km olan gözetim bölgesinde yer alan,
hastalık bulaşma riski nedeniyle itlaf uygulanan işletmelerin tamamına,
bedelleri işletme sahibi tarafından karşılanmak üzere, işletme kapasitesinin en
az %1’i kadar olacak şekilde sentinel (duyarlı gözcü) hayvanlar
konulur.


(3) Kümeslere konulacak sentinel kanatlılar
aşağıdaki özelliklere sahip olur:


a) AI’ya karşı duyarlı ve daha önce bu
amaçla kullanılmamış.


b) AI’ya karşı aşılanmamış.


c) İşletmelere yerleştirilmelerinden önce 14 gün
içinde AI’ya karşı yapılan testlerde H5 ve H7 yönünden
serumları negatif bulunmuş.


ç) En az üç haftalık yaşta.


(4) Sentinel hayvanlar, kafesli sistemlerde
kümeslere eşit bir şekilde dağıtılır, her katta hayvan bulunur ve bunun yanı
sıra kümes zemininde de serbest dolaşım imkanına sahip olacak şekilde
yerleştirilir. Sentinel hayvanların izlenmesi ve kontrollerinde
aşağıdaki hususlara dikkat edilir:


a) Sentinel hayvanlar 21 gün süre ile
işletmede izlenir ve klinik muayeneden geçirilir, ölen ya da hastalanan tüm
hayvanlar laboratuvarda incelenir.


b) Süre sonunda hayvanlardan 20’şer adet kloakal ve trakeal sıvap ile
dışkı numuneleri alınarak tavuk vebası yönünden analizleri yapılır. Alınan
numunelerde olumsuzlukla karşılaşılması durumunda ikinci fıkrada
belirtilen prosedür tekrar uygulanır.


c) Analiz sonuçlarının negatif olması durumunda
konulan sentinel hayvanlar imha edilir ya da kesime gönderilir.
İşletmede temizlik ve dezenfeksiyon yapılır, hastalık sönüşü gerçekleştirilir.
Hayvanların itlaf edilmesi durumunda bu işlem resmî veteriner hekim gözetiminde
yapılır ve tutanak altına alınır.


ç) Hastalık sönüşü gerçekleştikten sonra işletmede bu
Tebliğ kapsamında denetim yapılır ve şartlar uygun ise hayvan girişine izin
verilerek işletmenin yeniden üretime geçmesi sağlanır. Denetim sonucu olumsuz
ise eksiklikler giderilene kadar işletmeye Bakanlık veri sisteminden biyogüvenlik kısıtı konulur,
işletmeye hayvan sevk edilmesi engellenir.


d) İkinci fıkrada belirtilen süre içerisinde sentinel hayvan
koymayan işletmelere idari yaptırım uygulanarak, Bakanlık veri
sisteminden biyogüvenlik kısıtı konulur ve bu işletmelere
kanatlı hayvan girişi 6 ay boyunca engellenir. Süre sonunda tekrar temizlik ve
dezenfeksiyon işlemi uygulanarak, işletmede bu Tebliğ kapsamında denetim
gerçekleştirilir. Denetim sonucu olumlu ise biyogüvenlik kısıtı kaldırılır
ve işletmeye hayvan girişine izin verilir.


e) İşletmedeki hayvanlar 21 gün süre ile işletmede
izlenir ve klinik muayeneden geçirilir. Ölen ya da hastalanan tüm
hayvanlar laboratuvarda incelenir.


f) Süre sonunda hayvanlardan 20’şer adet kloakal ve trakeal sıvap ile
dışkı numuneleri alınarak tavuk vebası yönünden analizleri yapılır.


(5) Avian Influenza haricinde herhangi
bir ihbarı mecburi hastalık çıkması durumunda iki üretim arasındaki temizlik ve
dezenfeksiyon süresi en az 21 gün olur.


ALTINCI BÖLÜM


İşletme Denetimleri ve Yaptırımlar


İşletme denetimleri


MADDE 17- (1) Ticari kanatlı işletmeleri
bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde etkin bir şekilde il ve/veya ilçe
müdürlüğü personeli olan en az 2 veteriner hekim tarafından denetlenir.
Veteriner hekim sayısının yeterli olmadığı durumlarda, 1 veteriner sağlık
teknisyeni ya da veteriner sağlık teknikeri, veteriner hekim ile birlikte
denetim gerçekleştirebilir.


(2) Bu Tebliğ kapsamında yapılan denetimler, ilçede
bulunan kanatlı işletme sayısının her yıl en az %25’ini kapsayacak şekilde
gerçekleştirilir. Her 4 yıllık dönemde ilde bulunan tüm kanatlı işletmelerin en
az bir kez denetlenmiş olması sağlanır.


(3) Aşağıda belirtilen işletmeler, aynı yıl ve onu
takip eden yıl içerisinde mutlaka denetlenir:


a) İhbarı mecburi kanatlı hastalıklarının görüldüğü
işletmeler.


b) Denetim sonuçlarında problem tespit edilen
işletmeler.


c) Sahibi değişen işletmeler.


(4) İşletmelerin denetimi aşağıdaki şekilde yapılır:


a) Denetimlerde işletme tipine göre EK-2A veya
EK-2B’de yer alan işletme denetim raporu kullanılır. İşletme denetim
raporu iki nüsha doldurulur, bir nüshası işletmede bırakılır, bir nüshası ise
il ve/veya ilçe müdürlüğünde bulundurulur.


b) İşletme denetim raporlarının biyogüvenlik şartları
ile ilgili bölümünde süre verilmesi ile ilgili hususların tespit edilmesi
durumunda biyogüvenlik kısıtı konulmadan, eksikliklerin
giderilmesi için işletmeye 30 günü geçmeyecek şekilde makul bir süre verilir.
Eksiklikler belirlenen süre sonunda giderilmez ise işletmeye, bu Tebliğde
belirtilen tedbirleri almamaktan dolayı gerekli işlemler uygulanır, biyogüvenlik kısıtı konulur
ve eksiklikler giderilene kadar kanatlı hayvan girişi engellenir.


Yaptırımlar


MADDE 18- (1) Bu Tebliğde belirtilen
kayıtları tutmayan, gerekli bilgi ve belgeyi vermeyen ve denetimde gerekli
kolaylığı göstermeyen işletme sahiplerine 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (ç) bendi gereği yaptırım uygulanır.


(2) Bu Tebliğde belirtilen biyogüvenlik tedbirlerini
almayan işletme sahiplerine 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi gereği yaptırım uygulanır.


(3) İşletmelerde çıkan bulaşıcı hayvan hastalığı ya
da sebebi belli olmayan hayvan ölümlerini bildirmeyen işletme sahiplerine ve
sorumlu veteriner hekimlere 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi gereği yaptırım uygulanır. Ayrıca hastalığı bildirmeyen,
yanlış ya da eksik beyanda bulunan sorumlu veteriner hekim bağlı bulunduğu
veteriner hekimleri odasına bildirilir.


(4) Kayıtsız olarak faaliyet gösteren işletmelerin
tespiti durumunda 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendi gereği yaptırım uygulanır. Bu işletmelerdeki ürünler ile
hayvanlar, 5996 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının
(ç) bendi gereği itlaf ve imha edilir.


YEDİNCİ BÖLÜM


Geçici ve Son Hükümler


Geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Tebliğin yayımı
tarihi itibarıyla Bakanlık veri sistemine kayıtlı olan işletmeler; 8 inci
maddenin birinci fıkrasında yer alan “en az 150 cm yüksekliğinde sağlam tel
örgü ya da çit ile çevrilme” ve “yer seviyesinden en az 50 cm duvar ile
desteklenme”, 12 nci maddenin sekizinci fıkrasında yer alan “tahta
palet kullanılmaması” ve 13 üncü maddenin dördüncü fıkrasında yer alan “çift
kademeli giriş” yükümlülüklerine bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren 12 ay
içinde uyum sağlamak zorundadır.


Yürürlük


MADDE 19- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 20- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım
ve Orman Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız