"ticaret ve Sanayi Odaları","ticaret Odaları","sanayi Odaları","deniz Ticaret Odaları","ticaret Borsaları" ve "türkiye Ticaret,sanayi,deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği" Kanununun Yürürlükten Kaldırılmış Hükümleri
Mülga mevzuatNo: 5590
Bu mevzuatla ilgili sorunuz mu var? AvAi yapay zekâ asistanı madde madde açıklar, ilgili içtihatları bulur.
1 – 25/1/1954 tarih ve 6233 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veyadeğiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 4, 16, 28, 51, 61, 64, 65, 72,73, 78, 86)
Madde 4 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
"Ticaret ve sanayi odaları" ile "Ticaret odaları"nın kuruluş ve çalışmasahaları belediye sınırlarıdır. "Sanayi odaları" nın kuruluş ve çalışma sahaları il sınırlarıdır. "Sanayi odaları"nın çalışma sahaları Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı tarafından genişletilip daraltılabilir.
Madde 16 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda meclisleri meslek komitelerince seçilecek ikişer kişi ile kurulur.
Oda meclisleri için aynı miktarda yedek seçilir.
Oda meclislerinin süreleri üç yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından bir yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Madde 28 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar her yıl tahsil edilen gelirlerinin yüzde onunu, birlik adına, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının göstereceği milli bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar.
Madde 51 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Beşten az madde üzerine çalışan borsalarda meslek komiteleri kurulmaz. Bu nevi borsalarda meclis, borsaya kayıtlı olanlar tarafından seçilir. Meslek komitelerinin görevleri tüzükte gösterilecek şekilde meclisce ifa olunur.
Madde 61 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar ve borsalar arasında, bu kanunda yazılı esaslara göre oda ve borsaların tekamül ve inkişafını sağlamak maksadiyle Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı tarafından "Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları birliği" kurulur.
Kuruluş şeklini tesbite Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
Birliğin merkezi Ankara'dır.
Madde 64 – (8/3/1950 tarih ve 5590 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik genel kurulu, odalar ve borsalar meclisleri arasından üç yıl için tüzükte yazılı esaslara göre seçilecek birer veya ikişer kişiden teşekkül eder.
Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir.
Genel kurul, kendi üyeleri arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Genel kurul en az yılda iki defa toplanır.
Madde – 65 bent (h) - (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
h) Birlik gider bütçesini kabul edip tasdik edilmek üzere Bakanlığa sunmak (Bakanlık bütçeyi değiştirebilir.)
Madde 72 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik bütçesinin giderleri 28 inci madde ile açılan fon hesabından karşılanır. Ancak bu miktar, bütçenin taallük ettiği yıl içinde odalarca fon hesabına yatırılacağı tahmin edilen miktarın dörtte birini geçemez.
Madde 73 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her odanın ve borsanın fon hesabına gönderdiği para, o oda ve borsaya ait olup, birlikçe her oda ve borsanın hesabı ayrı ayrı tutulur. Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tasdik edilen birlik bütçesindeki gider, her oda ve borsanın o yıla ait bütçeleri nispetinde paylaştırılır ve fondaki hesaplarından düşülür.
Birlik yılda bir defa, odalara ve borsalara hesaplarının durumunu bildirmekle mükelleftir.
"Ticaret ve sanayi odaları" halinde çalışmakta iken sanayicilerin müstakil oda kurmaları halinde ticaret ve sanayi odası hesabında biriken fonun% 20 si yeni kurulan "Sanayi odası" hesabına naklolunur.
Madde 78 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kayıt ücretiyle yıllık aidat ve kesinleşen zamlarla para cezalarının tahsillerine ait odalarca verilen kararlar ilam hükmünde olup icra dairelerince yerine getirilir.
Madde 86 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda ve borsa memur ve hizmetlilerinin tayin, terfi, nakil, işten çıkarma muameleleri ve hastalık, ihtiyarlık, emeklilik ve ölüm sigortalarının yapılmasışekli, işten ayrılma hallerinde verilmesi lazımgelen tazminat miktar ve şekilleri tüzükte gösterilir.
Tayini Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca yapılan borsa mensuplarının emeklilik muameleleri Emeklilik Kanununagöre yürütülür.
2 – 24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 1, 2, 3, 4, 5, 9, 12, 14, 16, 18, 24, 25, 26, 27, 33, 40, 42, 44, 49, 52, 56, 57, 61, 62, 64, 66, 69, 70, 71, 74, 77, 78, 79, 80, 86)
Madde 1 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ticaret ve sanayi odaları bu kanunda yazılı esaslarla meslek hizmetleri görmek, meslek ahlak ve tesanüdünü korumak, ticaret ve sanayiin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak ve bu maksatlarla verilecek işleri yapmak üzere kurulan, tüzelkişiliği haiz ve mesleki teşekkül mahiyetinde, kamu kurumlarıdır.
Madde 2 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanununun hükmüdür.)
Ticaret ve sanayi odası, oda kurulması istenen yerdeki müseccel tacirlerin% 60 ının yazılı isteği üzerine Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının izniyle kurulur.
Ancak bu isteğin en az yüz tacir tarafından yapılması şarttır.
"Sanayi odaları" nın ayrı kurulduğu yerlerde bu odalar "Ticaret odaları" adını alırlar.
Madde 3 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Dördüncü maddede belirtilen kuruluş ve çalışma sahaları içindeki sanayiciler, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının izniyle ve bu kanuna göre "Ticaret ve sanayi odaları"ndan ayrı olarak "Sanayi odaları" kurabilirler.
"Sanayi odaları", kuruluş sahası içinde mevcut sanayicilerin% 60 ınınyazılı isteği üzerine kurulur. Ancak bu isteğin en az 30 sanayici tarafından yapılması şarttır. Bu kanuna göre oda kurabilecek sanayicilerin vasıfları şunlardır:
1. Makine, cihaz, tezgah, alat ve diğer vasıtalar yardımiyle ham, yarı mamul, tam mamul her hangi bir maddenin veya enerjinin vasıf, terkip veya şeklinifiziki veya kimyevi surette az veya çok değiştirerek veya bu ham maddeleri işliyerek kıymetlendirmek suretiyle imal veya istihsal yapanlar;
2. Yılın fiili çalışma günleri ortalamasına göre, muharrik kuvvet kullananlarda 5, kullanmıyanlarda 10 kişi çalıştırmak. Ancak aşağıdaki işletmelerinvasıfları yukardaki fıkralara uysa bile işletenler "sanayici" sayılamazlar:
a) Seri halinde hazır elbise yapmıyan terziler, fabrika halinde işlemiyen fırınlar, lokantacı, elbise temizleyici ve benzerleriyle mamullerini toptan satmayıp perakende olarak doğrudan doğruya müstehlike satan kunduracı, şekerci, tatlıcı gibi işletmelerin, sahipleri;
b) Devlet tarafından işletilen telli ve telsiz telefon ve telgraf, radyo vetelevizyon istasyon ve santralleri, şehir ve kasaba ve köylerdeki su temizleme, süzme ve dağıtma tesisleri:
c) 4753 sayılı kanunun 2 nci maddesinde çiftçilik olduğu belirtilen nebat ve hayvan mahsullerinin, bizzat yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesi işlerine tahsis edilen yerler. (Bu işletmelerin, işlemek üzere, istihsallerinev'inden hariçten ham madde almamaları şarttır.)
ç) Sanat okul ve enstitüleri, meslek kursları ve ceza evlerindeki atelyelergibi öğretim ve eğitim amacıyle işletilen yerler;
d) Doğrudan doğruya Milli Savunma Bakanlığı teşkilatına bağlı olarak çalış-tırılan askeri sanayi müesseseleri.
Yukarı fıkralardaki sanayici tarifi yalnız bu kanuna munhasırdır.
Madde 4 – (25/1/1954 tarih ve 6233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
"Ticaret ve Sanayi Odaları" ile "Ticaret Odaları" nın kuruluş ve çalışma sahaları belediye sınırlarıdır. "Sanayi Odaları" nın kuruluş ve çalışma sahaları il sınırlarıdır. "Sanayi Odaları" nın çalışma sahaları Ekonomi ve Ticaret Vekaleti tarafından genişletilip daraltılabilir.
Yukarda yazılı faaliyet sahaları dışında kalan yerlerdeki müseccel tacir vesanayicilerin, bu yerlerde 8 inci maddeye göre ajanlık tesisi de mümkün olmadığı takdirde, istekleri ile, en yakın odalara, yönetim kurulunun kararı ile kaydolunmaları mümkündür.
Madde 5 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
"Ticaret ve sanayi odaları", "Ticaret odaları" ve "Sanayi odaları"nın başlıca görevleri şunlardır:
a) Mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayiin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak;
b) Ticaret ve sanayii ilgilendiren bilgi ve haberleri derliyerek ilgililere ulaştırmak, resmi makamlarca istenecek bilgiler vermek ve bilhassa ticaret vesanayi erbabının mesleklerinin icrasında ihtiyacı olabilecek her çeşit bilgiyi - müracaatları halinde - kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaştırmak;
c) Ticaret ve sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindekiiktisadi, ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri yapmak,başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydeylemek ve mümkün olan vası-talarla yaymak;
ç) Tüzükte gösterilecek ticaret ve sanayie ait belgeleri tanzim ve tasdiketmek, (Ancak, menşe şahadetnamelerini vermeye yalnız "Ticaret odaları" ile"Ticaret ve sanayi odaları" yetkilidir);
d) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak;
e) Mevzuatla Ekonomi ve Ticaret Bakanlığına ve bu Bakanlığa bağlı müesseselere verilecek işlerin odalara tevdii halinde bunları yapmak;
f) Meslek faaliyetine ait mevzular hakkında Bakanlıklara, illere ve belediyelere tekliflerde ve dileklerde bulunmak;
g) Bölgeleri içindeki ticari örf, adet ve teamülleri tesbit etmek;
h) Ticaret ve sanayi erbabınca riayet edilmesi mecburi mesleki karar alabilmek.
Odalar bunlardan başka :
ı) Ticaret mallarının vasıf ve keyfiyetinin tayinine yarayıcı laboratuvarlar kurabilir veya bunlara iştirak edebilirler;
i) Ticaret ve sanat kursları açabilirler, memleket içinde ve dışında iktisadi bilimler için öğrenci okutabilirler ve stajyerler bulundurabilirler;
j) İlgililerin talebi halinde, ticari ve sınai ihtilaflarda hakem olabilirler;
k) Mahalli veya bölge sergileri, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, kredi müesseseleri ve mevzuları dahilinde kulüpler, müzeler ve kütüphaneler açabilirler veya açılmış veya açılacaklara katılabilirler.
Madde 9 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Müseccel tacir ve bu kanuna göre sanayici sıfatını haiz bilcümle gerçek ve tüzelkişilerle şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerin bu kanun gereğincemensup olacakları odalarına veya ajanlıklarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Sermayesinin tamamı Devlete ve özel idarelere veyabelediyelere veya bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle bunların şubeleri, özel kanunveya sözleşme ile kurulmuş olup Devletin ve özel idarenin veyabelediyeniniştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler veya bunların şubeleri ve fabrikaları bulundukları yerlerin odalarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bulunan veya muhasebesi merkezde tutulduğu ve müstakil sermayesi olmadığıhalde kendi başına ticari muamele yapan yerler şube addolunur.
Sanayi odaları kurulan yerlerde, bu kanunun tarifine uyan sanayiciler "Sa- nayi odaları" na kaydolunmakla ticaret odalarına kaydolunma mükellefiyetini ye-rine getirmiş olurlar. Ancak sanayiciler kendi sanayi mamullerini satmak üzere birden fazla satış yeri açtıkları takdirde fazlası için satış yerlerinin bulun-ğu ticaret odalarına veya ticaret ve sanayi odalarına da kaydolunmaya mecburdurlar.
Sanayici, kendi sanayi mamullerinin satışı dışında başka ticari işlerleuğraştığı takdirde "Ticaret odası"na da kaydolunmaya mecburdur.
Sanayi işletmesi sahiplerinin, işlerinin icabı olarak meşgul oldukları ticaret işleri bunların sanayici vasfını kaldırmaz. Bu gibiler arzu ettikleri takdirde "Ticaret odaları" na da girmekte muhtardırlar.
Madde 12 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar bütçelerinden sarfiyat, başkan veya başkanvekili ile genel katibin, genel katibin bulunmadığı hallerde muhasip üyenin imzası ile yapılır.
Yüz liraya kadar sarfiyat, sonradan yönetim kurulunun tasdikına sunulmak şartiyle, genel katip tarafından re'sen yapılır.
Madde 14 – (8/3/1950 tarih ve 5590 sayılı Kanunun hükmüdür.) Meslek komiteleri, tüzükte yazılı esaslara göre tesbit edilecek meslek gruplarınca seçilen 5 - 7 kişiden terekküp eder. Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir. Komite kendi arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Meslek komitelerinin süresi üç yıldır.
Madde 16 – (25/1/1954 tarih ve 6233 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda meclisleri, meslek komitelerince seçilecek kişiler kişi ile kurulur.
Oda meclisleri için aynı miktarda yedek seçilir.
Oda meclislerinin süreleri üç yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından bir yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer. Meclis başkanları yönetim kurulu üyeliğine seçilemezler.
Madde 18 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Yönetim kurulları, meclisin kendi üyeleri arasınıdan bir yıl için seçeceği 5 - 11 kişiden terekküp eder.
Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir. Kurul kendi arasından bir başkan ve bir veya iki başkanvekili seçer.
Madde 24 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
"Ticaret ve sanayi odaları" "Ticaret odaları ve "Sanayi odaları"nın gelirleri şunlardır:
a) Kayıt ücreti;
b) Yıllık aidat;
c) Munzam aidat;
ç) Yapılan hizmetler karşılığı ücretler;
d) Vesika harçları;
e) Yayın gelirleri;
f) Bağış ve yardımlar;
g) Misil zamları;
h) Para cezaları;
ı) İştirakler karı;
i) Türlü gelirler.
Madde 25 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Tüzükte gösterilecek usullere göre tesbit olunacak dereceler üzerinden, odalara ilk kaydedileceklerden alınacak kayıt ücretleriyle kayıtlı bulunanlardantahsil olunacak yıllık aidat miktarları, yönetim kurullarınca teklif ve meclislerce onanacak tarife ile tesbit olunur. Fevkalade dereceye girenlerin kayıt ücreti ve yıllık aidatı, sermayelerinin binde biridir. Ancak bu miktar 5.000 lirayı geçemez.
Re'sen yapılan kayıtlarını ve derecelerini durumlarına uygun bulmıyanlar,tüzükte tesbit olunacak usuller dairesinde, oda veya borsa meclislerine itiraz ederler.
Meclislerin kararı kesindir.
İtiraz kesinleşinceye kadar kayıt ücreti tahsil olunmaz.
Madde 26 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Munzam aidat, sanayici veya tacirin o yıl zarfından elde ettiği ticari veya sınai kazançtan gelir vergisine matrah teşkil eden miktarın binde beşidir.
Hem ticaret ve hem sanayi odasına kayıtlı bulunanların munzam aidatı, galipvasfı ile mukayyet bulunduğu meslek kazancına göre o oda tarafından tahsil olu-nur.Ancak kayıtlı bulunduğu odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak paylaşılır.
Zarar eden tacirler ve sanayiciler o yıl için munzam aidat ödemezler. Esnafvergisine tabi tutulan tacirlerin ödiyecekleri munzam aidat ödedikleri esnaf vergisinin yüzde beşidir.
Bir şehirde mütaddit şubeleri bulunan tacirler yalnız birisi için munzam aidat verirler. Bunlarda munzam aidat bütün şubelerinden elde ettikleri ticari kazancın gelir vergisine matrah teşkil eden miktarının binde beşidir.
5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun birinci maddesinin (A) ve (C) fıkra-larındaki kurumların munzam aidatı, ödedikleri kurumlar vergisinin yüzde beşidir.
Müstakil bilançosu yapılan şubelerin munzam aidatı, o şubelerden elde edilen kazançların binde beşidir ve şubenin bulunduğu mahallin odalarına ödenir.
Bilançoları bir merkezde yapılan kurum ve müesseselerin munzam aidatı merkezin bulunduğu yerin ticaret odasına ödenir. Ancak bu munzam aidat her şubeninelde ettiği kazanç ile mütenasip olarak şubelerin bulunduğu yerler ticaret odaları veya sanayi odaları arasında paylaşılır. Bütün bu hallerde bir müesseseninşubeleriyle beraber ödiyeceği munzam aidat tutarı 5.000 lirayı geçemez,
Madde 27 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Mahiyetleri ve nevileri tüzükte gösterilecek hizmetler karşılığı alınacakücretlerle, odalar yönetim kurullarınca onanacak vesikalardan alınacak tasdikharcı (ve verilecek diğer vesikalardan alınacak harçların)(1) miktarları yönetim kurullarının teklifi ve meclislerin tasdikiyle tesbit olunur.
Madde 33 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ticaret borsaları, ticari ihtiyaçların lüzumlu kıldığı yerlerde Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca kurulur.
Borsaların faaliyet bölgeleri bulundukları şehrin belediye sınırlarıdır.
——————————
(1) Bu aradaki (.... ve verilecek diğer vesikalardan alınacak harçların.....)şeklindeki hüküm Anayasa Mahkemesinin 29/11/1977 tarih ve E: 1977/109, K: 1977/131 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Madde 40 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Meslek komiteleri tüzükte yazılı esaslara göre tesbit edilen meslek guruplarınca seçilecek 5 - 7 kişiden terekküp eder. Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir. Komite kendi arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Meslek komitelerinin süreleri üç yıldır.
Madde 42 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa meclisleri, her meslek kurulundan seçilecek ikişer kişiden teşekküleder.
Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir. Borsa meclislerinin süreleri üç yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından, bir yıl için, bir başkan ve bir başkanvekili seçer. Meclis başkanları diğer uzuvlara seçilemezler.
Madde 44 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa yönetim kurulları, meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği 5 - 11 kişiden terekküp eder. Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir.
Kurul kendi arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Madde 49 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsalarda, günlük alım satım muamelelerini ve fiyat temevvüçlerini tarafsız bir murakabe altında bulundurmak üzere, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca tayinedilen bir komiser bulundurulur.
Komiserlerin ücreti borsa tarafından verilir ve miktarı Bakanlık ile borsa meclisleri arasında kararlaştırılır.
Komiserlerin yetkileri tüzükte gösterilir.
Geliri 50.000 liradan az olan borsalar ayrıca genel katip bulundurmıyabilirler. Bu halde komiserler genel katiplik görevini de yaparlar. Genel katiplik görevini de yapan komiserler yönetim kurulu ve mecliste oy sahibidir.
Komiserler hakkında, genel katiplik görevi dolayısiyle borsalar tarafından tatbik edilecek terfi ve tecziye işlemlerinde, son karar hakkı Ekonomi ve Ticaret Bakanlığına aittir.
Madde 52 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa kurulan yerlerde, hangi malların borsalarda alım ve satımının mecburiolduğu ve bunların en az miktarları, borsa meclisinin teklifi üzerine Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca tayin ve tüzükte gösterilecek şekilde mahallerinde ilan olunur.
Borsanın bulunduğu yerin belediye hudutları içinde, Borsaya dahil maddelerin en az miktarlarının üstünde kalan miktarının alım ve satımın borsa dışında yapılması yasaktır.
Bazı maddelerin, en geç muamele yapıldığı günü takibeden ilk iş günü içinde borsaya tescil ettirilmesi şartiyle, borsa yerinin dışında alınıp satılmasına meclisçe önceden karar verilebilir. Ancak Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı borsalarca alınacak bu gibi istisnai kararları kısmen veya tamamen, geçici veya daimiolarak yürürlükten kaldırabilir.
Borsanın bulunduğu yerdeki tacirlerle memleket içi veya dışındaki tacirarasında yazışma veya telefonla yapılan alım ve satım muamelelerinin borsadangeçirilmesi mecburidir.
Ancak bu kabil muamelelerde borsa tescil ücreti, akdin (Kabul) ile tamam olduğu yerdeki tarafça, o mahal borsasına ödenir.
Dış memleketlere yapılacak satışlarda borsa tescil ücreti alınmaz.
Madde 56 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Tüzükte gösterilecek usullere göre tesbit olunacak dereceler üzerinden borsalara ilk kaydedileceklerden alınacak kayıt ücretiyle kayıtlı bulunanlardan tahsil olunacak yıllık aidat miktarı; yönetim kurulunca teklif ve meclislerceonanacak tarife ile tesbit olunur.
Fevkalade dereceye girenlerin kayıt ücreti veya yıllık aidatları, sermayelerinin binde birini ve her halde 5.000 lirayı geçemez.
Derecelerinidurumlarına uygun bulmayanlar tüzükte tesbit olunacak usullerdairesinde borsa meclislerine, meclis kararlarına karşı da birliğe itiraz edebilirler. Birliğin kararı kesindir.
Madde 57 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Mahiyetleri ve nevileri tüzükte gösterilecek hizmetler karşılığı alınacak ücretler ve borsa yönetim kurullarınca onanacak vesikalardan alınacak tasdik harcı ve verilecek diğer vesikalardan alınacak harçların miktarları yönetim kurullarınca teklif, meclislerce tasdik olunur. Ancak tescil ücretine ait meclisce tanzim olunacak nispet tarifesi Bakanlıkça tasdik olunur.
Aynı muamele için yalnız bir taraftan tescil ücreti alınır.(1)
Madde 61 – (25/1/1954 tarih ve 6233 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar ve borsalar arasında, bu kanunda yazılı esaslara göre oda ve borsaların tekamül ve inkişafını sağlamak maksadiyle Ekonomi ve Ticaret Vekaleti tarafından "Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği"kurulur.
Kuruluş şeklini tebite Ekonomi ve Ticret Vekaleti yetkilidir. Birliğin merkezi Ankara'dır. Birlik hükmi şahsiyeti haizdir.
Maddde 62 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birliğin görevleri şunlardır :
a) 22 nci madde dışında odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak mesleki ihtilafları kesin olarak çözmek;
b) Muhasebe ve muamelat yönetmeliklerini birleştirmek ve tasdik etmek;
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında, raporlar hazırlamak ve yönetim kurulu tarafındanhazırlananları tetkik etmek;
ç) Yabancı memleketlerdeki ticaret odaları ve borsaları tarafından tanzimedilen raporları tetkik ve Türkiye'yi ilgilendiren kısımları derleyip nesretmek;
d) Milletlerarası Ticaret Odası Türkiye Komitesini kurmak ve işlerini yürütmek;
e) Milli ve milletlerarası sergi ve panayırlara iştirak ve yabancı memleketler ticaret ve sanayi odalarının vekillik, mümessillik veya muhabirliğini kabulve ifa etmek, Milli ve milletlerarası mesleki teşekküllere üye olmak veya bu çeşit teşekküller kurmak, milletlerarası mesleki toplantılara iştirak etmek;
——————————
(1) Bu maddede yer alan (Tescil ücretine ait meclisce tanzim olunacak nispet tarifesi Bakanlıkça tasdik olunur.) ve (Aynı muamele için yalnız bir taraf-tan tescil ücreti alınır.)şeklindeki hükümler, Anayasa Mahkemesinin 27/1/ 1981 tarih ve E: 1980/27, K: 1981/9 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
f) Yabancı memleketlerdeki Türkiye veya Türk - yabancı ticaret ve sanayi derneklerine lüzumunda, genel kurul karariyle yardımlar yapabilmek;
g) Bu kanunla verilen sair görevleri yapmak ve ekonomi işlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Bakanlıklarca istenen malümat ve mütalaaları vermek;
h) Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yerine getirmek.
Madde 64 – (25/1/1950 tarih ve 6233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik genel kurulu odalar ve borsalar meclislerince üyeleri arasından üçyıl için seçilecek delegelerden teşekkül eder.
Oda ve borsalar gelirlerinin ilk (50 000) liraya kadar olan kısmı için bir ve her fazla (50 000) lira ve küsuru için ayrıca birer delege gönderirler. Ancak, her oda ve borsanın genel kurula göndereceği delege adedi 10'u geçemez.
Oda ve borsa meclisleri ayrıca aynı miktarda yedek delege de seçerler. Delegenin odadan çıkması, çıkarılması, istifası veya ölümü hallerinde aldıkları oy sırasına göre yerine yedekleri gönderilir.
Gelirleri (50 000) liradan aşağı olan oda ve borsaların delege göndermeleri ihtiyaridir.
Delegelerin Genel Kurula iştirak masrafları mensup oldukları teşekküllerce ödenir.
Genel Kurul kendi üyeleri arasından üç sene için bir başkan ve iki başkanvekili seçer.
Genel Kurul her sene Mayıs ayında toplanır.
(29/7/1960 tarih ve 38 Sayılı Kanunun hükmüdür.) Oda ve Borsaların meclisleri herhangi bir sebeple feshedilerek yeniden seçim yapılır ise, Odalar Birliğine gönderilen delegeler de yeniden seçilir.
Madde 66 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik yönetim kurulu, birlik genel kurulunun kendi üyeleri arasından biryıl için seçeceği 9 kişiden teşekkül eder. Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir.
Seçimlerde ticaret odaları, sanayi odaları ve borsaların temsili gözönünde bulundurulur.
Birlik yönetim kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan ile bir başkan vekili ve muhasip üye seçer.
Birlik yönetim kurulu en az üç ayda iki defa, ihtiyaca göre ve başkanın çağrısiyle, her zaman toplanabilir.
Madde 69 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik bütçesinden sarfiyat, başkan veya başkanvekili ve genel katibin, genel katibin bulunmadığı halde muhasip üyenin müşterek imzasiyle yapılır.
500 liradan aşağı masraflar yalnız genel katibin imzasiyle yapılabilir.
Madde 70 – (8/3/1950) tarih ve 5590 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlikleri, protokolda meclis başkanı veya başkanın, tevkil edeceği, meclise dahil, kimseler temsil eder.
Birliklerin hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu başkanları veya başkanvekilleriyle, diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzalarıbirliği ilzam eder.
Madde 71 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar odalar ve borsalarca ayrılmış olan fon paraları bu tarihten itibaren Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca gösterilecek milli bir banka nezdinde, birlik namına, yeniden açılacak bir hesaba devrolunur.
Bu paralar, ancak odaların ve borsaların ve birliğin kuruluş maksatlarınasarfedilebilir. Sarf şekli tüzükte gösterilir.
Madde 74 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar ve borsalar, üyelerine aşağıda yazılı disiplin cezalarını verebilirler:
a) İhtar;
b) Tevbih;
c) Oda veya borsadan çıkarma;
İhtar ve tevbih cezaları yönetim kurulu tarafından verilir.
Bu cezalar için 15 gün içinde meclise itiraz edilebilir.
Meclisin kararı kesindir. Bu karar için idari ve kazai mercilere başvurulamaz.(1)
Çıkarma cezası yönetim kurulunun teklifi ile meclis tarafından verilir. Bu ceza 15 günden az, bir yıldan fazla olamaz.
Oda veya borsa meclislerince verilen çıkarma cezası kararı ilgiliye tebliğ olunur. İlgili 15 gün içinde savunmasını yazı ile bildirir.
Meclis kararında ısrar ettiği takdirde ilgili, bulunduğu mahallin ticaretdavalarını görmekle vazifeli mahkemeye itiraz edebilir. Mahkemenin kararı kesindir.
Şu kadar ki, yargılama sonuna kadar meclis kararı uygulanmaz.
Çıkarma cezası verildiği süreye munhasır olup bu süre içinde ticaret ve sanatın gerek doğrudan doğruya, gerek vasıta ile yapılmasını yasak eder. Bu yasağa riayet etmiyenler hakkında, kayıtlı bulunduğu oda veya borsaların yazılı isteğiile, Türk Ceza Kanununun 307 nci maddesi uygulanır.
Madde 77 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar veya borsalarca, mevzuata uygun olarak alınan kararlara riayet etmi-yenlere ve Ticaret Kanununa göre tescil ve ilanı gereken değişiklikleri bildir-miyenlere yönetim kurullarının teklifi ve meclislerin karariyle 25 liradan 200 liraya kadar ve tekerrürü halinde 200 liradan 1 000 liraya kadar para cezası verilir. 100 liraya kadar olan para cezaları kesindir. Bu miktardan aşağı ceza için idari ve kazai mercilere başvurulamaz. Bu miktardan yukarı olan para cezalarına karşı, kararın bildirilmesi tarihinden başlıyarak 15 gün içinde, ilgili oda ve borsanın bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesine itiraz olunabilir. Mahkeme kararı kesindir. (2)
-------------------------
(1) Bu fıkradaki (ihtar ve tevbih cezaları aleyhine ) kazai mercilere başvurulamıyacağını belirten hüküm, Anayasa Mahkemesinin 12/7/1963 tarih ve 1963/114E: 1963/190 K: sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
(2) Bu maddede yer alan (Bu miktardan aşağı ceza için idari ve kazai mercilere başvurulamaz.) ibaresindeki (Kazai mercilere başvurulamaz) hükmü, AnayasaMahkemesinin 20/9/1963 tarih ve E. 1963/137, K. 1963/226 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Madde 78 – (25/1/1954 tarih ve 6233 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kayıt ücreti ile yıllık aidat ve kesinleşen zamlarla para cezalarının tahsillerine ait oda ve borsalarca verilen kararlar ilam hükmünde olup icra dairelerince yerine getirilir.
Madde 79 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türkiye ile aralarında ikamet ve adli salahiyet sözleşmeleri akdedilmiş bulunan yabancı bir devletin uyruğunda olup TÜrkiye'de yerleşmiş bulunan ticaret ve sanayi erbabının, gerek kendi aralarında ve gerek Türk uyruğundaki ticaret ve Sanayi erbabiyle karışık olarak, kuracakları ticaret ve sanayi dernekleri 3512 sayılı Cemiyetler Kanununun 10 uncu maddesinde zikrolunan esaslar dairesinde teşekkül eder ve o kanunun hükümleri dahilinde faaliyette bulunur.
Madde 80 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar, borsalar ve bunların birliği Ekonomi ve ticaret Bakanlığı tarafından teftiş ve murakabe olunur. Yurt içindeki yabancı veya Türk yabancı ticaret ve sanayi dernekleri, yalnız ticari ve ekonomik çalışmaları bakımından, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının teftiş ve murakabesine tabidir.
Madde 86 – (25/1/1954 tarih ve 6233 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda, borsa ve birlik memur ve hizmetlilerinin, tayin, terfi, nakil ve işten çıkarma muameleleri ve hastalık, ihtiyarlık, emeklilik ve ölüm sigortalarınınyapılması şekli, işten ayrılma hallerinde verilmesi lazımgelen tazminat miktar ve şekilleri tüzükte gösterilir.
Tayini Ekonomi ve Ticaret Vekaletince yapılan borsa memurlarının emeklilik muameleleri Emeklilik Kanununa göre yürütülür.
3 – 17/4/1986 tarih ve 3277 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: Madde numaraları: 1, 13, 14, 16, 33, 39, 40, 42, 45, 51, 61,63, 64, 65, 66, 68, 76, Ek Madde 4)
Madde 1 – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ticaret ve sanayi odaları ile deniz ticaret odaları bu Kanunda yazılı esaslarla meslek hizmetleri görmek, mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayiin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak ve bu maksatlarla verilecek işleri yapmak üzere kurulan, tüzel kişiliği haiz ve mesleki teşekkülmahiyetinde kamu kurumlarıdır.
Madde 13 fıkra iki – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Uzuvlara seçileceklerde aranacak vasıflar ve seçim usulleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak tüzükte gösterilir.
Madde 14 – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5-7 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Komite kendi arasından iki yıl için bir başkan ile bir başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.
Meslek komitelerinin görev süresi 4 yıldır. Mesleklerin gruplandırılmasında uyulacak esaslar yönetmeliklerle düzenlenir.
Meslek Komitesi Başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre meclis tarafından tespit edilecek miktarda huzur hakkıverilebilir.
Madde 16 fıkra bir – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda meclisleri, meslek komitelerince seçilecek ikişer kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Madde 33 fıkra iki son cümle – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ancak il borsalarının çalışma alanı, borsanın teklifi, Birlik Yönetim Kurulunun kararı ve Ticaret Bakanlığının tasdiki ile daraltılabilir.
Madde 39 son fıkra – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Uzuvlara seçileceklerde aranacak vasıflar ve seçim usulleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak tüzükte gösterilir.
Madde 40 – (24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5-7 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Komite kendi arasından iki yıl için bir başkan ile bir başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.
Meslek komitesi başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre meclis tarafından tespit edilecek miktarda huzur hakkı verilebilir.
Madde 42 fıkra 1 – (24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa meclisleri, meslek komitelerince seçilecek ikişer kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Madde 45 bent (Ç) ikinci cümle – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa komiserinin terfi, tecziye ve azlini Bakanlıktan istemek;
Madde 45 bent (I) – (8/3/1950 tarih ve 5590 sayılı Kanunun hükmüdür.)
ı) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;
Madde 51 – (25/1/1954 tarih ve 6233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Asgari beş meslek grubu teşkil edemiyen borsalarda meslek komiteleri kurulmaz. Bu nevi borsalarda meclis, borsaya kayıtlı olanlar tarafından seçilir. Meslek komitelerinin görevleri tüzükte gösterilecek şekilde meclisçe ifa olunur.
Madde 61 – (24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar ve borsalar arasında bu Kanunda yazılı esaslara göre oda ve borsaların gelişmelerini sağlamak maksadıyla Ticaret Bakanlığı tarafından Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği kurulur.
Birlik tüzelkişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Birliğin merkezi Ankara'dadır.
Madde 63 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birliğin uzuvları şunlardır:
a) Genel Kurul;
b) Yönetim kurulu.
Madde 64 – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik genel kurulu, odalar ve borsalar meclislerinin kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçecekleri delegelerden teşekkül eder.
Genel Kurulda her oda ve borsa birer delege ile temsil edilir. Ayrıca odalar ve borsalar bir önceki yıl gelirlerinin her bir milyon liralık kısmı için birve yarım milyon lirayı aşan küsuratı için de bir delege seçerler. Seçilenlerin sayısı kadar da yedek delege seçilir. Ancak hiç bir oda ve borsanın göndereceğidelege adedi onbeşi geçemez.
Birlik genel kurulunun delege sayısının en çok bin olması esastır.
Ticaret Bakanlığı seçimlerden önce bu delege miktarını aşmayacak şekilde delege seçimlerine ait gelir kıstasını yeniden tespit ve ilan eder.
Delegelerin oda ve borsadan çıkması, çıkarılması, ölümleri, istifaları veyameclis üyeliklerinden ayrılmaları halinde yerlerine yedek üye aldıkları oy sırasına göre genel kurula katılabilirler.
Delegelerin genel kurula iştirak masrafları kuruluşlarınca karşılanır.
Genel kurul kendi üyeleri arasından 4 yıl için bir başkan ve iki başkanvekili seçer,
Genel kurul her sene Mayıs ayı içinde toplanır.
Oda ve borsaların meclisleri herhangi bir sebeple feshedilerek yeniden seçim yapılır ise, odalar birliğine gönderilen delegeler de yeniden seçilir.
Madde 65 – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Genel kurulun görevleri şunlardır:
a) Birlik yönetim kurulunu seçmek;
b) Muhasebe ve muamelat yönetmelikleriyle odalar ve borsalar tarafından hazırlanan hakem ve bilirkişi listelerinin sureti tanzimine ait yönetmelikleri tetkik ve tasdik etmek;
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında yönetim kurulunca hazırlanacak raporları tetkik ve tasdik etmek;
ç) Yabancı memleketlerdeki Türkiye veya Türk - yabancı ticaret ve sanayi derneklerine yardım hususunda karar vermek;
d) Genel katiplerin yönetmeliğini tetkik ve tasdik etmek;
e) Odalar ve borsalar arasında işbirliği kurmak ve bunların tekamül ve inkişaflarını sağlamak hususlarında lüzumlu görülecek tedbir ve kararları almak;
f) Borsalarca tesbit olunacak genel kaide ve hükümleri tetkik ve tasdik etmek;
g) Oda ve borsaların, bütçelerinin tiplerini ve bütçelerin tanzim usullerini tesbit etmek;
h) (25/1/1954 tarih ve 6233 Sayılı Kanunun hükmüdür.) Birlik gider bütçesini tetkik etmek ve karara bağlamak.
Madde 66 – (24/12/1981 tarih ve 2567 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik yönetim kurulu, genel kurulun kendi üyeleri arasından iki yıl için seçeceği 9 üyeden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Seçimlerde, ticaret ve sanayi odaları ile ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları ve ticaret borsalarının temsili gözönünde bulundurulur.
Birlik yönetim kurulu kendi üyeleri arasından iki yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili ve bir muhasip üye seçer. Bu seçimde genel katip oysahibi değildir. Birlik yönetim kurulu en az üç ayda iki defa ve ihtiyaca göre her zaman başkanın veya yokluğunda başkanvekilinin çağrısı üzerine toplanır.
Madde 68 fıkra bir – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birliğin, yönetim kurulunca tayin edilen ve birliğin muamelatını tedvirlegörevli bir genel katibi ile lüzumu halinde bir veya iki genel katip yardımcısı bulunur.
Madde 76 fıkra iki ve üç – (8/3/1950 tarih ve 5590 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bunlar, kaydedildiklerinin kendilerine bildirilmesi tarihinden başlıyarakbir ay içinde kayıt ücretlerini öderler. Kayıt ücretlerini vaktinde ödemiyenlerden bu ücret % 50 fazlasiyle alınır.
Yıllık aidatını o yılın Mart ayı sonuna kadar ödemiyenlerden bu aidat % 50 fazlasiyle tahsil olunur.
Ek Madde 4 – (24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun 38 nci maddesi ile gelen Ek madde 2 hükmü olup, ilgili mevzuatın tek metin halinde derlenmesi sırasında numarası teselsül ettirilmiştir.)
8/3/1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanunun 17, 19, 54, 65, 67, 68 ve 85 inci maddeleri ile bu Kanunun 9,13,17,22,25 ve 31 inci maddelerinde öngörülen yönetmelikler, Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer. Yukarıda belirtilen yönetmeliklerle, bu Kanunun 21, 25, 32, 34 ncü maddelerinde öngörülen yönetmelikler bu bu Kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren en geç altı ay içinde çıkarılır.
4 – 27/5/1988 tarih ve 3452 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları: 25, 26, 27, 28, 56, 57, 71, Ek-1).
Madde 25 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Üyenin odaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.
Kayıt ücretleri ile yıllık aidatlar 1 000 liradan az, 50 000 liradan fazla olamaz. Ancak bu miktarlar Bakanlar Kurulu kararı ile üç katına kadar artırıla-bilir. Üyelerin kayıt ücreti ve yıllık aidatları azami üç yılda bir Sanayi veTicaret Bakanlığınca yayınlanan geçim endekslerindeki değişiklik gözönüne alınarak yeniden düzenlenir.
Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücretive yıllık aidat miktarları Birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirtilecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tespit olunur. Tarifeler yönetim kurulunun tespiti meclisin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.
Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde oda meclislerine itiraz edebilirler. İtirazlar meclisler tarafından karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunmaz.
Yıllık aidat her yılın Nisan ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir. Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücretleri ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücretleri ile yıllık aidatlar, geciken ilk ay için % 10, müteakip her ay için % 2 gecikme zammı olarak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ancak gecikme zammı, aidat ve kayıt ücretlerinin bir mislini geçemez. (1)
Madde 26 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Munzam aidat :
Munzam aidat, odaya kayıtlı tacir ve sanayicilerin bir yıl önceki Gelir Vergisine matrah teşkil eden ticari ve sınai faaliyetlerinden elde ettikleri kazanç toplamının binde beşidir.
Birden fazla odaya kayıtlı bulunanların munzam aidatı, odaların ayrı bulundukları yerlerde Birlikçe teklif edilen, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen odalar tarafından tahsil olunur. Ancak, kayıtlı bulundukları odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak müteakip takvim yılının azami ilk 3 ayı içinde paylaşılır.
Zarar eden sanayici ve tacirler o yıl için munzam aidat ödemezler.
——————————
(1) Bu maddede yer alan üyelerin, odaya kayıtları sırasında ödemek mecburiye-tinde oldukları kayıt ücreti ve yıllık aidat tavan sınırı 8/11/1984 tarih ve 84/8758 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 50.000 liradan 100.000 liraya; 2/4/1987 tarih ve 87/11657 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla da 150.000 TL.ye yükseltilmiştir.
4 üncü maddede belirtilen çalışma alanlarında birden fazla şubesi bulunanüyelerin munzam aidatı bütün şubelerden elde ettikleri Gelir Vergisine matrahteşkil eden ticari ve sınai faaliyetlerden elde ettikleri kazancın binde beşidir.
Müstakil bilançosu yapılan kurum ve müessese şubelerinin munzam aidatı, o şubelerden elde edilen kazançların binde biridir. Ve şubenin bulunduğu mahallin odalarına ödenir.
Bilançoları bir merkezden yapılan ve birden fazla odaya kayıtlı bulunan kurum ve müesseselerin munzam aidatı, odaların ayrı olması halinde Birlikçe teklif edilen, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen odalar tarafından tahsil olunur. Ancak bu munzam aidat şubelerin bulunduğu yerlerdeki odalar arasında herodaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak müteakip takvim yılının azami ilk 3 ayı içinde paylaşılır.
Bütün bu hallerde bir müessesenin şubeleri ile birlikte ödeyeceği munzam aidat tutarı 20 000 lirayı geçemez.
Ancak bu miktar Bakanlar Kurulu kararı ile üç katına kadar artırılabilir.
Munzam aidat her yılın Mayıs ve Aralık aylarında iki eşit taksitle ödenir. Önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin munzam aidatı ise kendilerine tebliğ edildiği yılın sonuna kadar ödenir. Zamanında ödenmeyen munzam aidat ilk ay için % 10 müteakip her ay için % 2 zamlı olarak tahsil olunur. Ancak gecikme zammı munzam aidatın bir mislini geçemez.
(Ek: 17/4/1986 – 3277/7 md.) Türkiye limanlarında faaliyet gösteren ve Türkiye'de herhangi bir odaya kayıtlı bulunmayan yabancı bayraklı gemilerin, Türk limanlarında sağladıkları navlun hasılatından, uluslararası uygulama gözö-nüne alınmak suretiyle, oda meclisince tespit ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığıncatasdik olunan orana göre hesap edilecek meblağ, Bakanlıkça tayin edilecek ödemesüresi içinde, gemi kazançlarına ilişkin vergi beyannamesi vermek zorunda olan-lar tarafından ilgili liman bölgesindeki deniz ticaret odasına veya bu oda teş-kilatının henüz kurulmadığı yerlerde ise ticaret veya ticaret ve sanayi odaları- na ödenir. (1)
Madde 27 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 20 000 lirayı geçmemek kaydıyla binde 5'ten ve maktu ücretlerde 20 000 liradan fazla olmamak kaydıyla yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 20 000 liralık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla 3 katına kadar artırılabilir.
Tarifelerle tespit edilen ücretler azami 3 yılda bir Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayınlanan geçim endekslerindeki değişiklik gözönüne alınarak yeniden düzenlenir.
——————————
(1) Bu maddede yer alan odaya kayıtlı tacir ve sanayicilerin ödiyeceklerimunzam aidat tavan sınırı 8/11/1984 tarih ve 84/8758 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 20.000 liradan 40.000 liraya, 2/4/1987 tarih ve 87/11657 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla da 50.000 liraya yükseltilmiştir.
a) Menşe şahadetnameleri,
b) Fatura suretlerinin tasdiki,
c) Rayiç fiyatların tasdiki,
d) Ticari ve sınai eşya nümunelerinin vasıflarının tasdiki,
e) Yed'i vahit belgeleri,
f) Bilirkişi ve eksper raporları,
g) Kefaletname ve taahhütnamelerde yazılı imza sahiplerinin odalardaki sicil durumlarını gösteren tasdik ve şerhler,
h) Ticari kefalet tasdikleri,
ı) Sınai ve ticari mahiyetteki belge ve kapasite raporları,
j) Tahsis veya sarfiyat belgeleri,
k) Kalite ve yeterlik belgeleri,
l) Yabancı gemilerden alınacak ücretler (yabancı gemilerden alınacak ücretin miktar ve oranları uluslararası uygulama gözönünde alınmak suretiyle oda meclisince tespit ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tasdik olunur.)
m) Diğer hizmetler karşılığı,
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz. (1)
Madde 28 – (25/1/1954 tarihli ve 6233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar her yıl tahsil edilen gelirlerinin aşağıda yazılı nispetlerdeki miktarlarını, bu kanunun 5 inci bölümündeki gayelere sarfedilmek üzere, birlikadına, birlik idare kurulunun tayin edeceği milli bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar. Bu paralar her senenin Haziran ve Aralık aylarında müsavi iki taksitte yatırılır.
Yıllık gelirleri:
25 000 liraya kadar olan odalar % 2,5
50 000 liraya kadar olan odalar % 5
100 000 liraya kadar olan odalar % 7,5
100 000 liradan fazla olan odalar % 10
Madde 56 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Üyenin borsaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.
Kayıt ücretleri ile yıllık aidatlar 1 000 liradan az 50 000 liradan fazla olamaz. Ancak bu miktar Bakanlar Kurulu kararı ile 3 katına kadar artırılabilir. Üyelerin kayıt ücreti ve yıllık aidatları azami 3 yılda bir Sanayi ve TicaretBakanlığınca yayınlanan geçim endekslerindeki değişiklik gözönüne alınarak yeniden düzenlenir. Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarı Birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirtilecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tayinolunur. Tarifeler yönetim kurulunun tespiti meclisin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.
——————————
(1) Bu maddede yer alan, nisbi ve maktu ücretler tavan sınırı, 8/11/1984 tarih ve 84/8758 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 20 000 liradan 40.000 liraya yükseltilmiştir.
Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde borsa meclislerine itiraz edebilirler.
İtirazlar meclisler tarafından karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunamaz.
Yıllık aidat her yılın Nisan ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir. Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücretleri ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak doğrudan doğruya kaydedilenlerin kayıt ücreti ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücretleri ile yıllık aidatlar geciken ilk ay için % 10, müteakip her ayiçin % 2 gecikme zammı olarak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.Ancak gecikme zammı aidat ve kayıt ücretinin bir mislini geçemez. (1)
Madde 57 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 20.000 lirayı geçmemek kaydıyla binde 5'ten ve maktu ücretlerde 20.000 liradan fazla olmamak kaydıyla yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 20.000 liralık miktar Bakanlar Kurulu Kararıyla 3 katına kadar artırılabilir.
Tarifelerle tespit edilen ücretler azami 3 yılda bir Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayınlanan geçim endekslerindeki değişiklik gözönüne alınarak yeniden düzenlenir.
a) Eksper rapor ücreti,
b) Ticaret kefalet tasdik ücreti,
c) Analiz rapor ücreti,
d) Borsaya dahil maddelerin ölçülmesi ve tartılması için gerekli teşkilatı olan borsalarda alınacak ölçü ve tartı ücreti,
e) Depo ve muhafaza tesisatı bulunan borsalarda alınacak ardiye ve muhafaza ücreti,
f) Komisyoncu, ajan ve simsarın borsa muamelelerinden alacakları nisbi ücretler,
g) Borsa tescil ücreti,
h) Diğer hizmetler karşılığı,
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz. (2)
——————————
(1) Bu maddede yer alan üyelerin, odaya kayıtları sırasında ödemek mecburiyetinde oldukları kayıt ücreti ve yıllık aidat tavan sınırı 8/11/1984 tarih ve84/8758 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 50.000 liradan 100.000 liraya; 2/4/1987 tarih ve 87/11657 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla da 150.000 TL. ye yükseltilmiştir.
(2) Bu maddede yer alan, nisbi ve maktu ücretler tavan sınırı, 8/11/1984 tarih ve 84/8758 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 20.000 liradan 40.000 liraya yükseltilmiştir.
Madde 71 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aşağıda belirlenen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 20.000 lirayı geçmemek kaydıyla binde 5'ten ve maktu ücretlerde 20.000 liradan fazla olmamak kaydıyla yönetim kurulunun teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 20.000 liralık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla 3 katına kadar artırılabilir.
Tarifelerle tespit edilen ücretler azami 3 yılda bir Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayınlanan geçim endekslerindeki değişiklik gözönüne alınarak yeniden düzenlenir.
a) Kapasite raporları tasdiki ücreti,
b) Menşe şahadetnameleri ve fatura tasdik ücreti,
ç) Türkiye Ticaret Sicili Gazete ve ilan ücretleri,
d) Tahsis veya kalite belgeleri ile ticaret ve sanayie ait diğer hizmetler ücreti,
e) İthal malları fiyat tescil ve tetkik ücretleri,
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz. (1)
Ek Madde 1 – (25/1/1954 tarihli ve 6233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsalar her yıl tahsil edilen gelirlerinin aşağıda yazılı nispetlerdeki miktarlarını bu kanunun 5 inci bölümündeki gayelere sarfedilmek üzere birlik adına, birlik idare kurulunun tayin edeceği milli bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar. Bu paralar her senenin Haziran ve Aralık aylarında iki müsavitaksitte yatırılır.
Yıllık gelirleri:
25 000 liraya kadar olan borsalar %2,5
50 000 liraya kadar olan borsalar %5
100 000 liraya kadar olan borsalar %7,5
100 000 liradan fazla olan borsalar % 10
5 – 24/6/1995 tarih ve 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri, (Madde numaraları: 2, 3 18, 25, 26, 27, 33, 44, 50, 52, 56, 57, 62, 65, 66, 71, 79, 86, Ek madde 5, 7)
Madde 2 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ticaret ve sanayi odası, deniz ticaret odası, oda kurulması istenen yerdekiticaret siciline kayıtlı tacirlerin % 51'inin yazılı isteği üzerine Sanayi veTicaret Bakanlığının izniyle kurulur.
Ancak, bu isteğin ticaret ve sanayi odası için en az 100, deniz ticaret odası için en az 20 tacir tarafından yapılması şarttır.
Sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları adını alırlar.
——————————
(1) Bu maddede yer alan ve daha önce 8/11/1984 tarih ve 84/8758 sayılı BakanlarKurulu Kararı ile 20.000 liradan 40.000 liraya yükseltilen nisbi ve maktu ücretler tavan sınırı, 13/10/1986 tarih ve 86/11121 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 50.000 liraya, 12/5/1988 tarih ve88/12943 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 60.000 liraya yükseltilmiştir.
Madde 3 fıkra iki ilk paragraf – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
"Sanayi Odaları", kuruluş sahası içinde mevcut sanayicilerin % 51'inin yazılı isteği üzerine kurulur. Ancak bu isteğin en az 30 sanayici tarafından yapılması şarttır. Bu Kanuna göre oda kurabilecek sanayicilerin vasıfları şunlardır:
Madde 18 son fıkra – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Üyeler, yönetim kurulunda sürekli olarak en fazla 10 yıl görev yapabilirler, aradan bir seçim devresi geçmedikçe yeniden seçilemezler.
Madde 25 fıkra iki – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kayıt ücreti ile yıllık aidatlar 5.000 - (50.000) TL.'dan az, 250.000 - (2.000.000) TL.'dan fazla olamaz. Ancak bu miktarlar Bakanlar Kurulu Kararı ile (10) katına kadar artırılabilir.(1)
Madde 26 fıkra (A) bent bir, yedi – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Gerçek kişi tacir ve sanayicilerin bir yıl önceki Gelir Vergisine; tüzelkişi tacir ve sanayicilerin ise Kurumlar Vergisine matrah teşkil eden ticari ve sınai faaliyetlerinden elde ettikleri kazanç toplamı üzerinden binde sekiz oranındamunzam aidat tahsil olunur.
Bütün bu hallerde bir müessesinin şubeleri ile birlikte ödeyeceği munzam aidat, o yıl için tayin edilmiş bulunan yıllık aidat tavanının beş katını geçemez.
Madde 27 fıkra bir, iki ve son – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarınispi ücretlerde 100.000 - (1.000.000) TL.’nı geçmemek kaydıyla binde 5’ten ve maktu ücretlerde 100.000 - (1.000.000) TL.'dan fazla olmamak kaydıyla oda yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve Birliğin görüşü alınarakSanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespitolunur.(2)
Ancak nispi ve maktu ücretlerdeki 100.000,- TL.’lık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla (10) katına kadar artırılabilir.
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.
Madde 33 fıkra iki cümle iki – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ancak, il borsalarının çalışma alanı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca Birliğin görüşü alınmak suretiyle daraltılabilir veya genişletilebilir.
Madde 44 son fıkra – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Üyeler, yönetim kurulunda sürekli olarak en fazla 10 yıl görev yapabilirler, aradan bir seçim devresi geçmedikçe yeniden seçilemezler.
Madde 50 – (8/3/1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ticaret borsalarında nümune veya tipler üzerinde mal alınıp satılır. Tipitesbit edilmemiş olan mallarla misliyattan olup mahalli ihtiyaçları karşılıyan maddeler ve canlı hayvanlar da borsalarda muamele görecek maddeler arasına alınabilirler.
——————————
(1) Bu fıkrada yer alan ve Kanunla getirilmiş olan miktarlar aynen bırakılmış, 28/11/1992 tarih ve 92/3745 sayılı ve 8/4/1994 tarih ve 94/5516 sayılı veBakanlar Kurulu Kararlarıyla yeniden tesbit edilen kayıt ücretleri ile yıllık aidatların taban ve tavan sınırları metne siyah puntolarla paranteziçinde işlenmiştir.
(2) Bu fıkrada yer alan ve Kanunla getirilmiş olan miktarlar aynen bırakılmış, 28/11/1992 tarih ve 92/3745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yenidentespit edilen nispi ve maktu ücret miktarları metne siyah puntolarla parantez içinde işlenmiştir.
Madde 52 fıkra bir – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Borsa kurulan yerlerde, hangi malların borsalarda alım ve satımının mecburiolduğu ve bunların en az miktarları, borsa meclisinin teklifi üzerine Sanayi veTicaret Bakanlığınca tayin ve mahallerinde ilan olunur.
Madde 52 bent (f), (g) – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
f) İhracatın tescilinden ücret alınmaz.
g) Tescil ücreti nispeti borsa meclisi kararı ile teklif ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit olunur. (Bu miktar tescil olunan muamele bedelinin binde birinden az binde beşinden çok olamaz.)
Madde 56 fıkra iki – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kayıt ücreti ile yıllık aidatlar 5.000 - (50.000.-) TL.'dan az 250.000 - (2.000.000.-) TL.'dan fazla olamaz. Ancak bu miktar Bakanlar Kurulu kararı ile (10) katına kadar artırılabilir.(1)
Madde 57 fıkra bir – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler ile onaylanan veya düzenlenen belgeler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 100.000- (1.000.000.-) TL. 'nı geçmemek kaydıyla binde 5'ten ve maktu ücretlerde 100.000 - (1.000.000) TL.'danfazla olmamak kaydıyla borsa yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 100.000,- TL.'lık miktar, Bakanlar Kurulu Kararıyla (10) katına kadar artırılabilir.(2)
Madde 57 bent (l) – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
l) Alım satımların tescilinden alınacak ücretler,
Madde 57 son fıkra – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.
Madde 62 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birliğin görevleri şunlardır:
a) 22 nci madde dışında odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak mesleki ihtilafları kesin olarak çözmek,
b) Muhasebe, muamelat, kayıt ücreti ve yıllık aidat tarifelerine ait yönetmelikleri düzenlemek,
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında raporlar hazırlamak, oda ve borsalarda bu konuda hazırlanan raporları tetkik etmek,
d) Yabancı memleketlerdeki ticaret odaları ve borsaları tarafından tanzimedilen raporları tetkik ve Türkiye'yi ilgilendiren kısımları derleyip neşretmek,
e) Milletlerarası Ticaret Odası Türkiye Milli Komitesini kurmak ve işleriniyürütmek,
f) Milli ve Milletlerarası fuar, sergi ve panayırlara iştirak ve yabancı memleketler ticaret ve sanayi odalarının vekillik, mümessillik veya muhabirliğini kabul ve ifa etmek, Milli ve Milletlerarası mesleki teşekküllere üye olmakveya bu çeşit teşekküller kurmak, Milletlerarası mesleki toplantılara iştirak etmek,
——————————
(1) Bu fıkrada yer alan ve Kanunla getirilmiş olan miktarlar aynen bırakılmış, 28.11.1992 tarih ve 92/3745 sayılı ve 8/4/1994 tarih ve 94/5516 sayılı Bakanlar Kurulu Kararlarıyla yeniden tesbit edilen kayıt ücretleri ile yıllık aidatların taban ve tavan sınırları metne siyah puntolarla paranteziçinde işlenmiştir.
(2) Bu fıkrada yer alan ve Kanunla getirilmiş olan miktarlar aynen bırakılmış, 28/11/1992 tarih ve 92/3745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden tesbit edilen nispi ve maktu ücret miktarları metne siyah puntolarla parantez içinde işlenmiştir.
g) Yabancı memleketlerdeki Türkiye ve Türk yabancı ticaret ve sanayi derneklerine lüzumunda genel kurul kararı ile yardımlar yapabilmek,
h) Bu Kanunla verilen diğer görevleri yapmak ve ekonomi işlerinde yasama organları komisyonları ve bakanlıklarca istenen malumat ve mütelaaları vermek,
ı) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından verilecek görevleri yapmak ve gerekli teşkilatı kurmak,
j) Odaları ve borsaları güçlendirecek ve aralarında işbirliği ile ahenkli çalışma, gelişme imkanları sağlayacak karar ve tedbirleri almak ve lüzumlu teşkilatı kurmak,
k) Birlik bünyesi ile ilgili görüşleri bildirmek,
l) Sanayi ve Ticaret Bakanlığının gözetim ve denetiminde 6762 sayılı TürkTicaret Kanununun 37 nci maddesinde belirlenen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesini çıkarmak,
m) Yürürlükteki mevzuat çerçevesinde ithal malları fiyat tescil ve tetkik işlemlerini yapmak,
n) Odalarca düzenlenecek kapasite raporları ve benzeri belgeleri tetkik ve tasdik etmek,
o) Yetkili Bakanlıkça tayin edilen sahalarda organize sanayi bölgeleri kurmak, kurulmalarına yardımcı olmak, kurulmuş veya kurulacak olanlara katılmak,
p) (Ek: 17/4/1986 - 3277/14 md.) Gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izni ile yurt dışında temsilcilikler ve irtibat büroları tesis etmek.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı gerekli gördüğü bölgelerde, belirli malların ticareti ile uğraşan tacirlerin tüzelkişiliğe sahip madde birlikleri kurması hususunda Odalar Birliğine görev verebilir.
Bu birliklerin kuruluş çalışma ve denetimi ile ilgili esaslar Sanayi veTicaret Bakanlığınca çıkartılacak tip statü ve yönetmeliklerde tespit edilir.
Madde 65 fıkra (B) bent (b) – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
b) Oda ve borsa konseylerinin müşterek toplantısında Yönetim Kurulunu seçmek,
Madde 66 fıkra bir, dört ve son – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlik Yönetim Kurulu, 64 üncü maddede sözü edilen konseylerin kendi üyeleri arasında 2 yıl için seçecekleri 15 üyeden teşekkül eder. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Birlik Yönetim Kurulu başkanlığına seçilen üye aynı zamanda mensup olduğuoda veya borsanın meclis ve yönetim kurulu başkanlığı görevini yapamaz.
Birlik Yönetim Kurulu üyeleri sürekli olarak en fazla 10 yıl görev yapabilirler, aradan bir seçim devresi geçmedikçe yeniden seçilemezler.(1)
Madde 71 fıkra bir, son – (27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Birlikçe, aşağıda belirlenen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 100.000 (1.000.000) lirayı geçmemek kaydıyla binde 5'ten ve maktu ücretlerde 100.000 (1.000.000) liradan fazla olmamak kaydıyla yönetim kurulunun teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 100.000 liralık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla (10) katına kadar artırılabilir.(1)
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.
——————————
(1) Bu fıkrada yer alan ve Kanunla getirilmiş olan miktarlar aynen bırakılmış, 28/11/1992 tarih ve 92/3745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden tespit edilen nispi ve maktu ücret miktarları metne siyah puntolarla parantez içinde işlenmiştir.
Madde 79 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türkiye ile diğer bir yabancı ülke arasında ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği halinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararıile tek taraflı vaya iki taraflı Türk - yabancı veya Yabancı - Türk Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Odaları kurulur. Müşterek odaların kuruluş esasları, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle tespit olunur.Bu odalardan yurt dışında kurulmuş olanların faaliyetlerinin izlenmesi, yurt içindekilerinin çalışmalarının denetlenmesiyle izlenmesi anılan Bakanlıkça yapılır.
Madde 86 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Oda, borsa ve Birlik memur, sözleşmeli ve geçici personeli ve hizmetlilerini çalıştırma, atama, terfi, nakil, işten çıkarma ve cezalandırma işlemleri, aylıkücret ve ödenekleri, emeklilik işlemlerinin şekli, işten ayrılma halleri ve bu hallerde verilmesi gereken ayrılma tazminatı, çalışanlara yapılacak yakacak, aile ve doğum, ölüm ve Devlet Memurları Kanununda yer alan bu gibi diğer sosyalyardımların miktar ve şekilleri Birlikçe hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca onaylanacak yönetmelikte gösterilir.
(Ek Madde 5 – (24/12/1981 tarihli ve 2567 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar, borsalar ve Birlik,bizzat eğitim yaptırmak veya eğitim faaliyetlerine katkıda bulunmak, sergi ve fuarlar açmak, organize sanayi bölgeleri kurmakgibi Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek faaliyetler için bütçelerinin en az %5'i oranında bir pay ayırırlar ve bu faaliyetleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek esaslar içinde planlar ve uygularlar.
Ek Madde 7 bent (B) alt bent (b) – (17/4/1986 tarihli ve 3277 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İlçe seçim kurulu başkanlığınca onaylanan listelerde yazılı oda ve borsa konsey üyeleri en geç 5 gün içerisinde müştereken toplanarak gizli oyla birlik yönetim kurulu asıl ve yedek üyelerini seçerler.
6 – 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Anayasa Mahkemesininiptal Kararıyla yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları: 2, 3, 9, 25, 26, 27, 33, 50, 52, 56, 57, 62, 66, 69, 71, 79, 86, Ek Madde 5, 7, 8, 9,10)
Madde 2 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Ticaret ve sanayi odası ile ticaret odası iller ve oda kurulması istenen merkez nüfusu son nüfus sayımına göre 50.000'i aşan ilçelerde, deniz ticaret odası ve sanayi odası ise illerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın izni ile kurulur.
Ticaret ve sanayi odası kurulabilmesi için buna ilişkin yazılı başvurununticaret siciline kayıtlı en az 500 tacir ve/veya sanayici; ticaret odası içinaynı sayıda tacir; sanayi odası için de 500 sanayici, deniz ticaret odası için ise bu Kanunun 9 uncu maddesinin (a) ile (i) bendleri arasında sayılan nitelikteki en az 500 tacir tarafından yapılması şarttır.
Büyükşehir Belediye teşkilatı bulunan şehirlerde faaliyet gösteren ticaret ve sanayi odası, ticaret odası veya sanayi odasının çalışma alanı kapsamındaki metropoliten ilçelerde oda kurulamaz.
Mevcut ticaret ve sanayi odasından ayrılan sanayiciler tarafından sanayi odası kurulması halinde, o ticaret ve sanayi odası, ticaret odası adını alır.
Madde 3 fıkra iki ilk paragraf – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Sanayi odaları kuruluş sahası içinde mevcut sanayicilerin en az beşyüzünün isteği üzerine kurulabilir. Bu Kanuna göre oda kurabilecek sanayicilerin vasıfları şunlardır:
Madde 9 fıkra yedi bent (i) – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
(i) Yat turizmi ile uğraşan firmalar.
Madde 25 fıkra iki – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Kayıt ücreti ve yıllık aidat, beşyüzbin liradan az, beşmilyon liradan fazla olamaz. Ancak, bu miktarları yirmi katına kadar artırmaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.(1)
Madde 25 fıkra üç – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Kooperatifler ve üst kuruluşları en küçük derecenin en alt kademesine göre kayıt ücreti ve yıllık aidat öderler.
Madde 26 fıkra (A) bent bir ve yedi – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Kooperatifler ve üst kuruluşları hariç odalarca her yıl için, gerçek kişi tacir ve sanayicilerin gelir vergisine ilişkin beyannamelerinde gösterilen ticari kazanç toplamı; tüzel kişi tacir ve sanayicilerin ise ödeyecekleri kurumlar vergisine ilişkin beyannamelerinde gösterilen gayrisafi kurum kazancı üzerinden binde sekiz oranında munzam aidat tahsil olunur.
Bütün bu hallerde bir müessesenin şubeleri ile birlikte ödeyeceği munzam aidat, o yıl için tayin edilmiş bulunan yıllık aidat tavanının yirmi katını geçemez.
Madde 27 fıkra bir ve son – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarınisbi ücretlerde yıllık aidat tavanını geçmemek kaydıyla binde 5'den ve maktu ücretlerde yıllık aidattan fazla olmamak kaydıyla oda yönetim kurullarının tesbiti, meclislerin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğekonulacak tarifelerle tesbit olunur. Odaca verilen hizmetin dışarıdan satınalınması halinde bu tavana tabi olmaksızın satın alınan hizmetin bedeli de ücrete eklenerek ilgiliden tahsil edilir.(1)
Deniz Ticaret Odasınca, Türk ve yabancı bayraklı gemilerden hizmet veyaonay karşılığı alınacak ücretlerin hizmet veya onaydan itibaren onbeş gün içinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek, ücreti ile birlikte tahsil olunur.
Madde 33 fıkra iki cümle iki – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Ancak, ticaret borsalarının çalışma alanı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca Birliğin görüşü alınmak suretiyle daraltılabilir veya genişletilebilir.
Madde 50 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Ticaret borsalarında yeterli arz ve talebi bulunan, dayanıklı ve stoklanabilir nitelikteki misli mallar, numune veya tipler üzerinden toptan alınıp satılır. Tipi tesbit edilmemiş olan mallarla misliyattan olup mahalli ihtiyaçları karşılayan maddeler ve canlı veya kesilmiş hayvanlar da borsada muamele görecek maddeler arasına alınabilir.
Borsa kotasyonuna dahil olmamakla beraber yeterli arz ve talebi bulunan, misli nitelikteki tarımsal ürünler, alıcı veya satıcının talebine bağlı olarak borsaya tescil ettirilebilir.
Madde 52 fıkra bir – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Borsa kurulan yerlerde, hangi malların borsalarda alım ve satımının mecburiolduğu ve bunların en az miktarları, borsa meclisinin teklifi üzerine Sanayi veTicaret Bakanlığınca tayin ve ilgili borsaca mahallinde ilan olunur. Bakanlık, değişen piyasa şartlarında, borsada yeterli arz ve talebi bulunmayan veya ticari teamüllere göre borsadaalım satıma konu olmayan malları, genel olarak veya borsalar itibariyle borsaya tabi maddeler arasından çıkarabilir, borsaya tabimaddelerin en az alım satım miktarlarını yeniden belirleyebilir. Bakanlığın bu husustaki kararları da mahallinde ilan edilir.
Madde 52 fıkra altı bent (g) – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Tescil ücreti oranı en çok binde üçtür. Bu oran borsa meclisleri kararı ileteklif ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tesbit olunur.
——————————
(1) Daha önce kararnamelerle yapılan değişiklikler için Kanunun yürürlükteki hükümlerinin sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"nebakınız.
Madde 56 fıkra iki – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Kayıt ücreti ve yıllık aidat,beşyüzbin liradan az, beşmilyon liradan fazla olamaz. Ancak, bu miktarları yirmi katına kadar arttırmaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.(1)
Madde 57 fıkra bir ve son – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarınisbi ücretlerde yıllık aidat tavanını geçmemek kaydıyla binde 5'den ve maktuücretlerde yıllık aidattan fazla olmamak kaydıyla borsa yönetim kurullarının tesbiti, meclislerin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tesbit olunur. Borsaca verilen hizmetin dışardan sa-tın alınması halinde bu tavana tabi olmaksızın satın alınan hizmetin bedeli de ücrete eklenerek ilgiliden tahsil edilir.(1)
Alım satımların tescilinden alınacak ücretler, 52 nci maddenin (g) bendindeki oranı geçmemek ve 56 ncı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen yıllık aidat tavanının dört katını aşmamak üzere alım ve satımın değerine göre azalan oran- larda kademeli olarak birinci fıkradaki usule göre belirlenir.
Madde 62 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Birliğin görevleri şunlardır:
a) Odaları ve borsaları güçlendirecek ve aralarında işbirliği ile ahenkliçalışma, gelişme imkanları sağlayacak karar ve tedbirleri almak ve lüzumlu teşkilatı kurmak, oda ve borsaların kanuni amaç ve görevlerini yerine getirmelerini sağlamak üzere, uzman kadrolarıyla fikri yardımda bulunmak; gerektiğinde oda ve borsaların çalışma ve işlemlerinin mevzuat esasları içinde yürü-tülmesini sağlamak amacıyla lüzumlu inceleme ve denetimleri yapmak,
b) Birlikçe düzenleneceği belirtilen yönetmelikleri düzenlemek,
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında raporlar hazırlamak, oda ve borsalarca bu konuda hazırlanan raporları tetkik etmek,
d) Yabancı memleketlerdeki oda ve borsalar tarafından tanzim edilen raporları tetkik ve Türkiye'yi ilgilendiren kısımları derleyip neşretmek,
e) Milletlerarası Ticaret Odası Türkiye Milli Komitesini kurmak ve işlerini yürütmek,
f) Milli ve uluslararası sergi ve fuarlar düzenlemek, bunlara iştiraketmek; yabancı ülkeler ticaret ve sanayi odalarının vekillik, mümessillikveya muhabirliğini kabul ve ifa etmek; milli ve uluslararası mesleki teşek-küllere üye olmak veya bu çeşit teşekküller kurmak, uluslararası mesleki toplantılara iştirak etmek, yurt içinde ve yurt dışında ticaret merkezleri kurmak ve kurulmuş olanlara katılmak,
g) Türkiye'deki ve yabancı ülkelerdeki Türk-yabancı veya yabancı-Türkticaret, sanayi ve deniz ticaret odalarına gerektiğinde genel kurul kararı ile yardımlar yapabilmek,
h) Tüketicinin korunması ve sağlıklı bir rekabet ortamının oluşturulması için gerekli önlemleri almak ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca bu konudaverilecek görevleri yapmak,
ı) Talepleri halinde, odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak mesleki anlaşmazlıkları hakem olarak çözmek,
j) Oda ve borsaların iç yönetmeliklerini tasdik etmek,
k) Sermaye piyasası, yatırımların teşviki ve yönlendirilmesi, ithalat - ihracat rejim ve kararları, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi ve vergiile ilgili konularda resmi mercilere görüş bildirmek, teklif ve önerilerde bulunmak, gerektiğinde bu konularla ilgili toplantılara katılmak,
l) Sanayi ve Ticaret Bakanlığının gözetim ve denetiminde 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 37 nci maddesinde belirlenen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesini çıkarmak,
m) Yeni oda veya borsa kurulması, mevcut oda veya borsaların çalışma alanlarının genişletilmesi ya da daraltılması ve mevcut borsaların kapatılması ile kayıt ücretleri, yıllık aidatlar ve
——————————
(1) Daha önce kararnamelerle yapılan değişikler için Kanunun yürürlükteki hükümlerin sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne bakınız.
alınacak ücretlere ilişkin tarifeler konularında gerekli araştırma ve incelemeler yapmak ve bu konularda Sanayi ve Ticaret Bakanlığına teklifte bulunmak,
n) Belirli madde bazında büyük miktarda işlem hacmine sahip ve salon satış usulüyle çalışan borsaların teknik olarak güçlendirilmeleri ile yurt içi ve yurt dışı borsalar arasındaki iletişimi sağlamak üzere çalışmalar yapmak, gerekli tedbirleri almak,
o) Yürürlükteki mevzuat çerçevesinde ithal malları fiyat tescil ve tetkik işlemlerini yapmak,
p) Odalarca düzenlenecek kapasite raporları ve benzeri belgeleri tetkikve tasdik etmek,
r) Organize sanayi bölgeleri kurmak, kurulmalarına yardımcı olmak, kurulmuş veya kurulacak olanlara katılmak,
s) Gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izni ile yurt içinde ve dışında temsilcilikler ve irtibat büroları kurmak,
t) Yurt içinde ve uluslararası ticari anlaşmazlıklarda görev alacaktahkim divanını oluşturmak,
u) Gerçek ve tüzel kişi tacirlerin ticari işletmelerine ve tacirliksıfatlarına ilişkin ticaret siciline kaydı gerekli tescil, tadil ve terkin niteliğindeki işlemlerin dayanağını oluşturan bilgi, belge ve dokümanlarıdüzenlemek, derlemek, optik ortamda saklamak, bilgisayara geçirmek, ticaret ünvanlarının korunması da dahil bu bilgileri kullanıma sunmak ve benzeri hizmetleri görmek,
v) İhracatı geliştirme, yönlendirme, denetleme, gözetme ve dış ticarete ilişkin kotaları düzenleme ve uygulama ile ithalatla ilgili konularda bakanlıklarca verilecek görevleri yapmak,
y) Uluslararası anlaşmalar gereği TIR karneleri dağıtımı ve uygulamalarına ilişkin hizmetler ile EAN Çizgi Kod Sistemine ilişkin çalışmaları yürütmek,
z) Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek diğer görevleri yapmak vegerekli teşkilatı kurmak.
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin çıkarılmasına ilişkin esasları tesbit, yayım işlerini sevk ve idare etmek ve Bakanlık ile Birlik arasındakiçalışmaları koordine etmek üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarınınbaşkanlığında müsteşar yardımcıları, İç Ticaret Genel Müdürü, İç Ticaret Genel Müdür Yardımcıları ile Birlik Genel Sekreteri veya görevlendireceğiYardımcısı ve Gazete Müdüründen oluşan bir komite kurulur.
Komitenin çalışma usul ve esasları ile komite üyelerinin gazete gelirlerinden karşılanacak huzur haklarına, görev giderlerine ve diğer hususlara ilişkin esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Birlik tarafından müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Madde 66 fıkra bir – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Birlik Yönetim Kurulu, 64 üncü maddede düzenlenen Genel Kurulun kendi delegeleri arasından yargı gözetiminde ve iki yıl için seçecekleri onbeş üyeden oluşur. Aynı sayıda yedek üye seçilir.
Madde 69 son fıkra – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Genel Sekreter, Yönetim Kurulunun izni ile harcama yetkisi dahil görev ve yetkilerinden bir bölümünü yardımcılarına devredebilir.
Madde 71 fıkra bir ve son – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Birlikçe, aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde beşmilyon lirayı aşmamak kaydıyla binde 5'den, maktu ücretlerde de beşmilyon liradan fazla olmamak kaydıyla yönetim kurulunun teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerletesbit olunur. Ancak, bu miktarı yirmi katına kadar artırmaya Sanayi ve TicaretBakanlığı yetkilidir. (1)
——————————
(1) Daha önce kararnameler ile yapılan değişiklikler için Kanunun yürürlükteki hükümleri sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanacak ilan ücretleri, birinci fıkradaki tavana tabi olmaksızın ilanın kelime sayısı ve niteliği esas alınmak suretiyle Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Komitesinin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.
Madde 79 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Türkiye ile diğer yabancı ülkeler arasında ekonomik ve ticari ilişkileringeliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle Birliğin teklifi üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tek taraflı veya çok taraflı Türk–yabancı veya yabancı–Türk ticaret,sanayi ve deniz ticaret odaları kurulur. Müşterek odaların kuruluş esasları, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tesbit olunur. Buodalardan yurt dışında kurulmuş olanların faaliyetlerinin izlenmesi, yurt içindekilerinin çalışmalarının denetlenmesi ve izlenmesi Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yapılır.
Madde 86 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Odalarda, Borsalarda, Birlikte ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin işe alınması, çalıştırılması, sicil, atama, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarma, disiplin işlemleri, aylık ücret, ödenek, ikramiye ile çalıştığı esnada ödenecek sosyal ve benzeri yardımlar, ayrılma tazminatı vediğer tüm özlük hakları, Birlikçe hazırlanacak ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Ek Madde 5 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Kullanma esasları ve uygulaması Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikte tesbit edilmek üzere, odalar, borsalar ve Birlik; eğitim faaliyetlerine katkıda bulunmak için en az % 1, yeni kurulan veya mali yönden yetersiz bulunan oda ve borsaların teşvik ve desteklenmesi ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı iç ticaret hizmetlerinin geliştirilmesi için en az % 1, sergive fuarlar açılması, organize sanayi bölgeleri kurulması, milli ve uluslararası toplantı ve kongreler düzenlenmesi gibi faaliyetler için de yine en az % 1 oranında olmak üzere gelir bütçelerinden her yıl pay ayırırlar.
Ek Madde 7 bend (B), alt bend (b) birinci paragraf – 24/6/1995 tarih ve 557sayılı KHK'nin hükmüdür.)
İlçe seçim kurulu başkanlığınca onaylanan listelerde yazılı delegelerden oluşan Birlik Genel Kurulunda gizli oyla Birlik Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyeleri seçilir.
Ek Madde 8 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Oda, borsa, Birlik tesislerinin inşaası için uzun vadeli, düşük faizli kredi imkanlarından, Devletçe sağlanan teşvik ve fonlardan odalar, borsalar veBirlik yararlandırılabilir.
Borsalar, yapacakları hizmetlerle ilgili olarak kamu emlak ve arazilerine ihtiyaç duydukları takdirde, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30 uncu maddesine göre yapılacak işlem borsalar adına Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yerine getirilir.
Ek Madde 9 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Odalar, kendi üyeleri ile ilgili olarak, 507 sayılı Kanuna tabi esnaf ve sanatkar odaları tarafından belirlenen tarifelere konu mal ve hizmetler için ilgili meslek komitesinin teklifi ve yönetim kurulunun kararı ile tarife tesbit edebilirler.
Tarifelere, belediyeler ve o yerin en büyük mülki amirliğince itiraz olunabilir.
İtiraz, ilgili esnaf ve sanatkar odaları birliği başkanı ile tarifeyi tesbit eden oda temsilcisi ve Sanayi ve Ticaret İl Müdüründen teşkil olunacakbir komisyonda görüşülür.
İlgililer tarife üzerinde mutabakat sağlanamaması halinde komisyon kararlarına karşı ticari davaları görmeye yetkili mahkemeye de başvurabilirler. Ancak, mahkemeye başvurulması tarifenin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme kararları kesindir.
507 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi 5590 sayılı Kanuna tabi odaların üyeleri için de uygulanır.
Ücret tarifelerinin düzenlenmesi, ilgili mercilere sunulması, tarifelere itiraz, komisyonun toplanma ve karar yeter sayıları, görüşmelerin yapılması, bu hususlara ilişkin süreler ve diğer usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.
Ek Madde 10 – (24/6/1995 tarih ve 557 sayılı KHK'nin hükmüdür.)
Birliğin görüşü de alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, bir veya birden çok maddenin alım satımının yapılabileceği il, bölge veya ülkedüzeyinde ihtisas borsaları da kurulabilir. Bunların çalışma alanları Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca genişletilip daraltılabilir.
Borsalar kotasyonlarına dahil bulunan ürünlerle sınırlı olmak üzereumumi mağazacılık yapabilirler. Depolarına konulan borsaya tabi maddeler ile ilgili olarak, makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetler düzenleyebilirler. 2699 sayılı Umumi Mağazalar Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ve dördüncü fıkrasının (a) bendi bunlar hakkında uygulanmaz.
Borsalar ve diğer kuruluşlarca düzenlenen makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetlerin cirosu suretiyle de borsalarda alım satımyapılabilir. Borsada işlem gören malı temsil eden diğer senetler ile vadeliişlem ve opsiyon işlemleri sözleşmeleri de kıymetli evrak hükmündedir. Bu senetlerin hangi kuruluşlarca düzenlenebileceği, senetlerde aranacak şartve nitelikler,alım satım yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle tesbit olunur.
Alivre ve vadeli alım satımlarda borsalarca düzenlenerek kullanılansözleşmeler güvenceye bağlanmış olmaları koşuluyla Türk Ticaret Kanununun 743 üncü maddesinde belirtilen cirosu kabil diğer senetler gibi ciro edilebilir. Bu şekilde güvenceye bağlanmış olan sözleşmelerin cirosu suretiylede borsalarda alım satım yapılabilir. Bu sözleşmelere hangi hususların yazılacağı ile bu tür satışlara uygulanacak esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Borsalarda, Sermaye Piyasası Kurulu, ilgili borsa ve Birliğin de görüşü alınarak mala dayalı vadeli ve opsiyon işlemleri sözleşmelerinin işlemgöreceği vadeli işlem piyasalarını kurmaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
Vadeli ve opsiyon işlemleri sözleşmelerinin nitelikleri, alım satım yöntemleri, bu piyasalarda faaliyet gösterecek kurumların kuruluş, faaliyetve denetim esasları ile yükümlülükleri, takas ve saklama sistemi, verilen hizmet karşılığında alınacak her türlü ücret ve teminatlara ilişkin usul ve esaslar bu maddenin 5 inci fıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşlarında görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Borsalar, bu Kanunda yazılı görevlerini yerine getirebilmek için yeterli altyapı, donanım ve personeli sağlamak ve örgütlenmelerine ilişkin gerekli hizmet birimlerini ve şubelerini oluşturmak zorundadırlar. Buna ilişkinesaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.
7 – 18/6/1997 tarih ve 4276 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları: Ek Madde 6.)
Ek Madde 6 fıkra bir, iki, altı ve yedi – (1/2/1989 tarihli ve 3520 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Odalar, borsalar ve Birlik, kuruluş amaçları dışında hiçbir faaliyet gösteremezler, kendilerine Kanunla verilen görevlerin yerine getirilmesiyle ilgiliolmayan toplantı yapamazlar, gösteri yürüyüsü düzenleyemezler, siyasetle uğraşamazlar, siyasi partiler, sendikalar ve derneklerle ortak hareket edemezler, siyasi partilere maddi yardım yapamazlar, onlarla siyasi ilişki ve işbirliği içinde bulunamazlar, milletvekili ve mahalli idareler seçimlerinde belli adayları destekeleyemezler.
Yukarıdaki fıkrada belirtilen yasaklamalara uymayan odalar, borsalar ve Birliğin sorumlu organlarının görevine son verilmesine ve yerlerine yenilerininseçilmesine, Adalet Bakanlığının; Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifine daynarak veya doğrudan doğruya isteği uyarınca bu kuruluşların bulundukları yer Cumhu-
348-15
riyet Savcılığının açacağı dava üzerine, o yerdeki yetkili asliye hukuk mahkemesince karar verilir, yargılama basit usule göre yapılır ve en geç üç ay içinde sonuçlandırılır.
Türk Devletinin varlık ve bağımsızlığının, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğünün, toplumun huzurunun korunması ve Devletin Anayasada belirtilentemel niteliklerini tehdit edici faaliyetlerin önlenmesi bakımından, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, mahallin en büyük mülkiye amiri, seçimle gelen organları geçici olarak görevden uzaklaştırabilir.
Görevden uzaklaştırma kararı, dayanakları ile birlikte 3 gün içinde 2 ncifıkrada sözü edilen mahkemeye bildirilir. Mahkeme görevden uzaklaştırma kararının yerinde olup olmadığını dosya üzerinde inceleyerek bu konudaki kesin kararını en geç 10 gün içinde verir. Görevden uzaklaştırmanın yerinde olduğuna mahkemece karar verilmesi halinde üçüncü fıkra hükümleri uygulanır.
8 – 15/12/1999 tarih ve 4487 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri.(Madde numarası:Ek Madde 11)
Ek Madde 11–(3/4/1997 tarih ve 4233 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca,bir veya birden çok maddenin alım satımının yapılabileceği il, bölge veya ülke düzeyinde faaliyet göstermek üzere ihtisas borsaları da kurulabilir.Bunların kuruluşunda ve çalışma alanlarının genişletilip daraltılmasında Birliğin görüşü alınır.
Borsalar kotasyonlarına dahil bulunan ürünlerle sınırlı olmak üzere umumi mağazacılık yapabilirler. Depolarına konulan borsaya tabi maddeler ile ilgili olarak, makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetler düzenleyebilirler. 2699 sayılı Umumi Mağazalar Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ve dördüncü fıkrasının (a) bendi bunlar hakkında uygulanmaz.
Borsalar ve diğer kuruluşlarca düzenlenen makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetlerin cirosu suretiyle de borsalarda alım satım yapılabilir. Borsada işlem gören malı temsil eden diğer senetler ile vadeli işlem ve opsiyon işlemleri sözleşmeleri de kıymetli evrak hükmündedir.Bu senetlerin hangi kuruluşlarca düzenlenebileceği,senetlerde aranacak şart ve nitelikler,alım satım yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle tesbit olunur.
Alivre ve vadeli alım satımlarda borsalarca düzenlenerek kullanılan sözleşmeler güvenceye bağlanmış olmaları koşuluyla Türk Ticaret Kanununun 743 üncü maddesinde belirtilen cirosu kabil diğer senetler gibi ciro edilebilir. Bu şekilde güvenceye bağlanmış olan sözleşmelerin cirosu suretiyle de borsalarda alım satım yapılabilir.Bu sözleşmelere hangi hususların yazılacağı ile bu tür satışlara uygulanacak esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Borsalarda, ilgili borsa ve Birliğin de görüşü alınarak borsa kotasyonuna dahil ürünlerle sınırlı olmak üzere vadeli ve opsiyon sözleşmelerinin işlem göreceği vadeli işlem piyasalarını kurmaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
Vadeli işlem piyasalarında işlem gören sözleşmeler damga vergisinden muaftır.
Vadeli ve opsiyon işlemleri sözleşmelerinin nitelikleri,alım satım yöntemleri, bu piyasalarda faaliyet göstereceklerin kuruluş,faaliyet ve denetimesasları ile yükümlülükleri,takas ve saklama sistemi,verilen hizmet karşılığında alınacak her türlü ücret ve teminatlara ilişkin usul ve esaslar ilgili borsa ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Borsalar,bu Kanunda yazılı görevlerini yerine getirebilmek için yeterlialtyapı,donanım ve personeli sağlamak ve örgütlenmelerine ilişkin gerekli hizmet birimlerini ve şubelerini oluşturmak zorundadırlar. Buna ilişkin esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle gösterilir.
Bu madde kapsamında Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanarak çıkarılacak yönetmelikler altı ay içinde yürürlüğe konulur.
348-16
9– 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan hükümlerin metinleri.(Kanunun tümü)
BÖLÜM I
Tarif:
Madde 1 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/1 md.)
Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odaları; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlak ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan Kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır.
Kuruluş:
Madde 2 – (Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/1 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
Madde 3 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/4 md.)
Dördüncü maddede belirtilen kuruluş ve çalışma sahaları içindeki sanayiciler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izniyle ve bu Kanuna göre "Ticaret ve Sanayi Odaları" ndan ayrı olarak Sanayi Odaları kurabilirler.
(Değişik paragraf: 24/6/1995 - KHK - 557/2 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
a. Makine, cihaz, tezgah, alet ve diğer vasıtalar yardımıyla ham yarı mamul, tam mamul herhangi bir maddenin veya enerjinin vasıf, terkip veya şeklini fiziki veya kimyevi surette az veya çok değiştirerek veya bu hammaddeleri işleyerek kıymetlendirmek suretiyle imal veya istihsal yapanlar;
b. Yılın fiili çalışma günleri ortalamasına göre, muharrik kuvvet kullananlarda 5, kullanmayanlarda 10 kişi çalıştırmak. Ancak aşağıdaki işletmelerin vasıfları yukarıdaki fıkralara uysa bile işletenler "Sanayici" sayılamazlar:
(1) Seri halinde hazır elbise yapmayan terziler, fabrika halinde işlemeyen fırınlar, lokantacı, elbise temizleyici ve benzerleriyle mamullerini toptan satmayıp perakende olarak doğrudan doğruya müstehlike satan kunduracı, şekerci, tatlıcı gibi işletmelerin sahipleri;
(2) Devlet tarafından işletilen telli ve telsiz telefon ve telgraf, radyo ve televizyon istasyon ve santralleri, şehir ve kasaba ve köylerdeki su temizleme, süzme ve dağıtma tesisleri;
(3) Arazide ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yollarıyla nebat, hayvan veya hayvan mahsullerinin, bizzat yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesi işlerine tahsis edilen yerler. (Bu işletmelerin, işlemek üzere, istihsalleri nevinden hariçten hammadde almamaları şarttır.)
(4) Sanat okul ve enstitüleri, meslek kursları ve cezaevlerindeki atölyeler gibi öğretim ve eğitim amacıyla işletilen yerler;
(5) Doğrudan doğruya Milli Savunma Bakanlığı teşkilatına bağlı olarak çalıştırılan askeri sanayi müesseseleri.
Yukarı fıkralardaki sanayici tarifi yalnız bu Kanuna münhasırdır.
Kuruluş ve çalışma sınırları:
Madde 4 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/5 md.)
Kuruluş ve çalışma alanları; ticaret ve sanayi odaları ile ticaret odaları için ilçe deniz ticaret odaları ile sanayi odaları için ise il sınırlarıdır.
a) Ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası bulunmayan ilçeler buradaki tacirlerin ticaret sicili işlemlerinin yürütüldüğü odanın çalışma alanına dahil sayı-
——————————
(1) a - Bu Kanunda geçen "Uzuv" deyimi "Organ", "genel katip" ibaresi Genel Sekreter", "Ticaret Bakanlığı" ve "Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı" deyimleri"Sanayi ve Ticaret Bakanlığı" olarak 17/4/1986 tarih ve 3277 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
b - Kanunun başlığı, 24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değiştirilmiş şeklidir.
c- Bu Kanunda değişiklik yapan ve bazı maddeler ekliyen 3/5/1983 tarih ve 63 sayılı 6/9/1983 tarih ve 82 sayılı KHK.ler, T. B.M.M. nin 17/10/1984 tarih ve 9 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
348-17
lırlar. Aynı belediye sınırı içinde bulunan bütün ilçeler ve idari taksimat itibariyle bu ilçelerden birine bağlı olupta belediye sınırı dışında kalan ve ayrı belediyesi bulunan yerlerde odanın çalışma alanı içine alınırlar.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, Odalar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle, ticaret ve sanayi odalarıyla ticaret odalarının çalışma alanları il sınırını aşmamak üzere genişletilip daraltılabilir.
b) Deniz ticret odalarının çalışma alanları, Odalar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından gerekli görüldüğünde genişletilip daraltılabilir.
c) Sanayi odalarının çalışma alanı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından, çevre illeri veya bunların ilçelerini kapsayacak şekilde genişletilip daraltılabilir. Bir yerin sanayi odası çalışma alanına alınabilmesi için o yerde mevcut sanayicilerin % 51'inin yazılı isteği ile Birliğin görüşü de alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iznine bağlıdır. Bu yerlerin, sanayi odasının çalışma alanından çıkartılmaları da aynı usul ve esaslarla yapılır.
Bir odanın çalışma alanı içinde aynı unvanda başka bir oda kurulamaz. Ticaret odalarının çalışma alanına giren yerlerde, sanayi odaları şube teşkilatı kurabilirler.
Odaların görevleri:
Madde 5 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/6 md.)
Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odalarının görevleri şunlardır:
a) Mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayinin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak,
b) Ticaret ve sanayii ilgilendiren bilgi ve haberleri derleyerek ilgililere ulaştırmak, resmi makamlarca istenecek bilgileri vermek ve bilhassa ticaret ve sanayi erbabının mesleklerinin icrasında ihtiyacı olabilecek her çeşit bilgiyi müracaatları halinde kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaştırmak,
c) Ticaret ve sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki, iktisadi, ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri yapmak, başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydetmek ve mümkün olan vasıtalarla yaymak,
d) 27 nci maddedeki belgeleri tanzim ve tasdik etmek
e) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak,
f) Mevzuatla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve bu Bakanlığa bağlı müesseselere verilecek işlerin odalara tevdii halinde bunları yapmak,
g) Meslek faaliyetlerine ait mevzular hakkında bakanlıklara, illere ve belediyelere tekliflerde ve dileklerde bulunmak,
h) Bölgeleri içindeki ticari teamülleri tespit edip, örf ve adet haline getirmek,
ı) Ticaret ve sanayi erbabınca riayet edilmesi mecburi mesleki karar alabilmek,
j) Deniz ticaretinin kamu yararına, milli ulaştırma ve deniz ticareti politikasına uygun şekilde gelişmesine çalışmak,
k) Milli ve milletlerarası deniz ticaretine ait incelemeler yapmak ve bu konudaki bilgileri sağlamak, limanlarımız arası ve yurt dışı navlun, acenta komisyonu ve ücretleri ile liman masrafları gibi bilgileri toplamak ve bunları mümkün olan vasıtalarla en seri şekilde yaymak, dünya deniz ticaretindeki en son gelişmeleri izlemek, istatistikler tutmak ve bunları ilgililere duyurmak,
l) Deniz ticaretine ait ticari örf, teamül ve uygulamaları tespit etmek, navlun anlaşmaları, konişmento ve benzeri evraka ait tip formları hazırlamak,
m) Yabancı gemi sahip ve donatanları ile denizcilikle ilgili müesseselere Türkiye limanlarının imkanları, çalışma şekilleri, tarifeleri ve liman masrafları hakkında bilgi vermek ve onlardan aynı bilgileri sağlamak,
n) Deniz ticareti ile ilgili milletlerarası kuruluşlara asli üye olmak ve delege bulundurmak,
o) İlgililerin talebi üzerine deniz ticareti ile ilgili ihtilaflarda hakemlik yapmak,
p) Deniz acenteliği hizmet ücret tarifelerini hazırlamak ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının tasdikine sunmak,
r) Odalar, bunlardan başka yürürlükteki mevzuat hükümleri dahilinde aşağıdaki görevleri de yapabilir:
(1) Ticaret mallarının vasıf ve keyfiyetinin tayinine yarayıcı laboratuvarlar kurabilir veya bunlara iştirak edebilir,
(2) Milli Eğitim Bakanlığının müsaadesi ve denetiminde ticaret, denizcilik ve sanayi kursları açabilirler, açılan kurslara yardımda bulunabilirler, memleket içinde ve dışında ihtiyaç duyduğu alanlar için öğrenci okutabilirler ve stajyerler bulundurabilirler,
348-18
(3) İlgililerin talebi halinde, ticari ve sınai ihtilaflarda hakem olabilirler,
(4) Mahalli veya bölge sergileri, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, kredi müesseseleri ve mevzuları dahilinde kulüpler, müzeler ve kütüphaneler açabilirler veya açılmış veya açılacaklara katılabilirler,
(5) Yetkili bakanlıkça tayin edilen sahalarda, sanayi siteleri veya organize sanayi bölgeleri kurabilirler ve yönetebilirler. (1)
Temsil ve imza yetkisi:
Madde 6 – Odaları protokolde meclis başkanı veya başkanın tevkil edeceği meclise dahil kimseler temsil eder.
Odanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır.
Yönetim kurulu başkanları veya başkan vekilleriyle diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları odaları ilzam eder.
Ehliyet:
Madde 7 – Odalar, meclisleri karariyle gayrimenkul mal almıya, satmaya ve rehin etmeye, ödünç para almaya, sosyal yardımlarda bulunmaya yetkilidirler.
Ajanlıklar:
Madde 8 – Bir yerde mevcut tacir ve sanayicilerin miktarı başlıbaşına bir odayı yaşatmaya kafi gelmediği takdirde oradaki müseccel tacir veya sanayicilerin % 60 ının yazılı isteği ve bağlanmak istediği oda meclisinin muvafakati üzerine en yakın ticaret ve sanayi odasına veya ticaret odasına ajanlık olarak katılmalarına Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca izin verilir.
Ajanlık bir şahıs tarafından temsil olunur.
Ajanın mahalli tacir veya sanayiciden olması şarttır.
Ajanlığın ayrılması veya kaldırılması da kuruluşlarındaki esaslara göre yapılır. Ancak bu ayrılma veya kaldırılma taraflarca en az bir ay evvel haber verilmek şartiyle mütaakıp yılbaşında yürürlüğe girer.
Kayıt mecburiyetinde olanlar:
Madde 9 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/7 md.)
Ticaret siciline kayıtlı tacir ve bu Kanuna göre sanayici sıfatını haiz tüm gerçek ve tüzelkişilerle şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerin bu Kanun gereğince mensup olacakları odalarına veya ajanlıklarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Sermayesinin tamamı Devlete ve özel idarelere veya belediyelere veya bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle bunların şubeleri, özel kanun veya sözleşme ile kurulmuş olup, Devletin ve özel idarelerin veya belediyenin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler veya bunların şubeleri ve fabrikaları bulundukları yerlerin odalarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bulunan veya muhasebesi merkezde tutulduğu ve müstakil sermayesi olmadığı halde kendi başına ticari muamele yapan yerler şube addolunur
Sanayi odaları kurulan yerlerde, bu Kanunun tarifine uyan sanayiciler, sanayi odalarına kaydolunmakla ticaret odalarına kaydolunma mükellefiyetini yerine getirmiş olurlar. Ancak sanayiciler kendi sanayi mamullerini satmak üzere birden fazla satış yeri açtıkları takdirde fazlası için satış yerlerinin bulunduğu ticaret odaları veya ticaret ve sanayi odalarına da kaydolunmaya mecburdurlar.
Sanayici, kendi sanayi mamullerinin satışı dışında başka ticari işlerle uğraştığı takdirde ticaret odasına da kaydolunmaya mecburdur.
Sanayi işletmesi sahiplerinin, işlerinin icabı olarak meşgul oldukları ticaret işleri bunların sanayici vasfını kaldırmaz. Bu gibiler arzu ettikleri takdirde ticaret odalarına da girmekte muhtardırlar.
Deniz ticareti ile uğraşan aşağıda yazılı Ticaret Siciline kayıtlı gerçek ve tüzelkişiler, Deniz Ticaret Odasına kaydolma zorunluluğundadırlar.
a) Gemi sahipleri, donatanlar ve donatma iştirakleri, gemi işletenler,
b) Gemi acenteleri,
c) Gemi alım satım navlun komisyoncuları, forvarderler,
d) Stivedor ve puantaj firmaları,
——————————
(1) Bu maddenin uygulanmasında ek 6 ncı maddeye bakınız.
348-19
e) Gemi klas müesseseleri, deniz sigorta müesseseleri ve acenteleri ile deniz ekspertiz kuruluşları ve sürveyörleri,
f) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Deniz malzemesi, kumanyacılar ve sanayi mal-
zemesi alım satımı yapan firmalar, bunker işiyle uğraşan firmalar,
g) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Marina ve liman işletme firmaları,
h) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Balıkçılıkla ilgili gemi işleten firmalar.
i) (Ek: 24/6/1995 - KHK - 557/3 md.; İptal; Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
Deniz ticareti ile uğraşan, sermayesinin tamamı Devlete, belediyelere veya özel idare yahut bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle, özel kanun veya sözleşme ile kurulmuş olup Devletin, İktisadi Devlet Teşekküllerinin özel idare veya belediyelerin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler, bulundukları ilin Deniz Ticaret Odasına kaydolmakla mükelleftirler.
Durum değişikliğinin bildirilmesi mecburiyeti:
Madde 10 – Odaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Kanununa göre tescil ve ilanı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren bir ay içinde odalara ve borsalara bildirilmesi mecburidir.
Bütçeler:
Madde 11 – Odalarla bunlara bağlı ajanlıkların bütçeleri, muhasebe usullerine uygun olarak, yönetim kurullarınca hazırlanır ve meclislerce tasdik olunur.
Odalarda bütçeler, takvim yılına göre tanzim olunur (1).
Bütçelerden sarfiyat:
Madde 12 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/8 md.)
Odalar bütçelerinden sarfiyat, başkan veya başkanvekilleri ile genel sekreterin, genel sekreter bulunmadığı hallerde muhasip üyenin imzası ile yapılır.
Yönetim kurullarının önerisi üzerine meclislerce saptanan miktar kadar sarfiyat, sonradan yönetim kurulunun tasdikine sunulmak şartıyla, genel sekreter tarafından re'sen yapılır.
Oda meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5 ve 7 kişiden, üye sayısı 10 000'i aşan odalarda 5, 7 ve 11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Komite kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.
Meslek komitelerinin süresi 4 yıldır.
Mesleklerin gruplandırılmasında uyulacak esaslar ile meslek grupları üye sayılarının tespiti, Birlikçe hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Meslek komitesi başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre Meclis tarafından tespit edilecek miktarlarda huzur hakkı verilebilir.(2)
Meslek komitelerinin görevleri:
Madde 15 – Meslek komitelerinin görevleri şunlardır.
a) Oda meclisi için üyelerini seçmek;
b) Kendi konuları içinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri, meclis veya yönetim kuruluna teklif etmek;
c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından kendi mesleklerine ait işler hakkında yapılacak müracaatları tetkik ederek cevaplandırmak.
——————————
(1) Bu maddenin uygulanmasında ek 5 inci maddeye bakınız.
(2) Bu maddenin uygulanmasında ek 2 nci ve 7 nci maddelere bakınız.
348-20
Meclisler:
Madde 16 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/10 md.)
(Değişik: 17/4/1986 - 3277/5 md.) Oda meclisleri meslek komitelerince seçilecek 2'şer kişi ile kurulur. Ancak üye sayısı 10 000'i aşan odalarda meclisler; 5 ve 7 kişilik meslek komitelerince 2'şer ve 11 kişilik meslek komitelerince seçilecek 3'er kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Meclis üyeliğine seçilenler, aynı faaliyet sınırları içinde bulunan odalar ve borsaların meclislerinin ancak birinde görev alabilirler.
Oda meclislerinin görev süreleri 4 yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.
Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir.
Meclis başkanları ve vekilleri yönetim kurulu üyeliğine seçilemezler.(1)
Meclislerin görevleri:
Madde 17 – Odalar meclislerinin görevleri şunlardır:
a) Oda yönetim kurulu üyelerini seçmek;
b) Genel olarak odalar gayelerinin gerçekleştirilmesi hususunda gereken her çeşit karar ve tedbirleri almak;
c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;
ç) Riayeti mecburi mesleki karar almak;
d) Bölgeleri içindeki ticari ve sınai örf ve adetleri tesbit etmek;
e) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;
f) Tüccarlar arasında doğacak ihtilafları çözmek üzere hakem heyeti seçmek, mahkemeler tarafından istenecek hakem ve bilirkişi listelerini tasdik etmek;
g) Odaya kayıtlı üyeler hakkında yönetim kurulunca teklif olunacak cezaları karara bağlamak;
h) Yıllık bütçe ve kesinhesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek ve mesuliyeti görülenler hakkında takibata karar vermek,
ı) Gayrimenkul alımına ve satımına veya rehin edilmesine ve ödünç para alınmasına, sosyal yardımlarda bulunulmasına karar vermek;
i) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;
j) Gerek odalara kayıt mecburiyetine tabi olup olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaallik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik ve kesin karara bağlamak;
k) Mesleklere ve meselelere göre ihtısas komisyonları kurmak;
l) Yönetim kurulu tarafından inha olunacak genel sekreteri tayin etmek;
m) Memleket içi ve dışı sınai, ticari ve ekonomik teşekküllere üye olmak ve kongrelerine delege göndermek;
n) Muhabir ve fahri üye kabulüne karar vermek.
Yönetim kurulları:
Madde 18 – (Değişik: 24/12/1981- 2567/11 md.)
Yönetim kurulları,meclisin kendi üyeleri arasından 2 yıl için seçeceği 5-11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Kurul kendi üyeleri arasından iki yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer.
Madde 19 – Odalar yönetim kurullarının görevleri şunlardır:
a) Mevzuat ve Meclis kararları dairesinde oda işlerini yürütmek;
b) Bütçeyi, kesinhesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara mütaallik raporları oda meclisine vermek;
c) Aylık muvazeneyi oda meclisine, tasdik edilmek üzere sunmak;
ç) Oda genel sekreterini meclise inha etmek, diğer oda memur ve hizmetlilerinin tayin ve azillerini, terfi ve tecziyelerini icra etmek;
d) 74 üncü madde gereğince ihtar, tevbih vermek ve oda meclislerince verilecek cezaları tatbik etmek;
e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere meclise sunmak;
——————————
(1) Bu maddenin uygulanmasında 2 nci ve 7 nci ek maddelere bakınız.
348-21
f) Ticari kefaletleri ve tüzükte gösterilecek belgeleri tasdik etmek;
g) Odanın bir yıllık çalışmaları ve bölgenin iktisadi ve sınai durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp meclise vermek;
h) İç yönetmeliği meclisin tasdikına sunmak;
ı) Ticaret ve sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, çalışma sınırı içindeki ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydeylemek ve bunları münasip vasıtalarla yaymak.
Yönetim kurulu yetkilerinin devri:
Madde 20 – Yönetim kurulu, lüzumu halinde, yetkilerinden bir kısmını üyelerinden bir veya birkaçına veya genel sekretere devredebilir.
Toplantılar:
Madde 21 – Odalar yönetim kurulları en az haftada bir defa, meclisleri ve meslek komiteleri başkanının daveti üzerine her vakıt ve her halde ayda bir defa kendiliklerinden toplanırlar.
Madde 22 – "Ticaret odaları" ile "Sanayi odaları" nın ayrı kurulduğu yerlerde odalar yönetim kurulları, alınacak mesleki kararlarda diğer odanın istişari mahiyette mütalaasını sorar. Mütalaası sorulan oda 48 saat içinde görüşünü bildirir.
Odalar yönetim kurulları diğer odaların verdikleri mesleki kararlara mahallin en büyük mülkiye amiri nezdinde itiraza yetkilidir. Bu halde her iki oda yönetim kurulları mahallin en büyük mülkiye amirinin daveti ve onun başkanlığı ve varsa o yerdeki Sanayi ve Ticaret Bakanlığının mümessili huzuru ile toplanarak ihtilafı çözerler. Uyuşulamadığı takdirde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı hakem olur.
Ayrıca üç ayda bir defa, iki oda yönetim kurulu toplanarak mesleki mevzularda görüş birliğine varırlar.
Toplanma ve müzakere şekli tüzükte gösterilir.
Odalar genel sekreterleri:
Madde 23 – Odaların, işlerini çevirmekle görevli ve oda yonetim kurulu ve meclisi toplantılarında oy sahibi, birer genel sekreteri bulunur. Lüzumu halinde yönetim kurulları bir genel sekreter yardımcısı tayin edebilir
Nüfusu 100 000 den fazla olan yerlerde bu yardımcılar birden fazla olabilir.
Genel sekreterleri yönetim kurulunun inhasiyle meclis tarafından tayin olunur. Genel Sekreterlerin terfi, tecziye ve azilleri tayinlerindeki esaslara göre yapılır.
Genel sekreterin vazifeleri ve hangi hallerde imzaya yetkili oldukları tüzükte gösterilir.
BÖLÜM III
Odaların Gelirleri
Gelirler:
Madde 24 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/12 md.)
Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Deniz Ticaret Odalarının gelirleri şunlardır:
a) Kayıt ücreti,
b) Yıllık aidat,
c) Munzam aidat,
d) Yapılan hizmetler karşılığı ücretler,
e) Vesika harçları,
f) Yayın gelirleri,
g) Bağış ve yardımlar,
h) Misil zamları,
ı) Para cezaları,
j) İştirakler karı,
k) Yabancı gemilerden alınacak ücretler,
l) Diğer gelirler.
Kayıt ücreti ve yıllık aidat:
Madde 25 – (Değişik: 27/5/1988-3452/1 md.)
Üyenin odaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.
(Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/4md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
(Ek fıkra: 24/6/1995 - KHK-557/4 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
348-22
Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarları Birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tespit olunur. Tarifeler oda yönetim kurulunun tespiti, meclisin teklifi ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.
Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, Yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde oda meclisine itiraz edebilirler. İtirazlar meclisce karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunmaz.
Yıllık aidat her yılın Mayıs ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir.Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücreti ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.
Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücreti ve yıllık aidatlar için 6l83 sayılı Kanun uyarınca yürurlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek kayıt ücreti veya yıllık aidat ile birlikte tahsil edilir.
Munzam Aidat ve Navlun Hasılatından Alınacak Pay
Madde 26 – (Değişik:27/5/1988 - 3452/2 md.)
A) Munzam Aidat
(Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/5 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Birden fazla odaya kayıtlı bulunanların munzam aidatı odaların ayrı bulundukları yerlerde Birlik'çe teklif edilen Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen odalar tarafından tahsil olunur. Ancak kayıtlı bulundukları odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak muteakip takvim yılının azami ilk üç ayı içinde paylaşılır.
Zarar eden sanayici ve tacirler o yıl için munzam aidat ödemezler.
Çalışma alanları içinde birden fazla şubesi bulunan üyelerin munzam aidatı bütün şubelerden elde ettikleri Gelir veya Kurumlar Vergisine matrah teşkil eden ticari ve sınai kazanç toplamı üzerinden hesaplanır.
Müstakil bilançosu yapılan kurum ve müessese şubeleri ile fabrikalarının munzam aidatı şube veya fabrikanın bulunduğu mahallin odasına ödenir.
Bir tüzelkişiliğin merkez, şube ve fabrikalarının değişik yerlerde olması, fakat bilançolarının merkezde tutulması halinde munzam aidat merkez tarafından mahalli odaya ödenir. Bu oda tahsil ettiği munzam aidatı diğer odalar arasında müteakip takvim yılının ilk üç ayı içinde eşit olarak bölüştürür.
(Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/5 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
Munzam aidat mayıs ve ekim aylarında iki eşit taksitte ödenir.Önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin munzam aidatları ise kendilerine tebliğ edildiği yılın sonuna kadar ödenir.
Üyeler, ticari ve sınai kazançlarına ait bilgileri ve bilançolarını talep vukuunda odalara vermek zorundadırlar. Ayrıca odalar, 2l3 sayılı Vergi Usul Kanununun 5 inci maddesi hükmü çerçevesinde vergi dairelerinden bilgi isteyebilirler. Üye tarafından bilançonun verilmemesi ve vergi dairesinden de sağlanamamasıhalinde bir önceki yılın munzam aidatı geçici olarak aynen tahakkuk ettirilir.
B) Navlun Hasılatından Alınacak Oda Payları
Türkiye limanlarında faaliyet gösteren ve Türkiye'de herhangi bir odaya kayıtlı olmayan yabancı bayraklı gemilerin Türk limanlarında sağladıkları tüm navlun hasılatı üzerinden uluslararası uygulama gözönüne alınmak suretiyle binde beşi geçmemek kaydıyla oda meclisince tespit, Sanayi ve Ticeret Bakanlığınca onaylanacak orana göre hesap edilecek meblağ Bakanlıkça tayin edilecek ödeme süresi içinde kendileri, temsilcileri veya acentaları tarafından ilgili liman bölgesindeki deniz ticaret odasına veya bu oda teşkilatının henüz kurulmadığı yerlerde ise ticaret veya ticaret ve sanayi odasına ödenir.
C) Bu maddede düzenlenmiş olan munzam aidat ile gemilerden alınacak oda paylarının süresinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek munzam aidat veya navlun hasılatındaki oda payı ile birlikte tahsil olunur.
Ücretler ve vesika harçları:
Madde 27 – (Değişik: 27/5/1988 - 3452/3 md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/6/1995 - KHK-557/6 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Odalarca düzenlenecek veya onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.
a) Menşe şahadetnameleri,
b) Fatura suretlerinin tasdiki,
c) Rayiç fiyatların tasdiki,
d) Ticari ve sınai eşya numunelerinin vasıflarının tasdiki,
e) Yed'i vahit ve tek imalatçılık belgeleri,
f) Bilirkişi ve eksper raporları,
g) Kefaletname ve taahhütnamelerde yazılı imza sahiplerinin odalardaki sicil
durumunu gösteren tasdik ve şerhler,
h) Ticari kefalet tasdikleri,
i) Sınai ve ticari mahiyette belge ve kapasite raporları,
j) Tahsis ve sarfiyat belgeleri,
k) Kalite, yeterlik ve numune belgeleri,
l) Kayıtlı üyelerin imzalarının tasdiki,
m) Oda mensuplarına ait kayıt ve sicil suretleri ile üye kimlik kartları,
n) Ticari itibar şahadetnamesi mahiyetinde olmamak üzere ticaret ve sanayi erbabının mahrem olmayan sicilleri hakkında yazılı veya sözlü sorulara cevaplar,
o) İş makineleri tescil belgesi,
p) ATA Karneleri ve ATR belgeleri,
r) Mucbir sebep belgeleri,
s) Alınacak ücretin miktar ve oranları uluslararası uygulama gözönüne alınarak tespit edilmek suretiyle Türk ve Yabancı bayraklı gemilere verilecek hizmetler,
t) Ticari ve Sınai mahiyette diğer her türlü belge ve bilgiler ile hizmetler,
(Değişik son fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/6 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Ayrılacak fon:
Madde 28 – (Değişik: 27/5/1988 - 3452/4 md.)
Odalar ve Borsalar her yıl tahsil edilen gelirlerinin %10'unu bu Kanunun 5 inci bölümündeki gayelere sarf edilmek üzere birlik adına Birlik Yönetim Kurulunun tayin edeceği milli bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar.
Birlik aidatları bir yıl önceki fiili gelir üzerinden hesap edilerek müteakip yılın Haziran ve Aralık aylarında eşit iki taksitte yatırılır.
Bu süreler içinde yatırılmayan aidat ve taksitler için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek aidatla birlikte tahsil olunur
Fiili gelir deyimine, oda ve borsaların gelirlerini teşkil eden ve bu Kanunun 24 üncü ve 55 inci maddelerinde sayılan bütün gelirler dahil olup bu maddelerde bahsi geçen "diğer gelirler" ve "türlü gelirler" ibareleri menkul ve gayrimenkul sermaye iratları, döviz gelirleri ile sair gelirleri de kapsar.
Huzur hakkı:
Madde 29 – Oda yönetim kurulu ve meclisi üyelerine, iştirak edecekleri toplantılar için huzur hakkı verilir.
Odalar yönetim kurulları üyelerine verilecek huzur hakkını meclisler, meclis üyelerine verilecek huzur hakkını birlik genel kurulları tesbit ederler.
BÖLÜM IV
Organların Feshi ve Odaların Lağıv ve Tasfiyeleri
Organların feshi:
Madde 30 – Odalar organlarının feshi aşağıdaki esaslarla yapılır:
a) Yönetim kurullarının feshi;
Oda meclisleri; yönetim kurullarını lüzum gördükleri hallerde, her zaman değiştirip yenilerini seçmek hakkını haizdirler. Yeni yönetim kurulu feshedilenin süresini tamamlar;
b) Oda meclislerinin feshi;
1. Oda meclisleri mürettep adeddeki üyesinin yarısından fazlasının yazılı talebi ve yine mürettep adeddeki üyenin üçte ikisinin bu talep üzerine vereceği kararla kendi kendini fesheder. İki toplantıda bu nisap bulunmadığı takdirde bir yıl süre ile fesih talebinde bulunulamaz;
348-24
2. Çalışmalarını mesleki ahlak ve memleketin genel menfaatleriyle ahenkli olarak yürütmiyen, mevzuata uymıyan, görevlerini iyiye kullanmıyan ve birlik kararlarına riayet etmiyen (oda meclisleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca feshedilir.) (1)
Bu hallerde meclis yeniden teşkil olunur. Yeni meclis eski meclisin süresini tamamlar. Feshedilen organların yeniden teşekkülüne kadar bu kanunla gösterilen vazifelerin ne şekilde ifa edileceği Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca gösterilir.
Lağıv ve tasfiye:
Madde 31 – Odaların lağıv ve tasfiyesi aşağıdaki esaslarla yapılır:
Odaya kayıtlı mürettep adedin üçte biri miktarındaki üyenin meclise yazılı bir teklif yapması, bu teklif üzerine oda meclisinin mürettep adedinin üçte iki ekseriyetle lağıv ve tasfiye için plebisite karar vermesi, en çok üç gün devam eden bir plebisit yapılması, plebisit neticesinde mukayyet bütün azanın yüzde altmışının lağıv ve tasfiyeyi tasvip etmesi şarttır.
Bu plebisitin yapılış tarzı tüzükte gösterilir. Bu suretle lağvına karar verilen oda hakkında Ticaret Kanununun anonim ortaklıkların tasfiyelerine ait hükümleri tatbik olunur.
Tasfiye halinde menkul ve gayrimenkul mevcutlar paraya çevrilir.
Bu paralar birliğe yediemin sıfatiyle, tevdi olunur ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının göstereceği milli bir bankada saklanır. Kaldırılan oda üç yıl içinde aynı mahalde yeniden kurulduğu takdirde birlik bu parayı yeni odaya geri verir. Bu süre içinde aynı mahalde oda kurulmadığı takdirde bu paralar Sanayi ve Ticaret Bakanlığının muvafakatiyle bu kanunda yazılı odaların maksat ve görevlerine uygun şekilde sarfolunur.
"Ticaret ve sanayi odaları"nın lağvı neticesinde hasıl olan paralar o yerde ticaret odası ve sanayi odası ayrı ayrı kurulduğu takdirde yarı yarıya paylaşılır.
Ticaret Borsaları
Tarif
Madde 32 – "Ticaret borsaları",kanunda yazılı esaslar dairesinde borsaya dahil maddelerin alım ve satımı ve fiyatlarının tesbit ve ilanı işleriyle meşgul olmak üzere kurulan tüzelkişiliği haiz kamu kurumlarıdır.
Kuruluş:
Madde 33 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/16 md.)
Ticaret borsaları ticari ihtiyaçların lüzumlu kıldığı yerlerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kurulur.
İl borsalarının çalışma alanı bulundukları il (o il içindeki ilçe borsalarının çalışma alanları hariç), ilçe borsalarının çalışma alanı ise ilçe sınırlarıdır. (Değişik cümle: 24/6/1995 - KHK - 557/7 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Borsalar çalışma alanları içinde meclisleri kararı ile şubeler açabilirler.
Borsaların görevleri:
Madde 34 – Ticaret borsalarının görevleri şunlardır:
a) Borsaya dahil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tescil etmek;
b) Borsaya dahil maddelerin her günkü fiyatlarını usulü dairesinde, tesbit ve ilan etmek;
c) Alıcı ve satıcının teslim ve tesellüm ve tediye bakımından vecibelerini, her tipin asgari vasıflarını ve muamelelerin tasfiye şartlariyle fiyatlar üzerine müessir şartları, ihtilaf husulünde ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Türkiye Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin tasdikiyle tekemmül eden genel kaide ve hükümler vücude getirmek;
ç) Yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takibederek fiyat haberleşmesi yapmak;
d) Borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tesbit etmek üzere laboratuvar ve teknik bürolar kurmak ve kurulmuşlara katılmak;
e) Sair mevzuatla ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak;
f) Borsaya ait örf ve adetleri tesbit ve ilan etmek.
Temsil ve imza yetkisi:
Madde 35 – Borsaları protokolde meclis başkanı veya başkanın tevkil edebileceği, meclise dahil, kimseler temsil eder.
Borsanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu başkanları veya başkanvekilleriyle, diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları borsaları ilzam eder.
——————————
(1) Bu bentdeki "Oda Meclisleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca feshedilir." ibaresi Anayasa Mahkemesinin 12/7/1963 tarih ve E. 1963/117, K. 1963/191sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
348-25
Ehliyet:
Madde 36 – Borsalar, gayrimenkul mal almaya, satmaya ve rehin etmeye,ödünç para almaya, bağışta bulunmaya yetkilidirler.
Kayıt mecburiyetinde olanlar:
Madde 37 – Ticaret borsalarına dahil maddelerin alımı veya satımı ile iştigal edenler, bulundukları yerin ticaret borsalarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Bu mecburiyetlere riayet etmiyenlerin kayıtları borsalarca re'sen yapılır ve kendilerine tebliğ edilir
Borsaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Kanununa göre tescil ve ilanı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren bir ay içinde borsaya bildirilmesi mecburidir.
"Borsaya kayıtlı maddelerin müstahsılları veya amilleri borsalara kaydolmaksızın dahi kendi mallarını borsada satabilirler." (1)
Bütçeler:
Madde 38 – Borsaların bütçeleri, (Birlikçe hazırlanacak tipe ve tesbit olunacak) muhasebe usullerine uygun olarak yönetim kurullarınca ihzar ve meclislerce tasdik olunur.
Bütçelerden sarfiyat, borsa yönetim kurulları başkanları veya başkanvekilleriyle genel sekreterlerin müşterek imzalariyle yapılır.(2)
Borsa meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5 ve 7 kişiden, üye sayısı 10 000'i aşan borsalarda 5, 7 ve 11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Komite, kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.
Meslek komitelerinin süresi 4 yıldır. Mesleklerin gruplandırılmasında uyulacak esaslar ile meslek grupları üye sayılarının tespiti birlikçe hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Meslek komitesi başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre Meclis tarafından tespit edilecek miktarlarda huzur hakkı verilebilir. (3)
Meslek komitelerinin görevleri:
Madde 41 – Borsa meslek komitelerinin görevleri şunlardır:
a) Borsa meclisi için üyelerini seçmek;
b) Kendi mevzuları dahilinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri yönetim kuruluna teklif etmek, yönetim kurulunun reddi halinde aynı teklifleri meclise yapmak;
c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından, kendi mesleklerine ait işler hakkında yapılacak müracaatları tetkik ederek cevaplandırmak.
Meclisler:
Madde 42 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/18 md.)
(Değişik: 17/4/1986 - 3277/11 md.) Borsa meclisleri meslek komitelerince seçilecek 2'şer kişiden kurulur. Ancak, üye sayısı 10 000'i aşan borsalarda meclisler; 5 ve 7 kişilik meslek komitelerince 2'şer ve 11 kişilik meslek komitelerince 3'er kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Meclis üyeliğine seçilenler, aynı faaliyet sınırları içinde bulunan oda ve borsaların meclislerinin ancak birinde görev alabilirler.
——————————
(1) Bu fıkra hükmü, 2/5/1983 tarihli ve 63 sayılı KHK'nin 4 üncü maddesi ile değiştirilmiş, fakat 17/10/1984 tarih ve 9 sayılı TBMM kararı ile sözü edilen KHK reddedilmiştir. Bu durumda KHK'nin değiştirmiş olduğu hükmün yeniden ve kendiliğinden yürürlüğe girmesi hukuken mümkün görülmemekte ise de bu husus doktrinde tartışmalı olduğundan mezkür hüküm ilk şekliyle muhafaza edilmiştir.
(2) Bu maddenin uygulanmasında ek 5 inci maddeye bakınız
(3) Bu maddenin uygulanmasında ek 2 nci ve 7 nci maddelere bakınız.
348-26
En az 7 meslek grubu kurulamayan borsalarda meclisler borsaya kayıtlı olanların kendi aralarında seçecekleri 14 üye ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Bu takdirde, meslek komitelerinin görevleri meclislerce seçilecek ihtisas komisyonları tarafından yerine getirilir.
Meclislerin görev süreleri 4 yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler. Meclis başkan ve vekilleri yönetim kurulu üyeliğine seçilemezler
Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir. (1)
Meclislerin görevleri:
Madde 43 – Borsa meclislerinin görevleri şunlardır:
a) Borsa yönetim kurulunu seçmek;
b) Genel olarak borsalar gayelerinin gerçekleştirilmesi hususunda gereken her çeşit karar ve tedbirleri almak;
c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;
ç) Bölgeleri içindeki borsa örf, adet ve teamüllerini tesbit etmek ve yayınlamak;
d) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;
e) Kayıtlı üyeleri hakkında yönetim kurulları tarafından teklif edilecek cezaları karara bağlamak;
f) Borsa üyeleri hakkında disiplin cezaları vermek;
g) Borsada cereyan edecek muamelelerden doğacak ihtilafları çözmek üzere hakem kurulunu seçmek;
h) Yıllık bütçe ve kesinhesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek;
ı) Borsaya tabi maddelerden hangilerinin, en geç satış gününü takibeden ilk iş günü içinde, tescil ettirilmek şartiyle borsa yerinin dışında alınıp satılabileceğini tesbit etmek;
i) Borsa dışında yapılan muamelelerde vukua gelecek ihtilafları çözmek üzere, istenecek hakem ve bilirkişi listesini tasdik etmek;
j) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;
k) Mesleklere ve meselelere göre ihtisas komisyonları kurmak;
l) Gerek borsalara kayıt mecburiyetinde olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaallik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik etmek ve kesin karara bağlamak. (2)
Yönetim kurulları:
Madde 44 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/19 md.) (3)
Borsa yönetim kurulları, meclisin kendi üyeleri arasından 2 yıl için seçeceği 5-11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Yönetim kurulu kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer.
Madde 45 – Borsa yönetim kurullarının görevleri şunlardır:
a) Mevzuat ve meclis kararları dairesinde borsa işlerini yürütmek;
b) Bütçeyi, kesinhesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara mütaallik raporları borsa meclisine vermek;
c) Aylık muvazeneyi borsa meclisinin tasdikına sunmak;
ç) Borsa memur ve hizmetlilerinin tayin ve azillerini, terfi ve tecziyelerini icra etmek,
(Son Cümle Mülga: 17/4/1986 - 3277/23 md.)
d) İhtar, tevbih veya para cezaları vermek, borsa meclislerince verilen disiplin cezalarını tatbik etmek;
e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere borsa meclisine vermek;
——————————
(1) Bu maddenin uygulanmasında 2 nci ve 7 nci ek maddelere bakınız.
(2) Bu maddenin uygulanmasında 6 ncı ek maddeye bakınız.
(3) Bu maddenin uygulanmasında 2 nci ve 7 nci ek maddelere bakınız.
348-27
f) Tüzükte gösterilen belgeleri tasdik etmek;
g) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;
h) Borsaya ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki borsaya ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin borsa fiyatlarını tesbit ve münasip vasıtalarla ilan etmek;
1) (Mülga: 17/4/1986 - 3277/23 md.)
i) Borsa dışında vukua gelecek anlaşmazlıkları çözmek üzere istenilecek hakem ve bilirkişi listelerini tanzim etmek.
Yönetim kurulu görevlerinin devri:
Madde 46 – Yönetim kurulu,lüzumlu hallerde, yetkilerinden bir kısmını yönetim kurulu üyelerinden birine veya bir kaçına veya genel sekretere devredebilir.
Toplantılar :
Madde 47 – Yönetim kurulu en az haftada bir defa meclisleri ve meslek komiteleri lüzumu halinde ve başkanın daveti üzerine her vakit ve her halde ayda bir defa kendiliklerinden toplanırlar.
Genel sekreter:
Madde 48 – Geliri 50 000 liradan fazla olan borsalarda meclisler tarafından tayin olunan bir genel sekreter bulunur.
Genel sekreterler borsa yönetim kurulları ve meclislerinde oy sahibidir.
Genel sekreterler borsa muamelelerini tedvirle görevlidir.
Borsa komiseri:
Madde 49 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/20 md.)
Ticaret borsalarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca atanan bir borsa komiseri bulunur.
Borsa komiseri borsalardaki günlük alım, satım işlerini ve fiyat hareketlerini takip, borsanın her türlü kayıtlarını ve borsada aracılık yapanların muamele ve defterlerini, alım satımların borsaya tescil edilip edilmediğini tespit amacıyla, borsa konusu maddelerin alım ve satımını yapanların her türlü defter ve kayıtlarını denetler.
Borsa komiserleri borsa meslek komiteleri, meclis ve yönetim kurulu toplantılarına müşahit olarak katılırlar.
Alım satım:
Madde 50 – (Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/8 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
Madde 51 – (Mülga: 17/4/1986 - 3277/23 md.)
Borsaya tabi maddeler:
Madde 52 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/21 md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/9 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Borsa çalışma alanı içerisinde borsaya dahil maddelerin en az miktarlarının üstünde kalan miktarlarının alım ve satımının borsa dışında yapılması yasaktır.
Bu maddelerin, en geç muamele yapıldığı günü takip eden ilk iş günü içinde borsaya tescil ettirilmesi şartı ile borsa yerinin dışında alınıp satılmasına meclisce önceden karar verilebilir. Ancak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı borsalarca alınacak bu gibi istisnai kararları kısmen veya tamamen geçici veya daimi olarak yürürlükten kaldırabilir.
Borsalara dahil maddelerin en az miktarları üstünde yapılan alım satım muamelelerinin borsalara tescili zorunludur.
Ancak borsaların sınırları dışında alım satım yapan taraflardan biri tacir veya sanayici sıfatını haiz olmayan müstahsil ise tescil mecburiyeti ve tescil ücretini ödeme mükellefiyeti tacir ve sanayici olan diğer tarafa aittir. Alım satım yapan tarafların her iki tarafı da tacir veya sanayici sıfatını haiz olmayan müstahsil ise tescil mecburiyeti tatbik edilmez.
Tescil yükümlülüğü aşağıdaki şekilde yerine getirilir.
a) Alıcı ve satıcının aynı borsanın çalışma alanı içinde bulunmaları halinde,muamele borsa örf ve adetlerine göre tespit olunan tarafça o borsaya tescil ettirilir ve tescil ücreti ödenir.
Tescil ile yükümlü olan tarafın yokluğu halinde, diğer taraf tescili yaptırmak ve ücretini ödemekle yükümlüdür.
b) Alıcı veya satıcıdan birinin borsanın çalışma alanı içinde, diğerinin dışında olması halinde;
348-28
(1) İki tarafın bulunduğu yerde borsa mevcut ve mal her iki borsaya dahil, muamele de yazışma, telgraf, telefon veya teleks ile yapılmış ise akdin kabul ile tamam olduğu yerdeki tarafça o mahal borsasına tescil ettirilir ve ücreti ödenir. Akdin nerede kabul ile tamam olduğu tespit edilemediği takdirde, muamele satıcının bulunduğu yerdeki borsaya, satıcı tarafından tescil ettirilir ve ücreti ödenir.
(2) Taraflardan birinin bulunduğu yerde borsa, mevcut değil veya borsa mevcut olmasına rağmen, mal o borsaya dahil değil veya taraflardan biri yurt dışında ise muamele diğer tarafça kendi bulunduğu yer borsasına tescil ettirilir ve ücreti ödenir.
c) Borsaya kayıtlı üyeler, borsanın çalışma alanı dışında yaptıkları ve yukarıdaki fıkralarda belirlenen tescil işlemleri dışında kalan alım veya satımları kayıtlı bulundukları borsalara tescil ettirir ve ücretini öderler.
d) Borsalarca gösterilen yerlerde yapılan muameleler aynı gün, borsa dışında alınıp satılmasına müsaade edilen maddelere ait muameleler ertesi iş günü akşamına kadar tescil ettirilir.
e) Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini kontrole yetkilidirler. Bu amaçla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler.
f) (Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)
g) (Değişik:24/6/1995 - KHK - 557/9 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Borsada alım,satım yapanlar:
Madde 53 – a) Borsa komüsyoncusu:
Kendi adına ve başkasının hesabına borsada alım, satım yapanlara "Borsa komüsyoncusu" denir.
b) Borsa ajanı:
Başkasının adına ve hesabına, vekil sıfatiyle,borsada alım, satım yapanlara "Borsa ajanı"denir.
c) Borsa simsarı:
Borsa alım, satımlarında yalnız aracılık yapanlara "Borsa simsarı"denir.
Bu unsurlar borsaya dahil olmıyan maddeler üzerinde borsa dışında iş yapabilirler.
Borsaya dahil maddeler üzerinde borsaya kayıtlı olanların kendileri, kayıtlı olmıyan müstahsıl ve amillerle yukarda gösterilenlerden başka kimselerin borsa içinde iş yapmaları yasaktır.
Komüsyoncu, ajan ve simsarların Türk vatandaşı olması mecburi olup bunların görevleri, hakları,riayete mecbur oldukları kaideler ve tabi olacakları şartlar ve haiz olacakları vasıflar tüzükte gösterilir.
Borsa komüsyoncusu, ajan ve simsarlarının muamelelerden alacakları nispi ücret miktarı borsa meclisince tesbit, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tasdik olunur.
Ajanların ve simsarların aylıkla da kullanılmaları caizdir.Bu takdirde aldıkları aylık ücretin miktarı borsa meclislerince tesbit olunur. Bu halde muamelelerden alınacak nispi ücret borsaya aittir.
Özel yönetmelikler:
Madde 54 – Ticaret borsalarında alım ve satım muamelelerinin nasıl yapılacağı yönetim kurullarınca hazırlanıp meclislerince tasdik olunacak özel yönetmeliklerde gösterilir.
Vadeli muamele yapan borsaların tatbik edecekleri usuller tüzükte gösterilir.
Borsaların Gelirleri
Gelirler:
Madde 55 – Borsaların gelirleri şunlardır:
a) Kayıt ücreti;
b) Yıllık aidat;
c) Muamele tescil ücreti;
ç) Yapılan hizmetler karşılığı ücretler;
d) Vesika harçları;
e) Yayın gelirleri;
f) Bağış ve yardımlar;
g) Misil zamları;
h) Para cezaları;
ı) Türlü gelirler;
i) Borsalarda ajanlık ücreti olarak alınan paralardan artanlar.
348-29
Kayıt ücreti ve yıllık aidat :
Madde 56 – (Değişik: 27/5/1988 - 3452/5 md.)
Üyenin borsaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.
(Değişik: 24/6/1995 - KHK- 557/10 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarı birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tayin olunur. Tarifeler,borsa yönetim kurulunun tespiti, meclisin teklifi ve birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.
Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde borsa meclislerine itiraz edebilirler. İtirazlar meclislerce karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunamaz.
Yıllık aidat her yılın Mayıs ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir. Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücretleri ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.
Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücreti ile yıllık aidatlar için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek kayıt ücreti ve yıllık aidatla birlikte tahsil olunur.
Ücretler ve vesika harçları :
Madde 57 – (Değişik:27/5/1988 - 3452/6 md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/11 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Borsalarca düzenlenecek veya onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.
a) Eksper raporları,
b) Analiz raporları,
c) Borsaya dahil maddelerin fiyatlarına ilişkin belgeler,
g) Borsaya kayıtlı olanlara ait kayıt ve sicil suretleri,
h) Borsaya dahil mallara ve borsa işlemlerine dair istenecek diğer belgeler,
i) Borsaya dahil maddelerin ölçülmesi ve tartılması için gerekli teşkilatı olan borsalarca bu konuda verilecek hizmetler,
j) Gerekli tesisatı bulunan borsalarca verilecek depolama ve muhafaza hizmetleri,
k) Borsa komisyoncusu, ajanı ve simsarlığı ücretleri ve hizmetleri,
l) (Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)
m) Diğer hizmetler,
(Değişik son fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/11 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Huzur hakkı:
Madde 58 – Borsaların yönetim kurulu üyelerine, iştirak edecekleri toplantılar için huzur hakkı verilip verilmemesi ve miktarı, yönetim kurulunun teklifi ile meclislerce kararlaştırılır. Meclis üyelerine verilecek huzur hakkı, meclisin teklifi ile birlik yönetim kurulu tarafından kararlaştırılır.
Organların feshi :
Madde 59 – a) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı,çalışmalarını mesleki, ahlak ve memleketin genel menfaatleriyle ahenkli olarak yürütmiyen veya görevlerini mevzuata göre yapmıyan borsa organlarını feshe karar verebilir. (1)
b) Borsa meclisinin üçte ikisinin yazılı fesih talebi yerinde görüldüğü hallerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı organları feshe karar verebilir.
Fesih kararı verildiği hallerde yeni organlar seçilinceye kadar organların vazifelerinin kimler tarafından yapılacağı Bakanlıkça tesbit olunur. Feshedilen borsa organları yerine bu kanun ve tüzük hükümleri dahilinde yenileri seçilir.Yeni seçilenler feshedilen organların süresini tamamlar.
_______________________
(1) Bu bendin, borsa meclisi ve yönetim kurulunun feshi için Bakanlığa yetki vermesi ile sınırlı olarak iptaline Anayasa Mahkemesince 2/6/1967 tarih ve E.1966/35, K. 1967/17 sayı ile karar verilmiştir.
348-30
Lağıv ve tasfiye:
Madde 60 – Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca lüzumsuzluğu anlaşılan borsaların lağıv ve tasfiyesine karar verilebilir.
Lağvına karar verilen borsaların tasfiyelerinin ne suretle yapılacağı tüzükte gösterilir.
BÖLÜM : V (1)
Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği
Madde 61 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/13 md.)
Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği, odalar ve borsalar arasındaki birlik ve dayanışmayı temin etmek, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, oda ve borsa mensuplarının mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, bunların birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere, meslek disiplinini ve ahlakını korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan Kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip bir mesleki üst kuruluştur.
Birliğin merkezi Ankara'dadır.
Birliğin kısa adı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'dir.
Birliğin görevleri:
Madde 62 – (Değişik: 24/6/1995 -KHK-557/12md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).
Birliğin uzuvları:
Madde 63 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/15 md.)
Birliğin organları şunlardır:
a) Genel Kurul
b) Oda ve borsa konseyleri
c) Yönetim Kurulu
Genel Kurul,oda ve borsa konseyleri:
Madde 64 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/16 md.)
A) Genel Kurul:
Birlik Genel Kurulu, odalar ve borsalar meclislerinin kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçecekleri delegelerden teşekkül eder
Genel Kurulda her oda ve borsa birer delege ile temsil edilirler. Birlik genel kurulunun delege sayısının en çok 1 000 olması esastır. Ancak, Birlik Genel Kurul delegelerine ait gelir kıstasının tespitinden sonraki tarihte kurulacak oda ve borsalar, 1 000 kişilik delege tavanına tabi olmaksızın birer delege ile genel kurullara katılırlar. Ayrıca odalar ve borsalar bir önceki yıl gelirleri esas alınacak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca seçimlerden önce tespit ve ilan edilecek gelir kıstasına göre ilave delegeleri seçerler. Seçilenlerin sayısı kadar yedek delege seçilir. Ancak bir oda veya borsanın Genel Kurula göndereceği delege sayısı 20'yi geçemez.
Delegelerin oda ve borsalardan çıkması, çıkarılması, ölümleri,istifaları veya meclis üyeliklerinden ayrılmaları hallerinde yerlerine yedek üyeler, aldıkları oy sayısına göre Genel Kurula katılabilirler.
Delegelerin Genel Kurula iştirak masrafları kuruluşlarınca karşılanır.
Genel Kurul, her sene Mayıs ayı içinde toplanır.
Oda ve borsaların meclisleri herhangi bir sebeple feshedilerek yeniden seçim yapılırsa Birlik Genel Kuruluna gönderilecek delegeler yeniden seçilir.
B) Oda ve Borsa Konseyleri:
Birlik Genel Kurulunda, ilgili delegelerce kendi aralarından 4 yıl için her biri 30 üyeden teşekkül eden Ticaret Odası Konseyi; Sanayi Odası Konseyi; Ticaret ve Sanayi Odası Konseyi; Deniz Ticaret Odası Konseyi ve Ticaret Borsası Konseyi olmak üzere 5 ayrı konsey seçilir. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Ancak konsey üye sayısı, Genel Kurulda temsil edilen ilgili delege sayısının yarısını geçemez.
Konseyler, her biri kendi üyeleri arasından 4 yıl için 1 başkan ve 1 başkanvekili seçerler. Konsey başkanları, kendi aralarından ilk 1 yıl için Birlik Genel Kurulu Başkanını seçerler. Müteakip yıllarda konsey başkanları rotasyonla Genel Kurul Başkanı olurlar. Diğer konsey başkanları da Genel Kurul başkanvekili sıfatıyla Genel Kurul Divanını teşkil ederler.
Konseyler, yılda en az 2 defa ve ihtiyaca göre her zaman başkanın veya yokluğunda başkanvekilinin daveti üzerine toplanırlar.
——————————
(1) Bu bölümde ilgili olarak ek 1 inci maddeye bakınız.
348-31
Konseylerin başkan ve üyelerinin toplantılara iştirak masrafları kuruluşlarınca karşılanır. (1)
Genel Kurul, oda ve borsa konseylerinin görevleri:
Madde 65 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/17 md.)
A) Genel Kurulun görevleri:
a) Genel Kurulda ilgili delegelerce kendi aralarından oda ve borsa konseylerinin üyelerini seçmek,
b) Muhasebe ve muamelat yönetmelikleriyle odalar ve borsalar tarafından hazırlanan hakem ve bilirkişi listelerinin düzenlenmesine ait yönetmelikleri tetkik ve tasdik etmek,
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında yönetim kurulunca hazırlanacak raporları tetkik ve tasdik etmek,
d) Yabancı memleketlerdeki Türkiye veya Türk - yabancı ticaret ve sanayi derneklerine yardım hususunda karar vermek,
e) Genel Sekreterlerin yönetmeliğini tetkik ve tasdik etmek,
f) Odalar ve borsalar arasında işbirliği kurmak ve bunların tekamül ve inkişaflarını sağlamak hususlarında lüzumlu görülecek tedbir ve kararları almak,
g) Borsalarca tespit olunacak genel kaide ve hükümleri tetkik ve tasdik etmek,
h) Oda ve borsaların bütçelerinin tiplerini ve bütçelerin tanzim usullerini tespit etmek, i) Birlik gider bütçesini tetkik etmek ve karara bağlamak.
B) Oda ve borsa konseylerinin görevleri:
a) Konsey başkan ve başkanvekillerini seçmek,
b) (Mülga: 24/6/1995 - KHK -557/21 md.)
c) Konseylere bağlı oda ve borsalardan gelen konuları görüşüp teklif ve görüş şeklinde Yönetim Kuruluna sunmak,
d) Kendine bağlı odaların veya borsaların koordinasyonunu ve tekamülünü sağlamak.
Yönetim kurulu:
Madde 66 – (Değişik: 17/4/1986 - 3277/18 md.) (2)
(Değişik birinci fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/13 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Seçimlerde ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları, deniz ticaret odaları ve ticaret borsalarının temsili gözönünde bulundurulur. Ancak, (30) 'ar delegeli konseylerin asgari (2) ve (30)'dan az delegeli konseylerin ise asgari (1) delegesinin yönetim kurulunda bulunması şarttır.
Birlik Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile 4 başkanvekili ve bir muhasip üye seçer. Başkanvekilleri, başkanın dahil bulunduğu konsey dışındaki her bir konseyin temsilcileri arasından seçilir. Bu seçimde Genel Sekreter oy sahibi değildir.
(Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)
Birlik Yönetim Kurulu en az ayda bir defa ve ihtiyaca göre her zaman başkanın veya yokluğunda başkanvekilinin çağrısı üzerine toplanır.
(Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)
Yönetim kurulunun görevleri:
Madde 67 – Yönetim kurulunun görevleri şunlardır:
a) 22 nci madde dışında, odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak ihtilafları çözmek;
b) Muhasebe ve muamelatta birlik ve beraberlik sağlamak üzere yönetmelikler hazırlamak ve genel kurula arzetmek;
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında rapor hazırlamak ve genel kurulun tasdikına sunmak;
ç) Yabancı memleketlerdeki ticaret odaları ve borsaları tarafından yapılan neşriyatı takip etmek ve Türkiye'yi ilgilendirenlerden azayı lüzumunda Hükümeti haberder edecek tedbirleri almak;
d) Milletlerarası sergi ve panayırlara iştirak,yabancı memleketlerdeki ticaret ve sanayi odalarının ve borsaların vekillik,mümessillik veya muhabirliğini kabul ve ifa etmek, milli ve milletlerarası mesleki teşekküller kurmak, milletlerarası mesleki toplantılara katılacak üyeleri seçmek;
——————————
(1) Bu maddenin uygulanmasında 2 nci ve 7 nci ek maddelere bakınız.
(2) Bu maddenin uygulanmasında 2 ve 7 nci ek maddelere bakınız.
348-32
e) Bütçe dahilinde sarfiyat yapmak;
f) Oda ve borsaların fonlarını bankaya muntazaman göndermelerini sağlamak;
g) Genel sekreterlik yönetmeliğini hazırlamak ve genel kurula sunmak;
h) Bakanlıklarca istenen malümatı vermek;
ı) Bir yıllık faaliyet hakkında genel kurula rapor vermek;
i) Türkiye'de ticari ve iktisadi kongreler tertip etmek;
j) Yıllık gelir ve gider bütçelerini tesbit etmek ve genel kurula sunmak.
Genel sekreter:
Madde 68 – (Değişik birinci fıkra: 17/4/1986 - 3277/19 md.) Birliğin yönetim kurulunca tayin edilen ve birliğin muamelatını tedvirle görevli bir genel sekreter ile lüzumu halinde yeter sayıda genel sekreter yardımcısı bulunur.
Genel sekreterin görevleri, birlik yönetim kurulunca hazırlanıp genel kurulca tasdik edilecek bir yönetmelikle tayin olunur .
Genel sekreter yönetim kurulu ve genel kurulda oy sahibidir.
Sarfiyat:
Madde 69 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/28 md.)
Birlik bütçesinden sarfiyat, başkan veya başkanvekili ile genel sekreterin genel sekreterin bulunmadığı hallerde muhasip üyenin müşterek imzası ile yapılır.
Yönetim kurulunun önerisi üzerine genel kurulca saptanan miktar kadar sarfiyat, sonradan yönetim kurulunun tasdikine sunulmak şartıyla, genel sekreter tarafından re'sen yapılır.
(Ek fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/14 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Temsil, imza yetkisi ve ehliyet:
Madde 70 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/29 md.)
Birliğin hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu başkanı veya başkanvekilleri ile yönetim kurulunca görevlendirilecek diğer bir veya bir kaç üyenin müşterek imzaları birliği ilzam eder.
Birlik menkul ve gayrimenkul mal almaya, satmaya ve rehin etmeye, ödünç para almaya sosyal yardımlarda bulunmaya, vakıf kurmaya ve kurulanlara iştirak etmeye yetkilidir.
Birlikçe alınacak ücretler:
Madde 71 – (Değişik:27/5/1988 - 3452/7. md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/15 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Birlikçe onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.
a) Kapasite raporları,
b) Menşe şehadetnameleri ve faturalar,
c) Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi hizmetleri,
d) Tahsis ve Kalite belgeleri,
e) TIR karnelerine ilişkin hizmetler,
f) Ticari ve sınai mahiyette diğer her türlü belge ve bilgiler ile hizmetler.
İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.
(Değişik son fıkra: 24/6/1995 - KHK - 557/15 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Birlik bütçesinin fon ile münasebeti:
Madde 72 – (Değişik: 25/1/1954 - 6233/1 md.)
Birlik bütçesinin giderleri kanunun muaddel 28 inci maddesine ve bu kanuna eklenen maddeye göre oda ve borsalar tarafından yatırılan paralar ile karşılanır.
Fon hesaplarının birlikçe tutuluş şekli:
Madde 73 – (Mülga: 25/1/1954 - 6233/5 md.)
BÖLÜM :VI
Müşterek Hükümler
Disiplin Cezaları, Para Zamları ve Para Cezaları
Disiplin cezaları:
Madde 74 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/31 md.)
Odalar ve borsalar üyelerinden meslek onuruna yahut meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlarla, müşterisine karşı mesleki görevini yapmayan ve görevinin gerektirdiği dürüstlüğe uygun şekilde davranmayanlar hakkında esasları yönetmelikte belirlenecek olan aşağıdaki cezaları verirler:
348-33
a) Uyarma: Mesleğin icrasında daha dikkatli olunması ve davranışlarını düzeltmesi gereğinin ilgiliye bir mektupla bildirilmesidir.
b) Kınama: Üyeye tutum ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesidir.
c) Üyelikten geçici çıkarma: Üyelerin iki aydan az ve oniki aydan fazla olmamak üzere oda veya borsa üyeliğinden çıkarılmasıdır.
d) Üyelikten sürekli olarak çıkarma: Üyenin kaydının üyesi bulunduğu oda ve borsa ile ticaret sicilinden silinmesidir.
Üyelere geçici olarak çıkarma cezası verildiği ve aynı cezanın yeniden verilmesi gerektiği takdirde, odadan veya borsadan sürekli olarak çıkarma cezası uygulanır.
Üye bir defa uyarma cezası aldıktan sonra, aynı cezayı gerektiren yeni bir davranışta bulunduğu takdirde, hakkında kınama cezası,bir defa kınama cezası aldıktan sonra, aynı cezayı gerektiren hali tekerrür ettiği takdirde, hakkında geçici olarak çıkarma cezası uygulanır.
Üyeler hakkında yapılacak disiplin soruşturmasında yazılı savunma istenmesi ve bu savunma için en az 10 günlük süre tanınması zorunludur.
Üyeler hakkında başlamış olan ceza kovuşturması, disiplin işlem ve kararlarının uygulanmasına mani değildir.
Oda ve borsa üyeleri hakkında disiplin kovuşturması yönetim kurulları tarafından; Birlik organlarına seçilenler hakkındaki kovuşturma ise Birlik yönetim kurulu tarafından yürütülür.
Sürekli çıkarma cezası yönetim kurullarının teklifi ile meclisler tarafından verilir.
Yetkili kurullar ihbar ve şikayet tarihinden itibaren en çok 10 gün içinde soruşturmaya başlamak ve en geç iki ay içinde sonuçlandırmak zorundadır.
Disiplin cezaları 10 gün içinde ilgililere tebliğ edilir ve ilgililer de tebellüğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili oda ve borsaların meclislerine ve meclislerde verilmiş kararlar üzerine Birliğe ve Birlik tarafından verilmiş olan kararlar üzerine de ticaret mahkemelerine itiraz edebilirler.
Yetkili kurulların verdiği uyarma cezası kesindir.
Diğer disiplin cezalarına ait kararlar kesinleşmedikçe uygulanmaz. Yukardaki cezalardan uyarma cezası sicile geçmez, diğerleri geçer.
Birlik kararlarına riayet etmiyenler:
Madde 75 – Birliğin mevzuata uygun olarak aldığı kararlara riayet etmemekte ısrar eden oda ve borsaların lağvı, birlik yönetim kurulu tarafından, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına teklif edilebilir.
(Ek: 25/1/1954 - 6233/4 md.) Kanunun muaddel 28 inci maddesinde ve bu kanuna eklenen maddede yazılı paraları haklı bir sebep olmaksızın yatırmamakta ısrar eden Yönetim Kurullarına ve bu işte taksirleri görülen genel sekreterlere Birliğin talebi üzerine Sanayi ve Ticaret Vekaleti tarafından işten el çektirilir. Bu suretle işten el çektirilenler üç sene müddetle yönetim kurullarına seçilemezler ve genel Sekreterliğe tayin edilemezler. (1) (2)
Para zamları:
Madde 76 – 9 uncu ve 37 nci maddelerdeki kayıt mecburiyetini bir ay içinde yerine getirmiyenler odalar veya borsalar tarafından re'sen kaydedilirler.
(İkinci ve Üçüncü fıkra mülga: 17/4/1986 - 3277/23 md.)
Borsaya dahil maddelerden, borsaların,çalışma bölgesi içinde ve borsa yerinin dışında satılmasına müsaade olunan maddelerin satışlarının,bir iş günü sonuna kadar, tescil edilmemesi hallerinde yapılan muamelelere ait borsa ücreti, teamüle uyularak alıcı veya satıcıdan % 50 fazlasiyle tahsil olunur.
Ancak makbul mazeret halleri borsa meclisinin takdirine bırakılır, bu takdir kesindir.
Yukarı fıkralardaki cezalar için idari ve kazai mercilere başvurulamaz. (3)
Borsa komüsyoncusu,ajanı veya simsarı olarak kayıtlı olmadığı halde borsaya dahil maddeler üzerinde, bu unsurların yapabileceği muameleleri yapanlardan bu muameleye ait borsa ücreti beş misli tahsil olunur.
Bu cezaya karşı bulunduğu yerin ticaret mahkemesine itiraz olunabilir. Mahkeme kararı kesindir.
Para cezaları:
Madde 77 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/32 md.)
Oda veya borsalar mevzuata uygun olarak kayıt ve tescil muamelelerini yaptırmayanlarla tescil ve ilanı gereken değişiklikleri bildirmeyenlere ve alınan karar-
——————————
(1) Bu fıkranın; Yönetim Kurullarına Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca işten el çektirebileceğine dair hükmü, Anayasa Mh. nin 12/7/1963 tarih ve E. 1963/117, K. 1963/191 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
(2) Bu maddede sözü edilen eklenen maddenin numarası teselsül nedeniyle "Ek Madde 1" olmuştur.
(3) Bu fıkradaki kazai mercilere başvurulamayacağını belirten hüküm, Anayasa Mahkemesinin 10/6/1969 tarih ve E. 1969/2, K. 1969/33 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
348-34
lara riayet etmeyenlere,imalatta mal ve hizmet arzında sağlık kurallarına uymayanlara, ölçü ve tartı aletlerini hileli bir şekilde kullananlara ve hileli, karışık veya standartlara aykırı ve kalitesiz mal imal edip ve satanlara Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilecek esaslara göre, disiplin cezalarına ilaveten, yönetim kurullarının teklifi ve meclislerin kararıyla yıllık aidatların 1 ila 10 katına, tekerrürü halinde, bu miktarın 2 katına kadar para cezası verilir.
Tahsilat:
Madde 78 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/33 md.)
Kayıt ücretleri ile yıllık aidat, munzam aidat ve birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara ait kesinleşen zamlar ile para cazalarının tahsillerine ait oda, borsa ve Birlik yönetim kurulunca verilen kararlar ilan hükmünde olup icra dairelerince yerine getirilir.
BÖLÜM: VII
Yabancı veya Türk-Yabancı Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Odaları :
Madde 79 – (Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/16 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
BÖLÜM : VIII
Çeşitli Hükümler
Teftiş ve murakabe:
Madde 80 – (Değişik: 24/12/1981 - 2567/35 md.)
Odalar, borsalar ve bunların Birliği Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teftiş ve murakabesine tabidir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yapılan teftiş ve murakabe sonunda mevzuatın öngördüğü esaslara uymayanlar hakkında Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesi uygulanır.
Uzuvlar ve memurlar hakkında takibat:
Madde 81 – Odalar ve borsalar ve birlik paralariyle para hükmündeki evrak, senet ve sair malları aleyhine suç işliyen ve bilanço, zabıtname, rapor ve diğer her çeşit kağıt ve defter üzerinde suç mahiyetinde değişiklik yapan veya bunları kasten yok eden organlara dahil üyelerle, memur ve hizmetliler hakkında Devlet memurları hakkındaki ceza uygulanır.
Daire ve müesseselerden istenecek bilgiler :
Madde 82 – Resmi daire ve müesseseler ve Devlet Ekonomi Kurumları ve diğer resmi teşekküller, sır olmamak ve bu kanunda gösterilen vazifelere taallük etmek şartiyle, odalar ve borsalar ve bunların birliği tarafından istenecek bilgileri vermekle mükelleftirler.
İflas ve konkordato kararları:
Madde 83 – İflas ve konkordato kararları, İcra ve İflas Kanununun 166 ncı ve 300 üncü maddelerine göre mahalli ticaret odalarına ve sanayi odalarına ve borsalara bildirilir.
Madde 84 – Yönetim kurulları,uygun gördükleri kimseleri odalara ve borsalara "Fahri üye" yazabilirler.
Yönetim kurulları, memleket içinde odalar ve borsa teşekkül etmiyen yerlerde ve memleket dışında, kendileri için faydalı olabilecek kimseleri muhabir üye seçebilirler.
İç yönetmelikler :
Madde 85 – Her oda ve borsa yönetim kurulunca oda veya borsanın,iç teşkilatını, iş bölümünü ve işlerin yürütülmesi şeklini gösterir ve meclislerce tasdikli bir iç yönetmelik yapılır. Bu yönetmelikte işlerin yürütülmesine ait imza yetkileri de gösterilir.
(Ek: 17/4/1986 - 3277/20 md.)İç Yönetmelikler, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin onayı ile yürürlüğe girer.
Personelin özlük hakları ve ayrılma tazminatı:
Madde 86 – (Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/17 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Baremden istisna:
Madde 87 – Bu Kanuna tabi odalar ve borsalarla birlik, 3659 sayılı kanuna tabi değildir.
Ticaret sicili işleri :
Madde 88 – Ticaret ve sanayi odaları ve ticaret odaları,sanayi odaları, borsalar bulunmıyan yerlerde ticaret sicili işlemleri mahalli belediyelerce yapılır.
Aidatta zamanaşımı :
Madde 89 – Odalar ve borsalara kaydolunmadığı anlaşılan tacir,sanayici, borsacı için içinde bulunulan yıl hariç olmak üzere,geçmiş üç yıldan evvelki yıllar için aidat tahakkuk ettirilemez.
Tahakkuk yılını takibeden yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmeyen aidat ve munzam aidat zamanaşımına uğrar.
348-35
BÖLÜM : IX
Son Hükümler
Kaldırılan mevzuat :
Madde 90 – Geçici birinci madde gereğince oda ve borsaların intibakı için tayin olunan sürenin hitamından itibaren, 655 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları Kanuniyle eki ve Tüzüğü ve 1302 tarihli Umum Borsalar Nizamnamesinin ticaret borsalarına ait hükümleriyle 4355 sayılı kanun ve tüzüğünün ticaret ve sanayi odalariyle borsalara ait hükümleri kaldırılmıştır.
Tüzük:
Madde 91 – Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, yayım tarihinden itibaren altı ay içinde, bu kanunun tatbik suretini gösteren bir tüzük hazırlanır.
Ek Madde 1 – (25/1/1954 - 6233/3 md.ile gelen ek madde hükmü olup, madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 27/5/1988 - 3452/8 md.)
Ek Madde 2 – (6/1/1958 - 7060 sayılı ek kanunun 1 inci maddesi hükmü olup, ek madde olarak numarası teselsül ettirilmiştir.)
5590 sayılı kanuna göre müesses Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları ile Odalar ve Borsalar Birliği organlarının seçim müddetlerini icabı hale göre bir yılı geçmemek üzere temdide Hükümet salahiyetlidir.
Ek Madde 3 – (24/12/1981 - 2567/38. md. ile gelen Ek 1 nci madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Deniz ticareti ile uğraşan Türk, yabancı ve Türk - yabancı cemiyet, dernek ve federasyonlar deniz ticaret odaları görev ve yetkileri ile ilgili faaliyetlerine deniz ticaret odaları kuruluncaya kadar devam edebilirler.
Ek Madde 4 – (24/12/1981 - 2567/38 md. ile gelen Ek 2 nci madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.; Değişik: 17/4/1986 - 3277/21 md.)
5590 sayılı Kanunun 14, 25, 40, 54, 56, 65, 67, 68 ve 74 üncü maddelerinde yer alan yönetmelikler Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.
Ek Madde 5 – (24/12/1981 - 2567/38 md. ile gelen Ek 3 üncü madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.; Değişik: 24/6/1995 - KHK - 557/18 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Ek Madde 6 – (17/4/1986 - 3277/22 md. ile gelen Ek 4 üncü madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
(Değişik birinci fıkra: 18/6/1997 - 4276/19 md.) Odalar, borsalar ve Birlik, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.
(Değişik: 18/6/1997 - 4276/19 md.) Amaçları dışında faaliyet gösteren odalar, borsalar ve Birliğin sorumlu organlarının görevlerine son verilmesine ve yerlerine yenilerinin seçilmesine, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının veya bulundukları yer Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince basit usule göre yargılama yapılarak karar verilir ve dava en geç üç ay içinde sonuçlandırılır.
Görevlerine son verilen organların yerine en geç 1 ay içinde yenileri seçilir. Yeni seçilenler, eskilerin süresini tamamlar.
İlgili Bakanlığın bu Kanun uyarınca odalar, borsalar ve Birliğin karar ve işlemleri hakkındaki tasarruflarına, Birliğin, odalar ve borsaların görevli organları tarafından uyulması zorunludur. Bakanlık tasarruflarını yasal bir neden olmaksızın yerine getirmeyen ve eski kararda direnme niteliğinde yeni bir karar veren veya Kanunun zorunlu kıldığı işlemleri Bakanlığın uyarısına rağmen yerine getirmeyen Birlik, oda ve borsalar organları hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Görevlerine son verilen organ üyelerinin Kanunda yazılı cezai sorumlulukları saklıdır. Bu organların yukarıdaki fıkra gereğince görevlerine son verilmesine neden olan tasarrufları hükümsüzdür.
(Değişik: 18/6/1997 - 4276/19 md.) Ancak, milli güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, odalar, borsalar ve Birlik, vali tarafından faaliyetten men edilebilir. Faaliyetten men kararı, yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar, aksi halde, bu idari karar kendiliğinden yürürlükten kalkar. (1)
——————————
(1) Bu fıkra 18/6/1997 tarih ve 4276 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle altıncı ve yedinci fıkraların birleştirilmesi suretiyle altıncı fıkra olarak düzenlenmiş ve metne işlenmiştir.
348-36
Görevlerine kesin veya geçici olarak son verilen organların yerine yenileri seçilinceye kadar bu organların görevleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca atanacak 3 ila 5 kişilik bir kurulca yürütülür.
Ek Madde 7 – (17/4/1986 - 3277/22 md. ile gelen Ek 5 inci madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Odalar, borsalar ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği organlarının seçimleri, bu Kanunda yazılı esas ve usullere göre gizli oyla ve yargı gözetiminde yapılır.
A) Oda ve borsaların organ seçimleri:
Oda ve borsa organlarının seçimleri Ekim ayı başında başlar Kasım ayı içinde biter
a) Gruplandırma işlemleri ve meslek komiteleri seçimi:
Meslek komiteleri seçiminden en az 15 gün önce oda ve borsaların yönetim kurulları, seçme ve seçilme hakkına haiz olanlarla, yalnız seçme hakkına haiz olanların meslek gruplarına göre listelerini hazırlayarak bir yazı ekinde 3 nüsha olarak kuruluşun bulunduğu yerdeki ilçe seçim kurulu başkanı olan hakime tevdi ederler.
Bir yerde birden fazla ilçe seçim kurulu bulunduğu takdirde, görevli hakim Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
Hakim, gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip listeleri seçim sandık kurullarına incelettirir ve varsa noksanlarını tamamlattırdıktan sonra onaylar. Onaylanan listeler ve seçimin yapılacağı tarih ve yer ile diğer hususlar, oda veya borsanın girişindeki ilan yerlerinde asılmak suretiyle 3 tam iş günü ilan edilir. İlçe seçim kurulu başkanınca gerekli görülen hususlar mahalli gazetelerle veya radyo aracılığı ile ilgililere duyurulur.
İlan süresi içinde oda veya borsa üyeleri tarafından listelere yapılacak itirazlar, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından incelenir ve en geç 2 gün içinde kesin olarak karara bağlanır.
Bu suretle kesinleşen listelerle seçime ilişkin diğer hususlar onaylanarak ilgili oda veya borsaya gönderilir.
Hakim, listeleri incelemek ve seçimleri yapmak üzere Kamu görevlileri veya aday olmayan üyeler arasından bir başkan ile 2 üyeden oluşan bir seçim sandık kurulu atar ve aynı şekilde 3 yedek üyeyi de belirler. Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda kurula yaşlı üye başkanlık eder. Seçim sandık kurulu seçimlerin Kanunun öngördüğü esaslara göre yürütülmesi, yönetimi ve oyların tasnifi ile görevli olup, bu görevleri seçim ve tasnif işleri bitinceye kadar aralıksız olarak devam eder.
İlçe seçim kurulu başkanı, oda ve borsanın üye ve meslek grubu sayısına göre seçim sandık kurulu ile seçim sandıklarının mahal ve adedini belirler. Seçimlerde kullanılacak araç ve gereçler, ilçe seçim kurulundan sağlanır.
Oy verme işlemi saat 9'dan 17'ye kadar gizli oy, açık tasnif esaslarına göre yapılır. Seçim süresi sona erdiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen üyeler de oylarını kullanırlar. Listede adı yazılı olmayan üye oy kullanamaz. Oylar, oy verenin kimliğinin oda veya borsa veya resmi kuruluşca verilen belge ile ispat edilmesinden ve listedeki isminin karşısındaki yerin imzalanmasından sonra kullanılır. Tüzelkişi temsilcisi gerçek kişilerin, temsil ettikleri tüzelkişinin müseccel mukaveleleri gereğince temsil ve ilzam yetkisine sahip olduklarına dair en çok 1 ay önce düzenlenmiş ve ilgili ticaret sicili memurluğunca tasdik edilmiş bir belgeyi oy kullanma sırasında ibraz etmeleri gerekir.
Oylar, her türlü şekilde düzenlenen oy pusulalarının üzerinde ilçe seçim kurulu mühürü bulunan ve oy verme sırasında seçim sandık kurulu başkanı tarafından her meslek grubu için ayrı ayrı verilecek zarflara konulması suretiyle kullanılır. Bunların dışındaki zarflara konulan oylar geçersizdir.
Seçim süresinin sonunda, seçim sonuçları tutanakla tespit edilir, seçim sandık kurulu başkan ve üyeleri tarafından imzalanır. Tutanakların birer örneği seçim yerinde asılmak suretiyle geçici seçim sonuçları 2 tam iş günü ilan edilir. Kullanılan oylar ve diğer belgeler, tutanağın bir örneği ile birlikte 3 ay süre ile saklanmak üzere ilçe seçim kurulu başkanlığına tevdi edilir.
Seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile ilan süresi içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazlar, görevli hakim tarafından aynı gün incelenir ve karara bağlanır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hakim yukarıdaki hükümlere göre kesin sonuçları ilan eder ve ilgili oda veya borsa ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına bildirir.
Hakim herhangi bir sebeple seçimi durdurduğu veya seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde bir usulsüzlük veya Kanuna aykırı uygulama sebebiyle seçimlerin
348-37
iptaline karar verdiği takdirde, süresi 1 aydan az ve 2 aydan fazla olmamak üzere seçimin yenileneceği günü tespit ederek ilgili oda veya borsa ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına bildirir.
Belirlenen günde yalnız seçim yapılır ve seçim işlemleri bu madde ile Kanunun öngördüğü diğer hükümlere uygun olarak yürütülür.
Seçimlerin tamamının iptali halinde,seçimler yenileninceye kadar geçen sürede, oda ve borsanın meclis ve yönetim kurulu görevini yapmak üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 3 ila 5 kişilik bir kurul atanır.
İlçe seçim kurulu başkanı hakime ve seçim sandık kurulu başkan ve üyelerine Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunda belirtilen esaslara göre ücret ödenir. Bu ücretlerle, diğer seçim giderleri oda ve borsalarca karşılanır.
Seçimler sırasında sandık kurul başkan ve üyelerine karşı işlenen suçlar, Devlet Memurlarına karşı işlenmiş gibi cezalandırılır.
Seçimlerin düzen içerisinde ve sağlıklı biçimde yürütülmesi amacıyla, hakimin ve seçim sandık kurulunun aldığı tedbirlere uymayanlara, eylemin ağırlığına göre Kanunda yazılı disiplin cezaları verilir. Yeni kurulacak oda ve borsalarda meslek gruplarına ait listeler gruplandırma yönetmeliklerinde gösterildiği şekilde ve mahallin en büyük mülkiye amiri veya onun görevlendireceği yetkili memur tarafından seçilecek 5 - 10 üyeden oluşacak bir gruplandırma kurulunca yapılarak, listeler meslek komitesi seçimleri için görevli hakime verilir.
b) Oda ve borsaların meclis seçimleri:
Meslek komiteleri, seçimlerin kesinleşmesini takip eden en geç 5 gün içinde toplanarak gizli oyla, oda veya borsa meclisleri için asıl ve yedek üyeleri seçer. Seçimler bu maddenin (a) bendindeki usul ve esaslara göre seçim sandık kurulu tarafından yürütulür ve seçim tutanakları ilçe seçim kurulu başkanına tevdi edilir.
c) Oda ve borsaların yönetim kurulu ve birlik delegesi seçimleri:
Meclis, seçimlerin kesinleşmesini takip edan en geç 7 gün içinde toplanarak gizli oyla yönetim kurulu ile birlik genel kurul delegelerinin asıl ve yedeklerini seçer. Seçimler bu maddenin (a) bendindeki usul ve esaslara göre seçim sandık kurulu tarafından yürütülür ve seçim tutanakları ilçe seçim kurulu başkanına tevdi edilir.
Bu tutanakların hakimce onaylanmış birer nüshası Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına gönderilir.
B) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin Oda ve Borsa Konseyleri ile Yönetim Kurulu seçimi
a) Birlik oda ve borsa konseyleri seçimi:
İlçe seçim kurulu başkanlığınca onaylanan listelerde yazılı delegelerden oluşan Birlik Genel Kurulunda, ilgili delegelerce kendi aralarından gizli oyla oda ve borsa konseylerinin asıl ve yedek üyeleri seçilir.
b) Birlik yönetim kurulu seçimi:
(Değişik birinci paragraf: 24/6/1995 - KHK - 557/19 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Seçimler, bu maddenin (A/a) bendindeki usul ve esaslara göre merkez ilçe seçim kurulu başkanı tarafından kamu görevlileri veya aday olmayan delegeler arasından bir başkan ile dört üyeden oluşturulan bir seçim sandık kurulunca yürütülür.
Seçim sandık kurulu için aynı şekilde 5 yedek üye belirlenir.
Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda, kurula en yaşlı üye başkanlık eder.
Seçim tutanakları merkez ilçe seçim kurulu başkanınca onaylanır ve bir nüshası Sanayi ve Ticaret Bakanlığına gönderilir.
İlçe seçim kurulu bakanı ile seçim sandık kurulu başkan ve üyelerine ödenecek ücretler ve seçim giderleri, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bütçesinden karşılanır.
Odalar, borsalar, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği organlarının seçimlerinde siyasi partiler, sendikalar ve sendika üst kuruluşları aday gösteremezler ve belirli adayların leh ve aleyhlerinde faaliyette bulunamazlar ve propaganda yapamazlar.
Ek Madde 8 – (Ek: 24/6/1995 - KHK - 557/20 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Ek Madde 9 – (Ek: 24/6/1995 - KHK-557/20 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
Ek Madde 10 – (Ek: 24/6/1995 - KHK-557/20 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile).
348-38
Ürün İhtisas Borsaları
Ek Madde 11 – (Ek: 3/4/1997 - 4233/1 md.; Değişik:15/12/1999 - 4487/29 md.)
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca bir veya birden çok ürünün işlem göreceği il, bölge veya ülke düzeyinde faaliyet göstermek üzere ürün ihtisas borsaları açılabilir ya da kurulabilir. Bunların kuruluşunda, çalışma alanlarının genişletilip daraltılmasında Birliğin görüşü alınır.
Ürün ihtisas borsalarının mevcut bir borsada açılmasında ve yeni bir borsa olarak kurulmasında, borsanın işlem hacmi ve derinliği,arz ve talebe bağlı olarak gerçekleşecek spot alım satım yöntemleri ile gerekli hizmet birimlerinin mevcut olup olmadığı, fiziksel, kurumsal ve finansal alt yapı ile uzman personel yeterliliği gibi hususlar gözönünde bulundurulur.
Borsalar umumi mağazacılık yapabilirler ve lisanslı ürün depoları da kurabilirler. Bunların kuruluş ve çalışma esasları yönetmelikte gösterilir. Borsalar, depolarına konulan borsaya tabi maddeler ile ilgili olarak, makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetler düzenleyebilirler. 2699 sayılı Umumi Mağazalar Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ve dördüncü fıkrasının (a) bendi bunlar hakkında uygulanmaz.
Borsalar veya diğer kuruluşlarca düzenlenen makbuz senedi, varant veya malı temsil eden diğer senetlerin cirosu suretiyle de borsalarda alım satım yapılabilir. Borsada işlem gören malı temsil eden diğer senetler de kıymetli evrak hükmündedir. Bu senetlerin hangi kuruluşlarca düzenlenebileceği,senetlerde aranacak şart ve nitelikler, bunların alım satım yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar ile depo ve ambar makbuzlarına ilişkin diğer hussular Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Alivre alım satımlarda borsalarca düzenlenerek kullanılacak sözleşmeler Türk Ticaret Kanununun 743 üncü maddesinde belirtilen cirosu kabil diğer senetler gibi ciro edilebilir. Bu şekilde düzenlenmiş sözleşmelerin cirosu suretiyle de borsalarda alım satım yapılabilir. Bu sözleşmelere hangi hususların yazılacağı ile bu tür satışlara uygulanacak esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Bu madde uyarınca düzenlenecek senet ve sözleşmelerin kapsamına 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca düzenlenen vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil değildir.
Borsalar, bu Kanunda yazılı görevlerini yerine getirebilmek için yeterli alt yapı, teknik donanım ve uzman personeli sağlamak ve örgütlenmelerine ilişkin gerekli hizmet birimlerini
ve şubelerini oluşturmak zorundadırlar. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Mevcut oda ve borsaların intibakı:
Geçici Madde 1 – Ankara, İstanbul ve İzmir Ticaret ve Sanayi Odalariyle Ticaret Borsaları 91 inci maddede zikredilen bu kanuna ait tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten başlıyarak en geç üç ay, diğer oda ve borsalar tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde bu kanuna uymak mecburiyetindedirler. Bu süre içinde durumlarını uydurmıyan oda ve borsalar Sanayi ve Ticaret Bakanlığıca fesih ve tasfiye olunurlar.
Geçici Madde 2 – Halen mevcut olan odalar ve borsalar durumlarını bu kanuna uyduruncaya kadar mevcut organları, yeniden seçim yapılmaksızın vazifelerini görmeye devam ederler.
Halen mevcut yabancı ve Türk-yabancı ticaret odaları cemiyetlerinin durumu:
Geçici Madde 3 – Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut olan yabancı ve Türk - yabancı ticaret odası cemiyetleri bu kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde kendilerini bu Kanunun 79 uncu maddesi hükmüne uydurmaya mecburdurlar.
Bu süre içinde durumlarını uydurmıyanlar tasfiye edilirler.
Geçici Madde 4 – Bu Kanunun yayımı tarihinden gelir vergisi esasına göre vergi tahsil edileceği yıla kadar geçen zaman içinde, aidat ve munzam aidat kazanç vergisi esaslarına göre tahsil olunur.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği yıldan sonra tahakkuk edecek aidat ve munzam aidatta, ait olduğu yılın vergi esasları uygulanır.
Geçici Madde 5 – (Ek: 24/12/1981 - 2567/39 md.)
Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut tüzük ve yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin, yeni tüzük ve yönetmelik yapılıncaya kadar uygulanmasına devam olunur.
Ayrıca bu Kanuna bağlı kuruluşlarda çalışan personelin özlük haklarına ilişkin 86 ncı maddedeki yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar 3/13070 ve 7/15718 sayılı tüzük hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 6 – (Ek: 24/12/1981 - 2567/39 md.)
Ticaret borsalarında borsa komiseri olarak çalıştırılanlar gerekli kadrolar sağlandığında, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı borsa komiserliği kadrolarına atanırlar ve bunların intibakları, bir defaya mahsus olmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun genel hükümlerine göre,
348-39
Birlik, oda ve borsalarda da geçen hizmet sürelerinin her yılı bir kademe ve her üç yılı bir derece sayılmak suretiyle yapılır.
İntibaklar yapılıncaya kadar ticaret borsası komiserlerine 5590 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre aylıklarının ödenmesine devam olunur.
Geçici Madde 7 – (Ek: 24/12/1981 - 2567/39 md.)
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce eski hükümlere göre oda ve borsa organlarına seçilenlerin görev süreleri, bu Kanunda belirlenen esaslara göre hesaplanır.
Odalar ve borsalar, birlik delegelerini 1982 yılı Mayıs ayı içinde bu Kanun esaslarına göre seçerler. Birlik Genel Kurulu 1982 yılı Eylül ayının ikinci haftası içinde bu delegelerle toplanır.
Halen birlik delegesi olanlar ile, Birlik Yönetim Kurulu üyeleri 1982 yılı Eylül ayında yapılacak genel kurul toplantısına kadar görevlerini devam ederler.
Geçici Madde 8 – (Ek: 24/12/1981 - 2567/39 md.)
Bu Kanunun yayımlandığı tarihte ticaret odalarına, ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı bulunan deniz ticaret erbabının bu odalardan kayıtları deniz ticaret odaları kurulup fiilen göreve başlayınca silinir ve deniz ticarat odasına girişlerinde giriş aidatı tahsil edilir. Evvelce kayıtlı bulundukları odalara yıllık ve munzam aidatlarını ödememiş bulunanlardan bu aidatları, bulundukları odaların tespit edilmiş veya tespit edilecek miktarlar üzerinden deniz ticaret odası tarafından tahsil edilir.
Geçici Madde 9 – (Ek: 17/4/1986 - 3277 sayılı Kanun ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Yürürlükteki tüzük ve yönetmelikler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde Kanuna uygun hale getirilir. Gerekli değişiklikler yapılıncaya kadar mevcut tüzük ve yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
Geçici Madde 10 – (Ek: 17/4/1986 - 3277 sayılı Kanun ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
1 Aralık 1983 - 31 Mayıs 1984 tarihleri arasında oda ve borsalarda yapılmış bulunan organ ve birlik delege seçimleri, Kasım 1983 ayında yapılmış sayılır ve bunların kanuni süreleri buna göre hesap edilir.
Geçici Madde 11 – (Ek: 17/4/1986 - 3277 sayılı Kanun ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihte halen yönetim kurulu seçimlerini yapmamış olan odalar ve borsalar 1 ay içinde bu seçimlerini tamamlarlar.Seçimler hangi tarihte yapılmış olursa olsun Kasım 1985 ayında yapılmış sayılarak organların kanuni süreleri buna göre hesap edilir.
Geçici Madde 12 – (Ek: 17/4/1986 - 3277 sayılı Kanun ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanuna göre seçilecek ilk oda ve borsa konseyleri üyelerinin görev süreleri Mayıs 1988 ayında yapılacak seçimlere kadar devam eder.
Geçici Madde 13 – (Ek: 17/4/1986 - 3277 sayılı Kanun ile gelen Geçici 5 inci md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun 4, 5, 6, 10, 11 ve 12 nci maddeleri 1987 yılında yapılacak seçimlerden, 18 inci maddesinin 4 üncü ve son fıkraları ise; 1988 yılında yapılacak seçimlerden itibaren uygulanır.
Geçici Madde 14 – (Ek: 17/1/2000 - KHK - 591/1 md; Değiştirilerek kabül : 20/6/2000 4581/1 md.)
17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde meydana gelen depremler dolayısıyla genel hayata etkili afete maruz kalan bölgelerdeki oda ve borsa üyelerinin 25,26, ve 56 ncı maddelerde belirtilen; kayıt ücreti, yıllık aidat ve munzam aidatları ile oda ve borsaların 28 inci maddede belirtilen; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine her yıl ödemeleri gereken yıllık aidatları 31/12/2000 tarihine kadar ertelenmiştir. Bu süre içinde aidat borçlarına gecikme zammı uygulanmaz. Ayrıca, deprem tarihinden önce tahakkuk etmiş ve ödenmemiş yıllık aidat borçları ile bu borçlara ait tahsil edilmemiş gecikme zamları da 31/12/2000 tarihine kadar ertelenmiştir.(1)
Geçici Madde 15- (Ek:9/12/2001-4725/1 md.)
25, 26 ve 56 ncı maddelerde belirlenen yıllık ve munzam aidatlarını 31.12.2000 tarihine kadar ödemeyen oda ve borsa üyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde yazılı talepte bulunmaları halinde gecikmiş borç asıllarını, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde altı aylık dönemlerle ve dört eşit taksitte ödeyebilir. Bunlardan gecikme zammı tahsil edilmez.
_____________________
(1) 17/1/2000 tarih ve 591 sayılı KHK ile eklenen bu maddede geçen “31/12/2000” ibaresi, söz konusu KHK’de 31/8/2000” olarak ifade edilmiştir.
348-40
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yazılı talepte bulunmayanlar ile yazılı talepte bulunarak borç asılları taksitlendirilenlerden bu taksitleri süresinde ödemeyenlere gecikme zammı uygulanır. Ancak, süresinde yazılı talepte bulunmayanlardan bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde gecikmiş borç asıllarının tamamını ödeyenlere gecikme zammı uygulanmaz.
Üyelerin oda ve borsalara olan borç asıllarını, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ödemiş olmaları ve sadece gecikme zammı borçlarının bulunması halinde, bu borçları tahsil edilmez.
Oda ve borsaların, 2000 yılı gelirleri üzerinden tahakkuk eden ve 2001 yılında ödenmesi gereken aidatları dahil geçmiş dönemlere ait olan ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine ödemeleri gereken aidat asılları ve işlemiş gecikme zamları tahsil olunmaz. 2000 yılı geliri üzerinden tahakkuk eden ve 2001 yılında ödenmiş olan aidatlar ise, Birlikçe ilgili oda veya borsaya iade olunur.
Dört yıldan fazla aidat borcu olan ve aidat borcunun tahsili için yasal yollara başvurulup adresinde bulunmayan gayri faal üyelerin bu durumlarından dolayı aidat borçları oda ve borsa meclislerince affedilerek üye kayıtları silinir.
Madde 92 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 93 – Bu Kanunu Adalet, Sanayi ve Ticaret Bakanları yürütür.
8/3/1950 TARİHLİ VE 5590 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER :
1 – 27/5/1988 tarihli ve 3452 sayılı Kanunun geçici maddeleri :
Geçici Madde 1 – Yürürlükteki tüzük ve yönetmelikler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde Kanuna uygun hale getirilir.
Gerekli değişiklikler yapılıncaya kadar mevcut tüzük, yönetmelik ve iç yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edelir.
Geçici Madde 2 – Bu Kanunun Resmi Gazete’de yayımından itibaren 3 ay içinde, üyelerin oda ve borsalara, oda ve borsaların Birliğe olan borçlarının asıllarının tamımını ödemeleri halinde gecikme zammı tahakkuk ve tahsil olunmaz.
2 – 20/6/2000 tarihli ve 4581 sayılı Kanunun Geçici Maddesi :
Geçici Madde 1 – 27/8/1999 tarihli ve 4452 sayılı Doğal Afetlere Karşı Alınacak Önlemler ve Doğal Afetler Nedeniyle Doğan Zararların Giderilmesi İçin Yapılacak Düzenlemeler Hakkında Yetki Kanunu ile Bakanlar Kuruluna verilen kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi süre bitimine kadar geçerlidir.
348-41
5590 Sayılı Kanunun Çeşitli Maddelerindeki Oran ve Miktarlarda
KARARNAMELER İLE YAPILAN
DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ
Değişiklik Yapan
Kararnamenin Yayımlandığı Resmi Gazete’nin Değişiklik
5590 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ
GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
5590 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi 25/1/1954 6233 5
5590 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin (ç) bendinin ikinci cümlesi ile (ı) bendi, 51 inci maddesi, 76 ncı mad-
desinin iki ve üçüncü fıkraları 17/4/1986 3277 23
5590 sayılı Kanunun Ek - 1. maddesi 27/5/1988 3452 8
5590 Sayılı Kanunun; 18 nci maddesinin son, 27 nci maddesinin ikinci ve 44 üncü maddesinin son fıkraları, 52 nci maddesinin (f) ve 57 nci maddesinin (l) bendleri, 65 nci maddesinin (B) fıkrasının (b) bendi 66 ncı mad-
desinin (e) bendi 24/6/1995 KHK-557 21
5590 sayılı Kanunun Ek 11 inci maddesi 15/12/1999 4487 29
5590 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
6233 Değiştirdiği 64 üncü madde 1/5/1954
Diğer maddeleri 3/2/1954
7060 – 13/1/1958
38 – 1/8/1960
2567 – 26/12/1981
3277 – 25/4/1986
3452 1,2/A ve 5 (1) 1/1/1989
Diğer maddeleri 2/6/1988
3520 – 10/2/1989
KHK/557 – 27/6/1995
4233 – 9/4/1997
4276 – 20/6/1997
4487 – 18/12/1999
KHK/591 – 25/2/2000
4581 – 27/6/2000
4725 – 15/12/2001
——————————
1) 3452 sayılı Kanunun 2/A maddesi mevcut değildir. Bu Kanunun 9 uncu maddesindeki "2/A" deyimi ile kastedilen maddenin, 5590 sayılı Kanunun, 3452 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile değiştirilen 26 ncı maddesinin (A) bendi olduğu anlaşılmaktadır.
AvAi
Hukuki AI Asistanı
Merhaba! Ben AvAi, Avarsis Hukuki AI Asistanınız. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Çerez tercihleriniz
Web sitemizde size en iyi deneyimi sunmak için çerezler kullanıyoruz. 6698 sayılı KVKK ve GDPR kapsamında, zorunlu çerezler sitenin çalışması için gereklidir. Diğer kategorileri tercihlerinize göre yönetebilirsiniz. Çerez politikası·KVKK aydınlatma
Zorunlu çerezler Zorunlu
Sitenin temel işlevleri için gereklidir: oturum yönetimi, güvenlik (CSRF), sepet, dil tercihi ve banner kararı. Devre dışı bırakılamaz. KVKK m.5/2-c (sözleşmenin kurulması/ifası) · GDPR Art. 6(1)(b) · ePrivacy Direktifi 5(3) "kesin gerekli" istisnası Saklama: 365 gün
__cf_bm · Cloudflare30 dakika
avar_consent · Avarsis1 yıl
avar_visitor · Avarsis1 yıl
cf_chl_* · Cloudflare30 gün
cf_clearance · Cloudflare30 gün
csrf_token · AvarsisOturum
PHPSESSID · AvarsisOturum
İşlevsel çerezler
Tema, dil, sidebar durumu, son görüntülenenler gibi kişisel tercihleri hatırlar. Sitenin daha kullanışlı çalışmasını sağlar. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
dark_mode · AvarsisKalıcı
lang · Avarsis1 yıl
sidebar_state · AvarsisKalıcı
theme_pref · Avarsis6 ay
Analitik çerezler
Ziyaretçi davranışını anonim olarak ölçer (Google Analytics, Hotjar, Microsoft Clarity, Yandex Metrica). Trafik analizi ve kullanıcı deneyimi iyileştirmesi için kullanılır. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_ga · Google2 yıl
_ga_* · Google2 yıl
_ga_container · Google Tag Manager2 yıl
_gat · Google1 dakika
_gid · Google24 saat
FPID · Google2 yıl
Pazarlama çerezleri
Hedefli reklam ve dönüşüm takibi sağlayan üçüncü taraf çerezleri (Google Ads, Meta Pixel, LinkedIn Insight, Microsoft UET, Twitter/X, TikTok, Pinterest, Reddit). Reklam profiliniz oluşturulur. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
__qca · Quantcast13 ay
_fbc · Meta (Facebook)2 yıl
_fbp · Meta (Facebook)3 ay
_gcl_au · Google3 ay
_gcl_aw · Google3 ay
_kuid_ · Salesforce DMP6 ay
_pin_unauth · Pinterest Ads1 yıl
_pinterest_ct_ua · Pinterest1 yıl
_rdt_uuid · Reddit Ads90 gün
_ttp · TikTok13 ay
_uetsid · Microsoft Bing Ads1 gün
_uetvid · Microsoft Bing Ads13 ay
AnalyticsSyncHistory · LinkedIn30 gün
bcookie · LinkedIn1 yıl
CONSENT · YouTube (Google)2 yıl
fr · Meta (Facebook)3 ay
guest_id · X (Twitter)2 yıl
i/jot · X (Twitter)Oturum
IDE · Google (DoubleClick)13 ay
li_fat_id · LinkedIn30 gün
li_sugr · LinkedIn3 ay
lidc · LinkedIn24 saat
muc_ads · X (Twitter)2 yıl
MUID · Microsoft Bing Ads13 ay
NID · Google6 ay
personalization_id · X (Twitter)2 yıl
sc_at · Snapchat Ads1 yıl
test_cookie · Google (DoubleClick)15 dakika
tr · Meta (Facebook)Oturum
tt_appInfo · TikTok1 yıl
tt_webid · TikTok13 ay
UserMatchHistory · LinkedIn30 gün
VISITOR_INFO1_LIVE · YouTube (Google)6 ay
YSC · YouTube (Google)Oturum
Sosyal medya çerezleri
Sosyal medya paylaşım butonları, beğeni, yorum, takip widget'ları (Facebook, X/Twitter, LinkedIn, Instagram, YouTube, TikTok, Pinterest, WhatsApp, Telegram, Reddit). Bu platformlarda oturum açmışsanız ziyaretiniz onlara raporlanabilir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_pinterest_sess · Pinterest1 yıl
APISID · Google Hesap2 yıl
auth_token · X (Twitter)2 yıl
c_user · Meta (Facebook)Oturum
csrftoken · Instagram (Meta)1 yıl
datr · Meta (Facebook)2 yıl
HSID · Google Hesap2 yıl
ig_did · Instagram (Meta)10 yıl
JSESSIONID · LinkedInOturum
li_at · LinkedIn1 yıl
mid · Instagram (Meta)10 yıl
PREF · YouTube (Google)8 ay
reddit_session · Reddit1 yıl
SAPISID · Google Hesap2 yıl
sb · Meta (Facebook)2 yıl
SSID · Google Hesap2 yıl
token_v2 · Reddit1 yıl
twid · X (Twitter)Oturum
wa_session · WhatsAppOturum
wd · Meta (Facebook)7 gün
Üçüncü taraf gömülü içerik
Site içine gömülü harici servisler: Google Haritalar, Mapbox, YouTube/Vimeo videoları, SoundCloud, canlı destek (Intercom, Zendesk, Tawk.to), CDN (Cloudflare, AWS), reCAPTCHA, ödeme sistemleri (iyzico, Stripe). Gizlilik politikaları sağlayıcılarına aittir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
_GRECAPTCHA · Google reCAPTCHA6 ay
iyzico_session · iyzicoOturum
NID (Maps) · Google Haritalar6 ay
player · Vimeo1 yıl
vuid · Vimeo2 yıl
Veri sorumlusu: İnnovator Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti. · KVKK m.5/m.7 kapsamında tercihleriniz kaydedilir, istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.