3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun

TAŞINMAZ MAL
ZİLYEDLİĞİNE YAPILAN TECAVÜZLERİN


ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 3091


Kabul
Tarihi                           : 4/12/1984


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 15/12/1984      Sayı  : 18606


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 24             Sayfa  :
110


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç ve Kapsam


Madde
1 – Bu
Kanun; gerçek veya tüzelkişilerin zilyed bulunduğu taşınmaz mallarla kamu
idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan
veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz
yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya
müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa ilişkin
güvenliği ve kamu düzenini sağlar.


 


Görev


Madde
2 – Taşınmaz
mallara tecavüz veya müdahale edilmesi halinde; taşınmaz mal merkez ilçe
sınırları içinde ise, il valisi veya görevlendireceği vali yardımcısı, diğer
ilçelerde ise kaymakamlar tarafından bu tecavüz veya müdahalenin önlenmesine
karar verilir ve taşınmaz mal yerinde zilyedine teslim edilir.


 


Başvuru


Madde 3 – Taşınmaz
mala yapılan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi için, yetkili makamlara
başvurmaya, o taşınmaz malın zilyedi, zilyed birden fazla ise içlerinden biri
yetkilidir.


Kamu
idareleri, kamu kurumları ve kamu kuruluşları ile tüzelkişilerin başvuruları,
taşınmaz malın ait olduğu idare, kurum, kuruluş ve tüzelkişinin yetkilisi
tarafından yapılır.


Köye
ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde, köy halkından herhangi
biri de yetkili makama başvuruda bulunabilir.


Vali
veya kaymakam görev alanları içinde bulunan kamu idarelerine, kamu kurumlarına
ve kuruluşlarına ait veya bunlar tarafından idare olunan veya Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan
taşınmaz mallara tecavüz veya müdahalede bulunulduğunu öğrendiklerinde,
soruşturmayı doğrudan doğruya yaptırırlar ve sonucu karara bağlarlar.


 


Başvuruda bulunma süresi


Madde 4 – Yetkililerin;
tecavüz veya müdahalenin yapıldığını öğrendikleri tarihten altmış gün içinde,
idari makama başvuruda bulunmaları gerekir. Ancak, tecavüz veya müdahalenin
oluşundan itibaren bir yıl geçtikten sonra bu makamlara başvuruda bulunulamaz.





Devletin
hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerle menfaati umuma ait olan taşınmaz
mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde süre aranmaz.


 


Soruşturma


Madde
5 – Başvuru
üzerine, karar vermeye yetkili kişiler veya bunların görevlendireceği bir veya
birkaç memur tarafından yerinde soruşturma yapılır.


Soruşturmayı
yapan kişilere gerektiğinde teknik eleman ve yardımcı verilir.


Bu
Kanun kapsamı dışında kaldığı dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan
başvurular, yerinde soruşturma yapılmadan yazılı olarak reddedilebilir.


Taşınmaz
mal, aynı il'e bağlı ilçelerarası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise
yetkili kaymakamlığı vali; illerarası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise
yetkili valiliği veya kaymakamlığı İçişleri Bakanlığı belirler.


 


Şahitlerin dinlenmesi ve karar


Madde 6 – Soruşturma
memuru, tarafların şahitlerini dinledikten sonra gerekli gördüğü takdirde
tarafsız kişileri ve ilgisine göre hazine, özel idare ve belediye
temsilcilerini, köy muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerini de dinleyebilir.
İfadeler, Ceza Muhakemesi Kanunundaki hükümler dairesinde yeminli olarak
alınır.[1]


Soruşturma
en geç 15 gün içinde tamamlanarak karara bağlanır.


 


Kararların kesinliği


Madde
7 – Bu
Kanuna göre verilen kararlar idari yargı yolu açık olmak üzere kesindir. Ancak,
açık olan yazı ve hesap hataları karar veren yetkili makamca kendiliğinden
düzeltilir. Taşınmaz mal üzerinde üstün sayılabilecek bir hakkı olduğunu iddia
edenlerin yargı yoluna başvurması gerektiği kararda belirtilir.


 


Tebligat


Madde
8 – Soruşturmanın
yapılacağı, kararın yerine getirileceği yer, tarih ve saat taraflara tebliğ
edilir. Şikayetçinin, varsa kanuni vekilinin veya dilekçesinde ismini
belirttiği temsilcisinin; başvuru, 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre
yapılmış ise köy muhtarı veya ihtiyar meclisi üyelerinden birinin; soruşturma
yapılması ve kararın yerine getirilmesi sırasında taşınmaz malın başında
bulunması zorunludur. Mütecavize tebligat yapılamaması halinde soruşturmanın
yapılacağı veya kararın yerine getirileceği yer, tarih ve saat 3 gün önceden
alışılmış usullerle taşınmaz malın bulunduğu köy veya beldede ilan edilir.
Mütecaviz gelmezse soruşturma ve kararın yerine getirilmesi yokluğunda yapılır.


Yetkili
makamların, talebin esastan veya süreden reddine ilişkin karar ve işlemleri,
7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere duyurulur.





Kararın uygulanması ve güvenlik kuvvetlerinin görevi


Madde 9 – Tecavüz
veya müdahalenin önlenmesi hakkındaki kararlar, karar vermeye yetkili amirce
görevlendirilecek infaz memuru tarafından, taşınmaz malın yerinde ve o andaki
durumu ile zilyedine, tüzelkişiliğe veya kamu idareleri, kamu kurumları ve
kuruluşlarına teslim edilmesi suretiyle yerine getirilir.


Karar
gereğinin, kararın infaz memuruna geldiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde
yerine getirilmesi zorunludur.


Karar
vermeye yetkili makamın gerekli göreceği durumlarda, infaz memuruna teknik
yönden yardımcı olmak üzere yeteri kadar memur görevlendirilir.


Mahallin
en büyük mülki idare amirinin yazılı emri ile güvenlik kuvvetlerince, gerek
soruşturma, gerekse kararın yerine getirilmesi sırasında mahallinde, gerekli
önlemler alınır.


 


Taşınmaz mal üzerindeki ekim, tesis
ve değişiklikler


Madde
10 – Tecavüz veya müdahalesi önlenen kişi, taşınmaz mal
üzerinde vücuda getirdiği her türlü ekim, tesis ve değişikliklerden dolayı
ancak genel hükümler dairesinde yargı yoluna başvurabilir.


 


Gecikmelerin üst makama bildirilmesi


Madde
11 – 6 ncı maddenin ikinci fıkrasında belirlenen 15 günlük
süre içinde karar verilmezse veya verilen karar 9 uncu maddenin ikinci
fıkrasında belirlenen 5 günlük süre içinde infaz edilmezse durum, sebepleri ile
birlikte bir üst makama bildirilir.


 


İkinci ve daha sonraki tecavüzler


Madde
12 – Taşınmaz mala aynı mütecaviz tarafından ikinci defa
veya onun yararına başkaları tarafından bilerek ilk defa tecavüz veya
müdahalelerle ilgili başvurularda da birinci başvuruda olduğu gibi soruşturma
yapılır ve sonucu karara bağlanır.


Tecavüz
veya müdahale varsa 9 uncu madde hükümlerine göre karar uygulanır, her iki
kararla ilgili dosya, karar vermeye yetkili makamlarca, 15 inci maddeye göre
işlem yapılmak üzere adli mercilere gönderilir.


 


Yürütmenin durdurulması


Madde
13 – (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 3/6/2010 tarihli ve E.: 2008/77, K.: 2010/77
sayılı Kararı ile.)


 


İhtiyati
tedbirler


Madde
14 – Başvuru sırasında, taraflar arasındaki taşınmaz mal
anlaşmazlığı hakkında mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş veya
anlaşmazlık dava konusu yapılmış ise bu Kanun hükümleri uygulanmaz.


Bu
Kanuna göre idari makam tarafından verilmiş bir önleme kararı varken,
taraflarca taşınmaz mal anlaşmazlığına ilişkin dava açılmadan adli mercilerce
ihtiyati tedbir kararı verilemez.





İKİNCİ BÖLÜM


Ceza Hükümleri


İkinci tecavüze ilişkin cezalar


Madde
15 – Mahkeme kararıyla kendisine teslim edilmeksizin aynı
taşınmaz mala ikinci defa yapılan tecavüz veya müdahale, ister tecavüz veya
müdahalesi önceden önlenen kimse tarafından, isterse başkaları tarafından
birinci mütecaviz yararına ilk defa yapılmış olsun, fiil daha ağır bir cezayı
gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, bu suçu işleyenler hakkında;


a)
Taşınmaz mal, kamu kurum veya kuruluşlarına ait bulunuyorsa veya Devletin hüküm
ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz veya umumun menfaatine ait yerlerden ise
altı aydan iki yıla kadar; şayet taşınmaz mal diğer tüzelkişilere veya gerçek
kişilere ait ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.


b)
Tecavüz veya müdahale silahlı bir kişi veya silahsız olsalar dahi birden fazla
kişiler tarafından yapıldığı takdirde (a) bendindeki cezalar bir kat
artırılarak hükmolunur.


c)
Tecavüz veya müdahale taşınmaz malı aralarında paylaşmak veya ortaklaşa
kullanmak amacıyla iki veya daha çok kişinin birleşmesiyle işlenirse (b) bendi
ile artırılan ceza ayrıca üçte bir oranında artırılır. Bu amaçla birleşen
kişilerden en az birisinin silahlı olması halinde ise (b) bendi ile artırılan
ceza ayrıca yarı oranında artırılarak hükmolunur.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Suçüstü hükümlerinin uygulanması ve görevli mahkeme


Madde
16 – (Mülga: 23/1/2008-5728/578 md.)


 


Soruşturma ve infaz giderleri


Madde
17 – Soruşturma ve infaz memurları ile infaz memuruna
teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların yevmiye ve taşıt
giderleri, başvuruda bulunanlar tarafından maliye veznesine yatırılır.


Yukarıda
belirtilen görevli memurlara, göreve gittikleri günler için sürelerine ve
görevin belediye sınırları içinde veya dışında yapılmış olmasına bakılmaksızın
Harcırah Kanununa göre verilmesi gereken yevmiyeler tam olarak ödenir.


Üçüncü
maddenin son fıkrasına göre görevlendirilecek soruşturma ve infaz memurları ile
infaz memurlarına teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların
yevmiye giderleri, taşınmaz malın ait olduğu kamu idareleri, kurumları ve
kuruluşlarınca karşılanır.


Birden
çok iş, mümkün oldukça aynı günde yapılır. Bu durumda görülen işler aynı yerde
ise, yevmiyeler ve taşıt ücreti başvuranlar arasında eşit olarak paylaştırılır.
İşler ayrı yerlerde ise, yevmiyeler eşit olarak paylaştırılmakla birlikte taşıt
ücreti uzaklıkla orantılı olarak bölüştürülür.


Soruşturma
sonunda tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilirse, masrafların
mütecavizden tahsili de, kararda belirtilir. Bu masrafların tahsiline ait karar
fıkrası icra dairesince yerine getirilir.





Vergi, harç ve resimler


Madde
18 – Bu Kanuna göre verilen kararlar hiçbir vergi, harç ve
resme tabi değildir.


 


Yönetmelik


Madde
19 – Bu Kanunun uygulama şekli ve esasları İçişleri Bakanlığınca
altı ay içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Kaldırılan Kanun


Madde
20 – 16 Nisan 1952 günlü ve 5917 sayılı Gayrimenkule
Tecavüzün Def'i Hakkında Kanun kaldırılmıştır.


 


Ek
Madde 1 – (Ek: 5/2/2003-4807/1 md.)Tecavüz ve müdahalenin önlenmesi
hakkındaki kararın uygulanmasında, kilitli ve kapalı taşınmaz malların açılması
zorunludur.


Gerekirse
bu yerler zorla açtırılır; kilit ve her türlü tertipler kırılabilir. Üzerindeki
tecavüz ve müdahale men edilen taşınmaz mal içindeki mütecavize ait eşyanın
boşaltılmasında durumun gerektirdiği tedbirler alınır.


 


Ek Madde 2 – (Ek:
5/2/2003-4807/1 md.) Üzerindeki
tecavüz veya müdahale men edilen taşınmaz mal içinde bulunan mütecavize ait
eşya çıkarılarak mütecavize, vekiline veya bunlar hazır değilse mütecavizin
aile efradından veya işçilerinden reşit bir kişiye teslim edilir. Bunlardan hiç
birinin bulunmaması halinde, anılan eşya yed’i emin olarak zilyedin uhdesinde
muhafaza altına alınır ve infaz memurunca mütecavize hemen tebligat yapılarak;
eşyanın bulunduğu mahalde ise beş ve değilse otuz gün içinde eşyayı teslim
alması, aksi halde eşyanın açık artırma yolu ile satılacağı bildirilir. Verilen
süre içinde teslim alınmayan eşya; kaymakamın, vali veya yetkili vali
yardımcısının emriyle görevlendirilen en az bir memur veya gerekirse
bilirkişiler tarafından yapılacak bedel takdiri ve ilanı takiben açık artırma
yolu ile satılarak muhafaza ve satışla ilgili bütün giderler karşılanır. Artan
para, mütecaviz hesabına Ziraat Bankasına yatırılır ve durum kendisine tebliğ
edilir.


Bozulması ihtimali
bulunan eşya, tebligat aranmaksızın, miktar tespiti ve bedel takdiri
yapıldıktan sonra satılır.


 


Yürürlük


Madde
21 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
22 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3091 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren Kanun No.



3091
Sayılı Kanunun Değişen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4807



Ek
Madde 1, Ek Madde 2



10/2/2003






5728



6, 16



8/2/2008









 











[1] 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 437 nci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Muhakemeleri Usulü” ibaresi “Muhakemesi”
olarak değiştirilmiştir.