Tabii Tohumlama Boğalarına Dair Tebliğ

TABİİ TOHUMLAMA BOĞALARINA DAİR TEBLİĞ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı ve kapsamı; damızlık hayvan yetiştiriciliği
yapılan işletmelerde tabii tohumlama amaçlı kullanılacak damızlık sığır cinsi
boğalara (manda dâhil) izin verilmesine ve bu boğaların kontrolü ile tabii
tohumlamada kullanılmak üzere ithalatı yapılacak damızlık sığır cinsi boğalarda
(manda dâhil) aranan teknik ve verim şartlarına dair usul ve esasları
belirlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 8/12/2011 tarihli
ve 28136 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama ve
Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;


a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,


b) Damızlık belgesi: Ana ve babası bilinen ve kayıt sisteminde
kayıtlı damızlık hayvanlar için; pedigri,
damızlık sertifikası veya damızlık belgesi adıyla düzenlenen kimlik belgesini,


c) Damızlık hayvan: Irkına özgü morfolojik özellikleri gösteren
vasıflı ve belgeli sığır cinsi hayvanı,


ç) Damızlık sertifikası: Tabii tohumlama boğası ithalatında, ana
ve babası bilinen ancak cetlerinin verim kayıtları bilinmeyen damızlık
hayvanlar için düzenlenmiş belgeyi,


d) Genel Müdürlük: Hayvancılık Genel Müdürlüğünü,


e) Hastalıktan ari işletme:
Bakanlık tarafından hastalıktan ari işletme sertifikası verilen hayvancılık
işletmesini,


f) Hayvan pasaportu: 2/12/2011 tarihli
ve 28130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Cinsi Hayvanların
Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği kapsamında Bakanlıkça belirlenen
hayvana ait bilgileri içeren il/ilçe müdürlüğü veya yetkilendirilmiş kurum veya
kuruluş tarafından imzalı olarak veya elektronik ortamda düzenlenen belgeyi,


g) Hayvancılık işletmesi: Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması,
Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği kapsamında bulunan hayvanların barındırıldığı,
tutulduğu, bakıldığı veya beslendiği herhangi bir tesis, kuruluş veya etrafı
çevrili açık alan çiftliği durumundaki yerleri,


ğ) İl müdürlüğü: Bakanlık il tarım ve orman müdürlüklerini,


h) İlçe müdürlüğü: Bakanlık ilçe tarım ve orman müdürlüklerini,


ı) Pedigri: Tabii tohumlama boğası
ithalatında, ihracatçı ülkenin soy kütüğüne kayıtlı, kulak numarası, ırk, doğum
tarihi, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve/veya
verimlerini belirten belgeyi,


i) Sığır cinsi hayvan: Et veya süt üretimi, damızlık veya diğer
amaçlarla yetiştirilen, Bos taurus, Bos indicus, Bubalus bubalus/bubalis (manda)
ve Bison bison (bizon)
türleri dâhil her yaştaki sığır ve mandaları,


j) Soy kütüğü: Yetiştirme ve verim kayıtları tutulan işletmelerde
mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt
sistemini,


k) Tabii tohumlama boğası izni: Hayvancılık işletmelerinde tabii
tohumlama amaçlı kullanılacak damızlık sığır cinsi boğalara verilen izni,


l) TÜRKVET sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan, işletme,
hayvan sahibi ve hayvanların kimlik ve hareket bilgilerinin kayıt altına
alındığı ve izlendiği veri tabanını,


m) Veri tabanı: Bakanlık kayıt sistemlerini,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Genel hükümler


MADDE 4- (1) Damızlık hayvancılık işletmelerinde tabii
tohumlamada kullanılacak damızlık sığır cinsi erkek hayvanlar için il
müdürlüğünden tabii tohumlama boğası izni alınır.


(2) İzin alınan tabii tohumlama boğası, sadece izin verilen
hayvancılık işletmesinde kullanılır, başka bir işletmeye nakledildiğinde veya
satıldığında yeni hayvan sahibi tarafından tekrar izin alınır.


(3) Tabii tohumlama boğaları, hayvan nakillerine dair Bakanlık
tarafından belirlenen usul ve esaslara göre sevk edilir ve sevk edilme
tarihinde herhangi bir hastalık belirtisi göstermemesi gerekir.


(4) Hayvanların tanımlanması, tescili ve izlenmesine ilişkin
mevzuata uygun kulak küpesi bulunmayan boğalar tabii tohumlama boğası olarak
kullanılamaz.


(5) Tabii tohumlama adayı boğaların TÜRKVET sistemi ile Bakanlık
ıslah sistemlerine kayıtlı olması gerekir.


(6) Hastalıktan ari işletmelerde
bulunan düve/ineklerin tabii tohumlama boğası tarafından aşımına izin verilmez.


(7) Soy kütüğüne kayıtlı olan sütçü ve kombine ırk düve/ineklerin
tabii tohumlama boğası tarafından aşımına izin verilmez.


(8) İzin verilen tabii tohumlama boğalarından sperma üretimi
yapılamaz.


(9) Tabii tohumlama boğası işletmede ayrı bir bölmede
bulundurulur. Kızgınlık gösteren aynı ırktan sığır cinsi dişiler ile
çiftleşmesi bu bölmede sağlanır. Serbest sistem yetiştiriciliği yapılan elli
baş ve üzeri sığır yetiştiriciliğinde ve mandalarda aşımların takip edilmesi
kaydı ile sınıf usulü aşıma izin verilir.


(10) Aynı bölme içerisinde bulunan ya da birlikte bakım beslemesi
yapılan sürü içerisinde, tabii tohumlama izni verilen boğalardan başka, altı
aydan büyük erkek hayvan bulundurulamaz.


(11) Sağlık testleri için tabii tohumlama boğalarına yapılacak her
türlü uygulama, il/ilçe müdürlüğü resmî veteriner hekimi tarafından yapılır.


(12) Bu Tebliğ kapsamında yaptırılacak tüm test ve analiz
masrafları tabii tohumlama boğasının sahibi olan kişi, kurum ve kuruluşlar
tarafından karşılanır. Bakanlık tarafından gerek görülmesi hâlinde, ilave test
ve analizler istenilebilir.


(13) Bu Tebliğ kapsamında yaptırılan tüm test ve analiz sonuçları,
analizi yapan laboratuvar tarafından il
müdürlüğüne bildirilir.


(14) Tabii tohumlama boğasının kesimi, ölümü veya satılması durumu
sahibi tarafından en geç on beş gün içerisinde il müdürlüğüne bildirilir. İl
müdürlüğü tarafından boğanın izni iptal edilir ve on beş gün içinde Bakanlık
veri tabanındaki iznin iptali için, Bakanlık ile kayıtlı olduğu merkez
birliğine bildirilir.


(15) Bu Tebliğ kapsamında belirtilen tüm test ve analizler,
veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları mevzuatı
doğrultusunda, Bakanlık tarafından belirlenen ve onay verilen resmî laboratuvarlarda, Bakanlıkça belirlenen test metotlarına
göre yaptırılır. Bakanlık tarafından onay verilen laboratuvarlar,
alınacak numuneler ile test metotları Bakanlık internet sitesinde yayınlanır.


(16) Bakanlık tarafından gerek görülmesi durumunda tabii tohumlama
boğasından doğan buzağılarda ebeveyn doğrulaması için DNA testi yaptırılabilir.


(17) Tabii tohumlama boğası kullanılan işletmelerde aşım
gerçekleştikten sonra; işletmede tohumlama kayıtlarından sorumlu personel
tarafından EK-1’deki form doldurularak on beş gün içinde il müdürlüğüne
bildirilir ve il müdürlüğü tarafından bilgilerin veri tabanına kaydı yapılır.


(18) İzin verilen boğalar, yılda en az bir kez olmak üzere bu
Tebliğ hükümlerinde belirtilen hususlar yönünden il müdürlüğü tarafından
denetlenir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Tabii Tohumlama Boğasında Aranacak


Teknik Kriterler ve Verim Şartları


Teknik kriterler


MADDE 5- (1) Tabii tohumlama boğasının fenotipik özellikleri bakımından ırkının özelliklerini
taşıması gerekir. Fenotip uygunluk raporu,
il müdürlüğünde görev yapan bir veteriner hekim ile bir ziraat mühendisinden (zooteknist) oluşturulacak heyet tarafından yerinde tespit
edilerek düzenlenir.


(2) Boğanın on iki aydan büyük yaşta olması gerekir.


(3) Boğaların saflık oranının en az %87,5 veya A kategorisinde
olması ve etçi ırk boğaların boğa dâhil en az iki jenerasyonu,
sütçü ve kombine ırkların ise boğa dâhil en az üç jenerasyonu gösteren ve en
fazla altı ay öncesine ait güncel bilgileri içeren damızlık belgesinin olması
zorunludur.


(4) Sütçü ve kombine ırklarda boğanın anası ithal ise, anasının 8
inci maddede belirtilen verim şartlarını sağlaması ve bu bilgilerin damızlık
belgesinde bulunması gerekir.


Siyah alaca (holstein) ve simental ırkı boğalarda aranan verim şartları


MADDE 6- (1) Boğanın, verim özellikleri yönünden
aşağıda belirtilen hususlardan en az birini karşılaması zorunludur:


a) Boğanın anasının, anasının laktasyon süt
verimi kayıtlarının bulunmaması ya da yüz seksen günün altında olması durumunda
anneannesinin; üç yüz beş günlük birinci laktasyon süt
verimi veya birden fazla laktasyon süt
verisi varsa ortalamasının en az EK-2’de belirtilen kriterlere uygun
değerlerde olması ve bu değerlerin damızlık belgesinde bulunması gerekir.


b) Aday boğa için (a) bendinde belirtilen şartların
belgelendirilememesi durumunda boğanın aşağıda belirtilen prosedürlere göre genomik testten
geçmesi ve test sonuçlarının Bakanlık tarafından belirlenen ve Bakanlık
internet sitesinde yayınlanan kriterlere uygun değerlerde olması gerekir;


1) Genomik test yaptırılan
boğaların Bakanlık tarafından belirlenen ve Bakanlık internet sitesinde
yayınlanan genetik kusurlardan ari olması,
DNA testinin de yaptırılması gerekir.


2) Genomik test, genetik kusur
analizleri ve DNA testi için numune, EK-3’te belirtilen hususlar doğrultusunda
alınır ve Bakanlık tarafından belirlenen test merkezine gönderilir. Test
sonuçlarına yapılacak itirazlarda şahit numunede analiz tekrarı yapılır ve
analiz sonucu kesindir.


3) Yapılan genomik test
sonuçları boğanın genomik damızlık değeri
hesaplanmak üzere Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliğine
gönderilir, sonuçlar Bakanlık ıslah veri tabanına kayıt edilir.


Siyah alaca (holstein) ve simental ırkı dışındaki diğer sütçü, kombine, etçi ırk
veya manda boğalarında aranan verim şartları


MADDE 7- (1) Siyah alaca (holstein) ve simental ırkı dışındaki diğer sütçü, kombine ırkı boğaların anasının,
anasının laktasyon süt verimi kayıtlarının bulunmaması ya da yüz seksen günün
altında olması durumunda anneannesinin; üç yüz beş günlük birinci laktasyon süt verimi veya
birden fazla laktasyon süt verisi varsa ortalamasının en az EK-2’de belirtilen
değerlerde olması ve bu değerlerin hayvanın damızlık belgesinde bulunması
gerekir.


(2) EK-2’de belirtilen ırkların haricinde izin başvurusu yapılan
boğanın anasında; sütçü ırk ise avrupa kırmızısı
ırkların, kombine ırk ise simental ırkının laktasyon süt verimi özellikleri aranır.


(3) Yerli ve etçi ırk boğalarda verim özellikleri aranmaz.


(4) Manda boğası anasının, anasının süt verim kayıtlarının
bulunmaması ya da yüz seksen günün altında olması durumunda anneannesinin; iki
yüz yetmiş günlük laktasyon süt verimi
ortalamasının en az 1800 kg olması gerekir.


İthal edilecek tabii tohumlama boğalarında aranan şartlar


MADDE 8- (1) Tabii tohumlama amaçlı boğa ithalatında;
başvuru, kontrol belgesi düzenlenmesi, seçim heyeti görevlendirilmesi işlemleri
ile ithalatçının yükümlülükleri ve yaptırımlar damızlık sığırların ithalat
mevzuatı kapsamında yürütülür. Başvuru dilekçesinde ithal edilecek olan
boğaların tabii tohumlama amaçlı getirildiği belirtilir.


(2) İthalatı yapılacak tabii tohumlama boğasının aşağıda
belirtilen şartları sağlaması gerekir:


a) Bakanlık tarafından damızlık büyükbaş hayvan ithalatına izin
verilen ırklardan olması.


b) İthal edilecek boğaların seçim gününde en az on iki, en fazla
yirmi dört aylık yaşta, manda boğalarının ise seçim gününde en az on sekiz, en
fazla yirmi dört aylık yaşta olması.


c) Etçi ırklarda boğa adayı dâhil en az üç, sütçü ve kombine
ırklarda boğa adayı dâhil en az dört jenerasyonu gösteren
ve en fazla altı ay öncesine ait güncel bilgileri içeren, ithal edildiği
ülkenin yetkili otoritesi tarafından onaylanan ve imzalanan damızlık belgesinin
olması.


ç) Boğanın saflık oranının en az %87,5 veya A kategorisinde olması
ve bunun damızlık belgesinde belirtilmesi.


d) Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithal edilen boğaların; Avrupa
Birliğinin güncel direktiflerine uygun düzenlenen ve onaylanan damızlık
belgesinin olması ve üzerinde bulunan kısaltmaların uluslararası normlara uygun
olması.


e) Kulak küpesi ile tanımlanmış olması.


f) Fenotipik olarak ırk
özelliklerini göstermesi.


g) Sütçü ve kombine ırklarda, ithalatı yapılacak boğanın anasının;
anasının laktasyon süt verimi kayıtlarının
bulunmaması ya da yüz seksen günün altında olması durumunda anneannesinin üç
yüz beş günlük birinci laktasyon süt verimi
veya birden fazla laktasyon süt verisi
varsa ortalamasının en az EK-2’de belirtilen kriterlere uygun
değerlerde olması ve bu değerlerin damızlık belgesinde bulunması.


ğ) Siyah alaca (holstein) ve simental ırkı aday boğalar için (g) bendinde belirtilen
şartların belgelendirilememesi durumunda boğanın genomik testten
geçmesi ve test sonuçlarının Bakanlık tarafından belirlenen ve internet
sitesinde yayınlanan kriterlere uygun
değerlerde olması.


h) Belirtilen ırkların haricinde izin başvurusu yapılan tabii
tohumlama boğasının; sütçü ırk ise avrupa kırmızısı
ırkların, kombine ırk ise simental ırkının laktasyon süt verimi şartlarını taşıması.


ı) Siyah alaca (holstein) ve simental ırkı boğaların Bakanlık tarafından belirlenen
ve Bakanlık internet sitesinde yayınlanan genetik kusurlardan ari olması, DNA testinin bulunması ve bu bilgilerin
damızlık belgesinde yer alması ya da yetkili otorite tarafından onaylanan ek
deklarasyonla belgelendirilmesi.


i) Sütçü ve kombine ırkı boğaların, suni tohumlama ya da embriyo
transferinden doğmuş olması, DNA testinin bulunması ve bu durumun damızlık
belgesinde belirtilmesi ya da yetkili otorite tarafından onaylanan ek deklarasyonla belgelendirilmesi.


(3) İthalatı yapılacak manda boğası anasının, anasının laktasyon süt verimi kayıtlarının bulunmaması ya da
yüz seksen günün altında olması durumunda anneannesinin; iki yüz yetmiş
günlük laktasyon süt verisi ortalamasının
en az 2000 kg olması gerekir.


(4) İthal edilecek manda boğaları ile ebeveyninin Akdeniz tipi
olması gerekir.


(5) Sahibi olduğu kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından, ithalatı
tamamlanan boğalara 11 inci madde doğrultusunda tabii tohumlama boğası izni
almak için en geç bir ay içerisinde il müdürlüğüne başvuru yapılması
zorunludur.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Tabii Tohumlama Boğasında Aranacak


Sağlık Şartları


Boğada aranan sağlık şartları


MADDE 9- (1) Tabii tohumlama boğalarında aşağıda
belirtilen genel sağlık şartları aranır:


a) Boğaların tabii tohumlamada kullanılmasından önceki en az otuz
günlük sürede aşağıda belirtilen şartları taşıması gerekir:


1) Aşım yapacağı işletmede bulunması.


2) İhbari mecburi bir hastalık
sebebiyle bu türe özgü oluşturulmuş kısıtlı bölgede yer almayan işletmede
tutulmuş olması.


3) İhbari mecburi bir hastalık
sebebiyle bu türe özgü oluşturulmuş kısıtlı bölgelerde bulunan hayvanlarla
temas etmemiş olması.


4) Bulaşıcı hayvan hastalıkları yönünden klinik belirti
göstermemesi.


b) Aday ve izinli boğalarda; gelişim bozukluğu, anomali, kaşeksi, topallık, körlük ve benzeri fiziki ve
ortopedik kusurlar, venereal hastalıklar
ile tümör, apse, konjonktivit, deri hastalıkları
gibi patolojik durumların bulunmaması, genel kondisyonunun iyi ve sağlıklı bir
görünüme sahip olması, testislerin skrotal keseye
inmiş ve birbirine simetrik olması, penisin yapısında frenulum,
penis kısalığı gibi kusurlar ile prepusyumda fimozis ve parafimozis gibi
kusurların bulunmaması gerekir.


(2) İşletme tarafından talep edilmesi ve il
müdürlüğü tarafından uygun görülmesi hâlinde boğalara; enzootik sığır löykozu (Test iki yaşından
küçüklerin annesinde yapılır.), tüberküloz, bruselloz, mavi dil, infectious bovine rhinotracheitis/infectious pustular vulvovaginitis (IBR/IPV), bovine viral diarrhea/mucosal disease (BVD/MD)
hastalıkları yönünden test yaptırılabilir ve on iki ayı geçmeyen aralıklarda bu
testler tekrarlanabilir. Test yaptırılması durumunda
sonuçların negatif olması gerekir.


(3) İkinci fıkrada belirtilen testlerden herhangi birinin pozitif
çıkması durumunda hayvan işletmeden uzaklaştırılır ve boğanın tabii tohumlama
izni varsa iptal edilir. Tespit edilen hastalığın ilgili mevzuatına göre işlem
yapılır ve on beş gün içinde Bakanlık veri tabanındaki iznin iptali için,
Bakanlık ile kayıtlı olduğu merkez birliğine bildirilir.


Tabii tohumlama boğalarının aşılanması


MADDE 10- (1) Tabii tohumlama boğası
kullanmak isteyen işletmeler aşağıda belirtilen aşıları yaptırmak zorundadır.
Bu kurala uymayan boğalara tabii tohumlama boğası izni verilmez. Zorunlu rutin
aşılaması yaptırılmayan boğaların izni iptal edilir:


a) Boğaya ve sürüye zorunlu şap aşısı.


b) Boğaya zorunlu, sürüye isteğe bağlı olarak IBR hastalığına
karşı konvensiyonel veya inaktif marker aşı.


c) Boğaya zorunlu, sürüye isteğe bağlı olarak BVD/MD hastalığına
karşı inaktif aşı.


ç) İsteğe bağlı olarak boğaya ve sürüye mavi dil hastalığına
karşı inaktif aşı.


(2) Yapılan aşının prospektüsünde belirtilen
koruyuculuk süresine göre aşılar rutin olarak tekrarlanır.


(3) Aşılama tarihinden itibaren otuz gün içinde aşım yaptırılamaz.


(4) Hayvanların aşılanması durumunda; aşılama tarihleri ile hangi
aşının kullanıldığı bilgisi numune gönderilirken açıklama olarak eklenir.


(5) Bu Tebliğde yer almayan aşılar için Bakanlık tarafından
belirlenen programa uygun hareket edilir.


BEŞİNCİ BÖLÜM


Tabii Tohumlama Boğası İçin İzin Verilmesi


Tabii tohumlama boğası için izin verilmesi


MADDE 11- (1) Hayvan sahibi, tabii
tohumlama boğası izni için EK-4’te yer alan dilekçe ve ekinde yer alan başvuru
dosyası ile il müdürlüğüne başvuruda bulunur. Başvuru dosyasında aşağıda
belirtilen bilgi ve belgeler bulunur:


a) İşletmeye ait bilgilerin bulunduğu Bakanlık veri tabanından
alınmış olan belge.


b) TÜRKVET sisteminden alınan işletmede bulunan hayvan listesi.


c) Hayvan pasaportu.


ç) EK-5’te yer alan tabii tohumlama boğasına ait bilgi formu.


d) Sütçü ve kombine ırk aday boğalarda Bakanlık ıslah sisteminden
alınan süt verimi ya da süt veriminin belgelendirilememesi hâlinde; genomik test, genetik kusur analizleri ve DNA testi
sonuçlarının işlendiği damızlık belgesi sureti.


e) Etçi ırklarda damızlık belgesi sureti.


f) Sütçü ve kombine ırk aday boğalarda DNA profili belgesi.


g) İthal boğalar hariç, EK-6’da yer alan aday tabii tohumlama
boğası fenotip uygunluk raporu.


ğ) EK-7’de yer alan ve il/ilçe müdürlüğü tarafından düzenlenen
boğanın hastalık geçmişi bilgi formu.


h) EK-8’de yer alan; aday boğanın il/ilçe müdürlüğünden alınan
aşılama bilgileri ve ekinde yapılan aşılara dair Bakanlık veri tabanından
alınan belge.


ı) Tabii tohumlama boğasında sağlık testi yapılması durumunda test
sonuçları.


i) İthal boğalarda ithalatın yapıldığı ülkenin yetkili otoritesi
tarafından düzenlenen veteriner sağlık sertifikası sureti.


j) İl müdürlüğü döner sermaye saymanlığı hesabına tabii tohumlama
boğası izni için yatırılan tutara ait makbuz veya banka dekontunun döner
sermaye saymanlığı tarafından onaylı sureti.


(2) Gerek görülmesi hâlinde, il müdürlüğü tarafından ilave bilgi
ve belgeler istenebilir.


(3) Başvuru dosyasının uygun bulunmaması hâlinde bu durum
gerekçesi belirtilerek başvuru sahibine resmî yazı ile bildirilir.


(4) Başvuru dosyasının uygun bulunması ve bu Tebliğde belirtilen
şartların sağlanması durumunda il müdürlüğü tarafından tabii tohumlama boğası
izni yazısı verilir ve yedi gün içerisinde Bakanlık ıslah sistemine kaydının
yapılması için EK-9’da yer alan form doldurularak Bakanlığa bildirilir.


ALTINCI BÖLÜM


Son Hükümler


Yürürlük


MADDE 12- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 13- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım
ve Orman Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız