4123 sayılı Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun

TABİİ
AFET NEDENİYLE MEYDANA GELEN HASAR VE


TAHRİBATA İLİŞKİN
HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİNE


DAİR KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 4123


Kabul
Tarihi                           : 23/7/1995


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 25/7/1995        Sayı  : 22354


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 34


 


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı, tabii afete maruz kalan yörelerde normal hayatın devamını
sağlayacak hizmetlerin yürütülmesi, hasar ve tahribatın giderilmesi ile
2.2.1981 tarihli ve 2380 sayılı Kanuna göre kurulmuş fonlardan yapılacak
yardıma ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


 


Madde
2 – Onarımı
mümkün görülen ve birden fazla bağımsız bölümü olan hasarlı yapılarda, 7269
sayılı Kanun hükümlerine göre, onarım yardımından yararlanmak için kat
malikleri sayı ve arsa payı çoğunluğu ile borçlanma sözleşmelerini yapmaları
halinde, borçlanma sözleşmesi yapmayan veya bu imkana sahip olmayan diğer kat
maliklerinin herhangi bir karar almaya gerek kalmadan Kat Mülkiyeti Kanunu
gereğince yapının ortak yerlerinde yapılacak onarım giderlerine arsa payları
oranında iştirakini sağlattırmaya, bunlardan tahsilat yapmaya ve yaptırmaya,
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yetkilidir. 7269 sayılı Kanun ile 2985 sayılı
Toplu Konut Kanununa dayanılarak kredi verilen inşaatı tamamlanmış veya devam
etmekte olan konutlardan hasar görenlerin Toplu Konut İdaresine veya bankalara
olan borçlarının ertelenmesi veya silinmesine Cumhurbaşkanı yetkilidir.[1]


 


Madde
3 – (...)[2]
Yiyecek, içecek, giyecek, tabii yardım, çadır ve diğer her türlü taşınır mallar
(...)[3]
Kızılay'a aktarılır. Bu amaçla toplanan yardımlar derhal tabii afet bölgelerine
intikal ettirilir ve tabii afet bölgeleri dışında kullanılamaz.





Madde
4 – Bu
Kanun kapsamına giren yörelerde tabii afet nedeniyle hayatını kaybeden yurttaşların
birinci derecedeki yakınlarına ve engelli hâle
gelenlere Gelir Vergisi Kanununun engellilik
indirimine ilişkin 31 inci maddesinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde
Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda yardım yapılabilir. Ödemeler
Cumhurbaşkanlığınca uygun görülecek fonlardan yapılır.[4][5]


 


Madde
5 – Bu
Kanun kapsamına giren yörelerde fiilen oturdukları konutları veya fiilen
kullandıkları işyerleri tabii afet nedeniyle hasar görenlere 7269 sayılı Kanun
hükümleri çerçevesinde yapılacak hasar tespitlerine göre, yapılacak yardımın
miktar, usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir. Ödemeler zarar görenlerin
malik veya kiracı durumunda olup olmadıklarına bakılmaksızın hak sahipliği
dışında karşılıksız olarak Cumhurbaşkanlığınca uygun görülecek fonlardan
yapılır.[6]


 


Madde
6[7] –
Bu
Kanun kapsamına giren yöre belediyelerinin tabii afet nedeniyle toplayamadığı
Emlak Vergisi dahil, diğer vergi, resim ve harçlar, 2.2.1981 tarihli ve 2380
sayılı Kanuna göre kurulmuş bulunan fonlardan karşılanabilir.


Birinci
fıkraya göre hangi fondan ne miktarda ödeme yapılacağı Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır.


(Değişik:
29/5/2003-4864/5 md.) Tabiî afete maruz kalan yörelerdeki
belediyeler ile özel idarelere, maruz kaldıkları hasar ve tahribatları gidermek
amacıyla, 7269 sayılı Kanunun 20.6.2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunla değişik
33 üncü maddesi çerçevesinde özel hesaplarda toplanan kaynaklardan yardım
yapılabilir. Bu yardımların miktarı, hasar ve tahribat oranları dikkate alınarak
Maliye Bakanının uygun görüşü üzerine, Bayındırlık ve İskân Bakanınca tespit
edilir.[8]


(Ek:
16/11/1995-4133/1 md.) Bu Kanun kapsamına giren
belediyelerin İller Bankasına olan yatırım borçları Cumhurbaşkanınca
belirlenecek esaslar çerçevesinde ertelenir veya terkin edilir. Bu
belediyelerin İller Bankası yıllık yatırım programında bulunmayan yatırımları
Bayındırlık ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine yıllık yatırım programına
derhal alınır. Bu fıkra hükümlerinin yürütülmesi için gereken ödenekler Maliye
Bakanlığınca İller Bankasına bir ay içinde aktarılır.


 


Madde
7 – (20/6/1977 tarih ve 2090 sayılı Kanuna Ek Madde eklenmesiyle ilgili olup,
yerine işlenmiştir.)


 


Madde
8 – (Değişik: 16/11/1995-4133/2 md.)


Bu
Kanun kapsamına giren yörelerde faaliyette bulunan esnaf ve sanatkarlar,
serbest meslek mensupları ile sanayici ve ticaret erbabına T. Halk Bankasınca,
çiftçilere T.C. Ziraat Bankasınca; Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek
oran ve belirlenecek esas ve usullere göre kredi verilir. Bu kredilerin
kullandırılmasından dolayı doğacak zararlar Hazinece karşılanır.[9]


 


Madde 9 – (Değişik
birinci fıkra: 29/5/2003-4864/6 md.) Tabiî afet nedeniyle
ödenen veya ödenecek sigorta tazminatları, Devletçe ödenen yardımlardan
düşülmez.


Bu
Kanunda yer alan hükümlerin uygulanması ile ilgili sürelerin tespitine
Cumhurbaşkanı yetkilidir.[10]


 


Ek
Madde 1 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Tabii
afet nedeniyle hasar gören:


a)
İskan ruhsatı alınmış binalara ait afet tarihinden önce resmi şekilde
düzenlenmiş satış vaadi senedine veya noterlikçe düzenlenmiş satış senedine
sahip olanlara,


b)
Fiilen oturulmasına rağmen iskan ruhsatı alınmamış konut sahipleri ile konut
kooperatiflerinin üyelerine yalnız bir kooperatif ve tek bir üyelik için,


c)
Ahır ve samanlık sahiplerine,


d)
İşyeri sahiplerine,


7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla
Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunda belirtilen borçlanma ve
kredilendirme usulleri çerçevesinde hak sahipliği tanınır.


 


Ek
Madde 2 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Bu
Kanun kapsamında, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak
Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanuna göre tespit edilmiş olan hak
sahipliğine başvuru süresinin uzatılması hususunda Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı yetkilidir.


 


Ek
Madde 3 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Tabii
afete maruz bölgelerde yapılacak işlerle ilgili olarak tomruk, kereste, demir
ve çimento gibi yapı malzemesi tahsisleri, ilgili Bakanlığın talebi üzerine
kurumlarca öncelik ve ivedilikle sağlanır.


 


Ek
Madde 4 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Tabii
afete maruz bölgelerde çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele
bütçe kanunlarında yer alan fazla çalışma ücretinin iki katını geçmemek üzere
fazla çalışma ücreti ödenir. Ayrıca bu bölgede çalışan her statüdeki personele
ek gösterge dahil en yüksek Devlet Memuru aylığının brüt tutarının % 50 sini
geçmemek kaydı ile tazminat, aylık ve ücretleri ile birlikte ödenir. Bu
tazminat, damga vergisi hariç hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.


Fazla
çalışmanın ve tazminatın uygulama sürelerinin, hangi yörelerdeki hangi görev ve
derecelere ne miktarda ödeneceği hususlarına yönelik her türlü düzenlemeyi
yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.[11]


 


Ek
Madde 5 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Tabii
afete maruz kalan bölgelerde ticaretle iştigal eden kiracı konumundaki
işletmecilere Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Vakıfları aracılığıyla proje
üzerinden iş yeri edindirme yardımı yapılabilir.


 


Ek
Madde 6 – (Ek: 16/11/1995-4133/3 md.)


Bayındırlık
ve İskan Bakanlığına, afetlerin önlenmesi ve zararların azaltılması amacıyla,
hibe olarak yurt dışından gönderilen her türlü malzeme ve teknik ekipmanlar ile
geçici veya daimi olarak ithal edilecek malzeme ve teknik ekipmanlanlar, Gümrük
mevzuatında belirlenen sürelere bağlı olmadığı gibi, ithalde alınan her türlü
fonlar ile vergi, resim ve harçlardan muaftır.


 


Geçici Madde 1 – (Ek:
29/5/2003-4864/7 md.)


27.1.2003 tarihinde
Tunceli-Pülümür ve çevresinde, 10.4.2003 tarihinde İzmir-Urla, Seferihisar ve
çevresinde ve 1.5.2003 tarihinde Bingöl ve çevresinde meydana gelen depremler
sonucunda Bayındırlık ve İskân Bakanlığı fen heyetleri tarafından belediye
sınırları ile mücavir alanlarında belirlenen ağır hasarlı veya yıkık konut
sahibi afetzedelere veya afetzedelerin kuracakları kooperatiflere, kendi
arsaları veya tespit edilecek arsalar üzerinde yapılacak konutlar için Toplu
Konut İdaresi Başkanlığı aracılığı ile kredi verilebilir. Bu alanlarda
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından afetzedeler için konut, her türlü alt
yapı ve sosyal donatılar ile ağır hasarlı veya yıkık işyeri sahibi afetzedelere
toplu işyeri yapılabilir veya yaptırılabilir. Orta hasarlı olduğu belirlenen
konut veya işyeri sahibi afetzedelere ise, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından
güçlendirme projesi ve onarım işleri için kredi verilebilir. Söz konusu
kredilerin kullandırılması, geri dönüşü ve yapılacak konut ve işyerlerinin
afetzedelere tahsisine ilişkin usul ve esaslar, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.


Yukarıdaki fıkranın
uygulanması için gerekli malî kaynak; Bütçeden aktarılacak ödenekler, 7269
sayılı Kanunun 20.6.2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunla değişik 33 üncü
maddesinde belirlenen esaslar çerçevesinde toplanan nakdî bağış ve yardımlar
ile yurt dışından sağlanan her türlü dış kredi ve hibelerden sağlanır.


Afetzedeler
için konut yapımına yönelik aynî bağışlar, yardımlar ve yurt dışından sağlanan
her türlü dış kredi ve hibeler ile ilgili iş ve işlemler Bayındırlık ve İskân Bakanlığının
koordinasyonunda Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca yürütülür ve sonuçlandırılır.


Afetzedelere konut ve
işyeri yapımı amacıyla tespit edilen alanlarda arsa ve arazi temininde
15.5.1959 tarihli ve 7269 sayılı Kanunun 21, ek 9 ve ek 10 uncu maddelerindeki
hükümler uygulanır. Bu şekilde temin ve tahsis edilen arsa ve araziler Toplu
Konut İdaresi Başkanlığına bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Bu araziler
üzerinde imar mevzuatındaki kısıtlamalara bağlı kalmaksızın harita, her türlü
imar ve parselasyon planları Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca yapılır veya
yaptırılır ve onanır.


Bu madde uyarınca temin
edilecek arsa ve araziler ile yeniden inşa edilecek veya onarılacak alt ve üst
yapılarla ilgili; harita, imar ve parselasyon planları, ifraz, tevhit, tescil,
ihale, sözleşme, ruhsatname ve sair işlemler, verilecek beyanname, taahhütname
ve sözleşmeler ile tapu ve kadastro müdürlükleri dahil tüm kamu kurum ve
kuruluşlarınca yapılacak işlemler her türlü vergi, resim, harç, fon, pay ve
ücretten muaftır.


Bu madde kapsamında
gerçekleştirilecek işler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılır.


 


Madde
10 – Bu Kanun 1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde
11 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.





4123
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin
Numarası



4123 Sayılı Kanunun Değişen
veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






4133



6,
8, Ek Madde 1, Ek Madde 2,

Ek
Madde 3, Ek Madde 4,

Ek
Madde 5, Ek Madde 6



1/1/1995
tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihi olan 19/11/1995






4864



6,
9, Geçici Madde 1



1/1/2003
tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihi olan 6/6/2003






6462



4



3/5/2013






KHK/700



2,
4, 5, 6, 8, 9, Ek 4



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte
(9/7/2018)









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 121 inci maddesiyle,
bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanun 16 ncı maddesi
ile bu maddede yer alan; “bağış ve yardımlardan, her ne ad altında toplanırsa
toplansın nakdi olanlar Afetler Fonuna;” ibaresi madde metinden çıkarılmıştır.







[3] 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanun 16 ncı maddesi
ile bu maddede yer alan; “ise” ibaresi, madde metninden çıkarılmıştır.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 121 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
ve “Başbakanlıkça” ibaresi “Cumhurbaşkanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[5] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu maddede yer alan “sakat kalanlara” ve “sakatlık” ibareleri
sırasıyla “engelli hâle gelenlere” ve “engellilik” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı
KHK’nin 121 inci maddesiyle; bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca” ve “Başbakanlıkça” ibaresi “Cumhurbaşkanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı
KHK’nin 121 inci maddesiyle; bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlar
Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” ve dördüncü fıkrasında yer alan “, Maliye
Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının uygun görüşü ve
Bayındırlık ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 31/12/2008 tarihli ve 27097 Mükerer sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 27/12/2008 tarihli ve 5828 sayılı 2009 Yılı Merkezi Bütçe
Kanununun 29 uncu maddesiyle bu fıkraya göre, 30/9/2008 tarihinden önceki
dönemlere ilişkin başvurulardan Maliye Bakanlığınca uygun görüş verilmemiş
olanlar hakkında herhangi bir işlem yapılmayacağı hüküm altına alınmış olup,
daha sonra bu hüküm Anayasa Mahkemesi’nin 1/4/2010 tarihli ve E.: 2009/10, K.:
2010/56 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.







[9] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı
KHK’nin 121 inci maddesiyle; bu maddede yer alan “Hazine Müsteşarlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanı tarafından” şeklinde
değiştirilmiştir.







[10] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı
KHK’nin 121 inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 121 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar
Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.