Süt ve Mamullerinin İstihsal ve Satışına Mahsus Mahal ve Levazım ile Süt Veren Hayvanların Yaşadıkları ve Sağıldıkları Yerlerin Sıhhi Şartlarının Tesbitine Dair Yönetmelik

SÜT VE
MAMULLERİNİN İSTİHSAL VE SATIŞINA MAHSUS MAHAL VE


LEVAZIM İLE SÜT VEREN HAYYALARIN YAŞADIKLARI
VE


SAĞILDIKLARI YERLERİN SIHHİ
ŞARTLARININ


TESBİTİNE DAİR YÖNETMELİK


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 27.3.1956        No     : 4/7020


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 24.4.1930        No     : 1593


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 30.4.1956        No     : 9297


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 37      Sayfa  :
1240


 


Umumi hükümler


 


1
– Şehir ve kasabalarda sütlerin istihsal edildikleri yerler, süt toplama
merkezleri, tereyağ, kaymak, yoğurt ve peynir imal yerlerinin işletmeye
açılabilmesi için bina teşkilat ve tesisatında mahalli sıhhat, ziraat,
veteriner ve diğer ilgili teşkilat tarafından yapılacak tetkikler sonunda
çalışmasında bir mahzur olmadığı anlaşıldıktan sonra faaliyete geçmesine
mahalli belediyesi tarafından müsaade verilir.


2
– Süt müstahsil ve satıcıları mahalli belediyelerden bu işle uğraşabileceğine
dair müsaade almağa mecburdur.


3
– Süt istihsal edilen ve mamulleri yapılan yerlerde bulaşıcı hastalıklardan
birine musap veya portör olan veya halkın istikrah ve nefretini mucip bir cilt
hastalığına duçar olan kimselerin çalışmaları yasaktır.


4
– Bu yerlerde çalışanların, iş elbiseleri temiz olmalı ve kendileri de bedeni
temizliğe riayet etmelidir. Bu şahısların sıhhi muayeneleri Umumi Hıfzıssıhha
Kanununun hükümlerine göre icra edilir.


5
– Süt veren hayvanlar belediyelerce veteriner murakabesi altında bulundurulur
ve mahsus kanun ve nizamnamesine tevfikan icabeden muayeneleri ve kontrolları
icra olunur.


6
– Süt istihsal edilen ve mamulleri yapılan mahallerde çalışanların hüviyet ve
adresi, meşgul olacağı işin nevi ve yerini gösterir bir belge ile mahalli
belediyelere müracaat ederek müsaade almaları mecburidir.


7
– Sütlerin muvakkaten konulduğu sağım yerlerindeki mahallerin ve süt toplama
merkezlerindeki süt depolarının bulunduğu kısımların, pastörize edilen yerin,
krema, yağ, kaymak, yoğurt ve peynir imal yerlerinin imalatın devamı müddetince
sair şekil ve hizmetlerde kullanılması yasaktır.


8
– Süt istihsal edilen ve mamulleri yapılan mahallerin pencereleri ve
havalandırma tertibatları küçük haşaratın geçmesine mani olacak şekilde telle
kaplanmalıdır.


9
– Süt istihsal edilen ve mamulleri yapılan yerlerde gıda nizamnamesine uygun
evsafta temiz su bulunması mecburidir.


10
– Süt mamulleri yapılan yerlerin yakınlarına gübre ve süprüntü atılmaması ve bu
gibi yerler ahır ve ağıllar gibi fena kokulu yerlerin yanlarında inşa
edilmemelidir.


11
– Sütlerin istihsali ve süt mamullerinin yapılması için evvelce açılmasına
müsaade edilen mahallerin zamanla matlüp vasıf ve şartları kaybederek veya
talimatname hükümlerine riayet etmiyerek istihsalat ve imalata elverişli yer
olmaktan çıkmaları halinde verilen müsaade belediye tarafından geri alınır. Bu
yerlerde çalışan kimselerin bilahare bu gibi işleri yapmalarına engel teşkil
edecek halleri zuhur ederse, bunlar hakkındaki müsaadename de aynı şekilde
istirdat olunur.


 


Sütlerin istihsal edildikleri mahaller


 


12
– Şehir ve kasabalarda süt elde edilen hayvanların bulundukları yerlerin
aşağıdaki sıhhi ve teknik şartları haiz olmaları lazımdır:


A
– Süt elde edilen bu yerler şehirlerde belediye hududundan asgari iki kilometre
uzakta tesis edilmeli ve umumi yollarla irtibatı bulunmalıdır.


B
– Ahırlar büyükbaş hayvanların her biri için asgari zemin sathı dört metre kare
ve yüksekliği asgari üç metre olacak şekilde inşa edilmelidir.


C
– Ahır ve sağım yerleri aydınlık olmalı ve maksadı temin için pencereler zemin
sathının asgari 25 de biri nispetinde yapılmalıdır.


D
– Ahır ve sağım yerlerinin pencereleri açılabilecek şekilde camlı olmalıdır.


E
– Ahırlarda havalandırmayı temin maksadile baca ve menfezler yapılmalıdır.


F – Ahır ve sağım yerinin zemini ve şerbet olukları gayri
kabili nüfus maddelerden, zemin temizliği temin edecek şekilde meyilli
yapılmalıdır. Bu maksat için güro beton da muvafıktır.


G
– Ahır ve sağım yerinin duvarları 1,5 metreye kadar yıkanıp temizlenebilecek
madde ile yapılmalıdır.


H
– Yemlikler kolay temizlenir evsafta olmalıdır.


İ
– Ahır ve sağım yerlerinin duvarları senede enaz bir defa badanalanmalıdır.


J
– Ahırlarda gübreler hergün kafi uzaklıkta gübreliklere taşınmalı ve yataklık
olarak kullanılmamalıdır. Gübreliklerde toplanan gübreler sinek mevsiminde (1
Mayıs - 1 Aralık) her dört günde bir uzağa nakledilmelidir.


K
– Bu ahırlarda sağım hayvanlarından başka hayvan bulundurulamaz.


13
– Sağım ahır temizliğinden evvel yapılmalıdır.


14 – Sağımdan evvel hayvanın memeleri sıcak sabunlu veya
% 3 sodalı su ile yıkanacak ve kurulanacaktır.


15
– Sağımdan evvel hayvanın böğür, karın ve kuyruk kısımları temizlenmelidir.


16
– Sağıcılar sağımdan evvel ellerini sabunla yıkamağa mecburdurlar. Sağım elbise
ve önlükleri temiz bulunmalıdır.


17
– Sağım, ağzı paslanmaz ince telle kaplanmış ve yan cidarında alt kısmına yakın
bir yerde tutmağa mahsus tutamağı bulunan bir kaba yapılır.


18
– Sağımdan evvel ilk damlalar sağım kaplarının yanında bulundurulacak ayrı bir
kaba alınmalı ve sağım kabına hiç bir suretle katılmamalıdır.


19
– Sağımhanede bulunan oturma iskemlesi veya oturulacak eşya madeni veya su
emmez bir maddeden yapılmış olması lazımdır.


20
– Sağımdan sonra süt derhal süt odasına nakledilmeli ve hariçten pislik
girmesine mani olacak şekilde temiz sık tülbentlesüzülmelidir.


21
– Elde edilen sütler sağımı mütaakıp hemen imalathanelere sevkedilmeli veya süt
toplama merkezlerine nakillerine kadar serin bir yerde muhafaza edilmelidir.


22
– Süt nakline ve satışına mahsus bütün kabların gayet iyi kapanması ve
kapakların sıkı olması mecburidir. Bez parçaları, ot ve saman gibi şeylerden
veya sütü kirletebilecek ve fena koku verecek herhangi bir şekilde kapaklar
kullanılması yasaktır.


23
– Süt ve ölçü kablarını daima % 5 den az olmamak üzere sodalı temiz sıcak su
ile ve mümkün mertebe fırça ile yıkandıktan sonra sıcak su ile çalkalamak
mecburidir.


24
– Sütleri taşıyan araba vesair vasıtalarda sütün kirlenmesini mucip olacak
gübre, süprüntü ve buna benzer şeyler ile birlikte nakli yasaktır.


25
– Süt nakil vasıtalarına, sütle beraber, bulaşıcı hastalıklara musap hasta
insanların bindirilmesi ve süt kabları üzerine oturtulması yasaktır.


 


Süt toplama merkezleri


 


26 – Sütlerin şehir hudutları dahilindeki müstehliklere
arzından evvel muayyen merkezlerde toplanıp kontroldan geçirilmeleri
mecburidir. Bu toplama merkezleri şehir kenarında kurulmalıdır.


27
– Süt toplama depoları şu kısımları ihtiva eder.


a)
Sütün muayene ve kabul edileceği yer.


b)
Süte zarar vermiyecek bir maddeden yapılmış tank veya buna benzer bir kab
bulunan kısım (Sütün depolanacağı kısım)


c)
Satış kaplarına doldurma kısmı boru ile süt toplama yerindeki tankla
birleştirilmiş bulunacaktır.


28 – Sütler süt tanklarına ve diğer toplama kaplarına
kısa ve maksada kafi bir muayeneden sonra temiz ve sık tülbentten süzülerek
boşaltılmalıdır.


29
– Sütler, depolanacağı yerde + 10 derecenin altında muhafaza edilmelidir.


30 – Depo vazifesini
gören kab ve süt dağıtımından sonra mutlaka sabunlu sıcak su ile ve mütaakıben
bol su ile yıkanmalıdır.


31
– Perakende satıcıların kaplarına boru ile süt tanklarından gelen sütler
temizliğe riayet edilerek doldurulmalıdır.


32
– Şekil(1) deki perakende olarak süt satılan kablar doldurulduktan sonra, orada
belediye veya müessese tarafından açılmıyacak şekilde mühürlenir. Perakende
olarak sütler adı geçen kablardan başka kablarda satılamazlar.


33
– Bu kaplar toplama merkezine veya perakendeciye ait olabilir.


34
– Bu kablar ancak temiz olduğu zaman doldurulur ve mühürlenir. Paslı kirli ve
herhangi bir şekilde sütün vasfını bozacak bir halde bulunan kabların
kullanılması yasaktır.


35
– Süt toplama depolarının zeminleri pürüzsüz ve çimento veya buna benzer
maddelerden temizlenmeyi kolayca temin ettirecek şekilde yapılmalıdır.


36
– Duvar ve tavanlar senede asgari iki defa badana edilmelidir.


37 - Süt tevziinden sonra her gün kaplar, yerler ve
tesisat uygun bir şekilde temizlenecektir.


38
– Süt tevzi edilmeden evvel kısa muayeneler yapılacak, gıda maddeleri
nizamnamelerine uygun oldukları müessesece anlaşıldıktan sonra dağıtılacaktır.


39
– Sütü tevzi eden merkez perakendesinin kabına doldurduğu sütün o gün için
vasfını bildirir bir vesikayı hergün satana vermeğe mecburdur.


40
– Ellerinde depocular tarafından verilmiş ve sütün vasfını bildiren vesikayı
bulundurmayan perakende süt satıcıları süt satışından menedilir.


41 – Süt kabları ve sütle ilgili kab ve aletlerin evsafları
Gıda Maddeleri Nizamnamesinin istediği vasıfta olacaktır.


 


Pastörize müesseseleri


 


42
– Pastörize müesseselerinin kurulup çalışmaları Gıda Maddeleri Nizamnamesinin
25. maddesine göre Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesine bağlıdır.


43
– Pastörize müesseseleri hususi binalarda tesis olunmalı ve ahırlar, meskenler,
abdeshane ve diğer nevi ticarete mahsus dükkanlarla doğrudan doğruya temasta
olmamalıdır.


44 – Bu müesseselerin pastörize yapılan kısımlarının
zeminleri çini veya süt asidinden müteessir olmıyacak maddelerden ve zeminden
1,5 metre irtifaa kadar olan duvarları fayanstan olacaktır. Diğer kısımların
zeminleri betondan ve yıkama sularının birikmesine mani olacak kadar meyilli
olmalıdır.


45
– Pastörize müesseselerinin büyüklüğü faaliyetile mütenasip olmalıdır.


46
– Pastörize müesseselerinin kafi derecede aydınlatılmasını temin edecek
pencereler ve havalandırma tertibatı bulunacak ve pastörize edilen kısımda
bulunan pencerelerin edabı zemin sathının asgari 1/10 u kadar olmalıdır.


47
– Pastörize müesseseleri asgari aşağıdaki kısımları ayrı ayrı ihtiva etmelidir:


a)
Büro, laboratuvar, süt kabul ve güğüm yıkama yeri,


b)
Pastörize, şişe yıkama, doldurma ve kapatma kısmı.


c)
Pastörize edilmiş sütlerin muhafazasına mahsus kısım (Burada pencere
olmıyabilir)


d)
Hela ve işçilerin temizlik yapacağı kısım.


e)
Kazan dairesi.


48
– Sütler, süt depolarına temiz ve sık tülbentle süzülerek konulmalıdır.


49
– Pastörize müesseselerinde bulunan alet ve edevat ve zemin, iş bitiminden
sonra her itina ile temizlenmeli ve pastörize cihazı iş başlamadan evvel
buharla sterlize edilmelidir.


-


51
– Pastörize suhunetini kaybeden termometrelerin grafik kağıtları her güne ait
olmak üzere belediyece mühürlenir ve tarihi konur. Bu grafikler asgari bir ay
müddetle saklanmalı ve sonunda kontrolla mükellef memurlara teslim edilmelidir.


52
– Şişeler evvela münasip temizleyici mahlül ve su ile yıkanmalı ve her türlü
kirlenmelere mani olacak şekilde doldurulmalıdır.


53
– Şişelere ve kablara konulacak etiketlerde bulunacak hususat Gıda Maddeleri
Nizamnamesindeki kayıtlara uygun olmalıdır.


 


Tereyağ imal yerleri


 


54
– Tereyağ imal yerleri ahır, ağıl, gübrelik ve süprüntülerin atıldığı yerler
gibi koku yapan mahallerin yanında yapılmamalı ve havalandırma tertibatını havi
bulunmalıdır.


55
– Tereyağ imal yerleri asgari aşağıdaki kısımları ihtiva etmelidir.


a)
Büro, ham madde kabul yeri (Süt ve krema) ve kirli kabların temizlenme kısmı,


b)
Santrıfüj, yayık, malaksör ve paketleme kısmı.


c)
Yağ muhafaza odası.


56
– Yağın işlendiği muhafaza edildiği yerler serin olmalı ve serinliği temin
edecek şekilde inşa edilmelidir.


57 – Yağ imal yerlerinin zeminleri mozayık, beton vaya
buna benzer suyu geçirmeyecek maddelerden temizleme sularını kolayca
akıtabilecek şekilde meyilli yapılmış olmalı ve duvarlar zeminden 1,5 metreye
kadar fırçalanma ve temizlenmeyi mümkün kılacak maddeler ile yapılmalıdır.


58
– Kapı pencere ve diğer tahta kısımlar yağlı boya ile boyanmalıdır.


59
– Bu yerlerin asgari senede iki defa badana edilmesi mecburidir.


60
– Yağ imal edilirken işçiler imalatın hiç bir safhasında ellerile yağlara ve
diğer maddelere dokunmamalı ve bu işler tamamile münasip aletlerle
yapılmalıdır.


61
– İmalat için kullanılan kab ve binanın zemini işin bitiminden sonra günde
asgari bir defa münasip bir şekilde yıkanmalıdır. Temizlik için soda veya klor
ihtiva eden maddeler kullanılabilir.


 


Kaymak imal yeri


 


62
– Kaymak imal yerinde asgari aşağıdaki kısımlar bulunmalıdır:


a)
Sütlerin kabul ve pişirme yeri,


b)
Kaymağın yapıldığı ve ambalajlandığı kısım.


c)
Kirli kabların temizlendiği kısım.


63
– Sütler pişirme kazanlarına süzülmeden konulmamalıdır.


64 – Süt pişirme yerinde hararet odun veya diğer duman
yapan mahrukat ile temin ediliyorsa, baca dumanları iyi çekebilecek şekilde
yapılmalı ve bu yerde havalandırma tertibatı bulunmalıdır.


65
– Kaymak yapılacak sütler asgari 100 derecede yarım saat pişirilmeli ve ondan
sonra kaymak tavalarına dökülmelidir.


66
– Pişirme esnasında süt hususi bir paletli tertibat ile karıştırılmalı ve bu iş
insan tarafından doğrudan doğruya yapılmamalıdır.


67
– Bu yerlerin zeminleri mozayık veya buna benzer maddelerden yıkanma sularını
kolayca akıtabilecek şekilde meyilli yapılmalı ve kaymağın yapıldığı kısım
duvarları zeminden asgari 1,5 metreye kadar fayans ile kaplanmalıdır.


68
– İmalat için kullanılan kap ve binanın zemini iş bitiminden sonra asgari her
gün bir defa münasip bir şekilde
temizlenmelidir. Temizlik için soda veya klor ihtiva eden maddeler
kullanılabilir.


69 – Kaymak tavaları kalaylı olmalı ve bakırı çıkmış
tavalar imalatta kullanılmamalıdır.


70
– Kaymaklar satış yerlerine üzerleri temiz bir şekilde zararsız maddelerle
örtülü olarak nakledilmeleri mecburidir.


 


Yoğurt imal yerleri


 


71 – Yoğurt imal yerleri
asgari aşağıdaki kısımları ihtiva etmelidir:


a)
Yoğurt imali için gelen sütlerin toplama süzme ve pişirme yeri.


b)
Yoğurt mayalama yeri.


c)
Kirli kabların ve diğer eşyanın temizlenme yeri.


72
– Süt pişirme yerinde hararet, odun veya diğer duman yapan mahrukat ile temin ediliyorsa, baca dumanları iyi çekebilecek şekilde
yapılmalı ve bu yerde havalandırma tertibatı bulunmalıdır.


73
– Sütler pişirme kazanlarına sık tülbentle süzülerek konulmalı ve pişirme
esnasında hususi bir paletli tertibat ile
karıştırılmalı ve bu iş insan tarafından doğrudan doğruya yapılmamalıdır.


74
– Yoğurt yapılacak sütler asgari 100 derecede yarım saat pişirilmeli ve
mayalama suhunetinde mayalanmalıdır.


75
– Süt mayalama yeri, oda veya ufak hücreler halinde olabilir.


a)
Süt mayalama odalarının yükseklikleri asgari 5 metre olmalı ve tavanlar
tahtadan yapılmalı ve tavanda havalandırmaya mahsus pencere veya tertibat
bulunmalıdır.


b)
Süt mayalama hücrelerinin tavanları tahta olmalı ve tavanlarında havalandırma
pencere veya tertibatı bulunmalıdır. Bunlar kapalı bir mahalde istenildiği
kadar olabilir.


76
– Mayalama odaları ve diğer kısımların zeminleri mozayık veya buna benzer
maddelerden yıkama sularını kolayca akıtabilecek şekilde meyilli yapılmalıdır.


77
– Mayalama esnasında yoğurtlar üzerine örtülen bezlerin temiz bulundurulması
mecburidir.


78
– Temizlik kısımında temizlik için lazım olan tertibat bulunmalı ve kapların
sularının süzülmelerini temin için ısgaralı yerler bulunmalıdır.


79
– Kirli veya paslı kablarda yoğurt yapmak yasaktır.


80
– Nakilleri esnasında harici kirlenmelerden korunmak için yoğurt kabları
zararsız örtülerle örtülmelidir.


81
– Yoğurthanenin zemin kısımları iş bitiminden sonra her gün yıkanmalı ve
temizlenmelidir.


 


Peynir imal yerleri


 


82
– Peynir imal yerleri işliyecekleri peynir nevine göre lüzumlu sütü kolaylıkla
sağlı- yabilecek yerlerde kurulmalıdır.


83
– Peynirhaneler asgari aşağıdaki kısımları ihtiva etmelidir.


a)
Süt kabul yeri (Burada su ısıtma ve süt kazanı bulunur kabların temizliği
yapılabilir)


b)
Peynir işleme yeri.


c)
Olgunlaştırma yeri veya depo ve lehim yeri.


84
– Süt pişirme yerinde hararet, odun veya diğer duman yapan mahrukat ile temin
ediliyorsa baca dumanları iyi çekebilecek şekilde yapılmalı ve bu yerde
havalandırma tertibatı bulunmalıdır.


85 – Bu yerlerin zeminleri su geçirmiyecek yıkama
sularını akıtabilecek şekilde asgari betondan yapılmalıdır. Ve duvarlar da
zeminden 1,5 metreye kadar asgari çimento ile sıvanmalıdır.


86 – Peynirhanelerde sütler mayalanmadan evvel 100
derecede yarım saat tutulmalıdır.


87
– Peynir işleme ve olgunlaştırma yerleri serin ve suhuneti mümkün mertebe sabit
tutacak şekilde inşa edilmesi ve havalandırma tertibatı bulunmalıdır.


88
– Peynir imal yeri halifaaliyette iken imalatta kullanılan bütünalat ve
edevatın sıcak % 3 sodalı su ile ve depo
hariç diğer kısımların münasip şekilde her gün temizlenmesi lazımdır.


 


Müteferrik hükümler


 


89 – İşbu Talimatname hükümlerine muhalif hal ve
harekette bulunanlar, T.C.K.na göre daha ağır bir ceza istilzam etmediği
takdirde bu hususta verilen müsaade geri alınmakla beraber, 1593 sayılı kanunun
283. maddesi delaletile 486, 1608 ve 2575 sayılı kanun hükümleri mucibince
belediyeler tarafından cezalandırılır.


90 – 18/7/1941 tarih ve 4863 sayılı Resmi Gazete ile
neşredilen (Sütlerin nevilerini ve vasıflarını ve süt ve mamülatının
istihsaline ve satışına mahsus mahallerin ve levazımın sıhhi şartlarını
bildiren ve Umumi Hıfzısıhha Kanununun 171. maddesine göre tanzim olunan
muaddel talimatname) mer'iyetten kaldırılmıştır.


91
– (Geçici madde) işbu Talimatnamenin yürürlüğe girmesinden evvel açılmasına
müsaade edilmiş olup gerekli sıhhı şartları haiz olmayan imal ve istihsal
yerlerile hayvanların yaşadıkları ve sağıldıkları mahallerin, talimatnamenin
mer'iyet tarihinden itibaren en geç 6 ay zarfında islahı mecburidir.


92
– Talimatname neşri tarihinden 6 ay sonra mer'iyete girer.


93
– Bu Talimatname hükümlerini Adliye, Dahiliye, İktisat ve Ticaret ve Sıhhat ve
İçtimai Muavenet ve Ziraat Vekaletleri yürütür.