5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

SOSYAL SİGORTALAR
VE GENEL SAĞLIK


SİGORTASI KANUNU


 


Kanun Numarası                    : 5510


Kabul Tarihi                           : 31/5/2006


Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih: 16/6/2006          Sayı: 26200


Yayımlandığı Düstur              : Tertip: 5                       Cilt:
45


 


BİRİNCİ KISIM


Amaç, Kapsam ve Tanımlar


Amaç


MADDE 1- Bu Kanunun amacı, sosyal sigortalar ile
genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan
yararlanacak kişileri ve sağlanacak hakları, bu haklardan yararlanma şartları ile
finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık
sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir.


 


Kapsam


MADDE 2- Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel
sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını,
bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk
tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar.


 


Tanımlar


MADDE 3- Bu Kanunun uygulanmasında;


1) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığını,


2) Kurum: Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığını,


3) Sosyal sigortalar: Kısa
ve uzun vadeli sigorta kollarını,


4) Kısa vadeli sigorta kolları:
İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını,


5) Uzun vadeli sigorta kolları:
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını,


6) Sigortalı: Kısa ve/veya
uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına
prim ödemesi gereken kişiyi,


7) (Değişik:
17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya
sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı
almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme
yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını,


8) Genel sağlık sigortası:
Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları
halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı,


9) Genel sağlık sigortalısı:
Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde sayılan kişileri,


10) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Bakmakla yükümlü olduğu kişi: 5 inci maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin
(1), (2) ve (7) numaralı alt bentleri ile yedinci ve sekizinci fıkraları ile onikinci
fıkrasındaki askeri öğrenci adayları ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrenci
adayları dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe
bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış
olan;[1][2][3]


a) Eşini,


b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve 3308
sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile
işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde
25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna
göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını,


c) Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca
belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını,


11) Hizmet akdi: 22/4/1926
tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında
tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini,


12) Ücret: 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük,
haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan
brüt tutarı,


13) Asgarî ücret: 22/5/2003
tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen
bir aylık brüt ücreti,


14) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Ay: Ücretleri; her ayın 15'inde ödenen 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için,
ayın 15'inden ertesi ayın 15'ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1'i
ilâ sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süreyi,


15) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Yıl: Ücretleri; her ayın 15'inde ödenen 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için,
15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15 Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar
için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen
süreyi,


16) Gelir: İş kazası veya
meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine,
yapılan sürekli ödemeyi,


17) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,


18) Ödeme dönemi: Bu Kanuna
göre bağlanan gelir ve aylıkların, ödeme tarihinden takip eden ödeme tarihine kadar
geçen süreyi,


19) Tarımsal faaliyet: Kendi
mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde veya kamuya mahsus
mahallerde; ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan
doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde
edilmesini ve/veya bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından; muhafazasını, taşınmasını
veya pazarlanmasını,


20) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis
ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı
ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma halini, vazifelerini yapamayacak
şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malûllük derecelerini belirlemeye yetkili
hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları,


21) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Kamu idareleri: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı
Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde belirtilen kamu idareleri ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı
idare, ortaklık, müessese ve işletmeleri ve yukarıda belirtilenlerin ödenmiş sermayesinin
% 50’sinden fazlasına sahip oldukları ortaklık ve işletmelerden Türk Ticaret Kanununa
tabi olmayanlarla özel kanunlarına göre personel çalıştıran diğer kamu kurumlarını,


22) Sağlık hizmeti: Genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere 63 üncü madde gereği finansmanı
sağlanacak tıbbî ürün ve hizmetleri,


23) Kişiye yönelik koruyucu
sağlık hizmeti: Kişilerin hastalıktan korunması veya sağlıklı olma halinin sürdürülmesi
amacıyla, kişiye yönelik olarak finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerini,


24) Aile hekimi: Sağlık Bakanlığı
tarafından aile hekimi olarak yetkilendirilen ve Kurum ile sözleşme yapmış hekimleri,



25) Sağlık hizmeti sunucusu:
Sağlık hizmetini sunan ve/veya üreten; gerçek kişiler ile kamu ve özel hukuk tüzel
kişilerini ve bunların tüzel kişiliği olmayan şubelerini,


26) Katılım payı: Sağlık hizmetlerinden
yararlanabilmek için, genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler
tarafından ödenecek tutarı,


27) (Değişik: 4/4/2013-6458/123
md.) Uluslararası koruma başvurusu veya statüsü sahibi
ve vatansız kişi: İçişleri Bakanlığı tarafından başvuru sahibi, mülteci, ikincil
koruma veya şartlı mülteci statüsü sahibi veya vatansız olarak tanınan kişileri,


28) Peşin sermaye değeri:
Kurumca, bu Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen giderlerin yaş, kesilme ihtimali
ve Kurumca belirlenecek iskonto oranı dikkate alınarak hesaplanan tutarı,


29) (Değişik: 17/4/2008-5754/1
md.) Güncelleme katsayısı: Her yılın Aralık ayına
göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici
fiyatları genel indeksindeki değişim oranının % 100’ü ile sabit fiyatlarla gayri
safi yurtiçi hasıla gelişme hızının % 30’unun toplamına (1) tam sayısının ilâve
edilmesi sonucunda bulunan değeri,


30) (Ek:
17/4/2008-5754/1 md.) Vazife malûllüğü: Bu Kanunun 47 nci maddesinde tarif edilen vazife
ve/veya harp malûllüğü hallerini,


31) (Ek:
17/4/2008-5754/1 md.) Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri: Ülkemizin taraf olduğu
sosyal güvenlik sözleşmelerini,


ifade eder.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/1 md.) Bu maddenin (29) numaralı
bendinde belirtilen güncelleme katsayısının hesabında, en son temel yıllı tüketici
fiyatları genel indeksindeki değişim oranı veya sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi
hasıla gelişme hızının eksi olduğu yıllarda eksi değerler sıfır olarak alınır.


(Ek fıkra: 20/8/2016-6745/60
md.) 4857 sayılı Kanunun
13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar,
ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret
alanlardan ay içerisinde otuz günden eksik prim ödeme gün sayısı bulunanlar, sigortalı
çalışmama şartı hariç birinci fıkranın (10) numaralı bendinde yer verilen diğer
şartları haiz olmaları kaydıyla otuz günden eksik günleri için genel sağlık sigortalısının
bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.[4]


 


İKİNCİ KISIM


Sosyal Sigorta Hükümleri


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Sigortalılara İlişkin Hükümler


Sigortalı sayılanlar


MADDE 4- (Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)


Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;


a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,


b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;


1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek
veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,


2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı
olanlar,


3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi
paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma
iştiraklerinin ise tüm ortakları,


4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,


c) Kamu idarelerinde;


1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan,
kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına
girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,


2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan,
sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi
sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,


sigortalı sayılırlar.


Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler;


a) İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin
başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler,


b) Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film,
tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif
ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile
düşünürler ve yazarlar,


c) Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden
hizmet akdi ile çalışanlar,


d) 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması
Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar,


e) 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda
belirtilen umumî kadınlar,


f) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta
öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler
ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında
çalıştırılanlar,


g) (Ek: 11/10/2011-KHK-665/29 md.) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen
Toplum Yararına Çalışma Programlarından yararlananlar,


hakkında da uygulanır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/29 md.)
Bu fıkranın (g) bendinde sayılanlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü
olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.


Birinci fıkranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey
ve antrenörler hakkında da uygulanır.


Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler;


a) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince
seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle
kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan
hizmet akdi ile çalışmayanlar,


b) Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Türkiye Büyük
Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,[5]


c) Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin
kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve
yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar,


d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci
olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel
askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar,[6]


e) Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek
okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta
iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine
tabi tutulan adaylar,[7]


f) (Ek: 2/1/2017 - KHK
- 680/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/71 md.) Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı nam ve hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okumaya devam edenler
ile subay ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adaylar,


hakkında da uygulanır.


Dördüncü fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen
okulları tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına rağmen görevlerine
başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından
sayılmaz.[8]


Bu Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına
ilişkin hükümleri bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Bazı sigorta kollarının
uygulanacağı sigortalılar


MADDE 5- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından
aşağıda sayılan kişiler hakkında uygulanacak sigorta kolları şunlardır:


a) Hizmet akdi ile çalışmamakla
birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye
ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve
meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.


b) (Değişik: 13/2/2011-6111/24
md.) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim
Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler
hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslekî ve teknik
ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki
ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler,
kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler
ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı
çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen
günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise
iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Bu bentte sayılanlar, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlardan
bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası
hükümleri uygulanır.[9][10]


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/3
md.) (Değişik birinci ve ikinci cümle: 12/7/2013-6495/96 md.) Harp malulleri
ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı
Kanun hükümleri veya 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi uygulanarak
aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı
olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası
ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı
sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri
halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren,
haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden
ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.


d) (Mülga: 17/4/2008-5754/3
md.)


e) (Değişik: 13/2/2011-6111/24
md.) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek
edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında
iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile (…)[11] genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
(Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/30 md.) Bunlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme
yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.


f) (Mülga: 17/4/2008-5754/3
md.)


g) (Ek: 17/4/2008-5754/3 md.) Ülkemiz ile sosyal güvenlik
sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları
ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de
yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar
aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe
bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi
alınmaz.(Ek cümle: 13/2/2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki
işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.


 


Sigortalı sayılmayanlar



MADDE
6- Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;


a) İşverenin işyerinde ücretsiz
çalışan eşi,


b) Aynı konutta birlikte yaşayan
ve üçüncü derece dahil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan
başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar,


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/4
md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (Kanunun ek 9 uncu
maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sigortalı olanlar ile ücretle aynı kişi yanında
ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar hariç),[12]


d) Askerlik
hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay ve yedek astsubay
okulu öğrencileri,[13]


e) (Değişik: 10/9/2014-6552/40
md.) Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla;
yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve
hesabına Türkiye’ye üç ayı geçmemek üzere bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede
sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik
mevzuatına tabi olanlar,


f) (…)[14]
yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbikî mahiyetteki
yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,


g) Sağlık hizmet sunucuları
tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya malûller,


h) (Değişik: 17/4/2008-5754/4
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar,


ı) Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar
hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal
faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin
masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan
prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,[15]


j) (Mülga: 17/4/2008-5754/4
md.)


k) (Değişik: 17/4/2008-5754/4
md.) Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan
gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlardan, aylık
faaliyet gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan
tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler,


l) Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde
istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin
vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin
dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri
tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar,[16]


m) (Ek: 4/7/2012-6353/36
md.) Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü, Türkiye Futbol Federasyonu,
bağımsız spor federasyonları tarafından yapılan her türlü gençlik ve spor faaliyetleri
ile bu faaliyetlerle ilgili kamp, eğitim ve hazırlık çalışmalarında süreklilik arz
etmeyecek şekilde görevlendirilenler,


n) (Ek fıkra:
29/1/2016-6663/23 md.) 30 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında
olanlar hariç olmak üzere, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar,


4 üncü ve 5 inci maddelere
göre sigortalı sayılmaz.


(h) bendinin uygulanmasıyla
ilgili olarak, bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle,
öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması
şartı aranmaz.


Birinci
fıkranın (ı) bendinin uygulanmasında, Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görüşü alınır.


Bu maddenin uygulamasına ilişkin
usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.





Sigortalılığın başlangıcı


MADDE 7- Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının;


a) (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime,
meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine,
staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten,[17][18][19]


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/5
md.) (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan,
gelir vergisi mükellefi olanlar ile şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit
şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi
mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten; sermaye şirketlerinden limited şirket
ortakları ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının,
şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten; anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna seçildikleri tarihten; gelir
vergisinden muaf olanların ise esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı oldukları tarihten;
tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin
kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl içinde bildirilmesi
halinde kaydedildiği tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin
Kuruma yapıldığı tarihten; köy ve mahalle muhtarları için seçildikleri tarihten;
4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenler için ise lisans belgesine istinaden
fiilen çalışmaya başladıkları tarihten,


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/5
md.) (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için,
göreve başladıkları veya bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d), (e)
ve (f) bentleri kapsamındaki okullarda öğrenime başladıkları tarihten,[20]


itibaren başlar.


Birinci fıkranın (b) bendinin
uygulanmasında, gelir vergisinden muaf olanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanların kayıt ve tescil işlemleri ile ilgili olarak kanunla kurulmuş
ilgili meslek kuruluşlarının görüşleri alınır.


 


Sigortalı bildirimi ve
tescili


MADDE
8- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/6 md.) İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma
bildirmekle yükümlüdür. Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;


a) İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar
için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün,


b) Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma
araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi
verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren
bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,


c) Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası
Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince
yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren bir ay içinde,


Kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş
sayılır.


Sigortalılar, çalışmaya başladıkları
tarihten itibaren en geç bir ay içinde, sigortalı olarak çalışmaya başladıklarını
Kuruma bildirirler. Ancak, sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine
delil teşkil etmez.


(Değişik
üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/6 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendinde bulunanlar hariç olmak üzere diğer alt bentleri
kapsamında sigortalı sayılan kişilerden köy ve mahalle muhtarları için seçildiklerine
ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten, sigortalılıkları
vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihten başlayan sigortalılar için vergi mükellefiyeti
işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere ilgili vergi dairesince
vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarihten ve diğerleri
için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından;
(4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için ise kanunla kurulu meslek
kuruluşlarına kayıt tarihinden itibaren kendi mevzuatına göre kayıt veya tescili
yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve Esnaf ve Sanatkâr Sicil
Müdürlüğü sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermekle yükümlüdür.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde
sayılanların bildirimleri en geç 15 gün, (4) numaralı alt bendinde sayılanların
bildirimleri ise en geç bir ay içinde yapılır. Ayrıca 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendinde sayılanların kendileri tarafından da sigortalılık
bildirimleri yapılabilir. 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenlerin ise
çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde tescil eden kuruluş
tarafından Kuruma bildirilmesi zorunludur. Kurum bu bildirimlerden itibaren bir
ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını
bildirir.[21]


(Mülga dördüncü fıkra:
17/4/2008-5754/6 md.)


(Değişik beşinci fıkra:
17/4/2008-5754/6 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılan kişileri çalıştıracak işverenler, bu kapsamda ilk defa veya tekrar çalıştırmaya
başlattıkları kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen
sigortalılık başlangıcından itibaren, onbeş gün içinde sigortalı işe giriş bildirgesi
ile Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Aynı kamu idaresinin farklı birimleri arasındaki
naklen tayin ve görevlendirmelerde bildirim yapılmaz.


(Mülga altıncı fıkra: 17/4/2008-5754/6
md.)


Kamu idareleri ile bankalar,
Kurumca sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek
işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını
kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma bildirmekle
yükümlüdürler.


Bu maddenin ikinci ve beşinci
fıkraları hariç olmak üzere, diğer fıkralarında belirtilen yükümlülükleri yerine
getirmeyen ilgililer hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idarî para cezası
uygulanır.


Sigortalı
işe giriş bildirgesinin şekli ve içeriği, bildirgenin verilme yöntemleri ve bu maddenin
uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.


 


Sigortalılığın sona ermesi



MADDE 9- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından
sigortalılık;[22]



a) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,


b) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların;


1) Gelir vergisi mükellefi
olanlar için, mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihten,


2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve
sanatkâr sicili kaydının silindiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (k) bendi
kapsamına girdiği tarihten,


3) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı
alt bendi kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin
komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin
sona erdiği tarihten, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan kaydının silindiği tarihten,
limited şirket ortaklarından hisselerinin tamamını devreden sigortalıların, hisse
devrinin yapılmasına ortaklar kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği
tarihten, iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın
talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar
kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma düşmesine
karar verildiği, ortakların talepte bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına
karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin ortaklıklarının ise tasfiye kurulu
kararının ticaret sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,


4) (Mülga: 17/4/2008-5754/7
md.)


5) (Değişik: 13/2/2011-6111/28
md.) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar
için, tarımsal faaliyetinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı)
bendi uyarınca muafiyet kapsamına girdiği yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte
bulunduğu tarihten,


6) Köy ve mahalle muhtarlarının,
muhtarlık görevlerinin sona erdiği tarihten,


7) Herhangi bir yabancı ülkede
ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladığı veya
ikamet esasına bağlı olarak, o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten
bir gün öncesinden,


8) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) (3) numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye
durumu ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları
tarihten bir gün öncesinden,


9) Köy ve mahalle muhtarlarından;
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti
bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı
tarihten bir gün öncesinden,


10) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar
sicili kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden,


11) (Ek: 13/2/2011-6111/28
md.) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörler için, lisansları yenilenmeyenlerin
lisanslı oldukları yılın sonundan,


c) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların;


1) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde
görev aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40
ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde
ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,


2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,


d) 5 inci madde gereği bazı
sigorta kollarına tâbi tutulanların, sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona
erdiği tarihten,


e) 6
ncı maddenin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken
bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile uluslararası
sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde kullananlar için sigortalandıkları
tarihten,


itibaren sona erer.


Ancak, hastalık ve analık
hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık;


a) İlgili kanunlar gereği
sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt
yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini,


b) Diğer hallerde ise birinci
fıkrada belirtilen tarihleri,


takip eden onuncu günden başlanarak
yitirilmiş sayılır.


Birinci fıkranın (a), (c)
ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından,
(b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü
edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya
vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu kişilerin
meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş
olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine
engel teşkil etmez. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/28 md.) Vergi dairelerince vergi mükellefiyetinin sona erdiğine ilişkin
yapılacak bildirimlerde bu süre vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis
tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin
işi bırakma işlemlerinin vergi dairelerince tekemmül ettirildiği tarihten başlar.


Birinci fıkranın (e) bendine
göre sigortalılığı sona erenler ile 8 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine
göre bildirimi yapılan sigortalıların, sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri,
üç ay içinde Kuruma yapılır.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Sigortalıların işleri nedeniyle
geçici olarak yurt dışında bulunmaları


MADDE 10- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına
gönderilmeleri, (c) bendinde sayılan sigortalıların mevzuatlarında belirtilen usûle
uygun olarak yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların sigortalılığa
esas çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları
sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri
devam eder.


(Mülga ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/67
md.)


 


İKİNCİ BÖLÜM


İşyerleri ve İşverenlere İlişkin Hükümler


İşyeri, işyerinin bildirilmesi,
devri, intikali ve nakli


MADDE 11- İşyeri, sigortalı sayılanların maddî
olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir.


İşyerinde üretilen mal veya
verilen hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen
işyerine bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve
bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ile
araçlar da işyerinden sayılır.


İşveren,
örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı
tarihte, Kuruma vermekle yükümlüdür. (Değişik ikinci cümle: 15/2/2018-7099/18
md.) Şirket kuruluşunun ticaret sicili memurluklarına bildirilmesi halinde yapılan
bu bildirim Kuruma yapılmış sayılır ve ilgililerce ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez.
Ticaret sicili memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde
Kuruma bildirmek zorundadır.


29/6/1956 tarihli ve 6762
sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi
veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline
ilişkin ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda ise
en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde, işyeri bildirgesi
ile Kuruma bildirilmek zorundadır.


İşyerinin faaliyette bulunduğu
adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan bir işin veya
işyerinin başka bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde, işyerinin
nakledildiği, yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden on gün
içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları, ölüm tarihinden
itibaren en geç üç ay içinde, işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür. İşyerinin
aynı il sınırları içinde Kurumun diğer bir ünitesinin görev alanına giren başka
bir adrese nakledilmesi halinde, adres değişikliğinin yazı ile bildirilmesi yeterlidir.
Bu işlerde çalışan sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam eder.


Valilikler, belediyeler ve
ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve
diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler
ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği
tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle
yükümlüdürler. (Ek cümle: 15/2/2018-7099/18 md.) Bu bildirimlerden
hangilerinin işyerinin bildirilmesi yerine geçeceği Kurumca belirlenir, belirlenenlerle
ilgili ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez.


Bu maddede belirtilen yükümlülükleri
yerine getirmeyenler hakkında, 102 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca
idarî para cezası uygulanır. İdarî para cezası uygulanması, bu yükümlülüklerin yerine
getirilmesine engel teşkil etmez.


Alt işveren, asıl işverenin
işyerinde çalıştırdığı sigortalıları, işverenle aralarında yaptıkları sözleşmenin
ibrazı kaydıyla, Kurumdan alacağı özel bir numara ile asıl işverenin kayıtlı olduğu
dosyadan bildirir.


İşyeri bildirgesinin verilmemesi
veya geç verilmesi, bu Kanunda belirtilen hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
İşyeri bildirgesinin şekli ve içeriği ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl
ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


İşveren, işveren vekili,
geçici iş ilişkisi kurulan işveren ve alt işveren


MADDE 12- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler
ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işverendir.


İşveren adına ve hesabına,
işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir.
Bu Kanunda geçen işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili ve 4857
sayılı İş Kanununda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen
yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
(Ek cümleler: 15/7/2016-6728/46 md.) Bu Kanun gereği internet, elektronik
ve benzeri ortamda Kuruma gönderilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter
ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından
işverenlerle birlikte yazılı sözleşme ile yetki verilmiş serbest muhasebeci, serbest
muhasebeci malî müşavir ve yeminli malî müşavirler de müştereken ve müteselsilen
sorumludur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan
yönetmelikle düzenlenir.


4 üncü maddenin ikinci fıkrasının
(a) bendine tâbi olanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri,
bunları çalıştıran işçi sendikaları ve konfederasyonları
veya işveren tarafından; 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasına tâbi olanlar hakkında,
işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştıran kamu idareleri
veya eğitim gördükleri okullar tarafından yerine getirilir.[23]


2/7/1941
tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar
hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştırmaya
yetkili makam tarafından yerine getirilir.


Ceza infaz kurumları ile tutukevleri
bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü
ve tutukluların işvereni, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu,
işveren vekilleri ise Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumunun
sorumlu müdür ve amirleridir.


Bir işverenden,
işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm
veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran
üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile
işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene
yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM[24]


Hizmet Akdiyle veya Kendi
Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların


Tabi Olduğu Kısa Vadeli Sigorta
Hükümleri


İş kazasının tanımı, bildirilmesi
ve soruşturulması


MADDE 13- İş kazası;


a) Sigortalının işyerinde
bulunduğu sırada,


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/8
md.) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle
sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,


c) Bir işverene bağlı olarak
çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi
nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/8
md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna
süt vermek için ayrılan zamanlarda,


e) Sigortalıların, işverence
sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,


meydana gelen ve sigortalıyı
hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.[25]


İş kazasının 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının;


a) (a) bendi ile 5 inci madde
kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından,
o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç
işgünü içinde,


b) (b) bendi kapsamında bulunan
sigortalı bakımından kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının
bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde,


c) (Mülga: 17/4/2008-5754/8
md.)


(Değişik paragraf: 17/4/2008-5754/8
md.) iş kazası
ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi
zorunludur. Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü
dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren
başlar.


Kuruma bildirilen olayın iş
kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde,
Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık
iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda yazılı
olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa,
Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı
tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, 96 ncı madde hükmüne
göre tahsil edilir.


İş kazası ve meslek hastalığı
bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Meslek hastalığının tanımı,
bildirilmesi ve soruşturulması


MADDE 14- Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı
veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm
şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik
halleridir.[26]


Sigortalının çalıştığı işten
dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;


a) Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu
raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi,


b) Kurumca gerekli görüldüğü hallerde,
işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim
raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi,


sonucu Kurum Sağlık Kurulu
tarafından tespit edilmesi zorunludur.


Meslek
hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı
işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi
için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık
için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir
zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Kuruma
müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla
belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda
tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış
olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.


Meslek hastalığının 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının;


a) (a)
bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının
meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren
tarafından,[27]


b) (b) bendi kapsamındaki
sigortalı bakımından ise kendisi tarafından,


bu durumun öğrenildiği günden
başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma
bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen
hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan
masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.


Meslek hastalığı ile ilgili
bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen
memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.


Hangi hallerin meslek hastalığı
sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme
usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında
herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek
uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.


 


Hastalık ve analık hali



MADDE 15- (Değişik: 17/4/2008-5754/9 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bentleri kapsamındaki sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan
ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından
dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı
olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk sekiz
haftalık, çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık süreye kadar olan gebelik ve
analık haliyle ilgili rahatsızlık ve engellilik halleri analık hali kabul edilir.[28]





İş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar[29]


MADDE 16- (Değişik: 17/4/2008-5754/10 md.)


İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar
şunlardır:


a) Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş
göremezlik ödeneği verilmesi.


b) Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.


c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak
sahiplerine, gelir bağlanması.


d) Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.


e) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze
ödeneği verilmesi.


Hastalık ve analık sigortasından sigortalıya hastalık veya analık
hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik
ödeneği verilir.


Analık sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının
doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılardan; kendi çalışmalarından dolayı gelir
veya aylık alan kadına ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine,
her çocuk için yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca
belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir.


Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması nedeniyle
sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının;


a) (a) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde
en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması,


b) (b) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde
en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası
primi dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması,


şarttır.


Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan
9 uncu maddeye göre sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere üçyüz
gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya eşi analık sigortası haklarından
yararlanacak sigortalı erkek, doğum tarihinden önceki onbeş ay içinde en az 120
gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlandırılır.


 


Ödenek ve gelirlere esas
tutulacak günlük kazanç[30]


MADDE
17- (Değişik
birinci fıkra:25/12/2024-7537/25 md.) İş kazası, meslek hastalığı, hastalık
ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulacak günlük
kazanç; iş kazasının veya doğumun olduğu tarihten, meslek hastalığı veya
hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki oniki aydaki; iş
kazası ve meslek hastalığı halinde bağlanacak gelirin hesabına esas tutulacak
günlük kazanç ise iş kazasının olduğu veya meslek hastalığında iş göremezliğin
başladığı tarihten önceki oniki aydaki son üç ay içinde, 80 inci maddeye göre
hesaplanacak prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün
sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Ancak, önceki oniki ay içerisinde 180
günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanların geçici iş göremezlik
ödeneğine esas tutulacak günlük kazanç tutarı, iş göremezliğin başladığı
tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez.


Oniki
aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay
içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek
ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı
tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime
esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya
başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri
bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi gereği sigortalı sayılanların ödenek veya gelire esas günlük kazançlarının
hesabında:


a) Prim,
ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise ödenek ve gelire esas
alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle
hesaplanacak günlük kazanca, %50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan
çok olamaz.


b) İdare veya yargı mercilerince
verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki
ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına esas alınan (…)[31]
dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.


Meslek hastalığı, sigortalının
sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra
meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak
yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır.


İş kazası ile meslek hastalığı
sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulacak aylık kazanç, yukarıdaki hükümlere
göre hesaplanacak günlük kazancın otuz katıdır.


 


Geçici iş göremezlik ödeneği


MADDE 18- Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık
kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;


a) İş
kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün
için,


b) (Değişik:
17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi
olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı
tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş
olması şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için,


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/11
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt
bentleri kapsamındaki sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl
içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan
önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki
sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için,


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/11
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt
bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, erken doğum
yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği
ve hekimin onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için,[32]


geçici iş göremezlik ödeneği
verilir.


(Değişik ikinci fıkra:
17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı
sayılanlara iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık halinde geçici iş göremezlik
ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının
ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu
tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir. Ancak bu maddenin
birinci fıkrasının (c) bendine göre doğum öncesi ve doğum sonrası çalışmadığı sürelerde
geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenebilmesi için yatarak tedavi şartı aranmaz.


(Değişik
üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/11 md.) İş kazası, meslek hastalığı,
hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği,
yatarak tedavilerde 17 nci maddeye göre hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan
tedavilerde ise üçte ikisidir.


Sigorta prim ve ödeneklerinin
hesabına esas tutulacak günlük kazançların alt sınırında meydana gelecek değişikliklerde,
yeniden tespit edilen alt sınırın altında bir günlük kazanç üzerinden ödenek almakta
bulunanların veya almaya hak kazanmış veya kazanacak olanların bu ödenekleri, günlük
kazançlarının alt sınırındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak
değiştirilmiş günlük kazançların alt sınırına göre ödenir.


Bir sigortalıda iş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse, geçici iş göremezlik
ödeneklerinden en yükseği verilir.


Geçici iş göremezlik ödenekleri,
toplu iş sözleşmesi yapılan işyerleri ile kamu idarelerinin işverenleri tarafından
Kurumca belirlenen usûl ve esaslara göre Kurum adına sigortalılara ödenerek, daha
sonra Kurum ile mahsuplaşmak suretiyle tahsil edilebilir.


Geçici iş göremezlik ödeneklerinin
ödeme zamanı ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Sürekli iş göremezlik gelirine
hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı
hali[33]


MADDE 19- (Değişik birinci
fıkra: 17/4/2008-5754/12 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık
ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının
sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte
kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli
iş göremezlik gelirine hak kazanır.


Sürekli iş göremezlik geliri
bağlanmış olan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma
gücünü ne oranda yitirdiği, birinci fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak
raporlara göre yeniden tespit olunur.


Sürekli iş göremezlik geliri,
sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam
iş göremezlikte sigortalıya, 17 nci maddeye göre hesaplanan aylık kazancının %70'i
oranında gelir bağlanır. Sürekli kısmî iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir,
tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki
tutarı kendisine ödenir. Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir
bağlama oranı %100 olarak uygulanır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine göre sigortalı sayılanlara, sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi
için, kendi sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması
zorunludur.[34]


(Mülga beşinci fıkra: 17/4/2008-5754/12
md.)


(Mülga altıncı fıkra: 17/4/2008-5754/12
md.)


Yukarıdaki
fıkralara göre hesaplanan gelir, günlük kazanç hesabına giren son ay ile gelir başlangıç
tarihi arasında 55 inci maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre artırılarak belirlenir.


Sigortalının sürekli iş göremezlik
geliri;


a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin
sona erdiği tarihi,


b) Geçici iş göremezlik tespit
edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu
tarihini,


takip eden ay başından başlar.


Sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılardan, aynı engellilik veya meslek hastalığı
nedeniyle istirahat raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren 18 inci maddeye
göre hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık sürekli iş göremezlik
gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici iş göremezlik ödeneği
olarak verilir.


Sigortalının yeniden bir iş
kazasına uğraması veya yeni bir meslek hastalığına tutulması halinde, meydana gelen
engellilik hâllerinin bütünü göz önüne alınarak kendisine, sürekli iş göremezliğini
doğuran son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir
hesaplanır. Ancak, sigortalının son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki
günlük kazancına göre bulunacak geliri, hesaplanan ilk gelirinden az ise sigortalının
sürekli iş göremezlik geliri ilk kazanç üzerinden ödenir.[35]


İş kazası ve meslek hastalığı
sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının
belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Hak sahiplerine gelir bağlanması,
evlenme ve cenaze ödenekleri


MADDE
20- İş kazası veya meslek hastalığına bağlı nedenlerden dolayı ölen sigortalının
hak sahiplerine, 17 nci madde gereğince tespit edilecek aylık kazancının %70'i,
55 inci maddenin ikinci fıkrasına göre güncellenerek 34 üncü madde hükümlerine göre
gelir olarak bağlanır.


İş kazası veya meslek hastalığı
sonucu meslekte kazanma gücünü %50 veya daha fazla oranda kaybetmesi nedeniyle sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek hastalığına
bağlı olup olmadığına bakılmaksızın birinci fıkraya göre belirlenen tutar, 34 üncü
madde hükümlerine göre hak sahiplerine gelir olarak bağlanır.


İş kazası veya meslek hastalığı
sonucu meslekte kazanma gücünü %50 oranının altında kaybetmesi nedeniyle sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek hastalığına
bağlı olmaması halinde sigortalının almakta olduğu sürekli iş göremezlik geliri,
34 üncü madde hükümlerine göre hak sahiplerine gelir olarak bağlanır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine göre sigortalı sayılanların hak sahiplerine gelir bağlanabilmesi için,
kendi sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması
zorunludur.[36]


Gelirin başlangıcı, kesilmesi
ve yeniden bağlanmasında 34 üncü ve 35 inci maddeler uygulanır.


37 nci madde hükümlerine göre
hak sahiplerine cenaze ve evlenme ödeneği verilir.


 


İş kazası ve meslek hastalığı
ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu


MADDE 21- İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin
kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir
hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun
gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı
tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden
isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.
İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.


İş kazasının, 13 üncü maddenin
ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi
halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.


Çalışma mevzuatında sağlık
raporu alınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya
eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının,
bu işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte
çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen
geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.


İş kazası, meslek hastalığı
ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve
hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin
başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü
kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.


İş kazası, meslek hastalığı
ve hastalık; kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen
diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş
ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç
olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan gelirler
için kurumuna veya ilgililere rücû edilmez. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığı
sonucu ölümlerde, bu Kanun uyarınca hak sahiplerine bağlanacak gelir ve verilecek
ödenekler için, iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kusuru bulunan
hak sahiplerine veya iş kazası sonucu ölen kusurlu sigortalının hak sahiplerine,
Kurumca rücû edilmez.


 


Sigortalının kendisinden
kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş göremezliğinin artması


MADDE 22- Sigortalının aşağıdaki sayılan nedenlerden
dolayı iş kazasına veya meslek hastalığına uğraması, hastalanması, tedavi süresinin
uzaması veya iş göremezliğinin artması hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği veya
sürekli iş göremezlik geliri;


a) Ceza sorumluluğu olmayanlar
ile kabul edilebilir bir mazereti olanlar hariç, sigortalının iş kazası, meslek
hastalığı, hastalık ve analık nedeniyle hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere
uymaması sonucu tedavi süresinin uzamasına veya iş göremezlik oranının artmasına,
malûl kalmasına neden olması halinde, uzayan tedavi süresi veya artan iş göremezlik
oranı esas alınarak dörtte birine kadarı Kurumca eksiltilir.


b) Ceza sorumluluğu olmayanlar
hariç, ağır kusuru yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan veya
hastalanan sigortalının kusur derecesi esas alınarak üçte birine kadarı Kurumca
eksiltilir.


c) Kasdî bir hareketi yüzünden
iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya Kurumun yazılı
bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, yarısı tutarında
ödenir.


d) Tedavi gördüğü hekimden,
tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalışan sigortalıya
geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez, ödenmiş olanlar da yersiz yapılan ödeme tarihinden
itibaren 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.


13 üncü maddenin ikinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilenler tarafından iş kazasının anılan bentte belirtilen süre
içinde Kuruma bildirilmemesi durumunda, sigortalıya yapılacak iş göremezlik ödenekleri
bildirim tarihinden itibaren ödenir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Süresinde bildirilmeyen
sigortalılıktan doğan sorumluluk


MADDE 23- Sigortalı çalıştırmaya başlandığının
süresi içinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmemesi halinde,
bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği
tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri
sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir.


Yukarıdaki
fıkrada belirtilen hallerde, Kurumca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan
her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki
ilk peşin sermaye değeri tutarı, 21 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı sorumluluk
halleri aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilir.


4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olduğu halde, 8 inci
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen süre içerisinde bildirimde bulunmayanlara,
bildirimde bulunulmayan sürede meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, analık
halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenmez.[37]


 


Kısa vadeli sigorta kollarında
dikkate alınmayan süreler


MADDE 24- Kısa vadeli sigorta kolları bakımından;


a) Herhangi bir sebeple silâh
altına alınan sigortalının askerlikte geçen hizmet süresi,


b) Hükümlülükle sonuçlanmayan
tutuklulukta geçen süre,


c) İş kazası, meslek hastalığı,
hastalık ve analık sigortalarından geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalının
iş göremediği süre,


d) Sigortalının
greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde geçen süre,


18 inci maddede belirtilen
çalışma sürelerine girmediği gibi, iş göremezliğin başladığı veya hastalığın anlaşıldığı
yahut doğumun olduğu tarihten önceki bir yılın hesabında da dikkate alınmaz.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Uzun Vadeli Sigorta Hükümleri


Malûl sayılma


MADDE 25- (Değişik: 17/4/2008-5754/13 md.)


Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar
ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası
veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ını, (c) bendi kapsamındaki
sigortalılar için çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde
meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı,
malûl sayılır.


Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten
önce sigortalının çalışma gücünün %60'ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte
kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık
veya engelliliği sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz.[38]


Yedek subay, yedek astsubay veya erbaş ve
er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla görevleri ile
ilgileri kesilmeksizin silâh altına alındıkları dönemde malûl olup, bu malûllükleri
asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani olmayanlar hakkında, bu hastalık veya
engellilik
hâlleri sebebiyle malûllük sigortasına ilişkin hükümler
uygulanmaz.[39][40]


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamındaki sigortalıların yazılı talepleri halinde, haklarında bu madde hükümleri
uygulanmaksızın malûllüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil
suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş
sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını isteme hakları mahfuzdur.
Ancak, kurumlarında başka vazife ve sınıflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarına
göre yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya malûliyetlerinin
yeni vazifelerine de mani olduğuna dair usûlüne uygun yeniden rapor almadıkça bu
haklarını kullanamazlar.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan,
vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında
tayin edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde, hastalıklarının mahiyetlerine
ve doğuş sebeplerine göre birinci fıkra uyarınca malûl veya 47 nci madde hükümlerine
göre vazife malûlü sayılırlar.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan;
personel kanunlarına tabi olmayanların hastalık sebebiyle malûl sayılmalarına esas
alınacak hastalık süresi hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanır.
Kanunlarındaki yazılı sürelerden önce geçen hastalığı en çok bir yıl içinde nüksetmesi
halinde eski ve yeni hastalık süreleri birleştirilmek suretiyle işlem yapılır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Malûllük sigortasından
sağlanan haklar ve yararlanma şartları


MADDE 26- Malûllük sigortasından sigortalılara
sağlanan hak, malûllük aylığı bağlanmasıdır.


Sigortalıya malûllük aylığı
bağlanabilmesi için sigortalının;


a) 25 inci maddeye göre malûl
sayılması,


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/14
md.) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam
olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar
için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi bildirilmiş olması,


c) Malûliyeti nedeniyle sigortalı
olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra
Kurumdan yazılı istekte bulunması,


halinde malûllük aylığı bağlanır.
Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların
kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması
zorunludur.[41]


 


Malûllük aylığının hesaplanması,
başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması


MADDE 27- (Değişik: 17/4/2008-5754/15 md.)


Malûllük aylığı; prim gün sayısı 9000 günden az olan sigortalılar
için 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme
gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanır. Sigortalı başka
birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.
Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar
için 9000 prim gün sayısı 7200 gün olarak uygulanır.


Malûllük aylığı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalılar ile (c) bendi kapsamında sigortalı iken görevinden
ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanların;


a) Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden
önce ise yazılı istek tarihini,


b) Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden
sonra ise rapor tarihini,


c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta
olanların ise, malûliyetleri sebebiyle görevlerinden ayrıldıkları tarihi,


takip eden ay başından itibaren başlar.


Malûllük aylığı almakta iken bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke
mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların malûllük aylıkları, çalışmaya başladıkları
tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir ve bu Kanuna tabi olarak çalıştıkları
süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81
inci madde gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına
ait prim alınır. Bunlardan işten ayrılarak yeniden malûllük aylığı bağlanması için
yazılı istekte bulunan ya da emekliye ayrılan veya sevkedilenlere; kontrol muayenesine
tabi tutulmak ve ilk aylığına esas malûllüğünün devam ettiği anlaşılmak kaydıyla,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışıyorsa görevinden ayrıldığı
tarihi, diğerlerine ise istek tarihlerini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden
malûllük aylığı hesaplanarak bağlanır.


Bu durumdakilerden ilk bağlanan malûllük aylığına esas prim ödeme
gün sayısı;


a) 9000 günün üzerinde olanların aylıkları 30 uncu maddenin üçüncü
fıkrasının (a) bendi hükümleri uygulanarak hesaplanır.


b) 9000 günden az olanların aylıkları ise, eski aylığın kesildiği
tarihten sonra aylıklara yapılan artışlar uygulanmak suretiyle aylığın başlangıç
tarihi itibariyle hesaplanan tutarının emeklilik öncesi ve sonrası prim ödeme gün
sayısı toplamının emeklilik öncesi prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü ile emeklilik
sonrası çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur. Emeklilik sonrası çalışmaya
ait kısmi aylık, emeklilik öncesi ve sonrası prim ödeme gün sayısı toplamı ve emeklilik
sonrası çalışmaya ait prime esas kazançları üzerinden bu maddenin birinci fıkrasına
göre hesaplanan aylığın emeklilik sonrası prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü
kadardır. Yeni aylık, eski aylığın kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılan artışlar
uygulanmak suretiyle bulunan tutarın altında olamaz.


Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirtilen 9000 prim gün sayısı,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için
7200 gün olarak uygulanır.


 


Yaşlılık sigortasından
sağlanan haklar ve yararlanma şartları[42]


MADDE 28- Yaşlılık sigortasından sigortalıya sağlanan
haklar şunlardır:


a) Yaşlılık aylığı bağlanması.


b) Toptan ödeme yapılması.


(Değişik ikinci fıkra:
17/4/2008-5754/16 md.) İlk defa bu Kanuna göre sigortalı sayılanlara;


a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları
ve en az 9000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması
şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için prim gün sayısı şartı 7200 gün olarak
uygulanır.


b) (a) bendinde belirtilen yaş şartı;


1) 1/1/2036 ilâ 31/12/2037 tarihleri arasında kadın için 59, erkek için 61,



2) 1/1/2038 ilâ 31/12/2039 tarihleri arasında kadın için 60, erkek için 62,



3) 1/1/2040 ilâ 31/12/2041 tarihleri arasında kadın için 61, erkek için 63,



4) 1/1/2042 ilâ 31/12/2043 tarihleri arasında kadın için 62, erkek için 64,



5) 1/1/2044 ilâ 31/12/2045 tarihleri arasında kadın için 63, erkek için 65,



6) 1/1/2046 ilâ 31/12/2047 tarihleri arasında kadın için 64, erkek için 65,



7) 1/1/2048 tarihinden itibaren ise kadın ve erkek için 65,


olarak uygulanır. Ancak yaş hadlerinin uygulanmasında (a) bendinde belirtilen
prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri esas alınır.


Sigortalılar, ikinci fıkranın
(a) ve (b) bentlerinde yer alan yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere üç yıl eklenmek
ve adlarına en az 5400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş
olmak şartıyla da yaşlılık aylığından yararlanabilirler.[43]


Sigortalı olarak ilk defa
çalışmaya başladığı tarihten önce 25 inci maddenin ikinci fıkrasına göre malûl sayılmayı
gerektirecek derecede hastalığı veya engelliliği bulunan ve bu nedenle malûllük
aylığından yararlanamayan sigortalılara, en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak
ve en az 3960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak
şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.[44]


Kurumca yetkilendirilen sağlık
hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve
dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki
kayıp oranının;


a) % 50 ilâ %59 arasında olduğu
anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,


b) % 40 ilâ %49 arasında olduğu
anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,


malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla ikinci fıkranın (a) bendindeki yaş
şartları aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanırlar. Bunlar 94 üncü madde hükümlerine
göre kontrol muayenesine tâbi tutulabilirler.


Bakanlıkça tespit edilen maden
işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak en az 20 yıldan beri
çalışan sigortalılar için ikinci fıkrada belirtilen yaş şartı 50 olarak uygulanır.[45]


55 yaşını dolduran ve erken
yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalılar, yaş dışındaki diğer şartları taşımaları
halinde yaşlılık aylığından yararlanırlar.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/16
md.) Emeklilik veya yaşlılık
aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli
bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme
gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de
indirilir.[46]


(Değişik fıkra: 17/4/2008-5754/16
md.) Yukarıdaki fıkralarda
belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b)
bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini
beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendinde belirtilen sigortalıların ise istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye
sevk onayı alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi şarttır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilen sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ayrıca,
yazılı talepte bulunduğu tarih itibarıyla genel sağlık sigortası primi dahil kendi
sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması zorunludur.


Bu maddenin uygulamasına ilişkin
usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.





Yaşlılık aylığının hesaplanması



MADDE 29- (Değişik: 17/4/2008-5754/17 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar
ile aynı fıkranın (c) bendine göre bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk
defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığı, aşağıdaki hükümlere
göre belirlenecek ortalama aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucunda
bulunan tutardır.


Ortalama aylık kazanç, sigortalının her yıla ait prime esas kazancının, kazancın
ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl
gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan kazançlar toplamının,
itibarî hizmet süresi ile fiilî hizmet süresi zammı hariç toplam prim ödeme gün
sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan ortalama günlük kazancın otuz katıdır.


Aylık bağlama oranı, sigortalının
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi geçen toplam prim ödeme gün sayısının
her 360 günü için %2 olarak uygulanır. Bu hesaplamada 360 günden eksik süreler orantılı
olarak dikkate alınır. Ancak aylık bağlama oranı %90'ı geçemez.


28 inci maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre aylığa hak kazanan sigortalılar
için hesaplanacak aylık bağlama oranı, prim ödeme gün sayısı 9000 günden az olanlar
için çalışma gücü kayıp oranının 9000 gün prim ödeme gün sayısı ile çarpımı sonucu
bulunan rakamın % 60'a bölünmesi suretiyle hesaplanan gün sayısına göre, %50'yi
geçmemek üzere üçüncü fıkra uyarınca tespit edilen orandır. Prim ödeme gün sayısı
9000 günden fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısına göre aylık bağlama
oranı belirlenir. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlar için bu fıkrada geçen 9000 prim gün sayısı 7200 gün, %50 oranı
da %40 olarak uygulanır.


Yukarıdaki şekilde hesaplanan aylığın başlangıç tarihinin yılın ilk altı aylık
dönemine rastlaması halinde 55 inci maddenin ikinci fıkrasına göre Ocak ödeme dönemi
için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranı kadar artırılarak, yılın ikinci altı
aylık dönemine rastlaması halinde ise öncelikle Ocak ödeme dönemi, daha sonra Temmuz
ödeme dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranları kadar artırılarak,
sigortalının aylık başlangıç tarihindeki aylığı hesaplanır.


 


Yaşlılık aylığının başlangıcı
ve kesilmesi[47]


MADDE 30- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;


a) (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden
sonraki,


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/18
md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık
aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle
ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/18
md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne
şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline
tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden
yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden,


ay başından itibaren aylık
bağlanır.


Aylığın ödenmesine başlanacağı
tarihte hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigortalının
yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihi
takip eden ay başından başlar. Ancak, bağlanacak yaşlılık aylığı geçici iş göremezlik
ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark birinci fıkraya göre tespit
edilecek tarihten başlanarak verilir.


(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/18
md.) Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı
bağlandıktan sonra;


a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) (…)[48]
bendi hariç olmak üzere bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip
eden ödeme dönemi başında kesilir. Bunlardan bu Kanuna tabi çalıştıkları süre zarfında
80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde gereğince
kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınır.
Yaşlılık aylığı kesilenlerden, işten ayrılarak (…)48 yeniden yaşlılık aylığı bağlanması için yazılı istekte
bulunanlara ya da emekliye ayrılan veya sevk
edilenlere, yazılı istek tarihini veya görevinden ayrıldığı tarihi takip eden ödeme
döneminden itibaren yeniden yaşlılık aylığı hesaplanarak bağlanır. Yeni aylık, eski
aylığın kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılacak artışlar uygulanarak bu fıkrada
belirtilen aylık başlangıç tarihi itibarıyla bulunan tutarı ile emeklilik sonrası
çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur. Emeklilik sonrası çalışmaya ait
kısmı aylık, talep tarihindeki emeklilik öncesi ve sonrası prim ödeme gün sayısı
ve emeklilik sonrası çalışmaya ait prime esas kazançları üzerinden 29 uncu maddeye
göre hesaplanan aylığın emeklilik sonrası prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü
kadardır.


b) (Değişik:
29/1/2016-6663/24 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
çalışmaya başlayanlardan aylıklarının kesilmesi için yazılı istekte bulunanların
yaşlılık aylıkları talep tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. Bu sigortalılar
hakkında bu fıkranın (a) bendi hükümleri uygulanır.


(Mülga dördüncü fıkra:
17/4/2008-5754/18 md.)


(Mülga beşinci
fıkra: 29/1/2016-6663/24 md.)





Yaşlılık toptan ödemesi
ve ihya


MADDE 31- (Değişik: 17/4/2008-5754/19 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan,
herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve yaşlılık aylığı
bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde malûllük ve yaşlılık aylığı
bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (c) bentleri kapsamında ise kendi adına bildirilen, (b) bendi kapsamında ise
ödediği malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı,
primin ait olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için,
her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde
verilir.


Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş
bulunanlardan, yeniden bu Kanuna tabi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi bildirilmiş olanlar, yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, aldıkları toptan
ödemenin ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için her yılın
gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan tutarın ilgiliye tebliğ
tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödemeleri halinde, bu hizmetler ihya edilerek
bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınır.


 


Ölüm sigortasından sağlanan
haklar ve yararlanma şartları


MADDE 32 - Ölüm sigortasından sağlanan haklar şunlardır:


a) Ölüm aylığı bağlanması.


b) Ölüm toptan ödemesi yapılması.


c) Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.[49]


d) Cenaze ödeneği verilmesi.


(Değişik ikinci fıkra:
17/4/2008-5754/20 md.) Ölüm aylığı;


a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5
yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi bildirilmiş,


b) 47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük,
vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü
veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış,


c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık
aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş,


durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine,
yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine göre sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için
ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı
prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır.





Ölüm sigortasından bağlanacak
aylığın hesaplanması


MADDE 33- Sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine
bağlanan aylığın hesaplanmasında;[50]


a) Sigortalının almakta olduğu
veya bağlanmasına hak kazandığı malûllük, vazife malûllüğü
veya yaşlılık aylığı,


b) Malûllük veya yaşlılık
aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalışmaya başlaması sebebiyle aylığı
kesilen sigortalının ölüm tarihi esas alınarak 27 nci veya 30 uncu maddelere göre
tespit edilecek aylığı,


c) 32 nci maddenin ikinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş
olan sigortalının prim ödeme gün sayısı, 9000 günden az ise 9000 gün üzerinden,
9000 gün ve daha fazla ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde
hükümlerine göre hesaplanan aylığı,


esas alınır. (Ek cümle:
17/4/2008-5754/66 md.) Ancak, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için 9000 prim gün sayısı 7200
gün olarak uygulanır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a), (b) ve (c) bentleri ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılar için ayrı ayrı
olmak üzere; sigortalıların ölümleri halinde ölüm sigortasından dosya bazında her
yıl bağlanan aylıkların aylık başlangıç tarihinin ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla
yıl içine ait artışlar uygulanmaksızın hesaplanacak tutarları, yaşlılık sigortasından
bir önceki yılın son ödeme ayında söz konusu sigortalılar için ayrı ayrı ödenen
en düşük yaşlılık aylığından az olamaz. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına
muhtaç durumda malûl sayılarak aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, birinci fıkranın
(a) ve (b) bentlerinin uygulanmasında bu durum dikkate alınmaz.


 


Ölüm aylığının hak sahiplerine
paylaştırılması


MADDE 34- Ölen sigortalının 33 üncü madde hükümlerine
göre hesaplanacak aylığının;


a) (Değişik: 17/4/2008-5754/21
md.) Dul eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan
dul eşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri
hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması
veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde %
75'i,


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/21
md.) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı
kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış
çocuklardan;


1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,
yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,


2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında
yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,


3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber
sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,


her birine %25'i,


c) (b) bendinde belirtilen
çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma
düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü
tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler
ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine %50'si,


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/21
md.) Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması
halinde her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net
tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar
hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana ve babaya
toplam %25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan
hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam %25'i,


oranında
aylık bağlanır. (Ek cümle: 21/3/2018-7103/66 md.) Ancak, hak sahibi çocuklardan
18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması
halinde 25 yaşını doldurmayanların, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaları, bunlara aylık bağlanmasına engel oluşturmaz.



Sigortalı tarafından evlât
edinilmiş, tanınmış veya soy bağı düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları
ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen
esaslara göre yararlanır.


Hak sahiplerine bağlanacak
aylıkların toplamı sigortalıya ait aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması
için gerekirse hak sahiplerinin aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.


 


Hak sahiplerinin aylıklarının
başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması


MADDE 35- Ölüm sigortasından sigortalının hak sahiplerine
bağlanacak aylıklar;


a) Sigortalının ölüm tarihini,


b) Hak sahibi olma niteliğinin
ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi,


takip eden ay başından itibaren
başlatılır. Hak sahiplerine bağlanan aylıklar 34 üncü maddede belirtilen şartların
ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir.


Ancak bu Kanunun 4 üncü maddesinin
dördüncü fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilenlerden öğrenci olanların
sigortalı sayılmaları, bağlanan aylıkların kesilmesini gerektirmez.[51]


Aylığın kesilmesine yol açan
sebebin ortadan kalkması halinde, 34 üncü maddede belirtilen şartlar saklı kalmak
kaydıyla, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden aylık bağlanır.
(Mülga son cümle: 17/4/2008-5754/67 md.)


Bu madde gereğince aylığı
kesilen çocuklardan, sonradan Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az
%60 oranında kaybederek malûl olduğu anlaşılanlara, 34 üncü maddede belirtilen şartları
taşımaları halinde, malûllük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini
takip eden ay başından itibaren, 94 üncü madde hükmü saklı kalmak kaydıyla aylık
bağlanır.


Yeniden bağlanan aylık, aylığın
kesildiği tarihten tekrar bağlandığı tarihe kadar geçen süre için 55 inci maddenin
ikinci fıkrasına göre artırılmak suretiyle belirlenir.


 


Ölüme bağlı toptan ödeme
ve ihya


MADDE 36- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/22
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa aynı maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan ölen sigortalıların hak sahiplerine
ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla 31 inci maddenin
birinci fıkrasına göre hesaplanan tutar, 34 üncü madde hükümleri dikkate alınarak
hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilir.


Hak sahiplerine yapılacak
toptan ödemenin toplamı, sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçemez. Bu
sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak
indirim yapılır.


Toptan ödeme yapıldıktan sonra
artan tutar olursa sigortalının ölümünden sonra doğan veya soy bağı düzeltilen veya
babalığı hükme bağlanan çocuklarına da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılır.


(Değişik dördüncü fıkra:
17/4/2008-5754/22 md.) Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler,
borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti
nedeniyle hak kazanılan sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak
için gerekli prim ödeme gün sayısının tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı
isteği üzerine 31 inci maddenin ikinci fıkrasına göre ihya edilir. Yukarıdaki süreler,
ihya edilen süreye ilişkin tutar dahil her türlü borçların ödendiği tarihi takip
eden ay başı itibarıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasında dikkate alınır.


 


Evlenme ve cenaze ödeneği


MADDE 37- (Değişik: 17/4/2008-5754/23 md.)


Evlenmeleri nedeniyle, gelir veya aylıklarının
kesilmesi gereken kız çocuklarına evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde almakta
oldukları aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere
evlenme ödeneği olarak peşin ödenir. Evlenme ödeneği alan hak sahibinin aylığının
kesildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde yeniden hak sahibi olması halinde,
iki yıllık sürenin sonuna kadar gelir veya aylık bağlanmaz, bu durumda olanlar 60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır.


Evlenme ödeneği verilmesi halinde, diğer hak sahiplerinin aylık
veya gelirleri evlenme ödeneği verilen sürenin bitimini takip eden ödeme döneminden
itibaren 34 üncü maddeye göre yeniden belirlenir.


İş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik
geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya kendisi
için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da
ölen sigortalının hak sahiplerine Kurum Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan tarafından
onaylanan tarife üzerinden cenaze ödeneği ödenir. Cenaze ödeneği, sırasıyla sigortalının
eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir.


Cenaze ödeneğinin üçüncü fıkrada sayılanlara ödenememesi ve sigortalının
cenazesinin gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılması durumunda, üçüncü
fıkrada belirtilen tutarı geçmemek üzere belgelere dayanan masraflar, masrafı yapan
gerçek veya tüzel kişilere ödenir.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan ölenlerin hak sahiplerine kendi kurumları tarafından ilgili mevzuat
gereği ölüm yardımı hariç cenaze gideri, cenaze nakil gideri ödeneği veya bu mahiyette
bir ödemenin yapılması halinde, Kurum tarafından cenaze ödeneği ödenmez.


 


Uzun vadeli sigorta kolları
bakımından sigortalılık süresi


MADDE 38- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/24
md.) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında
dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı; sigortalının, mülga 2/6/1949
tarihli ve 5417 sayılı İhtiyarlık Sigortası Kanununa, mülga 4/2/1957 tarihli ve
6900 sayılı Malûliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları Hakkında Kanuna, 17/7/1964
tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı
Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa,
17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa, bu
Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici
20 nci maddesi kapsamındaki sandıklara veya bu Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık
ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edilir.
Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklıdır.


Bu Kanunun uygulanmasında
18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanların sigortalılık
süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Bu tarihten önceki
süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme
gün sayılarının hesabına dahil edilir.


(Değişik üçüncü fıkra:
17/4/2008-5754/24 md.) Aylık bağlama işlemlerinde dikkate alınan sigortalılık süreleri,
sigortalılığın başlangıç tarihi ile sigortalının aylık bağlanması için yazılı istekte
bulunduğu, aylık bağlanması için istekte bulunmayan sigortalılar için ise ölüm tarihi
arasında geçen süredir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılar bakımından sigortalılık süresi; sigortalılığın başlangıç tarihi ile
48 inci maddeye göre yetkili makamdan emekliye sevk onayının alınarak görevi ile
ilişiğinin kesildiği ayın son günü arasında geçen süredir.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/24
md.) Vazife
malûllüğü aylığı almakta iken, çalışmaya başlamaları nedeniyle haklarında uzun vadeli
sigorta hükümleri uygulananlar için malûllük, yaşlılık ve ölüm aylığı bağlanmasında
veya toptan ödeme yapılmasında esas alınacak sigortalılık süresi, prim ödeme gün
sayısı ve prime esas kazancın hesaplanmasında, vazife malûllüğü aylığı bağlandığı
tarihten önceki süreler dikkate alınmaz.


Uzun vadeli sigorta kolları
bakımından üçüncü kişinin sorumluluğu[52]


MADDE 39- Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü
halinde hak sahiplerine, bu Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki
ilk peşin sermaye değerinin yarısı için Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere
rücû edilir.


Malûllük, vazife malûllüğü veya ölüm hali, kamu görevlilerinin
veya er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin
vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, bu fiillerden
dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı
veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan aylıklar için Kurumca, kurumuna
veya ilgililere rücû edilmez.


 


Fiilî hizmet süresi zammı


MADDE 40- (Değişik: 17/4/2008-5754/25
md.)


Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün
sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için
karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir.
360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî
hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı
kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında
belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen
işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.
(Ek cümle: 10/9/2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen
sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde
kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil
günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma
ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.


Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek
olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.








Kapsamdaki İşler/İşyerleri



Kapsamdaki Sigortalılar



Eklenecek Gün Sayısı







1)
Kurşun ve arsenik işleri



1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezit gibi cevherlerin çıkarılmasına
ilişkin maden ocağı işlerinde çalışanlar.

2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül,
maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun
üretimi için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.

3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan
kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.

4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken kuru
tozları kaldırma işlerinde çalışanlar.



 

 

 

60

 

 

 

 

 

90






2)
Cam fabrika ve atölyeleri



1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme,
eleme, karıştırma ve kurutma işlerinde (bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar
içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için
tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde)
çalışanlar.

2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı
takdirde) çalışanlar.

3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.

4)
Üfleme işlerinde (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde) çalışanlar.

5)
Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki işleri) çalışanlar.

6)
Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işlerinde (potalar kalıp masasına mekanik
araçlarla taşınmadığı takdirde) çalışanlar.

7)
Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.

8)
Yayma fırınlarında düzeltme işlerinde çalışanlar.

9)
Traş işlerinde çalışanlar.

10)
Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.

11) Basınçlı
havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işlerde (çalışma ortamındaki tozları
sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı
bulunmadığı takdirde) çalışanlar.

12) Pota ve
taş odalarında görülen işlerde çalışanlar.



60






3)
Cıva üretimi işleri sanayii



1)
Cıva izabe fırınlarında görülen işlerde çalışanlar.

2)
Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen işlerde çalışanlar.



90






4)
Çimento fabrikaları



1)
İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işlerinde
çalışanlar.

2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.

3)
Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işlerinde (otomatik olarak
tozun etrafa yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde)
çalışanlar.



60






5)
Kok fabrikalarıyla termik santraller



1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma,
boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.

2)
Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.

3)
Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde
çalışanlar.

4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.

5)
Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve
kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan
dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.



60






6)
Alüminyum fabrikaları



1) Alüminyum oksit üretimi işlerinde çalışanlar.

2) Alüminyum
bronzu hazırlama işlerinde çalışanlar.

3) Alüminyum madeni üretimi işlerinde çalışanlar.



60






7) Demir ve
çelik fabrikaları



1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle
boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işlerinde çalışanlar.

2)
Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden
olan ikinci derecedeki fırınlarda ve konvertörlerde yapılan işlerinde çalışanlar.

3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik
olarak taşınmasına ilişkin işlerde çalışanlar.

4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işlerinde
çalışanlar.

5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç),
fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut
demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı
mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işlerinde çalışanlar.



90






8)
Döküm fabrikaları



1)
Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi
işlerinde çalışanlar.

2)
Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının
döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.

3)
Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar.



60






9)
Asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler



1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işlerinde
çalışanlar.

2)
Asidin yapılma safhalarındaki işlerinde çalışanlar.

3) Baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinde çalışanlar.



90






10)
Yeraltı işleri



Maden
ocakları (elementer cıva bulunduğu
saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer
altında yapılan işlerde çalışanlar.



180






11)
Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler



Doğal
ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan
maddeler veya bütün diğer korpüsküler
emanasyon kaynakları ile yapılan işlerde çalışanlar.



90






12) Su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler



1)
Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20- 35 metreye
kadar derinlik veya 2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar.

2)
Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 35-40 (40 hariç)
m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde
çalışanlar.

3)
Dalgıçlık işinde çalışanlar.



 

 

60

 

 

90

 

 

 






13)
Türk Silâhlı Kuvvetlerinde,



Subay, yedek subay, astsubay, yedek astsubay, uzman
jandarma, Jandarma Genel Komutanlığında ve uzman erbaşlar ve sözleşmeli erbaş
ve erler.

Sahil Güvenlik Komutanlığında[53][54][55]



90






14)
Emniyet ve polis mesleğinde,

       Milli İstihbarat Teşkilâtında



Asaleti onaylanmış olmak şartıyla adaylıkta geçirilen
süreler dahil polis memuru, başpolis memuru ve kıdemli başpolis
memuru, komiser yardımcısı, komiser, başkomiser, emniyet amiri, emniyet
müdürleri ile bu ve daha yukarı maaş ve derecelerdeki emniyet mensupları, Milli İstihbarat
Teşkilâtı mensupları.[56]



90






15) İtfaiye veya yangın söndürme işleri



Yangın
söndürme işlerinde çalışanlar.



60






16) (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin
25/12/2019 tarihli ve E.: 2019/62, K.: 2019/98 sayılı Kararı ile) (Yeniden
düzenleme:11/11/2020-7256/32 md.)

        
Basın ve Gazetecilik mesleğinde



9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununa göre
basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar.[57]



90






17) (Ek:
10/1/2013-6385/ 15 md.)

       Türkiye
Radyo-Televizyon

         Kurumu basın kartı sahibi olmak

         suretiyle;



Basın Kanununa göre Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda haber
hizmetinde fiilen çalışanlar.[58]



90






18)[59]
(Ek: 10/1/2013-6385/ 15 md.)

         Türkiye
Büyük Millet Meclisi ile

         Cumhurbaşkanlığı



Yasama
organı üyeleri ile Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar.59



90






19) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/153 md.;  Aynen kabul:
1/2/2018-7078/148 md.)

       Ceza infaz kurumlarında



Ceza infaz kurumu müdürü, idare memuru, infaz ve koruma başmemuru,
infaz ve koruma memuru unvanlı kadrolarda bulunanlar ile Adalet Bakanlığı
taşra teşkilatına tahsisli kadro veya pozisyonlarda bulunup ceza infaz
kurumlarında görev yapan ve ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklularla
bilfiil irtibat içinde olan diğer görevliler,



90






20) (Ek: 26/7/2018-7146/11 md.)

       İnsan sağlığına ilişkin
işler



11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954
tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu
sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici
hizmetlerde çalışanlar.



60









 


Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre hesaplanan fiilî hizmet
süresi zammı, yukarıdaki tablonun (13) ve (14) numaralı sırasında yer alan sigortalılar
için sekiz, diğer sigortalılar için beş yılı geçmemek üzere uzun vadeli sigorta
kolları uygulamasında prim ödeme gün sayısına eklenir. Bu sürelerin, üç yılı geçmemek üzere;
(18) numaralı sırasında bulunanlar için tamamı diğerleri için yarısı emeklilik yaş hadlerinden indirilir. Tablonun (10) numaralı
sırasında yer alan sigortalılar için bu fıkradaki süre sınırı uygulanmaz.[60]


Yukarıdaki fıkrada belirtilen yaş haddi indiriminden yararlanabilmek
için ölüm ve malûliyet halleri ile (18) numaralı sırada bulunanlar hariç tablonun
(10) numaralı sırasında yer alan sigortalıların en az 1800 gün, diğer sıralarda
yer alan sigortalıların ise en az 3600 gün belirtilen işyeri ve işlerde çalışmış
olmaları şarttır.[61]


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurumun önerisi
üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.


 


Sigortalıların borçlanabileceği
süreler


MADDE 41- Bu Kanuna göre sigortalı sayılanların;


a) (Değişik: 10/9/2014-6552/43
md.) Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalı
kadının, üç defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek
kaydıyla borçlanılacak sürelerde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı
sayılmaması ve çocuğunun yaşaması şartlarıyla talepte bulunulan süreleri,


b) Er veya erbaş olarak silâh
altında veya yedek subay, yedek astsubay okulunda geçen süreleri,[62]


c) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların, personel mevzuatına göre aylıksız izin
süreleri,


d) Sigortalı olmaksızın doktora
öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri normal
doktora veya uzmanlık öğrenim süreleri,


e) Sigortalı olmaksızın avukatlık
stajını yapanların normal staj süreleri,


f) Sigortalı iken herhangi
bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin
tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri,


g) Grev ve lokavtta geçen
süreleri (…)[63],


h) Hekimlerin fahrî asistanlıkta
geçen süreleri,


ı) Seçim kanunları gereğince
görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi
takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreleri,


i) (Ek: 13/2/2011-6111/30 md.) Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten
sonraki sürelere ilişkin olmak üzere, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi
ile çalışan sigortalıların, kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik süreleri,


j) (Ek: 4/7/2012-6353/37
md.) Sigortalı olmaksızın, 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere
Gönderilecek Talebe Hakkında Kanuna göre yurt dışına gönderilen ve öğrenimini başarıyla
tamamlayarak yurda dönenlerden yükümlü bulunduğu mecburi hizmet süresini tamamlamış
olanların, yurt dışında resmî öğrenci olarak geçirmiş oldukları öğrenim sürelerinin
18 yaşının tamamlanmasından sonraki döneme ait olan kısmı,


kendilerinin veya hak sahiplerinin
yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime
esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek
günlük kazancın (a) bendinde bulunanlar için %32’si diğerleri için %45’i üzerinden
hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri
şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır.
(Ek cümle: 13/2/2011-6111/30 md.) (i) bendi kapsamında borçlanılacak sürelere ilişkin genel sağlık
sigortası primlerinin ödenmiş olması halinde, genel sağlık sigortası primi ödenmiş
bu sürelere ilişkin borçlanma tutarı %39 oranı üzerinden hesaplanır. [64]


Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar
için ise yeni başvuru şartı aranır. Primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten
sayılmaz. Borçlanma sürelerinin ne şekilde belgeleneceğini belirlemeye Kurum yetkilidir.


Bu Kanuna göre tespit edilen
sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde,
sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Sigortalılık borçlanması ile aylık bağlanmasına hak kazanılması durumunda, ilgililere
borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.


Borçlanılan süreler, uzun
vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası bakımından;


a) (Değişik: 4/7/2012-6353/37
md.) Birinci fıkranın (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h) ve (j) bentleri gereği
borçlananlar, borçlandığı tarihteki 4 üncü maddenin birinci fıkrasının ilgili bendine
göre,


b) (Değişik: 13/2/2011-6111/30 md.) Birinci fıkranın (c) ve (ı) bentleri gereği borçlananlar, 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine, (i) bendine göre borçlananlar ise
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre,


sigortalılık süresi olarak
değerlendirilir.


Bu Kanunun yürürlük tarihinden
sonraki sürelere ait borçlanmalarda; borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan
ilgili aylara mal edilir. Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime
esas asgarî kazanca oranlanarak, söz konusu oran ilgili ayın prime esas asgarî kazancı
ile çarpılır. Bulunan tutar, ilgili ayın prime esas kazancı kabul edilir. Ancak
hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azamî kazancını geçemez.



 


Bildirim[65]


MADDE 42- Kurum, sigortalıya veya hak sahiplerine
bağlanacak gelir, aylık veya toptan ödemeleri, gerekli belgelerin ve incelemelerin
tamamlandığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde hesap ve tespit ederek sonuçlarını
yazı ile bildirir. (Mülga son iki cümle: 17/4/2008-5754/67 md.)


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Kamu Görevlilerine İlişkin Hükümler


Cumhurbaşkanlığı, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Başbakanlık,
Cumhurbaşkanı yardımcılığı, Bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevinde
bulunanların aylıkları[66][67][68]


MADDE 43- (Değişik birinci
fıkra:27/3/2025-7546/7 md.) Cumhurbaşkanı iken bu görevinden herhangi bir
nedenle ayrılanlara, istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden ay
başından itibaren 140.690 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak tutarda yaşlılık aylığı bağlanır.


Ancak, herhangi bir nedenle
görevden ayrılan Cumhurbaşkanı, 28 inci maddeye göre yaşlılık aylığına hak kazanıyorsa,
29 uncu maddeye göre yaşlılık aylığı ayrıca hesaplanır ve aylıklardan yüksek olanı
yaşlılık aylığı olarak bağlanır. 28 inci maddeye göre aylığa hak kazanamaması halinde
birinci fıkraya göre bağlanan aylığın tümü, 28 inci maddeye göre aylığa hak kazanması
halinde ve 29 uncu maddeye göre hesaplanan aylık, birinci fıkraya göre bağlanan
aylıktan düşükse aradaki fark, Hazineden tahsil edilir.


Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı veya Başbakan iken bu görevinden herhangi bir nedenle ayrılanlara, istekleri
üzerine, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren, 133.988 gösterge rakamının
memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda yaşlılık aylığı bağlanır.[69]


Ancak herhangi bir nedenle
görevden ayrılan Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya Başbakan, 28 inci maddeye
göre yaşlılık aylığına hak kazanıyorsa, 29 uncu maddeye göre yaşlılık aylığı ayrıca
hesaplanır ve aylıklardan yüksek olanı yaşlılık aylığı olarak bağlanır. 28 inci
maddeye göre aylığa hak kazanılamıyorsa üçüncü fıkraya göre bağlanan aylığın tümü,
28 inci maddeye göre aylığa hak kazanılıyor ve 29 uncu maddeye göre hesaplanan aylık,
üçüncü fıkraya göre bağlanan aylıktan düşükse aradaki fark Hazineden tahsil edilir.


Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanı veya Başbakan iken veya bu görevlerden ayrıldıktan sonra
ölenlerin hak sahiplerine, bu maddeye göre hesap edilen aylık 34 üncü madde hükümlerine
göre ölüm aylığı olarak bağlanır.


(Ek fıkra: 17/1/2012-6270/5 md.) Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık veya
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde bulunanlara veya bu görevleri
herhangi bir sebeple sona erenlere, Kanunun 26, 28, 44, geçici 2 ve geçici 4 üncü
maddeleri gereğince aylık bağlanmasına hak kazanmaları ve en az 2 yıl süreyle bu
görevlerde bulunmuş olmaları halinde, 27, 29, geçici 2 ve geçici 4 üncü maddelere
göre hesaplanacak aylık tutarından az olmamak kaydıyla, 122.530 gösterge rakamının
memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda malullük, emeklilik veya
yaşlılık aylığı ödenir. Bu fıkra hükümlerine göre aylık ödenebilmesi için, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce geçici 4 üncü madde kapsamında Cumhurbaşkanı yardımcılığı,
bakanlık ya da Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi esas alınarak malullük
veya emeklilik aylığı ödenenler hariç olmak üzere, malullük, emeklilik veya yaşlılık
aylığı bağlanmış olanlar ile aylık bağlanma şartlarını haiz olmayanların en az 2
yıl süreyle en yüksek Devlet memuru emsal alınarak sigorta primi veya geçici 4 üncü
madde kapsamında emekli keseneği ile kurum karşılığı ödemiş olmaları da zorunludur.[70][71]


(Ek fıkra: 17/1/2012-6270/5 md.) Yukarıdaki fıkraya göre tespit edilen
aylığı almakta iken ya da Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık veya Türkiye Büyük
Millet Meclisi üyeliği görevleri sırasında veya bu görevlerinin sona ermesinden
sonra ölenlerin bu Kanunda düzenlenen koşullara sahip olan hak sahiplerine, 2 yıl
süreyle bu görevlerde bulunmuş olma ve sigorta primi veya emekli keseneği ile kurum
karşılığı ödenmesi açısından yukarıdaki fıkrada düzenlenmiş olan şart aranmaksızın,
bu maddeye göre hesap edilen aylık esas alınarak ölüm ya da dul ve yetim aylığı
bağlanır.


(Ek fıkra: 17/1/2012-6270/5 md.) Ancak, Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık
veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde bulunanlar ile bunlardan
ölenlerin hak sahiplerine, 27, 29, 33, geçici 2 ve geçici 4 üncü maddelere göre
hesaplanan aylık, altıncı ve yedinci fıkraya göre bağlanan aylıktan düşükse aradaki
fark, Hazineden tahsil edilir.


(Değişik dokuzuncu fıkra:27/3/2025-7546/7 md.) Bu madde kapsamında bağlanan aylıklar
hakkında 55 inci maddenin ikinci fıkrası uygulanmaz.


(Ek fıkra: 1/7/2022-7417/13 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı,
Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde
bulunanların altıncı fıkra kapsamında yapılacak sigorta primi veya emekli keseneği
ile kurum karşılığı hesaplamalarında 9000 ek gösterge rakamı esas alınır.


 


Bazı kamu görevlilerine
yaşlılık aylığı bağlanacak haller


MADDE 44- Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan
bazı kamu görevlilerine yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin aşağıdaki hükümler
uygulanır:


a) 5434
sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 40 ıncı maddesi gereğince yaş
haddinden emekliye ayrılanlara 5400 gün prim ödeme gün sayısı olması halinde,


b) Özel kanunları gereğince
kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilenlere yaş şartı aranmaksızın, prim ödeme
gün sayısı 9000 gün olması halinde,


yaşlılık aylığı bağlanır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında olanlardan subay, astsubay, askerî memurlarla uzman jandarma
ve uzman erbaşlar ahlâk noktasından hükümle veya yetersizlik ya da disiplin sebeplerinden
dolayı sicilleri üzerine veyahut askerî mahkemelerce verilecek kararlar üzerine
kurumlarınca re'sen, bunlar dışında kalanlar ise ahlâk ve yetersizlik sebeplerinden
dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca re'sen emekliye sevk edilenlere
ise, 28 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkrasında belirtilen yaş ve prim ödeme gün
sayısını tamamlamaları halinde yaşlılık aylığı bağlanır.


Birinci fıkranın (a) ve (b)
bentleri gereğince bağlanan yaşlılık aylıkları, 28 inci maddenin ikinci ve üçüncü
fıkrasında aranan yaş ve prim ödeme gün sayısı tamamlanıncaya kadar bunları çalıştıran
kamu idarelerinden tahsil edilir.


 


Kanunları gereğince görevden
uzaklaştırılanlar, tutuklananlar veya görevine son verilenlerin sigortalılıkları
ve primleri


MADDE 45- Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olan sigortalılardan görevden uzaklaştırılan, görevi
ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan,
kanunları gereğince eksik aylığa müstahak bulunanların prime esas kazançlarının
yarısı; kanunlarına göre bu müddetler için sonradan görevlerine iade edilerek tam
aylığa hak kazananların ise prime esas kazançlarının tamamı üzerinden prim alınır.
(Ek cümle: 17/4/2008-5754/66 md.) Prime esas kazançların
yarısı üzerinden prim alınanların prim ödeme gün sayısı bu sürelerin yarısı olarak
hesap edilir.


Görevine son verilenlerden
yargı kararı ile görevlerine iade edilenlerin primleri, göreve son verildiği tarihten
görevine başladığı tarihe kadar kendi kadrosunun veya emsali kadronun prime esas
kazancına göre hesaplanır. Bu durumdakilerin primlerine ait sigortalı ve işveren
hisselerinin gecikme cezası ve gecikme zamları kurumlarınca ödenir ve bu süreler
sigortalılık süresinden sayılır.


Birinci ve ikinci fıkraya
göre sigortalılık durumu değişenler için ek bildirge düzenlenerek Kuruma verilir
ve bu durumda 102 nci madde hükümleri uygulanmaz.


Bu Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan,
ilgili kanunları gereğince kullandıkları aylıksız izin sürelerinin bitiminden sonra
göreve başlayanlar ile göreve başlaması için tanınan süreler
ile bir yıl ve daha az süreyle aylıksız izne ayrılanların aylıksız izin sürelerinde
bu Kanunun 67 nci maddesinde aranan 30 günlük prim ödeme şartı aranmaz. (Ek cümleler: 13/2/2011-6111/31 md.) Bu durumdaki sigortalıların aylıksız izinli oldukları süreler
için prime esas kazanç alt sınırının altında olmamak kaydıyla aylıksız izne ayrıldıkları
tarihteki prime esas kazançları üzerinden %12 oranında genel sağlık sigortası primi
işverenlerince ödenir. Ancak askerlik hizmeti nedeniyle aylıksız izne ayrılanların
genel sağlık sigortası priminin ödenmesinde, bir yıllık süre sınırı uygulanmaz.[72]


 


Bazı kamu görevlilerinin
prime esas kazançları ve prime esas kazanç üst sınırı[73]


MADDE 46- (Değişik: 17/4/2008-5754/26 md.)


Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyanların ve astsubay meslek yüksek okulu öğrencileri
ile astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adaylar
ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okuyanlar ile subay
ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adayların öğrenci harçlıkları ile ilgisine göre en az aylık alan teğmen
veya astsubay çavuşun prime esas kazançları arasındaki farkın primi; polis akademisi
ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan öğrencilerin
öğrenci harçlıkları ile komiser yardımcısı veya polis memuru prime esas kazançları
arasındaki farkın primi, öğrenciler adına kurumlarınca ödenir.


Fakülte veya yüksek okullarda kendi hesabına okuduktan sonra subay
veya astsubaylığa nasbedilen veya yedek subaylık hizmetini takiben subaylığa geçirilenler
veya yedek astsubaylık hizmetini takiben astsubaylığa geçirilenler ile fakülte ve
yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra, komiser yardımcısı veya polis memuru
olarak atananların başarılı öğrenim süreleri; borçlanmanın yapıldığı tarihte ilgisine
göre en az aylık alan teğmenin, astsubay çavuşun veya polis memuru ya da komiser
yardımcısının prime esas kazancının %45’i üzerinden, bu sürelere ait primler kendilerince
ödenerek borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bu şekilde hesap edilecek
borç, tebliğ tarihinden itibaren iki yıl içinde eşit taksitler halinde ödenir.[74][75]


Fakülte veya yüksek okullarda kendi hesabına okumakta iken Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel
Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı veya Emniyet Genel
Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrencilerin, daha önce kendi hesabına okudukları
normal okul süreleri hakkında, ikinci fıkra hükümleri uygulanır.


Talim ve manevra için rütbe ile silâh altına alınan 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan sigortalılardan rütbelerinin prime
esas kazançları, vazifelerinin prime esas kazancından fazla olanların prime esas
kazanç farklarına ait primleri vazife gördükleri kurumlarınca ve seferberlik ve
harp için silâh altına alınanlardan vazifelerinin prime esas kazançları, rütbelerinin
prime esas kazancından fazla olanların prime esas kazançları arasındaki farkın primleri
de, rütbelerinin prime esas kazancını ödeyen kamu idaresince kesilerek Kuruma ödenir.



4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına giren sigortalıların
prime esas kazançlarının tespitinde 82 nci maddede belirtilen üst sınır aranmaz.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına giren sigortalılardan, aylıksız
izinli sayılmaksızın ve tabi olduğu personel kanunu ile ilgisi devam edecek şekilde
yurt dışına geçici ya da sürekli görevle gönderilenlerin prime esas kazancının hesabında;
geçici görevle gönderilenlerin bulundukları kadroya ilişkin prime esas kazancı,
yurt dışı kadrolarına atananların ise yurt dışına atanma tarihi itibarıyla, atandıkları
kadro ile atanmadan önceki yurt içi kadrosuna ilişkin prime esas kazançtan yüksek
olanı esas alınır. Sürekli görevle atananların yurt dışı kadrolarına ilişkin prime
esas kazancın hesabında dikkate alınacak ödeme unsurlarından, ilgili mevzuatı uyarınca
söz konusu kadroya bağlı olarak belirleme yapılmamış ödeme unsur ve tutarlarını,
kadrosunun bulunduğu kurum personelinin yararlanmakta olduğu ödeme unsurlarıyla
sınırlı olmak ve aynı veya benzer nitelikteki kadroya ilişkin prime esas kazanca
tabi ödemeleri gözönünde bulundurmak suretiyle belirlemeye ilgili kamu idaresinin
görüşü üzerine Kurum ve Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir.


 


Vazife Malûllüğü[76]


MADDE 47- (Değişik: 17/4/2008-5754/27 md.)


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar
için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen
malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında
idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken
bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da
idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde
meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir.


Vazife malûllükleri;


a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan,


b) Mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,[77]


c) Yasak fiilleri yapmaktan,


d) İntihara teşebbüsten,


e) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat
sağlama veya zarar verme amacından,


doğmuş olursa bunlara uğrayanlar hakkında vazife malûllüğü hükümleri
uygulanmaz.


Kamu idareleri vazife malûllüğüne sebep olan olayı, o yer yetkili
kolluk kuvvetlerine veya kendi mevzuatına göre yetkili mercilere derhal, Kuruma
da en geç onbeş iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Kuruma bildirim, aynı süre
içerisinde sigortalılar veya hak sahiplerince de yapılabilir. Vazife malûllüğüne
sebep olan olaydan kamu idarelerinin yetkili mercilerinin haberdar edilmemiş olması
hali dışında; ilgililerin bildirimi, kamu idarelerinin bildirim sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz.


Kuruma bildirim süresi;


a) Vazife malûllüğüne sebep olan olayın meydana geldiği tarihten,



b) Hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısıyla haklarında
vazife malûllüğü hükümleri uygulanacaklar için, hastalıklarının tedavisinin imkânsız
olduğuna dair düzenlenen kati raporun onay tarihinden,


c) Esirlik ve gaiplik hallerinde ise, bu hallerin sona erdiği
tarihten,


başlar.


Süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıkları,
sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi
takip eden aybaşından itibaren bağlanır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/82 md.; Değişik
ikinci cümle: 12/7/2013-6495/97 md.) Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak
aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine
göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya
devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın
sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından
itibaren aylık bağlanır.


Vazife malûllüğü süresi içerisinde bildirilmeyen
sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan
yapılacak bildirim üzerine, vazife malûllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları
şartıyla, bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malûllüğü
aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalı veya
hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malûllüğünün bildirildiği
tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir.


Vazife malûllüğü aylığı, vazife malûllerinden itibari hizmet süreleri
eklenmek suretiyle bulunacak prim ödeme gün sayısı toplamı;


a) 10800 güne kadar olanlara 10800 gün üzerinden,


b) 10800 günden fazla olanlara, toplam prim ödeme gün sayıları
üzerinden,


en son prime esas kazancı esas alınmak suretiyle 29 uncu maddeye
göre hesaplanacak aylıklara, malûllük derecelerine göre aşağıda yazılı oranlarda
ayrıca zam yapılmak suretiyle bağlanır:


 





Malûllük Derecesi



Zam nispeti






1



%30






2



%23






3



%15






4



 %7






5



 %3






6



 %2






 


Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er ile Türk Silâhlı Kuvvetlerince görevlendirilen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan;


a) Harpte fiilen ateş altında,


b) Harpte, harp bölgelerindeki harp harekât ve hizmetleri sırasında,
bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle,


c) Harpte veya harbe hazırlık devresinde her çeşit düşman silâhlarının
etkisiyle,


d) Askerî harekâtı gerektiren iç tedip ve sınır hareketleri sırasında,
bu hareketlerin sebep ve etkisiyle,


e) Barışta veya olağanüstü hallerde, emir veya görev ile uçuş
yapan uçucularla hangi meslek ve sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak uçakta
bulunanlardan uçuşun havadaki ve yerdeki sebepleriyle ve yine emir ve görev ile
dalış yapan dalgıçlarla, hangi meslek ve sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak
denizaltı gemisinde veya dalgıç kıtasında bulunanlardan denizaltıcılığın veya dalgıçlığın
çeşitli sebep ve etkileriyle,


f) Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmeler uyarınca Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı mensuplarının yabancı ülkelere gönderilmesini gerektiren durumlarda,
birliklerin bulundukları yerlerden hareketlerinden itibaren yurt içinde, yurt dışında,
yabancı ülkelerde veya yurda dönüş sırasında,[78]


vazife malûlü olanlara harp malûlü denir.


Bunlardan uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere bulundukları
kademenin üç ilerisindeki kademenin, uzman jandarmalara bulundukları rütbenin bir
üst rütbesinin aynı kademesinin; astsubaylarla yarbay rütbesine kadar (yarbay hariç)
bir üst rütbenin aynı kademesinin, yarbaylara albay, albaylara kıdemli albay, kıdemli
albay ile general ve amirallere bir üst rütbenin, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalılara ise bir üst derecesine veya
kademesine karşılık gelen prime esas kazancı üzerinden aylık bağlanır.[79]


Bulundukları derecenin bir üst derecesi olmayanlar için o derecenin
üç ilerisindeki kademe göstergesi, üç ilerisindeki kademe göstergesi olmayanlar
için de o derecenin son kademe göstergesinin prime esas kazancı esas alınır.79


Harp malûllerinin, malûllük derecesine göre
aşağıdaki yazılı göstergelerin, memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktar "Harp malûllüğü zammı" olarak ayrıca eklenir.


 





Malûllük Derecesi



Göstergeler






1



1100






2



 950






3



 800






4



 600






5



 500






6



 400






 


Harp malûlü sayılanlardan bir harekâtın başarıyla sonuçlanmasını
şahsen sağladığı ve örnek tutulacak cesaret ve fedakârlık gösterdiği sıralarda bu
malûllüğe uğradıkları usûlüne göre sıralı üstlerince saptanan Türk Silâhlı Kuvvetleri,
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensupları ile Türk Silâhlı
Kuvvetlerince görevlendirilen sivil görevlilere, Genelkurmay Başkanlığının uygun
görmesi ve ilgisine göre İçişleri Bakanının veya Millî Savunma Bakanının onayı ile
harp malûllüğü zamları %25 fazlasıyla bağlanır.[80]


Bu madde gereğince vazife malûllüğü aylığı almakta iken veya vazife
malûllüğü aylığı bağlanması gerekirken ölenlerin, hak sahiplerine, müstahak olmaları
halinde harp malûllüğü zammı da dahil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın
ölüm aylığı bağlanır.


Harp malûlü olanlara verilecek harp malûllüğü zammı tutarının
Kurumca belirlenecek peşin sermaye değeri toplamı en geç bir ay içinde Millî Savunma
Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı tarafından Kurumun göstereceği hesaplara yatırılır.
Süresinde yatırılmayan tutarlar için 89 uncu madde hükümleri uygulanır.


Vazife malûllüğü aylığı bağlananlardan;


a) (Değişik birinci cümle: 12/7/2013-6495/97 md.) 5 inci
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla vazife malûllüğü
aylığı bağlanmış olanlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanların aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip
eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir ve bunlar hakkında uzun vadeli sigorta
kolları uygulanır.Bunlardan çalıştıkları süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen
prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta
kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınır. Bunlar ile 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle istekleri üzerine
haklarında uzun vadeli sigorta kolları uygulananlardan; yeniden aylık bağlanması
için yazılı istekte bulunan ya da emekliye ayrılan veya herhangi bir nedenle görevi
sona erenler hakkında sonraki çalışmaları karşılığında aylığa hak kazanmaları halinde
bu süre için, 29 uncu maddeye göre aylık hesaplanır. Sonradan geçen çalışmalarından
dolayı yaşlılık aylığına hak kazanamayanların kendilerine toptan ödeme, vefatı halinde
ise hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanır veya toptan ödeme yapılır.


b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında çalışmaları sırasında malûllük derecelerinin değişmesi halinde
aylığı yeni malûllük derecesi de dikkate alınarak son prime esas kazancı üzerinden
ilk vazife malûllüğü aylığından az olmamak kaydıyla yeniden hesaplanır.


c) (Değişik: 29/1/2016-6663/25 md.) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlar hakkında ilgisine göre
6 ncı maddenin birinci fıkrasının (n) bendi veya 30 uncu maddenin üçüncü fıkrası
hükmü uygulanır.


d) (Ek: 4/7/2012-6353/82 md.) (Değişik birinci cümle:
12/7/2013-6495/97 md.) Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife
malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya devam edenler hakkında uzun vadeli
sigorta kollarının uygulanmasına devam edilir. Bunların sınıf veya görev
değiştirdikleri tarihten sonra geçen çalışmaları dolayısıyla yeniden aylık bağlanması
için yazılı istekte bulunmaları ya da emekliye ayrılmaları veya herhangi bir nedenle
görevlerinin sona ermesi halinde, sonraki çalışmaları karşılığında aylığa hak kazanmaları
durumunda bu süre için 29 uncu maddeye göre aylık hesaplanır. Sonradan geçen çalışmalarından
dolayı yaşlılık aylığına hak kazanamayanların kendilerine toptan ödeme yapılır,
vefatları halinde ise hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanır veya toptan ödeme yapılır.


Vazife malûllüğüne bağlı nedenlerden dolayı ölen sigortalının
hak sahiplerine, bu madde gereğince tespit edilecek aylık, 34 üncü ve 35 inci madde
hükümlerine göre bağlanır. Ayrıca 37 nci madde hükümlerine göre hak sahiplerine
cenaze ve evlenme ödeneği de verilir.


Bu maddeye göre bağlanacak vazife veya harp malûllüğü aylıkları,
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre emsali iştirakçiye bağlanacak harp veya vazife malûllüğü aylığından az olamaz.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan,
uluslararası barışı koruma ve destekleme operasyonlarında Türkiye Cumhuriyetince
görevlendirilenlere, bu görevleri esnasında veya bu görevleri nedeniyle vazife malûlü
aylığı ödendiği sürece harp malûllüğü zammı ayrıca verilir.


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/82 md.) İç güvenlik veya istihbarat görevi ifa
eden kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilen uçuş veya dalış hizmetleri sırasında,
uçuşun havadaki ve yerdeki veya dalgıçlığın çeşitli sebep ve tesiri ile malul olanlar
ile hayatını kaybedenler hakkında sekizinci fıkranın (e) bendi kapsamına girenlere
ilişkin hükümler uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.


 


Kamu görevlilerinin emekliye
sevk onayları


MADDE
48- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/28 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların
yaşlılık, malûllük veya vazife malûllüğü işlemleri;


a) Re'sen emekliye sevk hallerinde, sigortalının çalıştığı göreve
atamasındaki usûle göre atamaya yetkili makamın,


b) İstek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüğü
hallerinde kamu idaresinin en yüksek amirinin,


c) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için Meclis Başkanlığının,
belediye başkanları için belediye encümeninin, illerin daimi komisyon üyeleri için
il valiliğinin, çalıştıkları kamu idareleri ile ilişikleri kesilmiş olup da bir
kanunla sigortalılık hakkı devam edenler için daha önce görev yaptıkları son kamu
idaresinin en yüksek amirinin,


d) Kurumların yönetim kurulu üyelerinin istek, malûliyet ve yaş
haddi hallerinde, atanmalarında atamayı yapan kurumun en yüksek amirinin,


e) Sayıştay Başkanının aynı halleri için Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı,[81]


onayı ile tekemmül eder.


Özel kanun hükümleri hariç
olmak üzere yetkili makamın emekliye sevk onayı, talep tarihinden itibaren bir ayı
geçemez. Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararname ile atananların görevleriyle
ilişiklerinin kesilmesi ilgili bakanın onayı ile tekemmül eder.


Özelleştirilmeleri sonucu
sermayesindeki kamu payı % 50'nin altına düşen kuruluşlar ile satış veya devri yapılmış
olan kuruluşlarda çalışmakta iken emekliye ayrılanlar için emekliye sevk onayı aranmaz.
Birinci fıkranın (b) bendine göre emekliye ayrılmak isteyenler için her durumda,
istek tarihinden itibaren bir aylık süre sonunda ilişikleri kesilmiş sayılır.


 


İtibarî hizmet süreleri
ve itibarî hizmet süresi primi


MADDE 49- (Değişik: 17/4/2008-5754/29 md.)


İtibarî hizmet süresi, bu Kanuna göre bağlanacak aylıklar ve yapılacak
toptan ödemelerin hesabında dikkate alınan ancak hiçbir şekilde bu Kanunla tanınan
hakları kazanma bakımından gerekli prim ödeme gün sayısı, yaş ve emeklilik ikramiyesinin
hesabında nazara alınmayan süredir. Sigortalıların aşağıda yazılı görevlerde geçen
zamlar hariç, fiilî hizmet sürelerinin her yılı için;


a) Subay (yedek subay dahil), astsubay (yedek astsubay dâhil),
uzman jandarma, uzman erbaş
ve sözleşmeli erbaş ve erlerden;[82][83]


1) Harbi doğuran genel ve kısmî seferberliğe
katılanların, harbin ilânından seferberliğin bitim tarihine,


2) Seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan
birliklerde görevli olanların, çarpışmaların başlangıcından seferberliğin sona erdiği
tarihe,


3) Harp veya seferberlik ilân edilmeden, Anayasanın 92 nci maddesi
veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca, yabancı ülkelere
gönderilen Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında görev yapanların çarpışma meydana gelmesi halinde, çarpışma süresince
veya çarpışma bitmeden dönenler için Türkiye'ye dönüş tarihine,[84]


kadar geçen tutsaklık süreleri dahil fiilî hizmet sürelerinin,


b) 4 üncü madde gereği sigortalı sayılanlardan bu fıkranın (a)
bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde yazılı hareketlere sivil görevli,
er veya erbaş olarak katılanların, bu durumlarda geçen fiilî hizmet sürelerinin,
bu tarihlerden sonra devam eden tutsaklık sürelerinin,


c) Harp halinde düşmana tutsak düşen veya
düşman tarafından enterne edilen sigortalılardan kanunları gereğince, aylıkları
ödenmek suretiyle, sözleşmeli personel hariç olmak üzere kurumları ile ilgileri
kesilmeyenlerin, bu durumlarda geçen fiilî hizmet sürelerinin,


her yılı için altı ay itibarî hizmet süresi olarak eklenir. Bu
nedenlerle eklenecek itibarî hizmet sürelerinin toplamı, üç yıldan fazla olamaz.


Kamu idarelerinde pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcı, dalgıç,
kurbağa adam ve paraşütçülerin bu görevlerde geçirdikleri fiilî hizmet sürelerinin
her yılı için üç ay itibarî hizmet süresi eklenir. Bunlardan bu maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde gösterilenler için itibarî
hizmet süresi zamları ayrıca eklenir.


Her yıl sonunda, sigortalının fiilî hizmet süresine bu maddenin
birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkrası hükümleri uyarınca
eklenen itibarî hizmet süresinin her otuz günü için, yılın son ayında sigortalı
adına ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ait sigortalı ve işveren prim
toplamı kadar ayrıca itibarî hizmet süresi primi işverenden tahsil edilir. Süresinde
yatırılmayan tutarlar için 89 uncu madde hükümleri uygulanır.


 


ALTINCI BÖLÜM


İsteğe Bağlı Sigorta Hükümleri


İsteğe
bağlı sigorta ve şartları


MADDE 50- İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe
bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık
sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır.


(Değişik ikinci fıkra:
17/4/2008-5754/30 md.) İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet edenler
ile Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki
Türk vatandaşlarından;


a) Bu Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı
gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde
30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,


b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,


c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak,


d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak,


şartları aranır.


 


İsteğe bağlı sigorta başlangıcı
ve sona ermesi[85]


MADDE 51- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/31
md.) İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Kurum kayıtlarına
intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlar.


İsteğe bağlı sigortalı olarak
prim ödenen tarihlerde, 4 üncü maddeye göre sigortalı olmayı gerektirecek çalışması
bulunduğu tespit edilenlerin, zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödenen
süreleri iptal edilerek, bu süreye ilişkin ödedikleri primler ilgililere iade edilir.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/31
md.) Ay içerisinde
30 günden az çalışan veya 80 inci madde uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki
toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma
saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların aynı ay içerisinde isteğe
bağlı sigortaya prim ödemeleri halinde, primi ödenen süreler zorunlu sigortalılığa
ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere eklenir ve eklenen bu süreler,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak
kabul edilir.


İsteğe bağlı sigortalılık;


a) İsteğe bağlı sigortalılığını
sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden,


b) Aylık talebinde bulunanların,
aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,


c) Ölen sigortalının ölüm
tarihinden,


itibaren sona erer.


İsteğe bağlı sigorta primi
ödenmiş süreler, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulamasında dikkate alınır ve söz konusu
süreler, bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklı olmak üzere 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilir.


 


İsteğe bağlı sigorta primleri ve ödenmesi


MADDE 52- (Değişik: 17/4/2008-5754/32
md.)


İsteğe bağlı sigorta primi, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas kazancın
alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık
kazancın %33’üdür. Bunun %21'i malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, %12'si
genel sağlık sigortası primidir. 51 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenler
için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı
arasında olmak kaydıyla belirlenen günlük kazanç ve gün sayısı üzerinden malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi alınır.[86]


İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, 60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır
ve genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlüdürler. Yabancı ülke vatandaşlarından
Türkiye’de yerleşik olma hali bir yılı doldurmadıkça genel sağlık sigortası primi
alınmaz ve bu kişiler genel sağlık sigortalısı sayılmaz.


Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde 89 uncu maddenin
ikinci fıkrasına göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte primi
ödenmeyen süreler, sigortalılık süresinden sayılmaz. Bu 12 aylık süreden sonra ödenen
primler 89 uncu maddenin üçüncü fıkrası hükümlerine göre iade edilir.


İsteğe bağlı sigortalıların zorunlu sigortalılık nedeniyle prim
borcunun bulunması halinde, isteğe bağlı sigortaya tâbi ödenen primler öncelikle
zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilir.


 


YEDİNCİ BÖLÜM


Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kollarına
İlişkin Ortak Hükümler


Sigortalılık hallerinin
birleşmesi


MADDE 53- (Değişik birinci fıkra: 13/2/2011-6111/33
md.) Sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan
sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde
öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde
yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde
ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Ancak,
sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve
Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına
ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü kapsamında
talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası
ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta
kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan
yardımlar yönünden ise Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde
bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödenme
hakkı düşer. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi
ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine
aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında muhtar sigortalılığı ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki
diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda
muhtar sigortalılığı dikkate alınır.[87]


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden
dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.



(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) İsteğe bağlı sigortalı olanların
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına tabi olacak
şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası
saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer.


Sigortalının,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık
halleri ile 5 inci maddenin (a) ve (e) bentlerine tâbi sigortalılık hallerinin çakışması
halinde, 4 üncü madde kapsamında sigortalı sayılır ve birinci fıkra hükmü uygulanır.


Birinci fıkra
hükmü saklı olmak üzere sigortalının, bu madde hükmüne göre sigortalı sayılması gereken sigortalılık
halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödemiş olması durumunda, ödenen primler
birinci fıkraya göre esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık
halinde geçmiş kabul edilir.[88]


(Değişik fıkra: 17/4/2008-5754/33
md.) Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sigortalı sayılanlardan 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışmış
olanların yaşlılık aylığı bağlanma taleplerinde, en fazla sigortalılığın geçtiği
sigortalılık hali, hizmet sürelerinin eşit olması ile malûllük ve ölüm halleri ile
yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya
seçilme ve bağlı oldukları sigortalılık halinin kanunla değiştirilmesi durumunda
ise son sigortalılık hali esas alınır.


 


Aylık ve gelirlerin birleşmesi


MADDE 54- Bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin
birleşmesi durumunda;


a) Uzun vadeli sigorta kollarından;


1) Hem malûllük hem de yaşlılık
aylığına hak kazanan sigortalıya, bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız
yaşlılık aylığı,


2) Malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte,
ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanan sigortalıya her iki aylığı,[89]


3) Ana ve babasından ayrı
ayrı aylığa hak kazanan çocuklara, yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı,


4) Birden fazla çocuğundan
aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek
olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı,


5) (Değişik: 17/4/2008-5754/34
md.) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm
aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak
aylığı,


6) (Ek: 17/4/2008-5754/34 md.) Bu Kanuna
göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken, tekrar sigortalı olanlardan hem vazife
malûllüğüne hem de malûllük aylığına hak kazananlara bu aylıklardan yüksek olanı,
aylıkları eşitse yalnızca vazife malûllüğü aylığı, bunlardan hem vazife malûllüğü
hem de yaşlılık aylığına hak kazananlara, bu aylıkların her ikisi,


7) (Ek:
17/4/2008-5754/34 md.) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden
de aylığa hak kazananlara tercih ettiği aylığı,


bağlanır.


b) Kısa vadeli sigorta kollarından;


1) Sürekli iş göremezlik geliriyle
birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri,


2) Ana ve babadan ayrı ayrı
gelire hak kazananlara, yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı,


3) (Değişik: 17/4/2008-5754/34
md.) Birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana
ve babaya, en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı,
düşük olan gelirin yarısı,


4) (Değişik:
17/4/2008-5754/34 md.) Hem eşinden, hem de ana ve/veya
babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya
babasından bağlanacak geliri,


5) (Ek: 17/4/2008-5754/34 md.) Evliliğin ölüm nedeniyle sona
ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara tercih ettiği geliri,


bağlanır.


c) (Değişik: 17/4/2008-5754/34
md.)Malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife
malûllüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve
gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek
olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından
bağlanan gelirin tümü, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığının yarısı
bağlanır.


Birinci fıkradaki sıralamaya
göre yapılacak değerlendirmeler sonucunda, bir kişide ikiden fazla gelir veya aylık
birleştiği takdirde, bu gelir ve aylıklardan en fazla ödemeye imkân veren iki dosya
üzerinden gelir veya aylık bağlanır, diğer dosya veya dosyalardaki gelir ve aylık
hakları durum değişikliği veya diğer bir dosyadan gelir veya aylığa hak kazanıldığı
tarihe kadar düşer.


 


Gelir ve aylıkların düzeltilmesi,
yükseltilmesi, alt sınırı, ödenmesi ve yoklama işlemleri[90]


MADDE
55- Bu Kanuna göre gelir veya aylık bağlanan sigortalı ile hak sahibi kişilerin
durumlarının, kendilerine veya başka hak sahiplerine bağlanmış bulunan gelir veya
aylık tutarının düzeltilmesini gerektirir bir şekilde değişmesi halinde gelir veya
aylık tutarları, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki ödeme dönemi başından
başlanarak yeni duruma göre düzeltilir.


(Değişik: 17/4/2008-5754/35
md.) Bu Kanuna göre bağlanan
gelir ve aylıklar, her yılın Ocak ve Temmuz ödeme tarihlerinden geçerli olmak üzere,
bir önceki altı aylık döneme göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan
en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranı kadar artırılarak
belirlenir.


(Ek: 17/4/2008-5754/35 md.) Bu Kanuna göre sigortalıya bağlanacak
aylıklar ile ölen sigortalının hak sahiplerinin aylıklarının hesabına esas tutar,
çalışma sürelerindeki her yıl için 82 nci maddeye göre tespit edilen prime esas
günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak, talep veya ölüm yılına ait Ocak ayı
itibariyle 29 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen ortalama aylık kazancın
%35'inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa %40'ından
az olamaz. Hak sahibi kimselerin aylıkları; hak sahibi bir kişi ise bu fıkraya göre
hesaplanan alt sınır aylığının %80'inden, hak sahibi iki kişi ise %90'ından az olamaz.
Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince bağlanan kısmı aylıklar için
bu fıkra hükümleri uygulanmaz.


(Ek: 17/4/2008-5754/35 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için ayrı ayrı olmak üzere, malûllük
sigortasından dosya bazında her yıl bağlanan aylıkların aylık başlangıç tarihinin
ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla yıl içine ait artışlar uygulanmaksızın hesaplanacak
tutarları, yaşlılık sigortasından bir önceki yılın son ödeme ayında söz konusu sigortalılar
için ayrı ayrı dosya bazında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaz.


(Ek: 17/4/2008-5754/35 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu
başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruma gelen sigortalı için bu Kanunun 19
uncu maddesine göre hesaplanacak sürekli iş göremezlik geliri, 82 nci maddeye göre
tespit edilen prime esas kazanç alt sınırının aylık tutarının %85'inden az olamaz.


Sigortalıya
veya hak sahiplerine bağlanan gelir veya aylıklar, her ay peşin olarak ödenir. Gelir
ve aylıkların ödeme dönemleri, ödeme tarihleri, ödeme şekli ve ödeme merkezleri
Kurumca belirlenir.


Gelir ve aylık alma şartlarının
devam edip etmediğine yönelik yoklama işlemlerine ilişkin usûl ve esaslar ile bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelik ile düzenlenir.


 


Gelir ve aylık bağlanmayacak
haller


MADDE 56- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/36
md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;


a) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık
bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya
bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,


b) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık
bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya
bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi
nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları,


hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya
aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre
geri alınır.


Eşinden boşandığı halde, boşandığı
eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir
ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine
göre geri alınır.


 


Yaş


MADDE 57- İş kazasıyla meslek hastalığı halinde,
hak sahiplerine bağlanacak gelirlerin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek
hastalığının hekim veya sağlık kurulu raporu ile ilk defa tespit edildiği tarihte
nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri esas alınır.


Malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında,
sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının, mülga 2/6/1949 tarihli ve 5417 sayılı
Kanun ve mülga 4/2/1957 tarihli ve 6900 sayılı Kanun ile 17/7/1964 tarihli ve 506
sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla
mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlara,
17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tâbi sandıklara
veya bu Kanuna göre ilk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olduğu
tarihte, nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri, sigortalının bu Kanuna
göre ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra doğan çocuklarının ise nüfus kütüğüne
ilk olarak yazılan doğum tarihleri esas alınır.


İş kazası, meslek hastalığı,
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından gelir ve aylık tahsisleri ile sermaye
değerinin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim raporuyla
ilk defa tespit edildiği veya sigortalıların bu Kanuna ve bu Kanunla yürürlükten
kaldırılmış kanunlara tâbi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki
yaş düzeltmeleri dikkate alınmaz.


Nüfus kayıtlarında doğum ay
ve günleri yazılı olmayanlar 1 Temmuz’da, doğum ayı yazılı olup da günü yazılı olmayanlar
o ayın birinde doğmuş sayılır.


Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarının 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 40 ıncı maddesinde belirlenen yaş hadleri sebebiyle
emeklilik işlemleri, doğum tarihlerinde ay ve gün yazılı olmayanlar ile doğum günleri
1 Eylülden önce olanlar için 1 Eylül, doğum günleri 1 Eylül ve daha sonra olanlar
için müteakip yılın 1 Eylül tarihinde yapılır.[91]


 


Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulu[92]


MADDE 58- Bu Kanunda yazılı olan görevleri yerine
getirmek üzere branşları Kurum tarafından belirlenecek uzman hekimlerden oluşan
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kurulur. Kurul; Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık
Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurulu, en fazla
üyeye sahip işveren, işçi ve kamu çalışanlarını temsil eden konfederasyonlar, Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, Türk Tabipleri
Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile Kurum
tarafından görevlendirilecek birer uzman hekimden oluşur. Aynı usûlle birden fazla
Kurul oluşturmaya Bakanlık yetkilidir.


Kurula, kendi aralarından
seçecekleri üye başkanlık eder. Başkan, yokluğunda yerine bakacak üyeyi belirler.
Kurul, haftada en az bir kez ve en az yedi üye ile toplanır, kararlar salt çoğunlukla
alınır. (Ek cümle: 17/4/2008-5754/37 md.) Oylarda
eşitlik olması halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.Kurulda
görevlendirilecek olan hekimlerin hizmet süreleri üç yıl olup, üç yıl sonunda yeniden
görevlendirilebilirler. Bir takvim yılı içerisinde mazeretsiz olarak birbirini izleyen
beş veya toplam on toplantıya katılmayan üyelerin üyelikleri kendiliğinden sona
erer. Bu şekilde üyeliği sona eren üyenin yerine bir başka kişi, aynı usûlle görevlendirilir.


(Değişik üçüncü fıkra:
17/4/2008-5754/37 md.) Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna iştirak edenlerden; katıldıkları
her toplantı günü için 4000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak miktarda ve ayda sekiz toplantıyı geçmemek üzere huzur hakkı ödenir.
Kurulun çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir. Kurul gerek gördüğü
hallerde dışarıdan uzman kişilerin görüşüne başvurabilir. Bu kişilere de aynı miktar
ve şartlarda huzur hakkı ödenir.


Kurul, sigortalılar hakkında
vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı
sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek
derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek
karara bağlar. Kurul, sigortalı veya hak sahiplerinin talebi üzerine görevlendirdiği
uzman bir hekimi dinlemek zorundadır.


Kurul, bu Kanunda yazılı görevlerle
sınırlı olmak kaydıyla, mahkemelerden intikal eden ve bilirkişi sıfatıyla rapor
düzenlenmesi talep edilen dava dosyaları hakkında, gerekli incelemeleri yaparak
görüş bildirir. Mahkemeler, bahse konu dosyalar için belirlediği bilirkişi ücretini
kurul üyelerine iletilmek üzere Kuruma gönderir.


Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunun hizmetlerini ifa etmesi için gerekli sekretarya işlemleri Kurumca yerine
getirilir. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun görev, yetki, çalışma usûl ve
esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Kurumun denetleme ve kontrol
yetkisi


MADDE 59- Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin
denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütülür.
Askerî işyerlerine ait sigorta işlemlerinin denetim ve kontrolü, askerî iş müfettişleri
tarafından da yapılabilir.


Kurumun denetim ve kontrol
ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını
doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir.
Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir. İşverenler
ve sigortalılar ile işyeri sahipleri, tasfiye ve iflâs idaresinin memurları, işle
ilgili gerçek ve tüzel kişiler, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş
memurlarına bilgi verilmek üzere çağrıldıkları zaman gelmek, gerekli olan defter,
belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek, görevlerini yapmak için her türlü
kolaylığı sağlamak ve bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle
yükümlüdürler. Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları görevlerini
yaparken, tüm kamu görevlileri gerekli kolaylığı gösterir ve yardımcı olurlar.


Bu Kanunun
uygulanması bakımından, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları,
4857 sayılı İş Kanununda belirtilen denetim, teftiş ve kontrol yetkisini de haizdir.


İhaleli işler ile özel bina
inşaatı işyerleri işverenlerine, Kuruma prim borçlarının bulunmadığını gösteren
ilişiksizlik belgesinin verilmesinde, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,
Serbest Muhasebeci Malî Müşavirlik ve Yeminli Malî Müşavirlik Kanununa göre yetki
verilmiş serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli malî müşavirler tarafından
işyeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda Kuruma bildirildiği tespit edilen işçilik
tutarlarının uygunluğu, Kurumun denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla, esas alınabilir.



Usûl ve esasları Kurumca belirlenmiş
hesaplama yöntemine uygun olarak serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli
malî müşavirlerce düzenlenen rapor ile Kuruma yeterli işçilik bildirilmediği anlaşılan
işyeri ve işverenlerinin, tespit edilen fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanacak
prim, gecikme cezası ve gecikme zammı tutarını 102 nci maddenin birinci fıkrasının
(d) bendi ile (e) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca verilecek idarî para
cezaları ile birlikte ödemeleri kaydıyla ilişiksizlik belgesi verilebilir.


Kurumca
belirlenen usûl ve esaslara aykırı hareket ederek Kurum zararına sebebiyet verdiği
anlaşılan serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli malî müşavirler tarafından
düzenlenen raporlar dikkate alınmaz ve bunların daha sonra düzenleyecekleri raporlar
Kurumca işleme konulmaz. Gerçeğe aykırı rapor düzenleyen serbest muhasebeci malî
müşavirler ile yeminli malî müşavirler, Kurumun bu nedenle uğradığı zarardan işverenle
birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olup, bunlar hakkında, genel hükümlere
göre Kurumun takip hakkı saklıdır. Meslek mensupları, işverenlerin devamlı işyerlerinin
sigortalıları ile yaptıkları işler ile Kurumda tescil edilmemiş veya tescil edilmiş
olmakla birlikte işçilik bildiriminde bulunulmamış olan yukarıdaki işler hakkında
inceleme yapamazlar.


Kamu
idarelerinin denetim elemanları kendi mevzuatı
gereğince işyerlerinde yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler sırasında,
çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek, sigortasız çalıştırılanları
Kuruma bildirmek zorundadır. Bu kurumlar ayrıca kendi mevzuatları gereğince yaptıkları
inceleme ve tespitler sırasında bu Kanuna göre sigortalı sayılanların prime esas
kazançlarının veya sigortalı gün sayılarının eksik bildirilmesi sonucunu doğuran
tespitlerini de en geç bir ay içinde Kuruma bildirirler. Kurum bu bildirimleri esas
almak üzere gerekli yasal işlemi yapar. İlgililerin itiraz hakları saklıdır.[93]


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


ÜÇÜNCÜ KISIM


Genel Sağlık Sigortası Hükümleri


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Kapsamdaki Kişiler ve Tescili


Genel sağlık sigortalısı
sayılanlar


MADDE 60- (Değişik: 17/4/2008-5754/38 md.)


İkametgahı Türkiye'de olan kişilerden;


a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;


1) (a) ve (c) bentleri gereğince sigortalı sayılan kişiler,


2) (b) bendi gereğince sigortalı sayılan kişiler,


b) İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler,


c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayılmayanlardan;


1) Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları
da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak
tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin
üçte birinden az olan vatandaşlar ile gelir tespiti yapılmaksızın genel sağlık sigortalılığı ya
da bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış
çocuklar,[94]


2) (Değişik:
4/4/2013-6458/123 md.) Uluslararası koruma başvurusu veya statüsü sahibi ve vatansız
olarak tanınan kişiler,


3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç,
Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine
göre aylık alan kişiler,


4) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş
Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine
göre şeref aylığı alan kişiler,


5) 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının
Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,


6) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,


7) 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden
ücretsiz faydalanan kişiler ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocuklar,[95]


8) Harp malûllüğü aylığı alanlar ile Terörle
Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar,


9) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun
(…)[96] ek 16 ncı maddesine göre aylık
alan kişiler,


10) 11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa
Şampiyonluğu Kazanmış Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık Bağlanması Hakkında
Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,


d) Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni
almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı
olmayan kişiler,


e) 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun
gereğince işsizlik ödeneği, Esnaf Ahilik Sandığı ödeneğinin ve ilgili kanunları
gereğince kısa çalışma ödeneğinden yararlandırılan kişiler,[97]


f) Bu Kanun veya bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik
kanunlarına göre gelir veya aylık alan kişiler,


g) Yukarıdaki bentlerin dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık
sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar,


genel sağlık sigortalısı sayılır.


6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (f), (g), (h),
(ı) ve (k) bentlerinde sayılanların öncelikle, genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi olup olmadığına bakılır. Genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi ise tescili yapılmaz. Aksi takdirde birinci fıkra hükümlerinden
durumuna uyan bende göre genel sağlık sigortalısı sayılır. Birinci fıkranın (f)
bendi kapsamında gelir alması nedeniyle genel sağlık sigortalısı sayılanlar, aynı
zamanda diğer bentler gereği de genel sağlık sigortalısı sayılması halinde (f) bendi
dışındaki bentler kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır.


6 ncı maddenin birinci fıkrasının (e) ve (l) bentleri kapsamında
olanlar, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde bulunan hükümlü ve tutuklular,
birinci fıkranın (d) bendi kapsamına girenlerden Türkiye'de bir yıldan kısa süreyle
yerleşik olanlar, (f) bendi kapsamında olup mülga 30/5/1978 tarihli ve 2147 sayılı
ve 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı kanunlara göre borçlanarak aylık bağlanan kişilerden
ise Türkiye’de ikamet etmeyenler genel sağlık sigortalısı ve genel sağlık sigortalısının
bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmazlar.[98]


Birinci fıkranın (d) ve (g) bentlerinin uygulanmasında evli olanlar
için, eşlerden hangisinin bu maddeye göre genel sağlık sigortalısı, hangisinin bakmakla
yükümlü olunan kişi olacağının tespiti kendi tercihlerine bırakılır. Diğer bentler
gereği eşlerin her ikisinin de genel sağlık sigortalılık şartlarının oluşması halinde
her ikisi de ayrı ayrı genel sağlık sigortalısı sayılır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan, ilgili kanunları gereğince bir yıldan fazla aylıksız izin kullanan
eşler, genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.


Bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi
ile 80 inci maddede belirtilen aile; aynı hane içerisinde yaşayan eş, evli olmayan
çocuk, büyük ana ve büyük babadan oluşur.


(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/34 md.; Değişik: 21/5/2013-6486/1
md.) Ülkemizde öğrenim
gören yabancı uyruklu öğrenciler birinci fıkranın (d) bendindeki ve 52 nci maddenin
ikinci fıkrasının ikinci cümlesindeki şartlar aranmaksızın eğitim öğretim yılı
başlangıç tarihinden itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları hâlinde genel sağlık
sigortalısı sayılır. (Mülga cümle:9/1/2025-7538/6 md.) Kendilerince 82 nci
maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının üçte birinin 30 günlük
tutarı üzerinden genel sağlık sigortası primi ödenir.[99]


(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/34 md.) 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanunu uyarınca avukatlık stajı yapmakta olanlardan bu Kanuna göre genel sağlık
sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar staj süresi ile
sınırlı olmak üzere genel sağlık sigortalısı sayılır. Bu şekilde genel sağlık sigortalısı
sayılanların genel sağlık sigortası primleri Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen
prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının %6'sıdır. Bu primler
Türkiye Barolar Birliği tarafından ödenir.


(Ek fıkra: 21/5/2013-6486/1 md.)
8/3/2012
tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair
Kanun hükümlerine göre hakkında koruyucu tedbir kararı verilen kişilerden genel
sağlık sigortalısı olmayan ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu
kişi kapsamına da girmeyen veya genel sağlık sigortası kapsamında olup sağlık yardımlarından
yararlanamayanlar, bu hâllerin devamı süresince gelir tespiti yapılmaksızın birinci
fıkranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı
sayılır.


(Ek fıkra: 27/6/2013-6494/28
md.) 29/7/2002 tarihli ve 4769 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli
Eğitim Merkezleri Kanunu kapsamına göre hizmet öncesi eğitime alınanlar, eğitim
gördükleri süre içinde genel sağlık sigortalısı sayılırlar. Bu kişilerin genel sağlık
sigortası primleri, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz günlük tutarı üzerinden Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bu kişilerin,
3 üncü maddenin birinci fıkrasının (10) numaralı bendine göre tespit edilecek eş
ve çocukları ile ana ve babaları da bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatıyla genel
sağlık sigortasından yararlandırılır.


(Ek fıkra: 29/1/2016-6663/26
md.) Ana veya babası üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmayanlardan;
lise ve dengi öğrenimden mezun olanlar 20 yaşını, yükseköğrenimden mezun olanlar
ise 25 yaşını geçmemek ve bakmakla yükümlü olunan kişi ya da bu maddenin birinci
fıkrasının (g) bendinde sayılanlar hariç genel sağlık sigortalısı olmamak şartıyla
mezun oldukları tarihi izleyen günden itibaren iki yıl süreyle gelir tespiti yapılmaksızın
birinci fıkranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı
sayılır.


(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-681/74
md.; Değiştirilerek kabul: 1/2/2018-7073/73 md.) Askerlik hizmetlerini
er ve erbaş olarak yapmakta olanlar askere sevk tarihi ile terhis tarihi arasında,
yedek subay öğrencileri ve adayları askere sevk tarihi ile yedek subay nasıp tarihi
arasında, yedek astsubay öğrencileri ve adayları askere sevk tarihi ile yedek astsubay
nasıp tarihi arasında, genel sağlık sigortalısı olmayan yedek personelden seferberlik
tatbikatları veya eğitimleri maksadıyla silah altına alınanlar tatbikat ve eğitim
sevk tarihi ile terhis tarihi arasında, askeri öğrenci adayları ile Jandarma ve
Sahil Güvenlik Akademisi öğrenci adayları ise intibak eğitimine başladıkları tarih
ile yemin ettikleri tarih arasında, devre kaybeden askerî öğrenciler ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri
devre kaybettikleri sürelerde primleri ilgili kamu idaresi tarafından karşılanmak
suretiyle genel sağlık sigortalısı sayılır. Bu sürenin hesabında, mevzuatı uyarınca
askerlik hizmet süresinden sayılmayan haller (disiplin kurulları tarafından verilen
cezalar ve sağlık sebepleri hariç) dikkate alınmaz. Bu kapsamda genel sağlık sigortalısı
sayıldıkları sürece bu maddenin diğer fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı
ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmazlar.[100][101]


(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-681/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/73
md.) Uluslararası Askeri
Eğitim İşbirliği Anlaşmaları kapsamında Türkiye’de eğitim ve öğretim gören yabancı
uyruklu misafir askeri personel ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinden,
söz konusu anlaşmada sağlık hizmeti giderleri, kabul eden devlet tarafından karşılanacağı hüküm altına alınanlar genel sağlık
sigortalısı sayılır.


(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-681/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/73
md.) Uluslararası Eğitim
İşbirliği Anlaşmaları kapsamında Türkiye’de Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında eğitim ve öğretim
gören yabancı uyruklu misafir personel ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinden,
söz konusu anlaşmada sağlık hizmeti giderleri, kabul eden devlet tarafından karşılanacağı
hüküm altına alınanlar genel sağlık sigortalısı sayılır.


(Ek
fıkra:10/10/2024-7528/35 md.) 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği
Kanunu kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Millî Eğitim Akademisinde
hazırlık eğitimine alınan öğretmen adayları, eğitim gördükleri süre içinde
genel sağlık sigortalısı sayılırlar. Bu kişilerin genel sağlık sigortası
primleri, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz günlük tutarı üzerinden Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinden
ödenir. Bu kişilerin 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (10) numaralı bendine
göre tespit edilecek eş ve çocukları ile ana ve babaları da, bakmakla yükümlü
olunan kişi sıfatıyla genel sağlık sigortasından yararlandırılır.


(Ek
fıkra:9/1/2025-7538/6 md.) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası
Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararı
ile burslandırılan uluslararası öğrenciler, bursluluk statüleri devam
ettiği sürece genel sağlık sigortalısı sayılır. Genel sağlık sigortası
primleri, 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre belirlenen prime
esas kazanç alt sınırının %4’üdür. Bu kişiler hakkında 3 üncü maddenin birinci
fıkrasının (10) numaralı bendi uygulanmaz.


 


Genel sağlık sigortalılığının
başlangıcı, bildirimi ve tescili


MADDE 61- Genel sağlık sigortalılığı başlangıcının
tespiti ve tescil işlemleri aşağıdaki hükümlere göre yürütülür. 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının;


a) (a) ve (b) bentlerinde
sayılanlar; sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı olarak tescil edildikleri tarihten
itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır ve ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın
tescil edilmiş sayılır.


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/39
md.) (c) bendinde sayılanlardan; (1) numaralı alt
bentte belirtilenler Kurumca tescil edildiği, (3), (4), (5), (6), (8), (9) ve (10)
numaralı alt bentlerde belirtilenler ise aylığa hak kazandıkları tarihten itibaren
genel sağlık sigortalısı sayılır. Yukarıdaki alt bentler kapsamı dışında kalanlar
ise uluslararası koruma başvurusu yaptıkları veya uluslararası koruma statüsü aldıkları
veya vatansız kişi sayıldıkları, korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden
ücretsiz yararlanmaya başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır
ve ilgili kurumlarca kapsama alındığı tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirilir.
(1) numaralı alt bentte belirtilenlerin taleplerinin Kurumca değerlendirilmesi sonucu
talep tarihi itibariyle müstahak olduğu anlaşılanların talep tarihi; daha sonra
müstahak olanların ise müstahak oldukları tarih, Kurumca tescil edildikleri tarih
olarak kabul edilir.[102]


c) (Değişik: 21/5/2013-6486/2 md.) (d) bendinde sayılanlar
Türkiye’deki yerleşim süresinin bir yılı geçtiği tarihten sonra talepte bulunmaları
hâlinde talep tarihini takip eden günden itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır.
Bu kişilerin genel sağlık sigortalılığı bu Kanunda belirtilen nedenlerle sona erer.


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/39
md.) (e) bendinde sayılanlar, işsizlik, Esnaf
Ahilik Sandığı veya kısa çalışma ödeneğinden yararlanmaya
başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılır ve Türkiye İş Kurumu
tarafından işsizlik veya Esnaf Ahilik Sandığı ödeneğinin bağlandığı tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirilir.[103]


e) (f) bendinde sayılanlar;
gelir veya aylıktan yararlanmaya başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı
sayılır ve ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın tescil edilmiş sayılır.


f) (Değişik: 13/2/2011-6111/35
md.) (g) bendinde sayılanlar; diğer bentlere göre
genel sağlık sigortalısı olmadıkları veya diğer bentlere göre genel sağlık sigortasından
yararlanma haklarının sona erdiği tarihten itibaren bu bent kapsamında genel sağlık
sigortalısı sayılırlar ve Kurumca resen tescil edilirler.


(Değişik ikinci fıkra:
17/4/2008-5754/39 md.) 60 ıncı madde gereği genel sağlık sigortalısı sayılanların çocukları,
ana ya da babanın tescil edilmiş olmasına bakılmaksızın ve ayrıca bir işleme gerek
olmaksızın 18 yaşını dolduruncaya kadar genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık
sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağlık hizmetlerinden ve diğer
haklardan yararlandırılır. (Mülga ikinci cümle: 21/5/2013-6486/2 md.)


(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/39 md.) 60 ıncı madde gereği genel
sağlık sigortalısı iken durumunda değişiklik olan kişilerden, aynı maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendine veya (g) bendi kapsamına giren
kişiler durumlarında değişiklik olduğu tarihten itibaren en geç bir ay içinde Kuruma
başvurmak zorundadır. Bu kişilerin 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin
(1) numaralı alt bendi kapsamına girmediğinin tespit edilmesi halinde, durumlarında
değişiklik olduğu tarihten başlamak üzere (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı
sayılırlar.


Genel sağlık sigortalılığı,
yerleşim yerinin Türkiye olmadığı veya 60 ıncı maddenin üçüncü fıkrası gereği genel
sağlık sigortası kapsamı dışına çıkılan tarihten itibaren sona erer.


Bu maddede
belirtilen genel sağlık sigortası giriş bildirgesini süresi içinde vermeyenler hakkında
102 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre idarî para cezası uygulanır.


(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/35 md.; Değişik: 21/5/2013-6486/2
md.) 60 ıncı maddenin
yedinci fıkrası kapsamında sayılanlardan dilekçeyle Kuruma müracaat edenlerin, talep
tarihini takip eden günden itibaren genel sağlık sigortalılığı başlatılır ve öğrenimleri
süresince genel sağlık sigortalılıkları devam eder. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/44
md.) Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararı ile burslandırılan
uluslararası öğrencilerin bildirimleri ise Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar
Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu tarafından görevlendirilen
kurum tarafından yapılır. Bunların genel sağlık sigortalılıkları bu Kanunda belirtilen
nedenlerle sona erer.


(Ek fıkra:
13/2/2011-6111/35 md.) 60 ıncı maddenin sekizinci fıkrası kapsamında sayılanlar avukatlık stajına
başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılırlar ve avukatlık
stajları devam ettiği sürece genel sağlık sigortalılıkları devam eder. Bu kapsamdaki
stajyerler, staja başladıkları tarihten itibaren bir ay içerisinde Türkiye Barolar
Birliğince genel sağlık sigortası giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilir.


(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-681/75
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/74 md.) 60 ıncı maddenin onikinci fıkrası kapsamındaki er ve erbaşlar
ile yedek subay ve yedek astsubay öğrencileri ve adaylarının genel sağlık sigortası
bildirimi, askerlik şubesinden sevk tarihi, genel sağlık sigortalısı olmayan yedek
personelden seferberlik tatbikatları veya eğitimleri maksadıyla silah altına alınanların
tatbikat ve eğitim sevk tarihi,askeri öğrenci adayları ile Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi öğrenci adaylarının genel sağlık sigortası bildirimi, intibak başlangıç
eğitimine başladıkları tarih, devre kaybeden askerî öğrenciler ve Jandarma ve Sahil
Güvenlik Akademisi öğrencilerinin
genel sağlık sigortası
bildirimi devre kaybının
başladığı tarih
itibarıyla; 60 ıncı maddenin onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında sayılanların
bildirimi, personelin eğitim ve öğretime başladığı tarih itibarıyla ilgili kamu
idaresi tarafından yapılır.[104][105]


Genel
sağlık sigortası giriş bildirgesinin içerik ve şekli ile bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Sağlık hizmetleri ve diğer
haklar ile bunlardan yararlanma


MADDE 62- Bu Kanun gereğince genel sağlık sigortasından
sağlanacak sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanmak, genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için bir hak, Kurum için ise bu hizmet ve hakların
finansmanını sağlamak bir yükümlülüktür.


Sağlık hizmetlerinden ve diğer
haklardan genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler yararlandırılır.


Bu Kanun kapsamındaki kişilere
sağlanacak sağlık hizmetleri ve diğer haklar ile kişilerden alınan primlerin tutarı
arasında ilişki kurulamaz.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Sağlanan Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklar


Finansmanı sağlanan sağlık
hizmetleri ve süresi


MADDE 63- Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını
kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben
gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan
kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak
sağlık hizmetleri şunlardır:


a) Kişilerin hastalanmalarına
bakılmaksızın kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile insan sağlığına zararlı
madde bağımlılığını önlemeye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri.


b) Kişilerin hastalanmaları
halinde ayakta veya yatarak; hekim tarafından yapılacak muayene, hekimin göreceği
lüzum üzerine teşhis için gereken klinik muayeneler, laboratuvar tetkik ve tahlilleri
ile diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale
ve tedaviler, hasta takibi ve rehabilitasyon hizmetleri, organ, doku ve kök hücre
nakline ve hücre tedavilerine yönelik sağlık hizmetleri, acil sağlık hizmetleri,
ilgili kanunları gereğince sağlık meslek mensubu sayılanların hekimlerin kararı
üzerine yapacakları tıbbî bakım ve tedaviler.


c) Analık sebebiyle ayakta
veya yatarak; hekim tarafından yapılacak muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine
teşhis için gereken klinik muayeneler, doğum, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile
diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale ve
tedaviler, hasta takibi, rahim tahliyesi, tıbbî sterilizasyon ve acil sağlık hizmetleri,
ilgili kanunları gereğince sağlık meslek mensubu sayılanların hekimlerin kararı
üzerine yapacakları tıbbî bakım ve tedaviler.


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/40
md.) Kişilerin hastalanmaları halinde ayakta veya
yatarak; ağız ve diş muayenesi, diş hekiminin göreceği lüzum üzerine ağız ve diş
hastalıklarının teşhisi için gereken klinik muayeneler, laboratuvar tetkik ve tahlilleri
ile diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale
ve tedaviler, diş çekimi, konservatif diş tedavisi ve kanal tedavisi, hasta takibi,
diş protez uygulamaları, ağız ve diş hastalıkları ile ilgili acil sağlık hizmetleri,
18 yaşını doldurmamış kişilerin ortodontik diş tedavilerinin 72 nci maddeye göre
belirlenen tutarı,


e) (Değişik:15/11/2018-7151/29
md.) Evli olmakla birlikte çocuk sahibi olmayan genel sağlık sigortalısının;



1) Yapılan tıbbi tedavileri sonrasında normal tıbbi yöntemlerle
çocuk sahibi olamadığının ve ancak yardımcı üreme yöntemi ile çocuk sahibi olabileceğinin
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları sağlık kurulları tarafından tıbben
mümkün görülmesi,


2) Kadının 23 yaşından büyük, 40 yaşından küçük olması,


3) Kadının primer ovaryan yetmezliği ve erkeğin azoospermisi olması hâlleri
hariç olmak üzere son üç yıl içinde diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamamış
olduğunun Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları sağlık kurulları tarafından
belgelenmesi,


4) Uygulamanın yapıldığı tıbbi
merkezin Kurum ile sözleşme yapmış olması,


5) Eşlerden birinin en az
beş yıldır genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi olup, 900
gün genel sağlık sigortası prim gün sayısının olması,


şartlarının birlikte gerçekleşmesi
hâlinde veya sağlam çocuk sahibi olan çiftler hariç olmak üzere Kurumun belirlediği
kalıtsal bir hastalığı olan veya bu hastalık için taşıyıcı olduğu bilinen evli çiftin
sağlam çocuk sahibi olmasına yönelik bu bendin (2), (4) ve (5) numaralı alt bentlerinde
belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi hâlinde, en fazla üç deneme ile sınırlı
olmak üzere yardımcı üreme yöntemi tedavileri ile bir hastalığın tedavisinin başka
tıbbi bir yöntemle mümkün olmaması ve Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları
sağlık kurulları tarafından tıbben zorunlu görülmesi ve uygulamanın yapıldığı tıbbi
merkezin Kurum ile sözleşme yapmış olması hâlinde yardımcı üreme yöntemi tedavileri,


f) Yukarıdaki
bentler gereğince sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için
gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî
araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki
tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi sonrası bakımı,
onarılması ve yenilenmesi hizmetleri.


g) (Ek:9/1/2025-7538/7
md.) Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenmek üzere, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı
tarafından desteklenen, Sağlık Bakanlığınca izin ve onay verilen kamu
hastaneleri ve devlet üniversitelerinde yapılan klinik araştırmalarda, araştırma
ürünlerinin sağlanması hariç olmak üzere, bu madde kapsamında Kurumca
finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri.


(Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/81
md.) Kurum, finansmanı
sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f) bendinde belirtilen
sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul
ve esaslarını Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü
alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün
alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki
araç ve gereçlerin miktarını, standartlarını, sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma
sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar.
Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği
yapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı,
Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.


60 ıncı maddede sayılan genel
sağlık sigortalısı sayılma şartlarının yitirilmesi halinde, devam etmekte olan tedavi
nedeniyle sağlanacak sağlık hizmetleri kişinin iyileşmesine kadar sürer.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/45
md.) Harp malullüğü kapsamında
aylık almakta olan harp malullerinin kendileri ve bunların eşleri, 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak
aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre malullük aylığı almakta olan vazife
malullerinin kendileri ile bunların eşleri, bu Kanunun 47 nci maddesi ile 5434 sayılı
Kanunun 56 ncı maddesi ve mülga 45 inci maddesi kapsamında vazife malulü olarak
aylık almakta olan vazife malullerinden ise başkasının yardımı ve desteği olmaksızın
yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olanların kendileri
ile bunların eşleri, birinci fıkranın (e) bendinin (3) ve (5) numaralı alt bentlerinden
muaf tutulur.


(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-681/76
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/75 md.) 60 ıncı maddenin onikinci fıkrası kapsamında genel sağlık sigortalısı
sayılanlara bu maddeye göre yöntem, tür, miktar ve kullanım süreleri belirlenen,
Kurumca finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri dışında sunulan sağlık hizmetlerinin
usul ve esasları İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Kurumca müştereken
belirlenir.


(Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/81
md.) Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığının
görüşü üzerine Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Kurumca finansmanı
sağlanmayacak sağlık hizmetleri[106]


MADDE 64- Kurumca finansmanı
sağlanmayacak sağlık hizmetleri şunlardır:


a) Vücut bütünlüğünü sağlamak
amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek hastalığına, kazaya, hastalıklara veya
konjenital nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan durumlarda yapılacak sağlık hizmetleri
dışında estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı ortodontik
diş tedavileri.


b) Geleneksel, tamamlayıcı,
alternatif tıp uygulamaları ve Sağlık Bakanlığınca izin veya ruhsat verilmeyen sağlık
hizmetleri ile Sağlık Bakanlığınca tıbben sağlık hizmeti olduğu kabul edilmeyen
sağlık hizmetleri.[107]


c) (Ek: 17/4/2008-5754/41 md.) Yabancı ülke vatandaşlarının;
genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu
kişi sayıldığı tarihten önce mevcut olan kronik hastalıkları,


d) (Ek:
17/1/2012-6270/7 md.) 63 üncü maddeye göre yöntem, tür, miktar ve kullanım sürelerinin
belirlenmesi sonucunda Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin kapsamı
dışında bırakılan sağlık hizmetleri.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/46
md.) Kurumla sözleşmeli
özel sağlık hizmet sunucuları ile Kurumla kısmi branş veya sağlık hizmeti alım sözleşmesi
imzalamış olan vakıf üniversitesi sağlık hizmeti sunucuları, Kuruma bildirmiş oldukları
hekimlerden sözleşme kapsamı branşlarda fiilen hizmet sunanlar tarafından verilen
sağlık hizmetlerini, Kurumca belirlenen istisnalar hariç olmak üzere ve Kurum mevzuatına
uygun olarak fatura edebilirler. Aksi takdirde, bu faturalara ait tutarlar Kurumca
karşılanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.


 


Yol gideri, gündelik ve
refakatçi giderleri


MADDE 65- Hekimin veya diş hekiminin muayene veya
tedavi sonrası tıbben göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmaları için muayene ve tedavi
edildikleri yerleşim yeri dışına yapılan sevkinde, ayakta tedavilerde kendisinin
ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere refakatçisinin gidiş ve dönüş yol gideri ve
gündelikleri; yatarak tedavilerde ise gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri
ile yol gideri Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 2/1/2017-KHK-681/77 md.; Aynen
kabul: 1/2/2018-7073/76 md.) Bu hüküm, 60 ıncı maddenin onikinci, onüçüncü ve
ondördüncü fıkralarında sayılan kişiler için uygulanmaz. (Ek cümle: 17/1/2012-6270/8
md.) Kurum gerekli gördüğü hallerde bu fıkra gereğince kişilerin ulaşım hizmetlerini,
hizmet satın alma ve kiralama gibi usullerle temin etmeye yetkilidir.


Genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yatarak tedavileri sırasında,
hekimin veya diş hekiminin tıbben göreceği lüzum üzerine yanında kalan refakatçinin
yatak ve yemek giderleri bir kişi ile sınırlı olmak üzere Kurumca karşılanır.


Yurt içinde veya yurt dışına
yapılan sevkler nedeniyle ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin tutarı
72 nci maddede belirtilen Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenir.



Sürekli iş göremezlik veya
malûllük durumlarının tespiti, kontrolü veya periyodik sağlık muayenesi amacıyla
yapılan sağlık hizmeti giderleri ile yol ve gündelik giderleri de bu madde hükümlerine
göre ödenir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Yurt dışında tedavi


MADDE 66- 63 üncü maddede sayılan sağlık hizmetlerinin
yurt içindeki sağlık hizmet sunucularından sağlanması esastır. Ancak;


a) 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde sayılan genel sağlık sigortalılarından;
işverenleri tarafından Kurumca belirlenen usûle uygun olarak veya kamu idareleri
için özel mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak geçici görevle yurt dışına
gönderilenlere, acil hallerde,


b) 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde sayılan genel sağlık sigortalılarından;
işverenleri tarafından Kurumca belirlenen usûle uygun olarak veya kamu idareleri
için özel mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak sürekli görevle yurt dışına
gönderilenler ile bunların yurt dışında birlikte yaşadıkları bakmakla yükümlü olduğu
kişilere,


c) Sağlık Bakanlığının uygun
görüşü üzerine yurt içinde tedavisinin yapılamadığı tespit
edilen kişilerin,[108]


d)
(Ek: 12/7/2013-6495/40 md.) Bu fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında veya
bunların dışında herhangi bir nedenle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde bulunan ve
Türk vatandaşı olan genel sağlık sigortalılarının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin,


e) (Ek: 2/1/2017-KHK-681/78
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/77 md.) 60 ıncı maddenin onikinci fıkrası kapsamında
genel sağlık sigortalısı sayılanlardan özel mevzuatlarında belirtilen usule uygun
olarak sürekli veya geçici görevle gönderilenlere,


sağlık hizmetleri yurt dışında
sağlanır.


(Ek
fıkra: 17/4/2008-5754/66 md.) Yurt içinde yapılması mümkün
olmayan tetkiklerin de yurt dışında yapılması sağlanabilir.


Ancak, yukarıdaki fıkranın
(a) ve (b) bentleri gereği yurt dışında sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca karşılanacak
bedelleri, yurt içinde sözleşmeli sağlık hizmet sunucularına ödenen tutarı geçemez.
Bu tutarı aşan kısım işverenler tarafından ödenir. Uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmeleri hükümleri saklıdır.


Cumhurbaşkanı kararı ile birlik
halinde ya da kamu idarelerinin yetkili makamlarınca yurt dışına askerî veya güvenlik
amaçlı görevlendirilenlerin, bu Kanun kapsamına giren sağlık hizmetlerinin sağlanması
ile bu hizmetlere ilişkin giderlerin yurt içindeki sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularına
ödenen tutarı aşan kısmı, kurumlarınca karşılanır.
(Ek
cümle: 12/7/2013-6495/40 md.) Ancak, Kuruma gönderilen sağlık hizmeti faturalarında yer
alan işlem bedellerinin ayrıntılı belirtilemediği durumlarda, söz konusu fatura
bedelinin yüzde ellisi Kurumca, kalan yüzde ellisi ise kendi kurumlarınca karşılanır.[109]


Kurum, birinci fıkranın (a)
ve (b) bentleri kapsamındaki kişilerin sağlık hizmetlerini, bu kişilerin geçici
veya sürekli görev süresince genel sağlık sigortası için Kuruma ödenen prim tutarını
geçmemek kaydıyla, ilgili ülkede sağlık sigortası yaptırmak suretiyle de sağlayabilir.


Birinci fıkranın (c) bendi
gereğince yurt dışına sevk edilen kişilerin sağlık hizmeti bedelinin tümü ödenir.
Ancak bu tutar varsa Kurumun yurt dışında sevke konu tedaviye ilişkin sözleşmeli
olduğu sağlık hizmet sunucularına ödenen tutarı geçemez. Bu kişilerin 65 inci madde
hükümlerine göre yapılacak giderleri ayrıca karşılanır.


(Ek
fıkra: 12/7/2013-6495/40 md.) Birinci fıkranın (d) bendi gereğince sağlanan
sağlık hizmetlerinin Kurumca karşılanacak bedelleri yurt içinde sözleşmeli sağlık
hizmet sunucularına ödenen tutarı geçemez ve bu sağlık hizmet sunucularına ödenen
tutarı geçen kısım, birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında bulunanlara
ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, kişilerin kendilerince karşılanır. Bu kişilerin
65 inci madde hükümlerine göre yapılacak giderleri karşılanmaz.


Yukarıdaki haller dışında,
yurt dışında sağlık hizmetlerine ilişkin giderler Kurumca ödenmez.


Bu maddenin uygulanmasında
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olması nedeniyle
genel sağlık sigortalısı sayılanların daimi olarak altı aydan fazla süreyle yurt
dışında görevlendirilmeleri durumu, sürekli görevle yurt dışına gönderilme sayılır.


Kamu idarelerinde çalışan
sigortalılar dışında 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların
geçici veya sürekli görevlendirilmesine ilişkin usûller ve süreler ile bu maddenin
uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, ilgili Bakanlıkların görüşü alınarak
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Şartları
ve Katılım Payı


Sağlık hizmetlerinden yararlanma
şartları


MADDE 67- (Değişik: 17/4/2008-5754/42 md.)


18 yaşını doldurmamış olan kişiler, tıbben başkasının bakımına
muhtaç olan kişiler, trafik kazası halleri, acil haller, iş kazası ile meslek hastalığı
halleri, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar, madde bağımlılığı tedavisine yönelik
sağlık hizmetleri, 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri gereğince
sağlanan sağlık hizmetleri, 75 inci maddede sayılan afet ve savaş ile grev ve lokavt
hali hariç olmak üzere sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanabilmek
için;[110][111]


a) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) ve (f) bentleri ile
aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları hariç genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihten
önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısının
olması,[112]


b) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı
alt bendi ile (g) bendine tabi olan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilerin yukarıdaki bentte sayılan şartla birlikte, sağlık hizmeti sunucusuna
başvurduğu tarihte 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci
maddesine göre tecil ve taksitlendirilerek tecil ve taksitlendirmeleri devam edenler
hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü
borcunun bulunmaması,[113]


c) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerine tabi
olan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yukarıdaki bentlerde
sayılan şartla birlikte, sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihte prim ve prime
ilişkin her türlü borcunun bulunmaması,


d) (Ek: 13/2/2011-6111/36 md.) (Değişik:9/1/2025-7538/8
md.) 60 ıncı maddenin yedinci fıkrasına göre genel sağlık
sigortalısı sayılanların, (c) bendinde sayılan şartlarla birlikte, bir eğitim
öğretim yılına ilişkin genel sağlık sigortası primlerinin tamamını tescil
tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri,


şarttır.


Ancak, genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi kapsamından çıkanların genel sağlık sigortalısı olduğu tarihten
itibaren otuz gün içinde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için bu maddenin
birinci fıkrasının (a) bendindeki prim ödeme gün sayısı aranmaz. Ayrıca 60 ıncı
madde kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanların;


a) Herhangi bir sebeple silâh altına alınan sigortalının askerlikte
geçen hizmet süresi,


b) Hükümlülükle sonuçlanmayan tutuklulukta geçen süre,


c) İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarından
geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalının iş göremediği süre,


d) Sigortalının greve iştirak etmesi veya
işverenin lokavt yapması hallerinde geçen süre, sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihten
önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün genel sağlık sigortası primi ödeme gün sayısı
hesabında dikkate alınmaz.


Ayrıca genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin
sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanabilmeleri için sağlık hizmet sunucularına
başvurduklarında acil haller hariç olmak üzere (acil hallerde ise acil halin sona
ermesinden sonra); biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulamasının yapılması ve/veya
nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı, pasaport veya Kurum tarafından verilen
resimli sağlık kartı belgelerinden birinin gösterilmesi zorunludur.[114]


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar, zorunlu sigortalıklarının sona erdiği
tarihten itibaren on gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanırlar. Bu kişilerin
sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten geriye doğru bir yıl içinde 90 günlük
zorunlu sigortalılıkları varsa, sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten itibaren
90 gün süreyle (…)[115] bakmakla yükümlü olduğu kişiler
dahil sağlık hizmetlerinden yararlandırılırlar. (Ek cümle: 10/1/2013-6385/7 md.;
Değişik cümle: 29/1/2016-6663/27 md.) Ayrıca, lise veya dengi öğrenimden mezun
olanlar 20 yaşını, yükseköğrenimden mezun olanlar ise 25 yaşını geçmemek ve bakmakla
yükümlü olunan kişi ya da 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde sayılanlar
hariç genel sağlık sigortalısı olmamak şartıyla mezun oldukları tarihi izleyen günden
itibaren iki yıl süreyle, prim borçlarına bakılmaksızın bakmakla yükümlü olunan
veya hak sahibi kişi sayılmak suretiyle sağlık hizmetinden faydalandırılır. (Ek cümle: 2/1/2017-KHK-681/79 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/78 md.) 60 ıncı
maddenin onikinci fıkrası kapsamındaki genel sağlık sigortalılığı sona erenler,
terhis tarihinden itibaren 30 gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanırlar.


(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/36 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki sigortalıların 4857 sayılı İş Kanununun 56 ncı ve 74 üncü
maddeleri ile diğer iş kanunlarında ücretsiz izin sayılan süreler haricinde ayrıca
bir takvim yılı içerisinde toplam bir ayı aşmayan ve işverenlerince belgelendirilen
ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılıkları devam eder.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Katılım payı alınması


MADDE 68- 63 üncü maddede sayılan sağlık hizmetlerinden
katılım payı alınacak olanlar şunlardır:


a) Ayakta tedavide hekim ve
diş hekimi muayenesi.


b) (Değişik: 25/6/2009-5917/40
md.) Vücut dışı protez ve ortezler


c) Ayakta tedavide sağlanan
ilaçlar.


d) (Ek: 25/6/2009-5917/40
md.) Kurumca belirlenecek hastalık gruplarına göre yatarak tedavide finansmanı
sağlanan sağlık hizmetleri.


(Değişik ikinci fıkra:
17/1/2012-6270/9 md.) Katılım payı, birinci fıkranın (a) bendindeki sağlık hizmetleri için 20 Türk
Lirası olarak uygulanır. Katılım payı, (b) ve (c) bentlerindeki sağlık hizmetleri
için gereksiz kullanımı azaltma, sağlık hizmetlerinin niteliği itibarıyla hayati
öneme sahip olup olmaması, kişilerin prime esas kazançlarının, gelir ve aylıklarının
tutarı ve benzeri ölçütler dikkate alınarak %10 ilâ %20 oranları arasında olmak
üzere Kurumca belirlenir. (Ek cümle: 1/3/2012-6283/2 md.) Yukarıdaki (b)
ve (c) bentleri kapsamına giren sağlık hizmetlerinden alınacak katılım payını %1’e
kadar indirmeye, Kurumun teklifi üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yetkilidir.
Ayrıca Kurum, birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinde, aile
hekimlerince yazılan reçeteler dâhil olmak üzere reçetede yer alan üç kaleme/üç
kutuya kadar ilaç/ilaçlar için 3 Türk Lirası, ilave her bir kalem/kutu ilaç için
1 Türk Lirası olmak üzere katılım payı uygulamaya yetkilidir. Katılım payına ilişkin
kutu hesabında enjektable formlar, serum ve beslenme ürünleri ile Kurum tarafından
belirlenecek ilaçlar dikkate alınmaz. Kurum, birinci fıkranın (a) bendi gereği belirlediği
katılım payını; birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan muayenelerde
almamaya ya da daha düşük tutarlarda belirlemeye veya tekrar birinci fıkranın (a)
bendi için belirlenen tutara getirmeye, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmet sunucularında
yapılan muayenelerde ise müracaat edilen sağlık hizmeti sunucusunun yer aldığı basamak,
sağlık hizmeti sunucusunun resmi ve özel sağlık hizmeti sunucusu niteliğinde olup
olmaması, önceki basamaklardan sevkli olarak başvurulup başvurulmadığı gibi hususları
göz önünde bulundurarak on katına kadar artırmaya, birinci basamak sağlık
hizmeti sunucularından sevk edilenler için yarısına kadar azaltmaya ve sağlık hizmeti
sunucuları için farklı belirlemeye yetkilidir. Birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen
sağlık hizmetleri bedelinin %1’ine kadar katılım payı alınabilir. %1’ine kadar tespit
edilen katılım payını almamaya, yarısına kadar indirmeye Kurum yetkilidir. (Değişik
cümle:9/1/2025-7538/9 md.) Bu fıkrada belirtilen 1 Türk lirası, 20 Türk
lirası ve 3 Türk lirası, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı kadar her yıl artırılır.[116]


(Mülga üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/43
md.)


(Değişik dördüncü fıkra:
25/6/2009-5917/40 md.) Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin birinci fıkranın
(b) bendi gereği ödeyecekleri katılım payının tutarı, sağlık hizmetinin alındığı
tarihteki asgarî ücretin %75’ini, (d) bendi gereği ödeyecekleri katılım payının
tutarı ise bir takvim yılında asgari ücret tutarını geçmemek kaydıyla her bir yatarak
tedavi için asgari ücretin dörtte birini geçemez.


(Değişik beşinci fıkra:
10/9/2014-6552/47 md.) 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince sağlanan ve bir hastalığın
tedavisinin başka tıbbi bir yöntemle mümkün olmaması nedeniyle yapılacak yardımcı
üreme yöntemi tedavisi dışındaki, yardımcı üreme yöntemi tedavisinde katılım payı
ilk denemede %30, ikinci denemede %25, üçüncü denemede %20 oranında uygulanır. Ancak
katılım payında dördüncü fıkra gereği uygulanan üst limit dikkate alınmaz.


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(c) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri gereği genel sağlık sigortalısı
sayılanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ödemiş oldukları katılım
payları, talepleri halinde, 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine göre kendilerine geri ödenir.


(Değişik yedinci fıkra:
25/6/2009-5917/40 md.) Katılım paylarını, gelir veya aylık alan kişilerin gelir veya aylıklarından,
çalışanların ücret veya maaşlarından mahsup edilmek suretiyle veya eczaneler ile
diğer kurum ve kuruluşlar aracılığı ile tahsile ve katılım paylarının ödenme usulünü
belirlemeye Kurum yetkilidir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularına, tahsil ettikleri
katılım payı düşüldükten sonra kalan tutar ödenir.


(Değişik
sekizinci fıkra: 17/4/2008-5754/43 md.) Katılım paylarının hesaplanmasında
72 nci maddeye göre tespit edilen sağlık hizmeti tutarları esas alınır.


Katılım paylarının ödenme
usûlleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Katılım payı alınmayacak
haller, sağlık hizmetleri ve kişiler[117]


MADDE 69- 68 inci maddede sayılan sağlık hizmetlerinden
katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler şunlardır:


a) İş kazası ile meslek hastalığı
halleri ile askerî tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri.


b) 75 inci maddede yer alan
afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri.


c) Aile hekimi muayeneleri
ve kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri.


d) Sağlık raporu ile belgelendirilmek
şartıyla; Kurumca belirlenen kronik hastalıklar ve hayati önemi haiz 68 inci maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sağlık hizmetleri ile organ, doku ve kök hücre; nakli.[118]


e) (Değişik: 17/4/2008-5754/65
md.) 94 üncü maddede tanımlanan kontrol muayeneleri,


f) (Değişik: 4/7/2012-6353/83
md.) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4) numaralı alt bendinde
belirtilen kişiler ile bunların eşleri, (6) ve (8) numaralı alt bentlerinde sayılanlar
ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler, (5) ve (7) numaralı alt bentlerinde
sayılanlar, vazife malulleri ile 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (d), (e) ve
(f) bentlerinde sayılanlar.[119]


g) (Ek: 4/7/2012-6353/83
md.) 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları
nedeniyle yaralananların tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye
kadar sağlanacak sağlık hizmetleri.


h) (Ek: 2/1/2017-KHK-681/80
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/79 md.) 60 ıncı maddenin onikinci, onüçüncü
ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar.


Bu madde gereğince katılım
payı alınmayacak sağlık hizmetlerini tek tek veya gruplandırarak tespite Kurum yetkilidir.


 


Hizmet basamakları ve sevk
zinciri[120]


MADDE 70- Bu Kanunun uygulanması bakımından sağlık
hizmeti sunucuları birinci, ikinci ve üçüncü basamak olarak Sağlık Bakanlığı tarafından
basamaklandırılır. Bu basamaklar ve sağlık hizmet
sunucuları arasında sevk zinciri; tanı, ön tanı, hekimlerin ve diş hekimlerinin
uzmanlıkları dikkate alınmak suretiyle tüm yurtta veya il ya da ilçe bazında Sağlık
Bakanlığının görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir. Aile hekimleri birinci
basamak hizmet sunucuları içinde yer alır.


Kurumca sağlık hizmetlerinin sağlanabilmesi için, genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler sevk zinciri kurallarına uygun hareket etmek
zorundadır. (Ek cümle: 17/1/2012-6270/10 md.) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(c) bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentlerinde sayılanlar ile aynı maddenin onikinci,
onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanların,
Kurumla sözleşmeli üniversite ve istisnai hallerde özel sağlık hizmeti sunucularına
müracaat edebilme koşulları ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından
belirlenir.[121][122]


(Mülga üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/67
md.)


 


Kimlik tespiti ve acil
haller


MADDE 71- Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık
sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sağlık hizmeti sunumu aşamasında
(acil hallerde ise acil halin sona ermesinden sonra), 67 nci maddenin üçüncü fıkrasında
sayılan belgeleri ve bu belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığını kontrol etmek
zorundadır. (Mülga son cümle: 17/4/2008-5754/67 md.)(…)


Genel sağlık sigortalısı ve
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin kendi adına bir başkasının sağlık hizmeti almasını
veya Kurumdan haksız bir menfaat temin etmesini sağlaması yasaktır. Bu fiilleri
işleyenlerden Kurumun uğradığı zararın iki katı kanunî faiziyle birlikte müştereken
ve müteselsilen tahsil edilir ve ilgililer hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı
Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.


Bu Kanunun uygulamasında acil
hallerin ve acil sağlık hizmetlerinin neler olduğuna, hangi yöntem ve ölçütlerle
tespit edileceğine ilişkin hususlar, Sağlık Bakanlığının uygun görüşü üzerine Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Malî ve Çeşitli Hükümler


Sağlık
hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi


MADDE
72- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/44 md.) 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek
giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma
Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak
kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya
esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine
göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık
hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış
olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip
olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel
sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya
gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.


(Değişik ikinci fıkra: 21/5/2013-6486/3
md.) Komisyon;
Bakanlık, Maliye, Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, Hazine Müsteşarlığı, üniversite
sağlık hizmeti sunucuları ile özel sağlık hizmeti sunucularını temsilen Bakanlıkça
belirlenecek birer üye ve Kurumu temsilen iki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden
oluşur. Komisyon kararlarını salt çoğunluk ile alır. Komisyon kararları Resmî Gazete’de
yayımlanır. Komisyonca gerekli görülen hâllerde sağlık hizmetlerinin türlerine göre
birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonun sekretarya işlemleri Kurumca yerine
getirilir.


Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma
Komisyonuna iştirak edenlere, ayda iki defadan fazla olmamak üzere katıldıkları
her toplantı günü için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılarak
bulunacak tutarı üzerinden toplantı ücreti ödenir. Komisyon çalışmaları ile ilgili
her türlü giderler Kurumca ödenir.


(Değişik dördüncü fıkra:
17/4/2008-5754/44 md.) Kurum, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile dernek, vakıf, federasyon,
konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alabilir.


Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma
Komisyonunun çalışmasına, görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin
diğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşleri alınarak Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/48
md.) Bu maddenin üçüncü
fıkrasında belirtilenler hariç olmak üzere 63 üncü maddede belirtilen komisyonlara
iştirak edenler ile bilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alınarak Kurum tarafından
bilimsel nitelikli komisyonlarda veya tıbbi inceleme, tıbbi değerlendirme, tıbbi
uygunluk onayı verme gibi iş ve işlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda; üniversitelerden
görevlendirilen öğretim üyelerine, kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarından
görevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacılara (6.500) gösterge rakamının memur
aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere ödeme yapılır.
Bu ödemenin usul, esas ve miktarı ile diğer hususlar Kurum ve Maliye Bakanlığınca
müştereken belirlenir.


 


Sağlık hizmetlerinin sağlanma
yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi[123]


MADDE 73- (Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.)


Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile
yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler
yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.


Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil
sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca
belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü oldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri
sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate
alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye
Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca
belirlenir. Ancak (…)[124]
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri
kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci,
onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden
ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer
ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında
oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fıkra kapsamında değerlendirilmez. [125][126]


Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik
hizmeti ile dördüncü fıkrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında, sağladıkları
sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden
ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (…) (Ek
cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti
sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık
hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde
bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim
kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave
ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını
geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum
bu fıkra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.


Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca
belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile
hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz
önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai
sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden
belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli
sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını
takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde
belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli
sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler.
Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarını artıramazlar.



Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının
mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık
hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.



Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından
kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.


Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde
alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları
için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti
sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği
sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden
veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.


Kurum, bu Kanunun birinci fıkrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince
verilecek sağlık hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de
sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen
götürü bedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere
sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür
ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım
payları dışında ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım
sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıca fatura ve dayanağı belge
gönderilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı
ile müştereken belirlenir.


Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını,
Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol
etmek ve belgelemek zorundadır.


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış
maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncımaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına
giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese
dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak
derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç
duydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi
bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/2016-6745/61
md.) 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli
silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu
raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç
ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır.
(Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere
göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında
veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden,
yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır.


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla
yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara
maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri
kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan
aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler
koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve
denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme
kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan
asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere
diğer tıbbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını
geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki
değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarını geçmemek üzere
işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile
yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için
asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal
ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin
usul ve esaslar Kurumca belirlenir.


Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi,
sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer
usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Genel sağlık sigortası
gelirlerinin kullanım amacı, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları için yapılan sağlık
harcamaları


MADDE
74- Genel sağlık sigortası prim gelirleri; yönetim giderleri, genel sağlık sigortasından
sağlanan sağlık hizmetleri ve diğer haklar dışında başka bir amaçla kullanılamaz.



Uzun ve kısa vadeli sigorta
kolları bakımından sürekli iş göremezlik, malûllük,
çalışma gücü kaybı hallerinin tespiti veya bu amaçla yapılan kontroller nedeniyle
oluşan sağlık hizmeti giderleri ile 72 nci maddeye göre, usûl ve esasları Kurumca
belirlenecek gündelik ve yol giderleri, refakatçı giderleri, kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları prim gelirlerinden karşılanır.


 


Doğal afetler veya savaş
hali


MADDE 75- 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi
Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair
Kanun kapsamındaki afetler ile 4/11/1983 tarihli ve 2941 sayılı Seferberlik ve Savaş
Hali Kanunu gereğince ilân edilen savaş halinde genel sağlık sigortalısı ve bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetleri Kurum tarafından sağlanmaya devam edilir.
Ancak, afet veya savaş hallerine bağlı nedenlerden dolayı Kurumca yapılan sağlık
hizmeti giderleri, giderlerin ödendiği takvim yılı sonu esas alınarak genel bütçeden
Kuruma bir yıl içinde transfer edilir.


 


İşverenin, genel sağlık
sigortalısının ve üçüncü kişilerin sorumluluğu


MADDE 76- İşveren, iş kazasına uğrayan veya meslek
hastalığına tutulan genel sağlık sigortalısına sağlık durumunun gerektirdiği sağlık
hizmetlerini derhal sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla işveren tarafından yapılan
ve belgelere dayanan sağlık hizmeti giderleri ve 65 inci madde hükümlerine göre
yapılacak masraflar Kurum tarafından karşılanır.


Birinci fıkrada belirtilen
yükümlülüklerin yerine getirilmesindeki ihmalinden veya gecikmesinden dolayı, genel
sağlık sigortalısının tedavi süresinin uzamasına veya malûl kalmasına veya malûllük derecesinin artmasına sebep olan işveren, Kurumun
bu nedenle yaptığı her türlü sağlık hizmeti giderini ödemekle yükümlüdür.


(Değişik
üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/46 md.) İlgili kanunları gereğince sağlık
raporu alınması gerektiği halde sağlık raporuna dayanmaksızın veya alınan raporlarda
söz konusu işte çalışması tıbbî yönden elverişli olmadığı belirtildiği halde genel
sağlık sigortalısını çalıştıran işverenlere, bu nedenle Kurumca yapılan sağlık hizmeti
giderleri tazmin ettirilir. Sağlık kurulu raporu ile belli bir işte çalışamayacağı
belgelenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki kişiler bu
işte çalıştırılamaz. Bu kişileri çalıştıran işverenler, genel sağlık sigortalısının
aynı hastalık sebebiyle Kurumca yapılan masraflarını ödemekle yükümlüdür. Tedavinin
sona erdiğine ve çalışılabilir durumda olduğuna dair Kurumca yetkilendirilen hekim
veya sağlık kurullarından belge almaksızın başka işte çalışan genel sağlık sigortalısının
aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları ise kendisinden alınır.


İş kazası ile meslek hastalığı,
işverenin kastı veya genel sağlık sigortalısının
iş sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi
sonucu olmuşsa, Kurumca yapılan sağlık hizmeti giderleri işverene tazmin ettirilir.
İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.[127]


(Mülga beşinci fıkra: 17/4/2008-5754/46
md.)


(Değişik altıncı fıkra:
17/4/2008-5754/46 md.) Genel sağlık sigortalısına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu
kişilere kastı veya suç sayılır bir hareketi veya ilgili kanunlarla verilmiş bir
görevi yapmaması ya da ihmali nedeniyle Kurumun sağlık hizmeti sağlamasına veya
bu kişilerin tedavi süresinin uzamasına sebep olduğu mahkeme kararıyla tespit edilen
üçüncü kişilere, Kurumun yaptığı sağlık hizmeti giderleri tazmin ettirilir.


 


Sözleşmeli
sağlık hizmeti sunucularının duyurulması ve sağlık hizmet sunucusunu seçme serbestisi


MADDE 77- Bu Kanun gereğince genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmak için başvuracakları
yurt içinde veya yurt dışındaki sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının unvan, isim
ve adresleri Kurumca elektronik ortamda veya diğer yöntemlerle duyurulur.


Genel sağlık sigortalıları
ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler, sağlık hizmeti sunucuları arasından, genel sağlık
sigortasıyla ilgili diğer madde hükümlerine uymak şartıyla istediğini seçme hakkına
sahiptir.


 


Sağlık hizmeti sunucularının
kayıt ve bildirim zorunluluğu ve kontrol yetkisi


MADDE 78- Kurum ile sözleşmesi olan, tüm sağlık
hizmeti sunucuları, sağlık hizmeti sunduğu tüm kişilere ait sözleşme hükümlerinde
yer verilen bilgileri, belirlenen yöntemlere ve süreye uygun biçimde elektronik
ortamda veya yazılı olarak Kuruma göndermek zorundadır. Bu bilgiler gönderilmeksizin
talep edilen sağlık hizmeti bedelleri, bilgiler gönderilinceye kadar ödenmez.[128]


Genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişinin sağlık bilgilerinin gizliliği
esastır. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2014 tarihli ve E.:
2014/74, K.: 2014/201 sayılı Kararı ile.) (Ek cümle: 17/4/2008-5754/66 md.; İptal
cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2014 tarihli ve E.: 2014/74, K.: 2014/201 sayılı
Kararı ile.)


Kurum, genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak işverenler, sağlık hizmeti sunucuları
ve diğer gerçek ve tüzel kişiler nezdindeki defter, belge ve bilgileri inceleyebilir,
ibrazını isteyebilir.


Kurum, bu Kanunda belirtilen
görevleriyle ilgili olarak sağlık hizmeti sunucularının yürüttüğü hizmet ve işlemleri
kontrol yetkisine sahiptir. Kurum, bu yetkisini görevlendirdiği personeli vasıtasıyla
veya kamu kurumları ve özel kurumlardan hizmet satın almak suretiyle kullanabilir.


 


DÖRDÜNCÜ KISIM


Primlere İlişkin Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Prim Alınması, Prime Esas Kazanç, Prim
Oranları ve Asgarî İşçilik


Prim alınması zorunluluğu


MADDE 79- Kısa ve uzun vadeli sigortalar ile genel
sağlık sigortası için, bu Kanunda öngörülen her türlü ödemeler ile yönetim giderlerini
karşılamak üzere Kurum prim almak, ilgililer de prim ödemek zorundadır.


Kurumca tahsil edilen genel
sağlık sigortası primleri, tahsil edilmesini müteakip doğrudan Kurum bütçesinin
genel sağlık sigortası kalemine aktarılır.


 


Prime esas kazançlar


MADDE 80- (Değişik: 17/4/2008-5754/47 md.)



4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların
prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.


a) Prime esas kazançların hesabında;


1) Hak edilen ücretlerin,


2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay
içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık
sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,


3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki
(1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara
o ay içinde yapılan ödemelerin,


brüt toplamı esas alınır.


b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev
yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem
tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile
Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine
ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi
ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.



c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa
yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler
prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine
dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.


d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi
tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret
dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi
tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek
üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir.
Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı
mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin
hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda,
82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en
son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen
mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde,
gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz.


e) Saatlik, günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete
dayanmış olmayıp da komisyon ücreti ve kâra katılma gibi belirsiz zaman ve tutar
üzerinden ücret alan sigortalıların prim ve ödeneklerinin hesabında esas tutulacak
günlük kazançları, 82 nci madde hükmüne göre belirlenen alt sınırdır.


f) Bir işverene tabi olarak çalışan sigortalının belirli ücretinin
dışında ayrıca (e) bendi kapsamında ücret alması halinde, prime esas günlük kazancı
bunların toplamından oluşur.


g) Primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, sigortalının,
bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir. Ancak günlük kazancın
hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler
için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay için prime esas tutulan kazancının
ücret aldığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.


h) Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan
gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak,
işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış
olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat
karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki
toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık
çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur.
Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir.


ı) İşveren ve sigortalı arasında çağrı üzerine çalışmaya dayalı
yazılı iş sözleşmesinde taraflar arasında çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak
belirlenmemiş ise, sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı haftalık çalışma
süresi en az yirmi saat kararlaştırılmış sayılarak (h) bendi hükmüne göre hesaplanır.


i) 88 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre ay içerisinde 30 günden
az prim ödeme gün sayılarına ait eksik günlerin genel sağlık sigortası primleri,
eksik çalışma süreleri dikkate alınmak suretiyle hesaplanır.


j) (Ek: 31/7/2008-5797/1 md.) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece
ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili
mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme
gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları
brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi
sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar
dikkate alınmaz.


k) (Ek: 13/2/2011-6111/37 md.) (…)[129] yükseköğrenimleri sırasında staja tabi
tutulan öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde
görevli bursiyerler ve 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı
çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı 82 nci maddeye göre belirlenen
günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar ile kursiyerlerin
prime esas günlük kazançlarının hesaplanmasında prime esas günlük kazanç alt sınırı
dikkate alınır. (Değişik ikinci cümle: 2/12/2016-6764/57 md.) Aday çırak,
çırak, işletmelerde mesleki eğitim, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında staj,
tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrencilerin prime esas kazançları ilgili
kanunlarında öngörüldüğü şekilde belirlenir.[130]


4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların
prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.


a) Aylık prime esas kazanç, 82 nci maddeye göre belirlenen prime
esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri
tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından
Kurumca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Beyanda bulunmayan
sigortalıların aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının
otuz katı olarak belirlenir.


b) (Mülga: 4/4/2015-6645/46 md.)


c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek birden fazla durumun söz konusu
olması halinde, bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen esaslara göre tek
beyanda bulunulur.


d) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/45 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/41 md.) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki muhtar sigortalılarının
aylık prime esas kazançları, günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katıdır.


Bu Kanuna göre ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı olanların prime esas kazançlarının hesabında;


a) Aylıklarını personel kanunlarına göre alan sigortalılar için;



1) İlgili kanunları uyarınca aylık gösterge
ve ek göstergeler üzerinden ödenen aylık tutarları,


2) Memuriyet taban aylık ve kıdem aylık tutarları,


3) Makam, temsil ve görev tazminatları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
152 nci maddesi uyarınca (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli, görevin niteliği
ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave, ek veya ayrıca ödenen
tazminatlar hariç) ödenen tazminatlar (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki (III)
sayılı Cetvelin 1 inci ve 2 nci sıralarında sayılanlar ile düzenleyici ve denetleyici
kurumların emsali personeli için, 152 nci maddenin “II- Tazminatlar” kısmının “A-
Özel Hizmet Tazminatı” bölümünün (ğ) bendi ile “F- Denetim Tazminatı” bölümünün
(b) bendinde yer alan tazminatlar esas alınır), 27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 17 nci maddesinin
(A) bendinde yer alan cetvelde belirtilen oranlar üzerinden ödenen hizmet tazminatı
(28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanun ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı Kanuna
göre tazminat veya üniversite ödeneği alanların sadece rütbelerinin karşılığı hizmet
tazminatları), 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun
12 nci maddesi uyarınca ödenen üniversite ödeneği, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar
Kanununun 106 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödenen ek ödeme,[131]


b) Kadro karşılığı sözleşmeli olarak görev
yapan sigortalılar ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi
kapsamındaki sigortalılar için işgal ettikleri kadrolar
esas alınmak suretiyle (a) bendinde öngörülen unsurlar üzerinden hesaplanan tutarı,[132]


c) Açıktan vekil olarak atanan sigortalılar için, (a) bendinde
öngörülen unsurlardan ilgili mevzuatı uyarınca ödenen tutarı,


ç) Başka bir kadro ya da görevin ödeme unsurları esas alınmak
ve kıyaslanmak suretiyle aylık veya ücret ödenen sigortalılar için; emsal alınan
kadro veya görevin prime esas kazanç tutarını geçmemek üzere, bu kazancın aylık
veya ücret ödenmesinde öngörülen oranında hesaplanacak tutarı,


d) Büyükşehir belediye başkanları için bakanlık
genel müdürünün, diğer belediye başkanları için ise öğrenim durumları itibarıyla
657 sayılı Kanuna göre yükselebilecekleri dereceyi aşmamak kaydıyla, 657 sayılı
Kanuna ekli (I) sayılı ek gösterge cetvelinin “VIII. Mülki İdare Amirliği Hizmetleri
Sınıfı” bölümünün (c) bendinde belirtilenlerin prime esas kazançları,[133]


e) 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerde yer alan yükseköğretim kurumlarına
bağlı konservatuvarlarda 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 15 inci maddesi
uyarınca sözleşme ile istihdam edilen öğretim elemanlarından sanatçı öğretim elemanı
olarak istihdam edilenler için, anılan Kanunda öğretim görevlisi kadro unvanında
istihdam edilenlerin tahsil ve derecelerine göre belirlenen prime esas kazanç tutarı;
kamu idarelerinde sanatçı, sanatkar ve sanatçı öğretmen olarak sözleşme ile istihdam
edilenler için, tahsil ve dereceleri itibarıyla 657 sayılı Kanuna tabi olarak teknik
hizmetler sınıfında yer alan mühendislerin (a) bendindeki prime esas kazanç tutarı;
yüksek öğretim kurumları ile diğer kamu idarelerinde sanat uygulatıcısı ve sahne
uygulatıcısı olarak sözleşme ile istihdam edilenlerden en az önlisans mezunu olanlar
için tahsil ve dereceleri itibarıyla 657 sayılı Kanuna tabi olarak teknik hizmetler
sınıfında yer alan teknikerlerin, diğerleri için ise teknisyenlerin prime esas kazanç
tutarları,


f) İlgili kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde
emeklilik ya da ek gösterge açısından belirli bir kadro, unvan veya görevle bağlantı
kurulanlar için, bağlantı kurulan kadro, unvan veya görevin prime esas kazanç tutarı,[134]


g) Bu fıkranın (a) ilâ (f) bentleri kapsamı dışında kalan sigortalılar
için atandıkları görev itibarıyla 657 sayılı Kanuna göre girebilecekleri sınıflardaki
benzer görevlerin aynı kadro, unvan, tahsil ve derecesi için belirlenen prime esas
kazanç tutarları,


esas alınır. Vekalet veya ikinci görev karşılığında ilgili mevzuatı
uyarınca yapılacak ödemeler prime esas kazancın hesabında dikkate alınmaz.


Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanlar
bakımından prime esas aylık kazancın tespitinde; 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(d) bendinde sayılan kişiler için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük
kazanç alt sınırının iki katının otuz günlük tutarı, 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi ile onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında belirtilen
kişiler için asgari ücret, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde
belirtilen kişiler için ise prime esas asgari kazanç tutarı esas alınır. (Değişik ikinci cümle: 23/2/2017-6824/14
md.) 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar için
82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük
tutarı, prime esas kazanç tutarı olarak esas alınır. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/37 md., Değişik üçüncü cümle: 23/2/2017-6824/14
md.) Ancak, tescil tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde gelir testi talebinde
bulunanlardan gelir testi sonucuna göre aile içindeki gelirleri brüt asgari ücretin
üçte birinin altında tespit edilenlerin bu sürelerde yaptıkları ödemeler herhangi
bir faiz uygulanmaksızın iade veya mahsup edilir. (Mülga
dördüncü cümle: 23/2/2017-6824/14 md.) (…)[135]


Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Prim oranları ve Devlet
katkısı


MADDE 81- Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim
oranları aşağıdaki şekildedir:[136]


a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %21’idir. Bunun %9’u
sigortalı hissesi, %12’si işveren hissesidir.[137]


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/48
md.) Bu Kanunda belirtilen fiilî hizmet süresi zammı
uygulanan işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;


1) (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanacak
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen
%21 oranına; 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1
puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1,5 puan, 180 fiilî hizmet gün
sayısı eklenecek işlerde 3 puan,137


2) (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için ise uygulanacak
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen
%21 oranına; 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 3,33
puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 5 puan, 180 fiilî hizmet gün
sayısı eklenecek işlerde 10 puan,137


eklenmesi suretiyle
belirlenir ve bu şekilde bulunan oran ile bu maddenin (a) bendinde belirtilen %21
oranı arasındaki farka ait primin tamamı işveren tarafından ödenir.


c) (Değişik: 10/1/2013-6385/9
md.) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının
%2,25’idir. Bu primin tamamını işveren öder. Bu oranı %1,5 oranına kadar düşürmeye
ya da %2,5 oranına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.[138]


d) (Değişik: 13/2/2011-6111/38
md.) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilenler için prim oranı, prime esas kazançlarının %6’sıdır. Bu prim oranının
%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primidir. Aynı maddenin
birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen kursiyerler için prim oranı, prime esas
kazançlarının %5,5’idir. Bu prim oranının %1’i kısa vadeli sigorta kolları, %4,5’i
genel sağlık sigortası primidir.[139]


e) (Mülga: 17/4/2008-5754/48
md.)


f) (Değişik: 17/4/2008-5754/48
md.) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli
sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan
prime esas kazancın %12,5’idir. Bu primin %5’i sigortalı, %7,5’i ise işveren hissesidir.
Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanlar ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(e) bendi ve bu Kanunun geçici 13 üncü maddesinde belirtilenlerin genel sağlık sigortası
primi, prime esas kazancın %12’sidir. (Ek cümle: 23/2/2017-6824/15 md.)
Ancak, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendine tabi olanlar için genel
sağlık sigortası primi, prime esas kazancın %3’ü olup, bu oranı %12’ye kadar artırmaya
Cumhurbaşkanı yetkilidir. [140]


g) (Değişik: 17/4/2008-5754/48
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılar (a), (c) ve (f) bentlerindeki prim oranlarının toplamı
üzerinden primlerini öderler.


h) (Ek: 17/4/2008-5754/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanan veya bağlanacak vazife malûllük aylıkları
ile bunların hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıklarının karşılığı olmak üzere,
bu kapsamdaki sigortalılar için kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik
kurumlarına devlet primi ödeneklerinin %20’si oranında ek karşılık primi alınır.
Ayrılan ek karşılık priminin tamamı kurum bütçelerinin yetkili makamlarca onaylanarak
yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başlarından itibaren altı ay içinde ve aylık
eşit taksitlerle ödenir. Genel bütçe kapsamındaki idarelerin ek karşılık primleri
Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.


ı) (Ek:
15/5/2008-5763/24 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin, bu maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden,
işveren hissesinin iki puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır. İşveren
hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları
sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini
yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini
ise Maliye Bakanlığına vermeleri, sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin
sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine
ait tutarı yasal süresinde ödemeleri, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para
cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması şarttır.
Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme
zammı borçlarını 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler ile 29/7/2003
tarihli ve 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa ve 22/2/2006 tarihli ve
5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile diğer taksitlendirme ve yapılandırma
Kanunlarına göre taksitlendiren ve yapılandıran işverenler bu tecil, taksitlendirme
ve yapılandırmaları devam ettiği sürece bu fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu bent hükümleri; vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim
kurumları ile okul-aile birliklerince çalıştırılanlar hariç olmak üzere 21/4/2005
tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren
kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale
Kanununa, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa ve uluslararası anlaşma
hükümlerine istinaden yapılan alım ve yapım işleri ile 4734 sayılı Kanundan istisna
olan alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri, sosyal güvenlik destek primine tabi
çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz. Hazinece
karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet
unsuru olarak dikkate alınmaz. Bu fıkra ve diğer ilgili mevzuatla sağlanan sigorta
prim desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması halinde, bu destek öncelikle
uygulanır. (Mülga yedinci cümle:21/5/2013-6486/5 md.) (Mülga sekizinci
cümle: 17/1/2019-7161/41 md.) (Ek cümle: 31/7/2008-5797/2 md.) (Mülga son
cümle:21/5/2013-6486/5 md.)137[141][142][143][144][145]


i) (Ek: 21/5/2013-6486/5
md.) Özel sektör işverenlerinin yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak yurt içinden
götürülen sigortalılar için, bu maddenin (f) bendine göre prime esas kazanç üzerinden
ödenecek primin işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece
karşılanır. Bu bent hükümlerinden faydalanabilmek için; çalıştırdıkları sigortalılarla
ilgili olarak işverenler tarafından bu Kanun uyarınca verilmesi gereken aylık prim
ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin
ise Maliye Bakanlığına verilmesi, bu sigortalılara ilişkin olarak yatırılması gereken
sigorta primi tutarlarının Hazinece karşılanmayan kısmının yasal süresi içinde işverenlerce
ödenmiş olması ve bu işverenlerin Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin
gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması şarttır. Ancak Kuruma olan
prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını
6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ettiren ve taksitlendiren işverenler
ile taksitlendirme ve yapılandırma kanunlarına göre taksitlendiren ve yapılandıran
işverenler bu tecil, taksitlendirme ve yapılandırmaları devam ettiği sürece bu bent
hükmünden yararlandırılır. 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası
kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri; 2886 sayılı Kanun ve 4734 sayılı
Kanun hükümlerine istinaden yapılan alım ve yapım işleri, 4734 sayılı Kanundan istisna
olan alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri; ek 2 nci madde kapsamında uygulanan
teşvikten yararlanan işyerleri ile sosyal güvenlik destek primine tabi tutulmak
suretiyle çalışanlar hakkında bu bent hükümleri uygulanmaz. Hazineden karşılanan
prim tutarları, işverenler bakımından gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde
gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.[146]


j) (Ek: 20/8/2016-6745/62
md.) İsteğe bağlı sigortalılar ve muhtar sigortalılar hariç bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların malullük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları primlerinden, beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece
karşılanır. Sigortalıların bu prim indiriminden yararlanabilmeleri için primlerin
Hazinece karşılanmayan kısmının yasal süresi içinde ödenmesi, Kuruma kendi sigortalılıklarından
kaynaklanan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme
zammı borcunun bulunmaması şarttır. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve
bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını taksitlendiren veya yapılandıran
sigortalılar bu taksitlendirme veya yapılandırma işlemleri devam ettiği sürece bu
bent hükmünden yararlandırılır. Borçlanma ve ihya kapsamındaki primlerden dolayı
bu indirimden yararlanılmaz. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar
vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.[147]


k) (Ek: 11/5/2018-7143/22
md.) (Mülga:4/12/2025-7566/23 md.)


(Ek fıkra: 21/5/2013-6486/5
md.) Bu Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran özel
sektör işyerlerine uygulanmak
üzere, birinci fıkranın (ı) bendinde belirtilen ve Hazinece karşılanan puana, prime
esas kazanç alt sınırı üzerinden altı puana kadar ilave puan eklemeye, sosyo-ekonomik
gelişmişlik endeksini dikkate almak suretiyle ilave puan uygulanacak illeri ve uygulama
süresini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.[148][149]


(Değişik fıkra: 17/4/2008-5754/48
md.) Devlet,
Kurumun ay itibarıyla tahsil ettiği malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel
sağlık sigortası priminin dörtte biri oranında Kuruma katkı yapar. Devlet katkısı
olarak hesaplanacak tutar talep edilen tarihi takip eden 15 gün içinde Hazinece
Kuruma ödenir.


(Ek fıkra: 21/5/2013-6486/5
md.) Yapılan kontrol
ve denetimlerde, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen
sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi hâlinde, işverenler bir yıl süreyle
bu maddeyle sağlanan destek unsurlarından yararlanamaz. Bu madde kapsamındaki teşvikten
yersiz olarak faydalanıldığının tespiti hâlinde, yararlanılan teşvik tutarı işverenden
gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.


(Ek fıkra: 21/5/2013-6486/5 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Bakanlık, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken
belirlenir.


 


Günlük kazanç sınırları


MADDE 82- (Değişik birinci
fıkra: 13/2/2011-6111/39 md.) Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin
hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı, sigortalıların yaşlarına uygun
asgarî ücretin otuzda biri, üst sınırı ise 16 yaşından büyük sigortalıların günlük
kazanç alt sınırının 9 katı, ancak sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde
iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen
Türk işçileri için 3 katıdır.[150][151][152]


Günlük kazançları yukarıdaki
fıkrada belirtilen alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların
günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan
sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.


İkinci fıkraya göre sigortalının
kazancı alt sınırın altında ise bu kazanç ile alt sınır arasındaki farka ait sigorta
primleri ile ücretsiz çalışan sigortalılara ait sigorta primlerinin tümünü işveren
öder.


Sigortalıların
bu Kanunun 53 üncü maddesine göre belirlenen aynı sigortalılık haline tâbi olacak
şekilde birden fazla işte çalışması nedeniyle Kuruma ödenen primler toplamı, bu
sigortalılık hali için belirlenen prime esas kazanç üst sınırı üzerinden hesaplanacak
miktarı aşarsa, aşan kısmın tamamı, sigortalının talebi üzerine en geç talep tarihini
takip eden ay içinde hissesi oranında sigortalıya defaten geri ödenir. Geri verilen
primler için ayrıca gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmez.


 


Kısa vadeli sigorta kolları
prim tarifesi ve işkollarının ve işlerin tehlike sınıf ve derecelerinin belirlenmesi


MADDE 83- (Mülga: 10/1/2013-6385/10 md.)


 


Tehlike sınıf ve derecelerini
etkileyebilecek değişiklikler


MADDE 84- (Mülga: 10/1/2013-6385/10 md.)


 


Asgari işçilik
uygulaması ve uzlaşma[153]


MADDE 85- İşverenin, işin emsaline, niteliğine,
kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının,
çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun
tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan
işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan
sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate
alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş
memurları tarafından yapılır.


Kamu idareleri, döner sermayeli
kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile
bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki
inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş
olup olmadığı Kurumca araştırılır. Bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş
olduğu anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı,
89 uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte bir
ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası
ve gecikme zammının ödendiği veya ödeneceğinin işveren tarafından yazılı olarak
taahhüt edilmesi halinde borç kesinleşir. Kuruma verilecek taahhütnamede üstlenilen
ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, işveren hakkında 88 inci ve 89
uncu maddeler uyarınca işlem yapılır. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme
zammının ödenmemesi, taahhütname verilmemesi veya Kurumca işyerinin denetlenmesine
gerek görülmesi durumunda Kurumca inceleme yapılır.


Bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrasında belirtilen usûlerle Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgarî işçilik
tutarı üzerinden Kurumca re’sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri, 88 inci ve
89 uncu maddeler dikkate alınarak işverene tebliğ edilir. İşveren, tebliğ edilen
prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir.
İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması,
prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.


Kurumun denetim ve kontrolle
görevlendirilmiş memurlarınca, Kuruma asgarî işçilik tutarının bildirilmediği tespit
edilen işyerleri hakkında ayrıca 102 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ile
(e) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca idarî para cezası uygulanır.


Kamu idareleri, döner sermayeli
kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile
bankalar, bu maddenin uygulanmasıyla ilgili Kurumca istenilecek bilgileri ve belgeleri
yazılı olarak en geç bir ay içinde vermeye mecburdur.


Kuruma yeterli işçilik tutarının
bildirilmiş olup olmadığının araştırılmasında, işin yürütümü için gerekli olan asgarî
işçilik tutarının tespitinde dikkate alınacak asgarî işçilik oranlarının saptanması
ve asgarî işçilik oranlarına vaki itirazların incelenerek karara bağlanması amacıyla
Kurum bünyesinde; Kurum teknik elemanlarından dört üye, Yönetim Kurulunda temsil
edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilecek iki üye, Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliğinden bir üye olmak üzere toplam yedi teknik elemandan oluşan,
Asgarî İşçilik Tespit Komisyonu kurulur.


Kurumca
gerek görüldüğünde, aynı esaslara göre birden fazla Asgarî İşçilik Tespit Komisyonu
kurulabilir. Komisyon salt çoğunlukla toplanır ve kararlar en az dört üyenin aynı
yöndeki oyu ile alınır. Kurum dışındaki üyelerin üst üste üç toplantıya, son altı
ay içinde ise beş toplantıya katılmaması halinde, toplantıya katılmayan üyeyi görevlendiren
konfederasyonların yerine, üye sayısı bakımından en yüksek bir sonraki konfederasyondan
üye davet edilir.


Asgarî İşçilik Tespit Komisyonuna
Kurum dışından görevlendirilenlere, katıldıkları her toplantı günü için (2500) gösterge
rakamının memur aylıklarının hesabında kullanılan katsayı ile çarpılarak bulunacak
tutarı üzerinden huzur hakkı Kurumca ödenir.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/49 md.) Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından devamlı mahiyetteki işyerlerinde
yapılan asgari işçilik incelemesi sonucunda tespiti yapılan ve sigortalılara maledilemeyen
fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı
ile birlikte hesaplanacak sigorta primi ve buna bağlı uygulanacak idari para cezalarında,
konuya ilişkin raporun Kurumun ilgili birimine gönderilmesinden önce işverenle uzlaşma
yapılabilir. Uzlaşmaya varılması halinde, bu durum tutanakla tespit edilir. Uzlaşılan
tutarlar kesin olup, uzlaşma konusu yapılan tutarlar hakkında işverence dava açılamaz
ve hiçbir mercie şikayet ve itirazda bulunulamaz. Uzlaşılan prim ve idari para cezaları,
uzlaşma tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir. İşveren,
uzlaşılan idari para cezası tutarı için ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlandırılmaz.
Uzlaşılan tutarların, bu sürede tam olarak ödenmemesi halinde uzlaşma bozulur ve
uzlaşılan tutarlar kazanılmış hak teşkil etmez. Uzlaşmanın temin edilememiş veya
uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması veya uzlaşmanın bozulması hallerinde
işveren, bu konuya ilişkin daha sonra uzlaşma talep edemez.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/49 md.) Uzlaşma
neticesinde indirim yapılması nedeniyle tahsil edilmemiş olan sigorta primlerinin
daha sonra Kurum veya mahkeme kararıyla sigortalılara mal edilmesi halinde, daha
önce eksik tahsil olunan sigorta primleri, sigortalının çalıştığı süre ve sigorta
primine esas kazancı dikkate alınarak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil olunur.


Asgarî
İşçilik Tespit Komisyonunun çalışma usûl ve esasları, Komisyonda görev alacak teknik
elemanların nitelikleri, asgarî işçilik tespitinde uygulanacak yöntem, verilerin
belirlenmesi, tamamlanmış veya devam etmekte olan işlerle ilgili yapılacak yerinde
tespit kriterleri, uzlaşma komisyonlarının oluşumu, çalışma
usûl ve esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Prim Belgeleri ve Primlerin Ödenmesi


Prim belgeleri ve işyeri
kayıtları


MADDE
86- (Değişik birinci fıkra: 15/7/2016-6728/48 md.) Bu Kanunun 4 üncü
ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar
için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli,
içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından
çıkarılan yönetmelikle belirlenir.


İşveren, işyeri sahipleri;
işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak
üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi
memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen
memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.


İşverenin, sigortalıyı, 4857
sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine
getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici
iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde
işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen
sorumludur.


(Değişik dördüncü fıkra:
21/3/2018-7103/67 md.) Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların
eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet
belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. Sigortalıların
otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan
belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar
Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.


(Değişik beşinci fıkra:
21/3/2018-7103/67 md.) Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca
istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli
sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay
içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı
primler, bu Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.


(Mülga altıncı fıkra: 13/2/2011-6111/40
md.)


(Değişik yedinci fıkra:
17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca,
fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden
ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları
soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile
bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan
sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan
tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler
Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek
işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir.
İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye
başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine
karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri
uygulanır.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/50
md.) Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden
ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları
soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı
belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği
anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin
veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik
bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır.


Aylık prim ve hizmet belgesi
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları
Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın
sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm
ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları
ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.[154]


Sigortalının çalıştığı bir
veya birden fazla işte, bu Kanunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasına rağmen,
kendisi için verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamesinin işveren tarafından verilmediği veya verilen aylık prim
ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde kazançların veya
prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilirse, hastalık
ve analık sigortalarından gerekli ödemeler yapılır.[155]


Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır.


Kamu
idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle prim belgelerinin farklı sürelerde verilme
zamanını belirlemeye, Kurum yetkilidir. (Mülga ikinci cümle: 15/7/2016-6728/48
md.)


(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/48
md.) Muhtasar beyanname
ile bu Kanun uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirilerek
verilmesi durumunda beyannamenin; şekil, içerik, ekleri, ilgili olduğu dönem, verilme
süresi ve diğer hususlar Bakanlık ile Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan müşterek
tebliğ ile belirlenir. İşveren sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı
çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren on beş gün içinde Kuruma bildirmekle
yükümlüdür.


 


Prim ödeme yükümlüsü


MADDE 87- Bu Kanunun uygulanmasında kısa ve uzun
vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ve isteğe bağlı sigorta bakımından;


a) (Değişik: 17/4/2008-5754/51
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentlerine ve 5 inci maddenin (a) bendine tabi olanlar için bunların işverenleri,


b) (Değişik: 17/4/2017-KHK-690/47
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/43 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendindeki muhtar sigortalılar hariç bu bent kapsamında sigortalı olanlar, isteğe
bağlı sigortalı olanlar ve 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) ve (g) bentlerinde
sayılan kişilerin kendileri,


c) 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında
sayılan kişiler için primi yılı merkezî yönetim bütçesinden karşılanmak üzere ilgili
kamu idareleri,[156]


d) (Değişik: 17/4/2008-5754/51
md.) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde
sayılan kişiler ile 5 inci maddenin (e) bendinde belirtilenler için Türkiye İş Kurumu,


e) 5 inci maddenin (b) bendinde
belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim görenler ile meslekî
veya teknik ortaöğretimde okumakta iken (…)[157]
staja tâbi tutulan öğrenciler ile tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler
için Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar veya
kurumlar, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler
için projenin yürütüldüğü kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve
üniversiteler, yüksek öğrenim sırasında (…)157 staja tâbi tutulan veya işletmelerde meslekî
eğitim gören öğrenciler için öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumu,[158][159]


f) (Değişik: 17/4/2008-5754/51
md.) 5 inci maddenin (c) ve (g) bentlerine tabi olanlar
için işverenleri veya kendileri,


g) (Ek:
10/9/2014-6552/51 md.) Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararı ile
burslandırılan uluslararası öğrenciler için bursluluk statüleri devam ettiği süre
boyunca Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler
Değerlendirme Kurulu tarafından görevlendirilen kurum,


h) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/47
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/43 md.) Muhtarlardan 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı olanların il özel idareleri veya yatırım
izleme ve koordinasyon başkanlıkları,


prim ödeme yükümlüsüdür.


 


Primlerin ödenmesi


MADDE 88- (Değişik: 17/4/2008-5754/52 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıları
çalıştıran işveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak
kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim
tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara
ekleyerek en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öder.


Hak edilen ancak, ödenmemiş olan ücretler üzerinden hesaplanacak
primler hakkında da birinci fıkradaki hüküm uygulanır.


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (d) ve (g) bentleri
ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları gereği genel sağlık
sigortalısı sayılanlar için, her ay otuz tam gün genel sağlık sigortası primi ödenmesi
zorunludur. Şu kadar ki, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
genel sağlık sigortalısı olanların aynı ay içinde zorunlu sigorta kapsamında prim
ödeme gün sayısı bulunması halinde, ayın kalan günleri için isteğe bağlı sigorta
gün sayısı kadar genel sağlık sigortası primi ödenir.[160]


(Değişik birinci
cümle: 20/8/2016-6745/63 md.) 3 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girenler hariç olmak
üzere; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla
birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya
çağrı üzerine çalışanlar ile ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı
saat karşılığında ücret alanlardan (…)161 ay içerisinde sekiz
gün ve daha az çalışanlar için eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin
otuz güne tamamlanması zorunludur. Bu durumda olan sigortalıların
eksik günlerine ilişkin genel sağlık sigortası primleri, 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi veya (g) bendi kapsamında ödenir.
Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda
kaldığı aylara ait genel sağlık sigortası primi, 82 nci maddeye göre belirlenen
prime esas günlük kazancın alt sınırının 30 günlük tutarı üzerinden ilgili kamu
idaresince ödenir. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/42 md.) Ancak, kamu idaresine
ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da
isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde
çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı
olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmaz. [161]


(Değişik beşinci fıkra: 2/1/2017-KHK-681/85 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7073/84
md.) 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü
fıkraları kapsamına girenler için prim ödeme yükümlülerinin ödeyecekleri genel sağlık
sigortası primi; primin tahakkuk ettirileceği ay itibarıyla anılan maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri ve onikinci fıkrası ile
bakmakla yükümlü oldukları kişiler dahil olmak üzere onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında
sayılan kişi sayısının üçe bölünmesi suretiyle bulunacak kişi sayısı, aynı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendinin (3) ila (10) numaralı alt bentlerinde sayılan kişiler
için ise kişi sayısı esas alınarak hesaplanır. Ancak 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamındaki kişilerden aynı zamanda anılan fıkranın diğer bentleri kapsamına
girerek genel sağlık sigortalısı sayılanlar, bu fıkraya göre tespit edilecek kişi
sayısı hesabına dahil edilmez. Ayrıca 60 ıncı maddenin onikinci fıkrasındaki genel
sağlık sigortalılığı kapsamında başlayan tedavilerin 67 nci maddenin dördüncü fıkrasında
belirtilen süreyi aşması halinde, bir yıla kadar genel sağlık sigortası primleri,
87 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi gereği ilgili kamu idaresi tarafından
ödenmek suretiyle sağlık hizmetlerinden yararlandırılırlar.


87 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen yükümlüler,
her aya ait primlerini takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma
öderler. Bu kişiler primlerini en fazla 360 günle sınırlı olmak üzere peşin olarak
erken ödeyebilir. Erken ödeme halinde erken ödenen her gün için 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesine
göre erken ödeme indirimi hükümleri uygulanır. Ancak yapılan erken ödeme indirimi,
prime esas kazançtan indirilmez. Erken ödemede sigortalılık süresi, sigorta priminin
ait olduğu her ayın ilk gününden itibaren, prim ödeme gün sayısına dahil edilir.
Erken ödeme yapılan ve prim ödeme gün sayısına dahil edilmeyen sürede isteğe bağlı
sigortalılığın sona ermesi halinde, sigortalılık süresinden sayılmayan günlere ait
primler ilgililere iade edilir.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendine tabi sigortalılar için, genel sağlık sigortası primi ile kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları primlerini ayrı ayrı veya birlikte tahsil edilecek şekilde prim
ödeme tarihlerini veya dönemlerini belirlemeye Kurum yetkilidir.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların, her ay için otuz tam gün prim ödemesi zorunludur.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenler, çalıştırdığı sigortalıların primlerine
esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim
tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara
ekleyerek, en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öderler.


87 nci maddenin birinci fıkrasının (c), (d) ve (g) bentleri
ile 60 ıncı maddenin sekizinci ve onuncu fıkralarında belirtilen yükümlüler,
her aya ait primleri ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar Kuruma öderler.[162]


Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, gelir
vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamında sigortalı olarak tescil edilmiş olanların prim borçlarını, sattıkları
tarımsal ürün bedellerinden borç tutarını geçmemek şartıyla %1 ilâ %5 oranları arasında
olmak üzere kesinti yapılmak suretiyle tahsil etmeye Kurum yetkilidir.


Prim borçları katma değer vergisi iade alacağından mahsubu suretiyle
de ödenebilir. Bu takdirde katma değer vergisi iade hakkı sahibi kendisinin, mal
veya hizmet satın aldığı veya iştirak veya ortaklık ilişkisi içinde bulunduğu işverenlerin
prim borçları için de mahsup talep edebilir. Bu işverenlerin mahsup talebinde bulundukları
ayda muaccel olan prim borçlarının birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini izleyen
onbeş gün içinde mahsup suretiyle ödenmesi halinde, yasal süresi içinde ödendiği
kabul edilir. Ancak prim borçlarının katma değer vergisi iade alacağından mahsup
suretiyle ödenmesi talebinde bulunulduğu halde, süresinde mahsup edilemeyen veya
eksik mahsup edilen prim borçları için birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini
izleyen günden başlanarak gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır. Kurum, Maliye
Bakanlığının uygun görüşü ile bu uygulamadan faydalanacak işverenleri; iştigal konusu,
işletme türü ve işletme büyüklüğü itibarıyla belirlemeye ve lehine mahsup talebinde
bulunulan işverenlerin prim borcu ödeme süresini otuz günü aşmamak üzere uzatmaya
yetkilidir.


Kurum, prim ve her türlü alacaklarını, işverenlere olan borçlarından
mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye yetkilidir.


Primlerin özel ödeme şekilleri kullanılmak suretiyle ödenmesi
zorunluluğunu getirmeye ve primlerin yatırılacağı tahsilât kuruluşlarını belirlemeye
Kurum yetkilidir.


Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve
106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında
Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri
kullanır. (Ek cümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkanı, Kurumun 6183 sayılı
Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç
yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri
kanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş
borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında
uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularını belirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler:
28/11/2017-7061/87 md.) 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına
bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anılan maddenin birinci fıkrasına
göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara
mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler,
istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonra Maliye Bakanlığına
bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur.
Bu suretle yapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veya alacaklı tahsil
dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafından müştereken belirlenir.[163]


Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç
olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya
yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil
olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.


Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer
alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu
her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.[164]


Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların
çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir.
Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.


Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın
bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye
ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim
kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile
kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen
sorumludur.


Kurum, kamu idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle primlerin
farklı zamanlarda ödeme süresini belirlemeye yetkilidir. Prim alacaklarının tahsili
için muacceliyet tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde icra yoluna başvurmayan
Kurum yetkili personeli hakkında genel hükümlere göre kovuşturma yapılır.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/52 md.) Sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt,
kusur, hata veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmaması şartıyla, sigortalılarca ödenen
prim ve prime ilişkin borcun noksan tahakkuk ettirildiğinin Kurumca sonradan tespit
edilmesi hâlinde tespit edilen fark prime ilişkin borç aslına, tebliğ tarihinden
itibaren 89 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre gecikme cezası ve gecikme zammı
uygulanır.


(Ek fıkra: 18/5/2017-7020/16 md.) Kurum görev alanı kapsamındaki tebliğler,
bu Kanunun 99 uncu maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tebliğe elverişli elektronik
bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan
tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda
yapılmış sayılır. Kurum, elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili her türlü
teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik
adres kullanma zorunluluğu getirmeye, kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları
ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Kurum
tarafından yapılacak tebliğler, Maliye Bakanlığı ile yapılacak protokol çerçevesinde
213 sayılı Kanunun 107/A maddesi hükümlerine göre kurulan teknik altyapı kullanılarak
da elektronik ortamda yapılabilir. Bu şekilde yapılan tebligatlar, 99 uncu maddenin
ikinci fıkrası kapsamındaki bildirim yerine geçer.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile
iadesi gereken primler


MADDE
89- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/53 md.) Sigortalının
çalıştırıldığı işyeri aktif veya pasifi ile birlikte devralınır veya intikal ederse
ya da başka bir işyerine katılır veya birleşirse eski işverenin Kuruma olan prim
ile gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarından, aynı
zamanda yeni işveren de müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu hükme aykırı sözleşme
hükümleri Kuruma karşı geçersizdir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usûl ve esasları
belirlemeye Kurum yetkilidir.


Kurumun
prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmı
sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç aylık sürede her bir ay için %3 oranında
gecikme cezası uygulanarak artırılır. Ayrıca, her ay için bulunan tutarlara ödeme
süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar her ay için ayrı
ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası cinsinden
iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik
bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanır. Ancak, ödemenin yapıldığı ay için gecikme
zammı günlük hesaplanır. Cumhurbaşkanı, ilk üç ay için uygulanan gecikme cezası
oranını iki katına kadar artırmaya veya bu oranı %1 oranına kadar indirmeye, yeniden
kanunî oranına getirmeye ve uygulama tarihini belirlemeye yetkilidir. Dava ve icra
takibi açılmış olsa bile, prim ve diğer Kurum alacaklarının ödenmemiş kısmı için
gecikme cezası ve gecikme zammı tahsil edilir.[165][166]


Yanlış veya yersiz alınmış
olduğu tespit edilen primler, alındıkları tarihten on yıl geçmemiş ise, hisseleri
oranında işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara veya genel sağlık
sigortalılarına veya hak sahiplerine kanunî faizi ile birlikte geri verilir. Kanunî
faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından, iadenin yapıldığı
ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır. Ancak Borçlar Kanununun 65 inci maddesi
hükmü saklıdır.


Prim
iadesi nedeniyle sigortalıların, isteğe bağlı sigortalıların, genel sağlık sigortalılarının
aylık, gelir, ödenek ve sağlık hizmetlerinden yararlanma şartlarını yitirmeleri
durumunda, bu Kanuna göre ödenen aylık, gelir ve ödenekler ile sağlanan sağlık hizmetleri
durdurulur. Yanlış veya yersiz yapılan masraflar 96 ncı madde hükümlerine göre ilgililerden
geri alınır.


 


Prim ve idari
para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin
aranması[167][168]


MADDE 90- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/54
md.) Kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar
ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, kanunla kurulan kurum
ve kuruluşlar, ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların
adreslerini onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.


(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/54 md.) İşverenlerin hakedişleri,
Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir.
Kesin teminatları ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının
tespit edilmesinden sonra iade edilir. İşverenlerin, kamu idareleri ile döner sermayeli
kuruluşlar, bankalar ve kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar nezdindeki her çeşit
alacak, teminat ve hakedişleri üzerinde işçi ücreti alacakları hariç olmak üzere
yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Kurum alacaklarını karşılayacak
kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.


(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/54 md.) Hakedişlerin
mahsubu ve ödenmesi ile teminatların prim ve idari para cezası borçlarına karşılık
tutulmasına ilişkin işlemlerin usûl ve esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle
tespit edilir.


(Değişik dördüncü fıkra: 17/4/2008-5754/54 md.) Valilikler, belediyeler, il
özel idareleri ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından, geçici iskân
veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce yapılan inşaat dolayısıyla, diğer
kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar
ve bankaların ise Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenecek işlemlerinde Kuruma borçlarının
bulunmadığına dair ilgililerden Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunludur.


Bu maddede belirtilen yükümlülükler
yerine getirilmeden hak ediş ödenmesi, kesin teminatın iade edilmesi veya geçici
iskân izin belgesi ve yapı kullanma izin belgesi verilmesi veya diğer işlemlerin
gerçekleştirilmesi hallerinde, ilgililer hakkında genel hükümlere göre idarî ve
cezaî işlem yapılır.


(Ek
fıkra: 17/4/2008-5754/54 md.) Ülke çapında uygulanan ve özel
bir izne veya belgeye dayanmayan genel düzenlemeler hariç olmak üzere, belirli bölgelere
veya sektörlere yönelik ya da kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen özel
belgelere veya izinlere dayalı olarak kamudan kaynak tahsis edilmesi şeklinde kanun,
kararname ve diğer mevzuatla sağlanan araştırma, geliştirme, üretim, yatırım, pazarlama
ve benzeri tüm aşamalarda uygulanan devlet yardımı, teşvik ve desteklerin, daha
önce başlayıp devam eden nakdi olmayanlar ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından
proje ve faaliyetleri karşılığında kamu kurum ve kuruluşlarına sağlananlar hariç
olmak üzere, verilmesinden önce işverenlerden Kuruma muaccel olmuş prim ve idari
para cezası borçlarının bulunmadığına veya tecil ve taksitlendirildiğine ya da yapılandırıldığına
dair belge ve bilgilerin istenmesi zorunludur. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/43 md.)
Devlet yardımı, teşvik ve desteklerden; işverenlerin muaccel prim ve idari para
cezası borçları kesilip Kuruma aktarıldıktan sonra, varsa kalan kısmı
üzerinden yararlanılabilir. Tecil ve takside bağlanmış ya da yapılandırılmış olan
borçlara ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden dolayı anlaşması bozulanlardan
veya bu sebepler dışında söz konusu yardım, teşvik ve desteklerden yararlanmaması
gerektiği sonradan anlaşılanlardan, yapılan devlet yardımı teşvik ve destek ödemeleri
ilgili mevzuat çerçevesinde müeyyideleri ile birlikte geri alınır. Bu fıkranın uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının görüşleri alınarak
Kurumca belirlenir.[169]


 


Afet ve diğer mücbir sebep
hâllerinde belgelerin verilme süresi ve primlerin ertelenmesi[170]


MADDE 91- (Değişik: 15/7/2016-6728/49 md.)


Yangın, su baskını, sel, kuraklık,
yer kayması, deprem gibi afetlerle ağır hastalık, ağır kaza, tutukluluk ve sabotaj
gibi nedenlerle ticari veya ekonomik kayıplara uğrayan işverenler, bu Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna
göre primlerini kendileri ödeyen sigortalılar, bu durumu belgelemeleri kaydıyla
vakanın veya afetin meydana geldiği tarihten itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları
ve prim ödeme aczine düştüklerinin, yapılacak inceleme sonucu anlaşılması hâlinde,
yukarıda belirtilen vaka veya afet tarihinden önce ödeme süresi dolmuş mevcut Kuruma
olan borçlar ile vaka veya afetin meydana geldiği tarihi takip eden üçüncü ayın
sonuna kadar tahakkuk edecek Kuruma olan borçları, vaka veya afetin meydana geldiği
tarihten itibaren bir yıla kadar Kurumca ertelenebilir.


Birinci fıkrada belirtilen
durumlar ile Bakanlık ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenen vaka, afet veya
mücbir sebep hâllerinde Kuruma verilmesi gereken her türlü bilgi ve belge ile yapılması
gereken başvuruların vakanın, afetin veya mücbir sebebin meydana geldiği tarihi
takip eden üç ay içinde Kuruma verilmesi veya yapılması hâlinde, süresinde verilmiş
veya yapılmış sayılır.


Yetkili makamlarca genel hayatı
etkilediğine dair karar verilen vaka, afet veya mücbir sebep hâllerinde, genel hayatın
etkilendiği bölge, il, ilçe veya mahalde doğrudan veya dolaylı olarak zarar gören
işverenlerle sigortalı ve hak sahiplerince bu Kanuna göre Kuruma verilmesi gereken
her türlü bilgi ve belge ile yapılması gereken başvuruların, ödenmesi gereken primlerin
ve diğer Kurum alacaklarının ödeme sürelerini bu Kanundaki sürelere bağlı olmaksızın,
genel hayatın etkilendiği bölge, il, ilçe veya mahaldeki şartları ve gelişmeleri
göz önünde tutarak belirlemeye ve ertelemeye Kurum yetkilidir.


Kuruma olan borçların ertelendiği
sürede zamanaşımı işlemez ve ertelenen kısmına gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmaz.


 


BEŞİNCİ KISIM


Ortak ve Çeşitli Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Ortak Hükümler


Sigortalılığın zorunlu
oluşu, sona ermesi ve sosyal güvenlik sicil numarası


MADDE 92- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/55
md.) Kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin
sigortalı ve genel sağlık sigortalısı olması, genel sağlık sigortası kapsamındaki
kişilerin ise genel sağlık sigortalısı olması zorunludur. Bu Kanunda yer alan sigorta
hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek
için sözleşmelere konulan hükümler geçersizdir.


Bu Kanuna göre alınacak sigorta
primleri ve idarî para cezalarının ödenmesi için, Kurumca işverene yapılacak bildirim
üzerine prim borçları ve idarî para cezaları ödenmezse, Kurumca düzenlenen prim
borcunu ve idarî para cezasını gösteren belgeler resmî dairelerin usulüne göre düzenledikleri
belgeler hükmündedir.


Sigortalılık, bu Kanunda sayılan
sigortalı sayılma şartlarının kaybedilmesi veya ölüm halinde sona erer.


Sigortalılar, isteğe bağlı
sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin; genel sağlık sigortalıları ve bunların
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tescil ve diğer tüm işlemlerinde sosyal güvenlik
sicil numarası olarak Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası, yabancı uyruklu
kişiler için ise İçişleri Bakanlığınca verilen kimlik
numarası kullanılır.[171]


 


Devir, temlik,
haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı[172]


MADDE 93- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/56
md.) Bu Kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin
gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik
edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken
alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu fıkraya göre haczi yasaklanan
gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati
bulunmaması halinde, icra müdürü tarafından reddedilir.[173]


(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/56 md.) Kurumun prim ve diğer alacakları
ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık
zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları; mahkeme kararı sonucunda
doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle
görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin
denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve
incelemelerden doğmuş ise bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma
intikal ettiği tarihten veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri
ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise
bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren, zamanaşımı on yıl olarak
uygulanır. Bu alacaklar için 89 uncu madde gereğince hesaplanacak gecikme cezası
ve gecikme zammı, 88 inci maddede belirtilen ödeme süresinin son gününü takip eden
günden itibaren uygulanır.


Bu Kanuna dayanılarak Kurumca
açılacak tazminat ve rücȗ davaları, on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı
tarihi; rücȗ konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf
ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren başlar.


Zamanaşımından sonra yapılan
ödemeler kabul edilir. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi
sigortalıların zamanaşımı nedeniyle prim ödenmeyen süreleri, sigortalılık süresinden
sayılmaz ve bu süreye ilişkin sigortalılık hak ve yükümlülükleri düşer.


 


Kontrol muayenesi


MADDE 94- Kurum yürütülen soruşturma kapsamıyla
sınırlı olmak üzere;


a) Sağlık hizmeti alan genel
sağlık sigortalısından veya bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, sağlık
hizmetinin gerçekten alınıp alınmadığını,


b) Sigortalının, isteğe bağlı
sigortalının veya bunların hak sahiplerinin malullük, iş göremezlik raporlarında
belirtilen rahatsızlıklarının mevcut olup olmadığını,


tespit amacıyla kontrol muayenesi
ve tetkik yaptırılmasını talep edebilir.


Malûllük, vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik
geliri bağlanmış sigortalılar, malullük durumlarında artma veya başka birinin sürekli
bakımına muhtaç olduğunu ileri sürerek aylık ve gelirlerinde değişiklik yapılmasını
isteyebilecekleri gibi; Kurum da harp malullüğü, vazife
malullüğü, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar
ile aylık veya gelir bağlanan ve çalışma gücünün en az %60’ını yitiren malûl çocukların
kontrol muayenesine tâbi tutulmasını talep edebilir.[174]


Kurumca yaptırılan kontrol
muayenesinde veya sigortalının isteği üzerine ya da işe alıştırma sonunda yapılan
muayenesinde yeniden tespit edilecek malullük durumuna göre, malullük aylığı veya
sürekli iş göremezlik geliri, yeni malullük durumuna esas tutulan raporun tarihini
takip eden ödeme dönemi başından başlanarak artırılır, azaltılır veya kesilir.


Çalışma gücünün en az %60’ını
yitiren malûl çocuklara bağlanmış bulunan gelir ve aylıklar, kontrol muayenesi sonunda
tespit edilecek malullük durumuna göre, rapor tarihinden sonraki ödeme dönemi başından
itibaren kesilir.


Kurumun yazılı bildiriminde
belirtilen tarihten sonraki ödeme dönemi başına kadar kabul edilebilir bir özrü
olmadığı halde kontrol muayenesini yaptırmayan sigortalının malullük aylığı veya
sürekli iş göremezlik geliri ile çalışma gücünün en az % 60’ını yitiren malûl çocukların
kendilerine bağlanmış olan gelir veya aylığı, kontrol muayenesi için belirtilen
tarihten sonraki ödeme dönemi başından itibaren kesilir.


Ancak, kontrol muayenesini
Kurumun yazılı bildiriminde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptıran
ve malullük veya sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tespit edilen sigortalının
veya aylık ya da gelir bağlanmış olan malûl çocuğun kesilen aylık veya geliri, kesildiği
tarihten başlanarak yeniden bağlanır.


Kontrol muayenesini Kurumun
yazılı bildiriminde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptıran ve malullük
veya sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tespit edilen sigortalının malullük
aylığı veya yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak geliri, gelir
veya aylık bağlanan çalışamayacak durumda malûl çocukların ise almakta oldukları
gelir veya aylık, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak yeniden bağlanır.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Sağlık raporlarının usûl
ve esaslarının belirlenmesi


MADDE 95- Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi
için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin
verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma
gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl
ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması
gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı
tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri
içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir.


Usûlüne uygun sağlık kurulu
raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt
dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük
derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte
kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin
usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca
verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca
karara bağlanır.[175]


Bu maddenin uygulamasına ilişkin
usûl ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.


 


Yersiz ödemelerin geri
alınması


MADDE 96- Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe
bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine,
genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla
veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;


a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından
doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede
yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,


b) Kurumun hatalı işlemlerinden
kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık
sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört
ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten
sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,[176]


itibaren hesaplanacak olan
kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından
mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.


Alacakların
yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî
faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri
kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda
da uygulanır.


Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan
kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile
birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle
uygulanır.


Yersiz ödemelerin tespiti
ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Zamanaşımı, hakkın düşmesi
ve avans


MADDE 97- Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,
iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve
ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten
itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar. (Mülga son cümle:
17/4/2008-5754/57 md.)[177]


Kuruma müracaat etmemenin
haklı bir sebebe dayandığını genel hükümlere göre ispat edenler hakkında, yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.


Kısa vadeli sigorta kollarından
ve ölüm sigortasından kazanılan diğer haklar, hakkın doğduğu tarihten itibaren beş
yıl içinde istenmezse düşer.


Bu Kanuna göre bağlanan gelir
ve aylıklarını tahakkuk ettirildiği tarihlerden itibaren aralıksız on iki ay sonuna
kadar tahsil etmeyenlerin gelir ve aylıkları, gelir ve aylık bağlanma şartlarının
devam edip etmediğinin tespiti amacıyla durdurulur.[178]


Genel sağlık sigortalısı ve
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacakları, hakkı doğuran olayın öğrenildiği tarihten
itibaren iki yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar, hakkı doğuran olay tarihinden
itibaren ise beş yıl sonunda düşer.


Sigortalılar ile bunların
hak sahiplerinin, genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin,
bu Kanunun uygulanması bakımından hak ettikleri alacaklarının süresi içinde ödenememesi
halinde, avans verilmesine Kurum yetkilidir.


(Değişik yedinci fıkra:
18/2/2009-5838/2 md.) Sağlık hizmeti sunucuları, sunmuş oldukları hizmetlere ilişkin bir ay içinde
düzenledikleri fatura ve eki belgeleri izleyen ayın onbeşine kadar Kuruma teslim
ederler. Fatura teslim tarihi; süresi içinde teslim edilen faturalar için teslim
edildiği ayın onbeşinci günü, süresi içinde teslim edilmeyen faturalar için ise
teslim edildiği ayı takip eden ayın onbeşinci günü olarak kabul edilir. Fatura bedelinin
tamamı, fatura teslim tarihinden itibaren, altmış gün içinde, sağlık hizmet sunucularına
avans olarak ödenir. Fatura ve eki belgeler, fatura teslim tarihinden itibaren üç
ay içinde incelenerek avans hesabı kapatılır. İnceleme süresinin takip eden mali
yıla sirayet etmesi durumunda, avans artıkları hakkında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi
ve Kontrol Kanununun 35 inci maddesindeki akreditiflere ilişkin hükümler uygulanır.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/57 md.) 66 ncı
madde gereği sağlanan sağlık hizmetlerinin bedelleri için, yurt dışında bulunan
sağlık hizmet sunucusunun talebi halinde, sağlık hizmetinin sunumundan önce de avans
ödenebilir.


 


Ücretlerden kesinti yapılmaması, özel sigortalara ilişkin hükümler
ve sosyal güvenlik sözleşmelerinin yürütülmesi


MADDE
98- İşveren, sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası için kendisine düşen
yükümlülükler nedeniyle, sigortalıların ücretlerinden kesinti yapamaz. Bu Kanunda
hüküm bulunmayan hallerde özel sigortalara ilişkin hükümler, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasında dikkate alınmaz.


Bu Kanun
gereğince sağlık hizmetlerinden yararlananların ödemekle yükümlü oldukları katılım
payları, özel sigorta şirketleri tarafından teminat veya ödeme konusu yapılamaz.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/58
md.) Yıllık
veya daha uzun süreli tamamlayıcı veya destekleyici özel sağlık sigortalarına ilişkin
usûl ve esaslar Kurumun uygun görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.


Uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmeleri kapsamında yapılacak her türlü işlemler ve hesaplaşmalar, Kurum tarafından
yürütülür. İlgili sözleşmelerde irtibat kurumuna yapılan atıflar, Kuruma yapılmış
sayılır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Sosyal
güvenlikle ilgili düzenlemeler, bildirimler ve yurt dışından başvuru[179]


MADDE 99- Sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri
ile ilgili yapılacak her türlü kanunî düzenlemeler bu Kanunda yapılır.


Bu Kanun gereğince yapılacak
bildirimler hakkında, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri
uygulanır.


(Ek
fıkra:20/7/2025-7555/26 md.) Bu Kanun ve bu Kanunla mülga kanunlar ile sosyal güvenliğe
dair diğer kanunlar kapsamında Kuruma yapılması öngörülen başvurulardan
Bakanlıkça uygun görülenler yurt dışında çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlik
veya ataşelikleri vasıtasıyla alınabilir.


(Ek
fıkra:20/7/2025-7555/26 md.) Yurt dışından hangi başvuruların alınacağına, başvuruların
alınmasına, Kuruma iletilmesine ve başvurulara dair diğer işlemlere ilişkin
usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.


 


Bilgi ve belge isteme hakkı,
bilgi ve belgelerin Kuruma verilme usûlü


MADDE 100- (Değişik: 17/4/2008-5754/59 md.)


5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli
kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler doğrudan, münferit olarak bilgi ve
belge istenmesi hariç olmak üzere kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar
ise Kurumla yapılacak protokoller çerçevesinde, Devletin güvenliği ve temel dış
yararlarına karşı ağır sonuçlar doğuracak hâller ile özel hayat ve aile hayatının
gizliliği ve savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla özel kanunlardaki
yasaklayıcı ve sınırlayıcı hükümler dikkate alınmaksızın gizli dahi olsa Kurum tarafından
kişilerin sosyal güvenliğinin sağlanması, 6183 sayılı Kanuna göre Kurum alacaklarının
takip ve tahsili ile bu Kanun kapsamında verilen diğer görevler ile sınırlı olmak
üzere istenecek her türlü bilgi ve belgeyi sürekli ve/veya belli aralıklarla vermeye,
bilgilerin elektronik ortamda görüntülenmesini sağlamaya, görüntülenen bu bilgilerin
güvenliğini sağlamaya, muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü belge ile vermek
zorunda oldukları bilgilere ilişkin mikrofiş, mikrofilm, manyetik teyp, disket ve
benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir
hale getirmek için gerekli tüm sistem ve şifreleri incelemek için ibraz etmeye mecburdurlar.



Bu madde kapsamında ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar Kurumun belirleyeceği
süre içerisinde söz konusu talebe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle
yükümlüdürler.


(Değişik birinci cümle: 15/2/2018-7099/19 md.) Kurum, bu Kanun gereği verilecek her türlü
belge veya bilginin internet, elektronik ve benzeri ortamda gönderilmesi hususunda,
gerçek veya tüzel kişiler ile yazılı sözleşme ile yetki verilmiş gerçek veya tüzel
kişilere izin vermeye, bu kişileri aracı kılmaya veya zorunlu tutmaya, Kuruma verilmesi
gereken her türlü belge, bildirge ve taahhütnamenin, gerçek ve tüzel kişiler ile
tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara verilmesini mecbur kılmaya, söz konusu
belgeleri diğer kamu idarelerine ait formlarla birleştirmeye ve bu belgeleri kamu
idarelerinin elektronik bilgi işlem ortamından almaya, bu kişilere yapılacak bildirimleri
Kuruma verilmiş saymaya, bu Kanunun uygulaması ile ilgili işveren, sigortalı ve
diğer kurum, kuruluş ve kişilerin talepleri üzerine veya re’sen düzenleyeceği her
türlü bilgi ve belgeyi bilgi işlem ortamında oluşturmaya, bu şekilde hazırlanacak
olan bilgi ve belgelerin sadece internet ve benzeri iletişim ortamından ilgili kişilere
verilmesini kararlaştırmaya yetkilidir. Elektronik ortamda
hazırlanacak bilgi ve belgeler adli ve idari makamlar nezdinde resmi belge olarak
geçerlidir.[180]


Belge veya bilgileri internet, elektronik ve benzeri ortamda göndermekle
zorunlu tutulan gerçek ve tüzel kişilerin, Kurumun bilgi işlem sistemlerinin herhangi
bir nedenle hizmet dışı kalması sonucu belge ve bilgiyi, bu Kanunda öngörülen sürenin
son gününde Kuruma gönderememesi ve muhteviyatı primleri de yasal süresi içinde
ödeyememesi halinde, sorunların ortadan kalktığı tarihi takip eden beşinci işgününün
sonuna kadar belge veya bilgiyi gönderir ve muhteviyatı primleri de aynı sürede
Kuruma öder ise bu yükümlülükleri Kanunda öngörülen sürede yerine getirmiş kabul
edilir.


(Ek fıkra: 18/2/2009-5838/3 md.) Üçüncü
fıkra hükümleri çerçevesinde yetkilendirilen kamu idaresi, yetkilendirildiği hususlarla
sınırlı olarak kendi mevzuatında yer alan yetkileri kullanabilir.


(Ek fıkra: 25/6/2009-5917/41 md.) Kurum, genel sağlık sigortalılarının bakmakla
yükümlü oldukları kişilerin genel sağlık sigortasından yararlanmalarına esas bilgilerinin,
sağlayacağı elektronik alt yapı üzerinden girilmesini kamu idarelerinden, işverenlerden
ve bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılardan
isteme yetkisine sahiptir. Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10)
numaralı bendinde belirtilen şartlara uygun olarak veya Kurumca belirlenecek sürede
bilgi girişlerini yapmayanlar hakkında bu Kanunun 102 nci maddesine göre idari para
cezası uygulanır.


Bu maddenin uygulanması ile ilgili usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Uyuşmazlıkların çözüm yeri


MADDE
101- Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.


 


ALTINCI KISIM


İdarî Para
Cezaları ve Fesih Hükümleri


Kurumca verilecek idarî
para cezaları


MADDE 102- (Değişik: 17/4/2008-5754/60 md.)


Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda
belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun;



a) 1) 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi,
bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usȗle uygun
vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu
tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari
ücret tutarında idari para cezası uygulanır.


2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin,
mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan
tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları
gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner
sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar
hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası
uygulanır.


3) İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin
karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden,
diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar,
döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu
bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin
anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir
sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.


b) 11 inci maddesinde belirtilen bildirgeyi, Kurumca belirlenen
şekle ve usȗle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri
ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya
bu Kanunda belirtilen süre içinde Kuruma vermeyenlere;


1) Kamu idareleri ile bilânço esasına göre defter tutmak zorunda
olanlar için asgari ücretin üç katı tutarında,


2) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin
iki katı tutarında,


3) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için bir aylık asgari ücret
tutarında,


idari para cezası uygulanır.


c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca
verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler
ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu
halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her
bir fiil için;


1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını
geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin
beşte biri tutarında,


2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını
geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari
ücretin sekizde biri tutarında,


3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca
re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla
her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı
tutarında,


4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş
memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca
kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde
ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum
ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma
bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde,
belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği
dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında,


idari para cezası uygulanır.


d) 59 uncu maddesi uyarınca Kurumun defter ve belge incelemeye
yetkili denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından veya 59 uncu
maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci malî müşavirler ile
yeminli malî müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden, Kuruma bildirilmediği
tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği her bir ay için, aylık asgari
ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.


e) 86 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüğü Kurumca yapılan
yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine
getirmeyenlere;


1) Bilânço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için,
aylık asgari ücretin oniki katı tutarında,


2) Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar
için, aylık asgari ücretin altı katı tutarında,


3) Defter tutmakla yükümlü değil iseler, asgari ücretin üç katı
tutarında,


4) Tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi
nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla; defter ve belgelerin
tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte; kanunî tasdik süresi geçtikten
sonra tasdik ettirilmiş olan defterlerin tasdik tarihinden önceki kısmı, işçilikle
ilgili giderlerin işlenmemiş olduğu tespit edilen defterler, sigorta primleri hesabına
esas tutulan kazançların kesin olarak tespitine imkân vermeyecek şekilde usulsüz
veya noksan tutulmuş defterler, herhangi bir ay için sigorta primleri hesabına esas
tutulması gereken kazançların ve kazançlarla ilgili ödemelerin (sigorta primine
esas kazancın ödemeye bağlı olduğu durumlar dahil) o ayın dahil bulunduğu hesap
dönemine ait defterlere işlenmemiş olması halinde, o aya ait defter kayıtları geçerli
sayılmaz ve bu geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için, aylık
asgari ücretin yarısı tutarında; kullanılmaya başlanmadan önce tasdik ettirilmesi
zorunlu olduğu halde tasdiksiz tutulmuş olan defterler geçerli sayılmaz ve tutmakla
yükümlü bulunulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1) ve (2) numaralı alt
bentlerine göre; Vergi Usûl Kanunu gereğince bilanço esasına göre defter tutulması
gerekirken işletme hesabı esasına göre tutulmuş defterler geçerli sayılmaz ve bu
bendin (1) numaralı alt bendine göre,


5) İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda;
işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı,
sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının
ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması
zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden
makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları
geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin
yarısı tutarında,


idari para cezası uygulanır. İbraz süresi geçirildikten sonra
incelemeye sunulan ve tümünün veya bir bölümünün geçersiz olduğu tespit edilen defter
ve belgeler yönünden, ayrıca geçersizlik fiilleri için idari para cezası uygulanmaz,
sadece tutulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1), (2) ve (3) numaralı alt
bentlerine göre idari para cezası uygulanır.


f) 85 inci maddesinin beşinci fıkrasında
(…)[181] belirtilen yükümlülükleri belirtilen
sürede yerine getirmeyenlere, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para
cezası uygulanır.


g) 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 9
uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler için aynı maddenin
üçüncü fıkrasında, 47 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 90 ıncı maddenin birinci
fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel
kişilere, aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. 8 inci maddesinin
yedinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kamu idareleri ile
bankalara sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası
uygulanır.


h) 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bildirim yükümlülüğünü
yasal süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurlukları ile aynı maddenin
altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen
kurum ve kuruluşlara yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık
asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.


I) Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının;


l) Bu Kanunun uygulanmasından doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine
getirmeleri sırasında işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili
diğer kişiler görevlerini yapmasına engel olamazlar; engel olanlar hakkında eylemleri
başka bir suç oluştursa dahi, asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası
uygulanır.


2) Görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenler,
sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişiler fiil daha ağır bir
cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde Türk Ceza Kanununun 265
inci maddesinin ikinci fıkrasına göre cezalandırılır. Bu suçu işleyenler hakkında
ayrıca asgari ücretin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.


i) Kurum tarafından bu Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında Kurum
tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın
vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş
kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında, aylık asgari ücretin
beş katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında
idari para cezası uygulanır. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/45 md.) Ancak 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik
ödeneği ödemelerinde 100 üncü maddeye istinaden Kurumca işverenlerden istenilen
bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde
sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri, hiç yapılmaması halinde ise sigortalı
başına aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır.


(Ek paragraf: 4/4/2015-6645/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında bulunan sigortalıların hizmet bilgilerinin 100 üncü madde kapsamında
Kurumca oluşturulan yazılım programına bilgi girişi yapması gereken işyerlerince,
Kurumca belirlenen süre içinde elektronik ortamda Kuruma hiç gönderilmemesi hâlinde
sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin beşte biri, geç gönderilmesi hâlinde
ise sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin onda biri tutarında, idari para cezası
uygulanır. Ancak, idari para cezası ilgili yılın aralık ayında geçerli olan brüt
asgari ücretin yirmi dört katını geçemez.


j) (Ek:
18/2/2009-5838/4 md.; Değişik: 1/3/2012-6283/3 md.) 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim
ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin
başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen
şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri
ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında,
bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter
ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak
kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri
tutarında idari para cezası uygulanır.


k) (Ek: 25/6/2009-5917/42 md.) 100 üncü maddesinin altıncı fıkrasına
göre genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait bilgi
girişlerini süresinde yapmayanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olmayanlara ait
bilgi girişi yapanlara asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır.


l) (Ek: 13/2/2011-6111/45 md.) Ek 6 ncı maddesine göre
yapılması gereken bildirim veya kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde,
her bir fiil için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.


m) (Ek: 15/7/2016-6728/51
md.) Kurumun prim tahakkukuna ve sigortalıların sosyal güvenlik haklarına dayanak
teşkil eden bu Kanunun 86 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca verilmesi gereken
beyannamedeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği,
eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için;


1) Beyannamenin asıl olması
hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı
sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,


2) Beyannamenin
ek olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek
beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,


3) Ek beyannamenin, 86 ncı
maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca resen düzenlenmesi durumunda, aylık
asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı
sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,


4) Beyannamenin
mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan
tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince
yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner
sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya
eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan
sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,
işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her
bir işyeri için,


a) Kamu idareleri ile 213
sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar
hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret
tutarında,


b) Diğer defterleri tutmak
zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına
yarım asgari ücret tutarında,


c) Defter tutmakla yükümlü
olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin
üçte biri tutarında,


ç) Beyannamedeki
her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik
bildirildiğinin anlaşılması hâlinde ise beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup
olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari
ücretin onda birinden az, iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas
kazanç tutarında,


idari para cezası uygulanır.


n) (Ek: 15/7/2016-6728/51 md.) Muhtasar ve prim
hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek
adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek
üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin
onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.


(Değişik ikinci fıkra:
17/1/2012-6270/11 md.) Mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrol
ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin
denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim
ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler
hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce
kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak
tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, bu
maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerinde öngörülen cezalar
dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır. (Ek üç cümle: 16/5/2018-7144/16
md.) Kurumca, birinci fıkrada belirtilen bildirge, beyanname, belge veya defterlere
istinaden sigortalıların ve çalışma gün sayılarının eksiksiz bildirilmesi şartıyla
bildirilen prime esas kazanç tutarında, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin
üçte birini geçmeyecek ve %1’ini aşmayacak şekilde eksiklik tespit edilmesi durumunda,
eksikliğin on beş gün içinde düzeltilmesi için ilgiliye yazılı ihtar verilir. Bu
süre sonunda tespit edilen eksik tutarın Kuruma bildirilmemesi halinde birinci fıkranın
ilgili hükümlerine göre idari para cezası verilir. Eksikliğin işverence tespit edilmesi
durumunda bu süre; bildirge, beyanname, belge veya defterlerin Kuruma verilmesinden
itibaren on beş gündür.


İdarî para cezası uygulanması 8 inci, 9 uncu, 11 inci ve 86 ncı
maddelerde belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.[182]


İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır
veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca
itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde
yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış
olması halinde, idari para cezası kesinleşir.


İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna
başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde,
bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna
başvurma hakkını etkilemez. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 28/11/2013
tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı ile.) (…)


Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları,
89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil edilir.


İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı
süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.


İdarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.


 


İdarî yaptırımlar ve fesih



MADDE 103- (Değişik: 17/4/2008-5754/61 md.)


Kurumca yapılan inceleme neticesinde;


a) Sağlık hizmeti sunulmadığı halde sağlık hizmetini fatura ettiği,


b) Faturayı veya faturaya dayanak oluşturan
belgeleri, gerçeğe aykırı olarak düzenlediği,


c) 64 üncü madde gereğince kapsam dışı tutulan sağlık hizmetlerini,
kapsam içinde olan sağlık hizmetleri gibi gösterdiği,


d) Sağlık hizmetlerine hak kazanmayan kişilere, sağlık hizmeti
sunarak Kuruma fatura ettiği,


e) 73 üncü madde gereğince belirlenen tavanın üzerinde ilave ücret
aldığı,


tespit edilen sağlık hizmeti sunucuları hakkında genel hükümlere
göre takip yapılır. Bu fiiller nedeniyle Kurumun yersiz ödediği tutar 96 ncı maddeye
göre geri alınır. Ayrıca bu fiilleri işleyen veya sağlık hizmeti satınalınmasına
ilişkin sözleşmelerde belirtilen hükümlere aykırı davrandığı tespit edilen sağlık
hizmeti sunucularının Kurum ile yaptıkları sözleşmeleri feshedilebilir ve Kurumca
belirlenecek süre içinde tekrar sözleşme yapılmaz.


71 inci maddede yer alan kimlik tespiti yükümlülüğünü yapmayan
ve bu nedenle bir başka kişiye sağlık hizmeti sunulması nedeniyle Kurumun zarara
uğramasına sebebiyet veren sağlık hizmeti sunucularından uğranılan zarar geri alınır.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/54 md.) Kurum müfettişlerince
yapılan inceleme veya soruşturma esnasında yapılan tespitlere bağlı olarak, oluşabilecek
Kurum alacağı tahsilinin riske gireceğinin öngörülmesi hâlinde, en az üç müfettişten
oluşan komisyonun uygun görüşü ve Rehberlik ve Teftiş Başkanının onayıyla altı ayı
geçmemek üzere, inceleme veya soruşturma sonuçlanıncaya kadar sağlık hizmeti sunucusunun
Kurum nezdindeki muaccel veya müeccel alacaklarının ödemesi, tahsili riske gireceği
öngörülen alacakla orantılı olarak durdurulabilir. Altı aylık süre içinde inceleme
veya soruşturma sonuçlanmaz ise durdurma kararı kendiliğinden kalkar ve bu tarihten
itibaren muaccel olan alacakları ödenmeye devam olunur. Altı aylık süre sonuna kadar
ödemesi durdurulan alacaklar ise inceleme veya soruşturma sonuçlanıncaya kadar ödenmez.
Ancak, sağlık hizmeti sunucusunun Kurum nezdindeki muaccel olan alacaklarının her
biri için 6183 sayılı Kanunun l0 uncu maddesinin birinci fıkrasının 2 nci ve 3 üncü
bentlerinde sayılanlar kapsamında teminat verilmesi hâlinde durdurma kararı bu kararı
uygulayan Kurum ünitesi tarafından kaldırılır ve Kurum nezdindeki alacakları ödenir.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/54 md.) Kurum tarafından sözleşmesi feshedilmiş
sağlık hizmeti sunucusuyla feshe neden olan fiillere bağlı olarak oluşan Kurum alacakları
tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz. Söz konusu
sağlık hizmeti sunucusunun devri hâlinde ise feshe neden olan Kurum alacakları tahsil
edilmeden ve en az bir yıllık fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu
ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlık hizmeti
sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/54 md.) 5237 sayılı Kanunda belirtilen ve Kurum
zararına neden olan nitelikli dolandırıcılık suçunun işlendiği kesinleşmiş mahkeme
kararıyla sabit görülmesi şartıyla; söz konusu fiillerin sağlık hizmeti sunucusunun
yöneticileri ve/veya ortakları tarafından işlendiği durumda aynı sağlık hizmeti
sunucusuyla veya bunların daha sonra yönetici ve/veya ortak olduğu sağlık hizmeti
sunucusuyla hiçbir şekilde sözleşme yapılmaz, bu fiillerin hekimler tarafından işlendiği
durumda ise ilgili hekimlerle en az üç yıl süre ile sözleşme yapılmaz. Kesinleşmiş
mahkeme kararının beklenmesi sağlık hizmeti satın alınmasına ilişkin sözleşmelerde
belirtilen fesih sürelerinin uygulanmasına engel olmaz.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/54 md.) 5237 sayılı Kanunda belirtilen nitelikli
dolandırıcılık fiillerini işleyen sağlık hizmeti sunucusu ve/veya ilgili hekimler
hakkında ruhsat iptali de dâhil olmak üzere gerekli tüm iş ve işlemler için keyfiyet
Sağlık Bakanlığına bildirilir. Nitelikli dolandırıcılık fiillerini işleyerek Kurum
zararına neden olmuş hekimlerden gelen muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri
en az üç yıl süre ile ödenmez.


 


YEDİNCİ KISIM


Yürürlükten Kaldırılan, Değiştirilen,
Son ve Geçici Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Değiştirilen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler


Diğer kanunlardaki atıflar


MADDE 104- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/62
md.) Bu Kanunla yürürlükten kaldırılmayan hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479
sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı ve
8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlara yapılan atıflar ile ilgili mevzuatında
emeklilik, malûllük, vazife malûllük ve sosyal sigorta haklarına, yardımlarına ve
yükümlülüklerine, iştirakçiliğe ve sigortalılığa, dul, yetim ve hak sahipliği şartlarına,
emekli ikramiyesine, ek ödemelere, sağlık hizmetleri veya tedavi bedellerinin ödenmesine
ilişkin yapılan atıflar bu Kanunun ilgili maddelerine yapılmış sayılır.


27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı
Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununda kadrosuzluk tazminatının ödenmesine ilişkin
T.C. Emekli Sandığına yapılmış olan atıf ile diğer kanunlarda T.C. Emekli Sandığına,
Sosyal Sigortalar Kurumuna, Bağ-Kur’a yapılmış atıflar Kuruma yapılmış sayılır.



 


Uygulanmayacak
hükümler[183]


MADDE 105- (Değişik: 17/4/2008-5754/63 md.)


21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi, 26/10/1990 tarihli
ve 3671 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile 10/7/1987 tarihli ve 285 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin onbirinci fıkrası hariç olmak üzere, diğer
kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.


 


Yürürlükten kaldırılan
hükümler


MADDE 106 – (Değişik: 17/4/2008-5754/64 md.)


1) 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun
142 ve 143 üncü, ek 36 ncı, geçici 20 nci, geçici 81 inci ve geçici 87 nci maddeleri
hariç diğer maddeleri,


2) 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer
Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 83, 84, geçici 10 uncu ve
ek geçici 6 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri,


3) 29/8/1977 tarihli ve 2108 sayılı Muhtar
Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasının 5 inci maddesi,


4) 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu,


5) 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun,


6) 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar
Kanununun 1 ilâ 5 inci, 13 ilâ 17 nci, 24 üncü, 33 üncü ve 35 inci maddeleri,[184]


7) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
107 nci, 209 uncu ve ek 22 nci maddeleri,


8) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununun 12 ilâ 19 uncu maddeleri, 23 üncü maddesi, 30 ilâ 39 uncu maddeleri,
41 ilâ 55 inci maddeleri, 57 ilâ 59 uncu maddeleri, 61 ilâ 64 üncü maddeleri, 66
ilâ 71 inci maddeleri, 72 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları, 73
ilâ 80 inci maddeleri, 82 ilâ 88 inci maddeleri, 90 ilâ 100 üncü maddeleri, 102
nci maddesi, 104 ilâ 124 üncü maddeleri, 127 ilâ 129 uncu maddeleri, 131 ilâ 135
inci maddeleri, ek 2 ilâ ek 4 üncü maddeleri, ek 8 ve ek 9 uncu maddeleri, ek 11
inci maddesi, ek 13 ilâ ek 19 uncu maddeleri, ek 21 ilâ ek 23 üncü maddeleri, ek
25 ilâ ek 27 nci maddeleri, ek 29 ve ek 30 uncu maddeleri, ek 31 inci maddesinin
(a) ve (b) bentleri, ek 32 ilâ ek 39 uncu maddeleri, ek 46 ila ek 49 uncu maddeleri,
ek 56 ve ek 57 nci maddeleri, ek 59 uncu maddesi, ek 67 ilâ ek 70 inci maddeleri,
ek 72 ilâ ek 76 ncı maddeleri, ek 78 inci maddesi, ek 80 inci maddesi, geçici 8
inci maddesi, geçici 15 inci maddesi, geçici 16 ncı maddesi, geçici 54 üncü, geçici
65 inci, geçici 85 inci, geçici 86 ncı, geçici 88 inci, geçici 96 ilâ geçici 98
inci, geçici 103 üncü, geçici 104 üncü, geçici 109 ilâ geçici 113 üncü, geçici 115
ilâ geçici 118 inci, geçici 120 nci, geçici 139 ilâ geçici 140 ıncı, geçici 146
ncı, geçici 147 nci, geçici 150 ilâ geçici 151 inci, geçici 153 üncü, geçici 157
nci, geçici 159 uncu, geçici 161 ilâ geçici 166 ncı, geçici 170 inci, geçici 171
inci, geçici 173 üncü, geçici 176 ncı, geçici 180 inci, geçici 182 ilâ geçici 186
ncı, geçici 190 ilâ geçici 192 nci, geçici 195 ilâ geçici 200 üncü, geçici 203 üncü,
geçici 204 üncü, geçici 207 nci ve geçici 208 inci, geçici 210 ilâ geçici 212 nci,
geçici 216 ncı, geçici 218 ilâ geçici 220 nci, ek geçici 1 inci, ek geçici 2 nci,
ek geçici 7 nci, ek geçici 8 inci, ek geçici 11 inci, ek geçici 19 uncu, ek geçici
20 nci, ek geçici 22 nci ve ek geçici 23 üncü maddeleri,


 9) 1/10/1992 tarihli ve 3841 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi,
24/11/1994 tarihli ve 4049 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi ve 13/6/2001 tarihli
ve 4677 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi,


10) 14/1/1988 tarihli ve 311 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri
ile İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
geçici 3 üncü maddesi,


11) 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun
50 nci maddesinin beşinci fıkrası ile altıncı fıkrasının ikinci cümlesi ve 56 ncı
maddesinin (c) fıkrası,


12) 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 186 ilâ
188 inci ve 191 inci maddeleri,


13) 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 201 ilâ
203 üncü maddeleri,


14) 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun
3 üncü maddesinin (d) bendi ile geçici 3 üncü maddesi,


15) 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin
Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 32 nci maddesindeki
“resmî ve özel sağlık kuruluşlarında ayakta ve yatarak tedavileri ile” ibaresi,


16) 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanununun
89 uncu maddesi,


17) 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri
ve Milli İstihbarat Teşkilâtı Kanununun 18 inci maddesi,


18) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun
21 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan “ve tedavi ettirilirler”
ile (g) bendinde yer alan “ve tedavileri yaptırılır” ibaresi,


19) 23/4/1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele
Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasında yer alan “ile yaralanan veya sakat kalanların tedavi giderleri”
ibaresi,


20) 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler
Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 10 uncu maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkraları,


21) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç,
Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 7 nci maddesi,


22) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması
Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası,


23) 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 18 inci
maddesinin (c) bendi ile 20 nci maddesi,


24) 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Kanunun 7 nci, 11 inci, geçici
1 ilâ geçici 4 üncü maddeleri ile aynı Kanunda geçen “döviz” ibareleri,


25) 22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi,


26) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 65 inci maddesinin
beşinci fıkrasında yer alan “Kısa çalışma ödeneği aldığı süre içinde işçinin hastalık
ve analık sigortasına ait primler İşsizlik Sigortası Fonu tarafından 2/3 oranında
Sosyal Sigortalar Kurumuna aktarılır. Bu primler, sigorta primlerinin hesabında
esas alınan en alt kazanç sınırı üzerinden hesaplanır.” Cümleleri,


27) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun geçici
23 üncü maddesi,


yürürlükten kaldırılmıştır.


18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanun 1/1/2012 tarihinde, 506 sayılı Kanunun ek 36 ncı ve geçici 20 nci maddeleri ise
bu Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen devir işlemlerinin tamamlanmasından
sonra yürürlükten kaldırılmıştır.[185]


 


Yönetmelikler


MADDE 107- Bu Kanunda bahsi geçen yönetmelikler
bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde çıkarılır. Kurum, bu
Kanunun diğer maddelerinin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasları yönetmelik ile
düzenleme yetkisine sahiptir.


 


Kuruma yapılan bazı bildirimlerin
yeterli sayılması


EK MADDE 1- (Ek: 18/2/2009-5838/5 md.)


İşverenler tarafından 8 inci,
9 uncu ve 11 inci maddelere göre Kuruma yapılan sigortalı ve işyerlerine ilişkin
bildirimler; 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki
Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi, 2821 sayılı Sendikalar Kanununun
62 nci maddesi, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesi ve 4857
sayılı İş Kanununun 3 üncü maddesi hükümleri uyarınca Bakanlık ile ilgili bölge
müdürlüklerine ve Türkiye İş Kurumuna yapılması gereken bildirimlerin yerine geçer.



Ticaret sicili memurluklarınca
işyeri tesciline ilişkin Kuruma yapılan bildirimlerin dışında, ayrıca Bakanlık ilgili
bölge müdürlüğüne bildirimde bulunulmaz.


Geçici
20 nci maddede belirtilen sandıklar, Kuruma devir tarihine kadar iştirakçilerinin
sandıkla ilgilerinin başlama ve sona ermesine ilişkin bildirimlerini en geç on gün
içinde Kuruma yaparlar.


Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.


 


EK MADDE 2- (Ek: 11/8/2009-5921/3 md.; Değişik:
31/5/2012-6322/32 md.)


Yatırımlarda Devlet
yardımları hakkında kararlar çerçevesinde düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında
gerçekleştirilecek yatırımlarla istihdam edilen sigortalılar için, 81 inci maddede
sayılan ve 82 nci madde uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden
hesaplanan sigorta primlerinin; işveren hisselerinin tamamına veya Cumhurbaşkanınca
istatistiki bölge birimleri sınıflandırması, kişi başına düşen milli gelir veya
sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri dikkate alınmak suretiyle belirlenen illerde
işveren hisseleri ile birlikte sigortalı hisselerinin tamamına kadar olan kısmı
Ekonomi Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Cumhurbaşkanı ayrıca Ekonomi Bakanlığınca
karşılanacak tutarın uygulama süresini, karşılama oranını ve kapsamını; yatırımın
sektörü, büyüklüğü ve bulunduğu illere göre farklılaştırmaya yetkilidir.[186]


Primlerin Ekonomi Bakanlığınca karşılanabilmesi için
işverenlerce, çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık
prim ve hizmet belgelerinin Kuruma, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin Maliye
Bakanlığına yasal süresi içerisinde (…)187
verilmesi ve Ekonomi Bakanlığınca karşılanmayan tutarın yasal süresi içinde ödenmiş
olması şarttır. [187]


Bu madde hükümleri, 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası
kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile sosyal güvenlik destek primine
tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.


Ekonomi Bakanlığınca karşılanan prim tutarları işverenler bakımından gelir
ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate
alınmaz. Bu Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde, çalıştırdığı kişileri
sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının
tespit edilmesi halinde işverenler bir yıl süreyle bu maddeyle sağlanan destek unsurlarından
yararlanamaz. Bu madde kapsamındaki teşvikten yersiz olarak faydalanıldığının tespiti
halinde işverenden yararlanılan teşvik tutarı gecikme zammı ve gecikme cezası ile
birlikte tahsil edilir. Ayrıca, işyerinde sigortalının fiilen çalışmadığı halde
bildirildiğinin tespit edilmesi halinde işveren hakkında Cumhuriyet başsavcılığına
suç duyurusunda bulunulur.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ekonomi Bakanlığı ile Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.


 


EK MADDE 3 – (Ek: 21/1/2010-5947/14 md.) (Mülga:26/7/2018-7146/12
md.)


 


EK MADDE 4- (Ek: 23/7/2010-6009/57 md.)


Kamu idarelerinde çalışanlardan bu Kanunun 66 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamına girenler için acil hallerle sınırlı olmak üzere sadece
kendilerinin, aynı fıkranın (b) bendi ile söz konusu maddenin sekizinci fıkrası
kapsamına girenlerin ise kendilerinin ve yurtdışında birlikte yaşadıkları bakmakla
yükümlü olduğu kişilerin kamu kurumları tarafından yurtdışında sağlık hizmetlerinden
yararlandırılması aşağıda belirtilen temel ilkelere göre yürütülür.


1) Eşlerin aylıksız izinli olması veya aylıksız izin süresini
borçlanması, bu Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına girenler açısından isteğe
bağlı iştirakçiliğin devam etmesi, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında eşin kendi
adına aylık veya gelir bağlanmış olması, bakmakla yükümlü olunan aile ferdi sıfatını
ortadan kaldırmaz.


2) Çocuklar için yetim aylığı bağlanmış olması bakmakla yükümlü
olunan aile ferdi sıfatını ortadan kaldırmaz.


3) Kamu kurumlarınca bedeli ödenecek sağlık hizmetlerinin kapsamı,
bu Kanunun 66 ncı maddesine göre Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından ödenen
sağlık hizmetleri ile sınırlıdır. Ancak, bulunulan ülke mevzuatı gereğince zorunlu
olarak yaptırılması gereken kontrol ve muayeneler ile aşı gibi Türkiye’de Sağlık
Bakanlığı tarafından doğrudan ve ücretsiz olarak yürütülmesi sebebiyle 66 ncı madde
kapsamında herhangi bir belirleme yapılmamış sağlık hizmetlerine ilişkin giderler
Türkiye’deki uygulamanın sınırlılıkları dahilinde ayrıca ödenir.


4) 68 inci maddede belirtilen tutar veya oranları geçmemek kaydıyla,
Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilecek tutar, oran ve
usule göre katılım payı alınır. Alınan katılım payları, ilgisine göre genel bütçeye
ya da ilgili kurum bütçesine gelir kaydedilir.


5) Tıbbi lüzum üzerine yaptırılan diş tedavileri sonucu doğan
giderler;


a) Diş çekimi, kanal tedavisi, diş dolguları ve travma sonucu
oluşan çene defektlerine yapılan cerrahi müdahalelerle, protez tamirlerine ait tedavi
bedelleri aynen,


b) Diğer diş tedavilerine ait giderler ise, bedeli ödenecek her
bir diş tedavisi kalemi için faturada yer alan tutarı geçmemek kaydıyla, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından aynı tedavi için tespit edilen birim fiyatların % 100
oranında artırılması suretiyle bulunacak miktar üzerinden,


ödenir.


6) Gözlük camı ve çerçeveye ilişkin tedavi bedeli, bedeli ödenebilecek
her bir kalem için faturada yer alan tutarı geçmemek kaydıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu
tarafından tespit edilen birim fiyatların %100 oranında artırılması suretiyle bulunacak
miktar üzerinden ödenir.


7) Sürekli görev yaptıkları memuriyet merkezinde tedavileri sağlanamadığı
için aynı ülke içinde başka bir yere tedavi amacıyla sevk edilenlerin, yurtdışı
gündeliklerine dair karar ekinde yer alan cetvelde belirlenen miktar kadar gündelik
ve fiilen kullandıkları taşıtlara ilişkin gider belgelendirilmiş olması kaydıyla
ödenir. Kendi araçlarını kullanmış olanlara yapılacak ödeme, o ülkede aynı yer için
geçerli olan genel ulaşım türü esas alınarak belirlenir.


8) Yurtdışında sağlık hizmetinden ve yol giderlerinden yararlanacak
olanların hastalanmaları halinde tedavilerinin sağlanabilmesi için, gerekli olması
halinde tedaviye mahalli usule göre lüzum gösterilmiş olması zorunludur.


9) Kamu kurumlarınca bedeli ödenecek tutarın yurtdışına transferi
halinde, yılın ilk günündeki kurlar esas alınır.


Kapsama dahil kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmasına ilişkin
usul ve esaslar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar, Maliye Bakanlığının
koordinatörlüğünde, Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı
ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından müştereken çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.


 


Tarım veya orman işlerinde hizmet
akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılığı


EK MADDE 5- (Ek: 13/2/2011-6111/51 md.)


4 üncü madde ile isteğe bağlı sigortalılık
hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan,
kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve
18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
olarak çalışanlar, örneği Kurumca hazırlanan ve Kurumca belirlenen ilgili muhtarlık,
birlik, kuruluş, il veya ilçe tarım müdürlükleri tarafından usulüne uygun olarak
düzenlenip onaylanmış belgeleri ile talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı
sayılırlar.


Bu madde kapsamındaki sigortalılık; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendi dâhil olmak üzere 4 üncü maddeye istinaden sigortalı
olarak çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihten, sigortalılıklarını
sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden, prim borcu bulunanlardan talepte
bulunanların primi ödenmiş son günden, gelir ya da aylık talebinde bulunanların
aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden ve ölen sigortalının ölüm tarihinden
itibaren sona erer.


Bu madde kapsamındaki sigortalıların 4 üncü madde kapsamında çalışmaları
halinde, bu madde kapsamındaki sigortalılıkları sona erer. 4 üncü madde kapsamındaki
çalışmanın sona ermesi halinde, bu madde kapsamındaki çalışmasının devam etmesi
kaydıyla çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren bu madde kapsamındaki
sigortalılıkları kendiliğinden başlar.


Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. Bunlar
hakkında bu Kanunun kısa vadeli sigorta kolları bakımından yalnızca iş kazası ve
meslek hastalığı sigortası, uzun vadeli sigorta kolları yönünden malullük, yaşlılık
ve ölüm sigortası ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.


Bu madde hükümlerine tabi sigortalıların iş kazası ve meslek hastalığı
sigorta kollarından sağlanan yardımlardan yararlanabilmeleri için iş kazasının olduğu
tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olmaları ve sigortalılıklarının sona ermemiş
olması, bu Kanuna göre iş kazası veya meslek hastalığından dolayı geçici iş göremezlik
ödeneği ödenmesi veya sürekli iş göremezlik geliri ya da malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortalarından aylık bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının
ödenmiş olması şartı aranır. İş kazası ve meslek hastalığı halinde durum, kendilerince
veya işverenlerince kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma da en geç üç iş günü içinde
bildirilir.


Bu madde kapsamındaki sigortalılar, 82 nci maddeye göre belirlenen
prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak kaydıyla sigortalı tarafından
belirlenen günlük kazancın otuz katının %35,5’i oranında prim öderler. Bunun %21’i
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, %12,5’i genel sağlık sigortası, %2’si iş
kazası ve meslek hastalıkları sigortası primidir.[188]


Bu madde kapsamındaki sigortalılar ve bakmakla yükümlü olduğu
kişilerin, genel sağlık sigortası hükümlerinden yararlanabilmesi için 67 nci maddede
sayılan diğer şartların yanı sıra sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihte 6183
sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirerek tecil ve taksitlendirmeleri
devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcunun bulunmaması
şarttır.


Bu madde kapsamındaki sigortalıların primlerinin yılda bir veya
birden fazla dönem halinde ödenmesini ve ödeme tarihlerini belirlemeye Kurum yetkilidir.


Bu madde kapsamındaki sigortalılar ile ilgili olarak bu maddede
aksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.


Kamu idarelerinin tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
olarak çalıştırılanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.


 


Bazı kısmi süreli çalışanların sigortalılıkları


EK MADDE 6- (Ek: 13/2/2011-6111/51 md.)


Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki
şehir içi toplu taşıma aracı işyerleri ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi
süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları
kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı
10 günden az olan kişilerin sigortalılıkları, bu madde kapsamında kendileri tarafından
30 gün üzerinden prim ödemeleri suretiyle sağlanır.


Bu madde kapsamında sigorta hak ve yükümlülükleri; kendilerince
veya kendilerini çalıştıranlar tarafından ya da çalışanların üye oldukları meslek
odası, birlik veya benzeri kuruluşlarca bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten itibaren
başlar, birinci fıkrada belirtilen şekildeki çalışma durumlarının son bulmasından
itibaren sona erer.


Bu madde kapsamındaki sigortalılar hakkında; malûllük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası ve istekleri halinde işsizlik sigortası
hükümleri uygulanır.


Bu sigortalılar, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas kazanç
alt ve üst sınırı arasında olmak üzere kendileri tarafından belirlenecek günlük
kazancın otuz katının %33,5’i oranında prim öderler. Bu prim oranının %21’i malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları, %12,5’i genel sağlık sigortası primidir. İşsizlik
sigortasına tabi olmayı isteyenlerin, sigortalı ve işveren hissesi oranındaki işsizlik
sigortası primini ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödememeleri halinde,
o aya ait işsizlik sigortası primini ödeme hakları düşer.[189]


Bu madde kapsamında ödenen primler, Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilir.
Ancak, ticari taksi ile dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarını
işleten kişilerin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1)
numaralı alt bendine tabi olmalarını gerektirecek nitelikte vergi mükellefi olmaları
halinde, bu kişiler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı olurlar.


Bu madde kapsamındaki sigortalılar ve bakmakla yükümlü olduğu
kişilerin, genel sağlık sigortası hükümlerinden yararlanabilmesi için 67 nci maddede
sayılan diğer şartların yanı sıra sağlık hizmeti sunucusuna başvurdukları tarihte
6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirerek tecil ve taksitlendirmeleri
devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcunun bulunmaması
şarttır.


Bu Kanun kapsamında tam süreli çalışma ile uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olan sigortalılar ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki
sigortalılar ve kendi sigortalılıklarından dolayı gelir veya aylık almakta olanlar,
birinci fıkrada belirtilen çalışma durumları nedeniyle ayrıca sigortalı olmazlar.


Kurum, bu madde kapsamındaki sigortalıların
bu Kanunun diğer hükümlerine göre uzun vadeli sigorta kollarına tabi olma durumlarını
dikkate alarak prim ödeme gün sayılarını ve prim ödeme sürelerini belirlemeye, bu
sigortalıları çalıştıranlara ve çalıştıranların bağlı olduğu meslek odası, birlik
veya benzeri kuruluşlara Kurumca belirlenecek süre içinde bu sigortalıların işe
başlama ve işten ayrılışlarını bildirmeleri, bu madde veya bu Kanunun uzun vadeli
sigorta kollarını ihtiva eden sigortalılık statüleri kapsamında sigortalılık kontrolünden
sonra çalıştırılmaları, çalıştırıldıkları süre içerisinde sigortalılıklarının devam
edip etmediği ve Kurumca verilecek sigortalılık belgelerinin periyodik kontrolünü
sağlama hususunda zorunluluk getirmeye yetkilidir.


Bu madde kapsamında bulunan sigortalıları çalıştıranlar ile çalışanların
üye olduğu meslek odası, birlik veya benzeri kuruluşlara bu madde uyarınca getirilecek
bildirim ve kontrol yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde 102 nci madde
uyarınca idari para cezası uygulanır.


Bu madde kapsamındaki sigortalılar ile ilgili olarak, bu maddede
aksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


EK MADDE
7- (Ek: 17/1/2012-6270/12 md.; Değişik: 2/7/2018-KHK-703/203
md.)


Cumhurbaşkanı
yardımcıları, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile bakanlığa atananlardan bu
görevleri sona erdiği halde, yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı bağlanmasına
hak kazanamayanların, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
kurmuş oldukları sigortalılık ilişkisi, bu görevlerinin sona erdiği tarihten itibaren
30 gün içinde Kuruma başvurmaları ve bu Kanuna göre uzun vadeli sigorta kolları
yönünden sigortalı olmayı gerektiren bir işte çalışmamaları halinde, Cumhurbaşkanı
yardımcılığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği veya bakanlık görevi sebebiyle
ödenen ödeneğin ilişkili olduğu dönemin bitimini izleyen ay başından başlamak üzere
4 yıl süreyle aynı kapsamda devam ettirilir ve ödenecek sigorta primi en yüksek
Devlet Memuru için Kanunun 80 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile belirlenen prime
esas kazancı üzerinden hesaplanır. Bu şekilde hesaplanan sigorta prim tutarları,
sigortalı payı da dâhil olmak üzere, Kurum tarafından üçer aylık dönemler itibarıyla
düzenlenecek fatura üzerine Cumhurbaşkanı yardımcıları için Cumhurbaşkanlığı; bakanlar
için görevlendirildikleri bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için
Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinden karşılanır. Yaşlılık aylığı bağlanması
için en erken yaşa göre tamamlanması gereken prim ödeme gün sayısını dolduranlar
için bu fıkra hükümlerine göre sigorta primi ödenmesine son verilir. (Ek cümle:
1/7/2022-7417/15 md.) Ancak, bu fıkra kapsamında yapılacak sigorta primi veya
emekli keseneği ile kurum karşılığı hesaplamalarında 9000 ek gösterge rakamı esas
alınır.


Cumhurbaşkanı
yardımcıları, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile bakanlığa atananlardan bu
görevleri sona erdiği halde, yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı bağlanmasına
hak kazanamayan ve uzun vadeli sigorta kolları yönünden sigortalı olmayı gerektiren
bir işte çalışanların ise birinci fıkraya göre belirlenecek sigorta primine esas
kazanç tutarı ile bu Kanunun 80 inci maddesi veya geçici 4 üncü maddesi uyarınca
fiilen çalıştığı iş için tespit olunan prime esas kazanç veya emeklilik keseneğine
esas aylığı arasındaki farka ilişkin sigortalı payı dâhil sigorta primleri ile emekli
keseneği ve kurum karşılığı farkları, birinci fıkraya göre belirlenecek süre ve
usuller esas alınarak Cumhurbaşkanı yardımcıları için Cumhurbaşkanlığı; bakanlar
için görevlendirildikleri bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için
Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinden ödenir.


Sigorta primlerinin, ilgisine göre Cumhurbaşkanlığı, Türkiye
Büyük Millet Meclisi veya görevlendirildiği bakanlık bütçesinden karşılanacağı süre
içerisinde Kanuna göre uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı olmayı gerektiren
bir işte çalışmakta iken bu çalışmaları sona erenler ise birinci fıkra hükümlerine
göre belirlenecek 4 yıllık süreyi aşmamak kaydıyla ve başvuru tarihinden itibaren
aynı usul ve esaslarla birinci fıkra hükmünden yararlandırılır.


Birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri, Cumhurbaşkanı yardımcılığı,
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği veya atandığı bakanlık görevi sona erdiği halde,
yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı bağlanmasına hak kazanamayanlardan, Kanunun
geçici 4 üncü maddesi kapsamına girenlerin, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa göre ödenmeye devam olunacak emekli kesenekleri ile kurum karşılıkları
hakkında da uygulanır.


4
yıl süreyle sigorta primlerinin veya emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının
ilgisine göre Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi veya görevlendirildiği
bakanlık bütçesinden karşılanmasına ilişkin uygulamadan bir dönemden fazla yararlanılamaz.



Bu
madde hükümlerine göre, sigorta primleri veya emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının
tamamı ilgisine göre Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi veya görevlendirildiği
bakanlık bütçesinden karşılanan süreler emekli ikramiyesinin hesabına esas sürenin
tespitinde dikkate alınmaz. Birinci fıkrada belirtilen 4 yıllık sürenin bitimine
rağmen yaşlılık aylığı veya emeklilik aylığı bağlanabilecek en erken yaş itibarıyla
tamamlanması için gerekli olan prim ödeme gün sayısını veya fiili hizmet süresini
tamamlamamış olanların kalan süreye ilişkin sigorta primine esas kazançları veya
emekli keseneğine esas aylık tutarları, birinci fıkraya göre belirlenecek tutardan
az olamaz.


Cumhurbaşkanı yardımcıları, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile bakanlığa
atananlardan bu görevleri sona erdiği halde, birinci fıkrada belirtilen 4 yıllık
süre sonunda da yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı bağlanmasına hak kazanamayanlardan,
uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışanların
veya isteğe bağlı sigortalı olanların sigorta primine esas kazançları veya emekli
keseneğine esas aylık tutarları da birinci fıkraya göre belirlenecek tutardan az
olamaz. Ayrıca bu tutar ile Kanunun 80 inci maddesi veya geçici 4 üncü maddesi uyarınca
fiilen çalıştığı iş için tespit olunan prime esas kazanç veya emeklilik keseneğine
esas aylık arasındaki farka ilişkin işveren payı veya kurum karşılığı farkı da kendileri
tarafından ödenir.


 


1479 sayılı Kanun ve mülga 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalıların
basamak tespiti


EK MADDE 8 – (Ek: 10/1/2013-6385/11 md.)


1479 sayılı Kanun ve mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında 1/10/2008 tarihinden
önce Kuruma kayıt ve tescili yapılan sigortalılardan, sigortalılık başlangıç veya
bitiş tarihi değişenlerin daha önceden tespit edilmiş gelir basamakları ve bu basamakların
yükselme tarihleri değiştirilmez. Bu sigortalılardan, tescil tarihi daha eski bir
tarihe alınanların eski tescil tarihi ile yeni tescil tarihi arasındaki sigortalılık
sürelerine ilişkin gelir basamağı, ilk defa tescil edildiği tarih itibarıyla seçtiği
veya intibak ettirildiği basamak olarak kabul edilir.


Bu sigortalıların diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçen hizmet
süreleri basamak tespitinde dikkate alınmaz.


 


Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı ve konut kapıcılığı[190]


EK MADDE 9 – (Ek: 10/9/2014-6552/55 md.)


Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan
ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma
gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan sigortalılar ile konut kapıcılığı işyerlerinde
çalıştırılan sigortalılar hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin hükümler uygulanır. Bunların bildirimi,
işverenler tarafından örneği Kurumca hazırlanan belgeyle en geç çalışmanın geçtiği
ayın sonuna kadar yapılır. Süresinde yapılmayan bildirim için işverene 102 nci maddenin
birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi hükmü uygulanır.[191]


Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından
çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre
hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanlar için ise, çalıştırıldıkları süreyle
orantılı olarak çalıştıranlarca 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük
kazanç alt sınırının %2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi
ödenir. Bu şekilde çalışanların sigortalılık tescili, çalışan ve çalıştıran imzalarını
da ihtiva eden ve en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar Kuruma verilmesi gereken
örneği Kurumca hazırlanacak belgenin Kuruma verilmesi ile sağlanır. Sigortalılık
başlangıcında bu belge üzerinde çalışma başlangıcına dair kayıtlı en eski tarih
esas alınır. Bunlar hakkında hastalık sigortası hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra kapsamına
girenler, adlarına ödenen priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar aynı
kazancın otuz katının %33,5 oranında prim ödeyebilir. Bunun %21’i malullük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları, %12,5'i genel sağlık sigortası primidir. Bu süre içinde ödenmeyen
primin ödenme hakkı düşer. Ödenen primler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalılık sayılır.[192]


İkinci fıkra kapsamındakileri çalıştıranlar bu Kanun uygulamasında işveren
sayılmaz. Sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kollarından sağlanan
yardımlardan yararlanabilmesi için iş kazasının olduğu tarihten en az on gün önce
tescil edilmiş olması ve sigortalılığının sona ermemiş olması, bu Kanuna göre iş
kazası veya meslek hastalığından dolayı geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi veya
sürekli iş göremezlik geliri ya da malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık
bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şarttır.
Bu sigortalılar ile ilgili iş kazası ve meslek hastalığı olaylarında Kanunun 21
inci maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin ikinci fıkrasındaki sigortalılar hakkında Kanunun 67 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanır.


Bu madde kapsamındaki sigortalılarla ilgili olarak prim oranları ve uygulanacak
sigorta kolları hariç olmak üzere, Kanundaki işveren yükümlülüklerini yeniden belirlemeye,
Kuruma verilmesi gereken bildirge ve belgeleri birleştirmeye, yapılacak bildirimlerin
ve primlerin ödenmesine ilişkin usul ve esasları tespite Kurum yetkilidir.


Bu madde kapsamındaki sigortalılarla ilgili olarak bu maddede aksine hüküm
bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.


 


EK MADDE 10 – (Ek: 4/4/2015-6645/49 md.)


Kurumla sözleşmeli
özel sağlık hizmeti sunucuları tarafından Kuruma bildirilen hekimlerden Kurumca
belirlenen yüzdelik oran içerisinde kalan ve sözleşme kapsamı branşlarda fiilen
hizmet sunan sağlık hizmet sunucusu bünyesindeki hekimlerle sınırlı olmak üzere,


a) İl Sağlık Müdürlüklerinden çalışma
izni almak suretiyle ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanuna aykırı olmayacak şekilde sözleşme ile çalıştırmış oldukları
hekimlerden aynı zamanda fatura karşılığı hizmet alımı yaparak,


b) Bir iş sözleşmesine tabi olmamakla
birlikte, İl Sağlık Müdürlüklerinden çalışma izni almak suretiyle ve 1219 sayılı
Kanuna aykırı olmayacak şekilde hekimlerden fatura karşılığı hizmet alımı yaparak,


genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilere
vermiş oldukları sağlık hizmetlerini Kurumca belirlenmiş usul ve esaslara uygun
olarak fatura etmeleri hâlinde, verilmiş olan sağlık hizmetlerinin bedeli Kurum
tarafından karşılanır.


Şirket ortağı olan veya mesleğini serbest
olarak icra eden hekimler ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan kişiler,
özel hukuk kişileri ve/veya vakıf üniversitelerine ait sağlık kurum ve kuruluşları
bünyesinde hizmet vermeleri hâlinde sözleşmelerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılır.
Ancak, bu maddenin yayımı tarihinden önce 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı olarak çalışılan sürelere ilişkin haklar saklıdır.


 


EK MADDE 11- (Ek: 29/1/2016-6663/30
md.)


4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, doğum
veya evlat edinmeye bağlı olarak ilgili mevzuatına göre yarım zamanlı çalışma hakkından
yararlanmaları nedeniyle mali hakları ile sosyal yardımları yarım ödenenlerin, bu
şekilde ödeme yapılan döneme ilişkin fiili hizmet süreleri ile prim ödeme gün sayıları
yarım olarak hesaplanır. Yarım zamanlı olarak çalışılmaya başlanan günü izleyen
ay başından itibaren normal zamanlı çalışılması hâlinde ödenmesi gereken sigorta
primine esas aylık kazanç ya da emekli keseneğine esas aylık tutarının yarısı üzerinden
sigorta primi veya emekli keseneği ödenir. Ancak, bunların genel sağlık sigortası
primi sigortalı ve işveren yükümlülüğünde herhangi bir değişiklik yapılmaksızın
sigorta primine esas aylık kazanç ya da emekli keseneğine esas aylık tutarının tamamı
üzerinden ödenir. Bu maddenin primlerin ve prim ödeme gün sayılarının yarım olarak
uygulanacağına dair hükümleri yarım zamanlı çalışanlardan ek 3 üncü madde uyarınca
ilave prim ödeyenler hakkında da uygulanır.


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendine tabi sigortalılardan ilgili mevzuatına göre yarım zamanlı çalışma hakkından
yararlanmaları nedeniyle mali hakları ile sosyal yardımları yarım ödenenlerin eksik
çalışılan süreleri, kendilerinin ya da hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları
hâlinde bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışanların 41 inci maddede belirtilen
esaslara göre, haklarında mülga hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulananların
ise müracaat ettikleri tarihteki emekli keseneğine esas aylık tutarına ilişkin tüm
unsurlar üzerinden güncel katsayılar ile kesenek ve karşılık oranlarına göre hesaplanan
borcu kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde ödemeleri şartıyla
hizmet sürelerine eklenir.


40 ıncı maddede yer alan tablonun
(13) ve (14) numaralı sıralarında, 49 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
sigortalıların yarım zamanlı olarak çalışılan sürelere ilişkin fiilî hizmet süresi
zammı ve itibari hizmet süresi yarısı kadar uygulanır. Emeklilikte ek gösterge ile
makam ve görev tazminatına hak kazanılmasında aranan süreler açısından bu şekilde
çalışılan dönemdeki hizmet süreleri de yarım olarak dikkate alınır.


 


EK MADDE 12- (Ek: 15/7/2016-6728/53 md.)


Aylık prim ve hizmet belgesinin muhtasar
ve prim hizmet beyannamesi adı altında muhtasar beyanname ile birleştirilerek Maliye
Bakanlığına verilmeye başlanıldığı tarihten önceki dönemlere ait yükümlülükler nedeniyle
verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgeleri Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenen
usul ve esaslar çerçevesinde Kuruma verilir.


 


EK MADDE 13- (Ek: 23/2/2017-6824/16 md.)


a) Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşlarının
Türkiye’de ikamet etmeyen ve 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü
Kanununun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilenlerin ana,
baba, eş ve çocukları,


b) 6735 sayılı Kanunun
16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilenlerden aynı Kanunun
13 üncü maddesi kapsamında olanlar ile bunların ana, baba, eş ve çocukları,


talep etmeleri hâlinde, talep tarihini
takip eden günden itibaren bu Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamında ikamet şartı aranmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılır.


Bu madde kapsamındaki genel sağlık sigortalıları
hakkında 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (10) numaralı bendi uygulanmaz.


Bu madde kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının
sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için, sağlık hizmet sunucusuna başvurdukları
tarihte 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirerek tecil
ve taksitlendirmeleri devam edenler hariç prim ve prime ilişkin her türlü borcunun
bulunmaması şarttır.


Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilenler
için 67 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen 30 gün prim ödeme
şartı 120 gün olarak uygulanır.


Bu madde kapsamındaki genel sağlık sigortalıları
ile ilgili olarak, bu maddede aksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili
hükümleri uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


EK MADDE 14- (Ek: 23/2/2017-6824/17 md.)


Mahkeme kararıyla veya yapılan kontrol
ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen
sigortalıyı fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işyerleri ilk tespitte bir ay süreyle,
ilk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde tekrar eden her bir tespit için ise
bir yıl süreyle bu Kanun, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu
ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununda yer alan sigorta primi teşvik, destek
ve indirimlerden yararlanamaz. Bu Kanun ve 3294 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanunda
bu maddeye aykırı olan hükümler uygulanmaz.


Bu madde hükümleri 4447 sayılı Kanunun
50 nci maddesinin beşinci fıkrası ve geçici 17 nci maddesi ile bu Kanunun geçici
71 inci maddesi; bildirilen sigortalıyı fiilen çalıştırmadığına yönelik tespitlerde
ise 4447 sayılı Kanunun geçici 10 uncu ve geçici 15 inci maddeleri ile 3294 sayılı
Kanunun Ek 5 inci maddesi hakkında uygulanmaz.


Beş kişiden fazla olmamak koşuluyla çalıştırılan
toplam sigortalı sayısının %1’ini aşmayan sayıda, çalıştırılanların sigortalı olarak
bildirilmediğinin veya bildirilen kişilerin fiilen çalışmadığının tespit edilmesi
hâlinde birinci fıkra hükümleri uygulanmaz.


Mahkeme kararıyla veya yapılan kontrol
ve denetimlerde çalıştırılanların sigortalı olarak bildirilmediğinin veya bildirilen
sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi nedeniyle bu Kanun, 3294 sayılı
Kanun ve 4447 sayılı Kanunda yer alan sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerden
ilgili Kanun hükümleri nedeniyle bir yıllık yararlanamama kapsamına giren ve bu
maddenin yürürlük tarihinde bu bir yıllık yararlanamama süresi devam eden işyerleriyle
ilgili olarak yararlanamamaya esas olan tespitler bu maddenin birinci fıkrası kapsamında
ilk tespit sayılır, ancak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerde
yararlanılmayan sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerden de yararlanılamaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Kurumca belirlenir.


 


EK MADDE 15 – (Ek: 17/4/2017-KHK-690/48 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/44
md.)


442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince güvenlik korucusu
olarak görevlendirilenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılır ve haklarında uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası
hükümleri uygulanır.


Güvenlik korucusu olarak göreve başlayanlar ile görevleri sona erenlerin sigortalı
işe giriş ve sigortalı işten ayrılış bildirgeleri, çalışmaya başladıkları tarihinden
itibaren bir ay içinde ilgili valiliklerce verilir. Bunların prime esas günlük kazançları
bu Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırıdır.
İlgili primlerin sigortalı ve işveren hissesinin tamamı valiliklerce ödenir.


Güvenlik korucularının veya valiliğin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar
ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün en az %60’ını veya
vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık
Kurulunca tespit edilen güvenlik korucuları malûl sayılır.


Güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken 55 yaşını dolduranlardan en az
15 yıl bu görevde bulunmuş olanlara yaşlılık aylığı bağlanır. Bu fıkra kapsamında
yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ayrıca terör suçlarından hüküm giymemiş olmak
şarttır. Hüküm giymeden önce aylık bağlanmış olması halinde ise bağlanan aylık kesilir.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla güvenlik korucusu olarak görevde
bulunanların valiliklerin talebi üzerine güvenlik korucusu olarak geçen ve bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmadığı süreleri
için müracaat tarihinde geçerli olan prime esas kazanç alt sınırı ve %32.5 oranı
üzerinden hesaplanacak prim tutarları, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde
valiliklerce ödenir. Bu süre içinde sigorta primlerinin ödenmemesi halinde bu Kanunun
89 uncu maddesi hükümleri uygulanarak primler tahsil olunur.


Bu maddenin yürürlük tarihinden önce görevi sona erenler ile bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla bu Kanun kapsamında emekli, yaşlılık veya malûllük aylığı
ya da 442 sayılı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesi veya 2330 sayılı Kanun kapsamında
aylık bağlanmış olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu madde kapsamındaki sigortalılarla ilgili olarak bu maddede aksine hüküm
bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır. Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Kurum yetkilidir.


 


EK MADDE 16 – (Ek: 21/3/2018-7103/69 md.)


Vakıflar tarafından kurulan
yükseköğretim kurumları, okul aile birlikleri ile bu Kanunun 73 üncü maddesine göre
Kurumun yurt içinde hizmet satın aldığı vakıf üniversiteleri ve özel sektör işyerleri;
bu Kanun, 4447 sayılı Kanun, 4857 sayılı Kanun, 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı
Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, 14/7/2004
tarihli ve 5225 sayılı Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu, 3294 sayılı
Kanun, 2828 sayılı Kanun ve diğer kanunlarda yer alan prim teşviki, destek ve indirimlerinden
yararlanır.


Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihe kadar olan dönemlerde vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim
kurumları, okul aile birlikleri ve bu Kanunun 73 üncü maddesine göre Kurumun yurt
içinde hizmet satın aldığı vakıf üniversiteleri ve özel sektör işyerleri tarafından,
bu Kanun, 4447 sayılı Kanun, 4857 sayılı Kanun, 5746 sayılı Kanun, 5225 sayılı Kanun,
3294 sayılı Kanun ve 2828 sayılı Kanun uyarınca yararlanılan prim teşviki, destek
ve indirimlerinden usulüne uygun olarak yararlanılmış sayılır.


Vakıflar tarafından kurulan
yükseköğretim kurumları ve okul aile birlikleri, ek 17 nci maddenin ikinci fıkrası
hükmü saklı kalmak kaydıyla, bu maddenin yürürlük tarihinden önceki dönemlere ilişkin
olmak üzere ilgili kanunlarla sağlanan prim teşvik, destek ve indirimlerinden geriye
yönelik olarak yararlanamaz ve yararlanılmış olan söz konusu teşvik, destek ve indirimler
değiştirilemez.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı,
Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınarak
Kurumca belirlenir.


 


EK MADDE 17 – (Ek: 21/3/2018-7103/70 md.)


(Değişik birinci fıkra:15/4/2021-7316/10
md.) Bu Kanun veya diğer kanunlarla sağlanan prim teşviki, destek ve indirimlerinden
yararlanılabileceği halde yararlanılmayan ay/dönemler için geriye yönelik prim teşviki,
destek ve indirimlerinden yararlanılamaz, yararlanılmış olan prim teşviki, destek
ve indirimler başka bir prim teşviki, destek ve indirim ile değiştirilemez.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlere ilişkin olmak üzere
tüm şartları sağladığı halde bu Kanun veya diğer kanunlarla sağlanan prim teşviki,
destek ve indirimlerinden yararlanmamış işverenler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce yararlanılan prim teşviki, destek ve indirimlerin değiştirilmesine
yönelik talepte bulunan işverenler tarafından en son bu maddenin yürürlük tarihini
takip eden aybaşından itibaren bir ay içinde Kuruma başvurulması halinde, yararlanılmamış
olan prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanılabilir veya yararlanılmış
olan prim teşviki, destek ve indirimleri başka bir prim teşvik, destek ve indirimi
ile değiştirilebilir.


Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında talepte bulunan işverenlere iade edilecek
tutar, maddenin yürürlük tarihinden önce talepte bulunanlar için maddenin yürürlük
tarihini takip eden aybaşından, yürürlük tarihinden sonra talepte bulunanlar için
ise, talep tarihini takip eden aybaşından itibaren kanuni faiz esas alınmak suretiyle
hesaplanarak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden takvim yılı başından
başlayarak üç yıl içinde ödenir. Ödeme, öncelikle bu Kanunun 88 inci maddesinin
on dört ve on altıncı fıkralarına göre muaccel hale gelmiş prim ve her türlü borçlardan,
sonrasında ise ilgili kanunlar uyarınca yapılandırma veya taksitlendirme de dâhil
olmak üzere müeccel haldeki prim ve her türlü borçlarından mahsup yoluyla gerçekleştirilir.
Ancak, üç yıl sonunda ilgili kanunları gereği yapılandırılma veya taksitlendirilme
sebebiyle vadesi gelmemiş taksit ödemelerinden peşinen mahsup edilir. Kuruma borcu
bulunmayan işverenlere altı ayda bir eşit taksitlerle iade yapılır.


(İptal dördüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/2/2020 tarihli
ve E.: 2018/139, K.: 2020/12 sayılı Kararı ile.)


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye
Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınarak Kurumca
belirlenir.


 


EK MADDE 18- (Ek: 11/5/2018-7143/23 md.)


Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara,
bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alma şartıyla, Ramazan Bayramı ve
Kurban Bayramında 4.000’er TL tutarında bayram
ikramiyesi ödenir.[193][194][195][196][197]


Birinci fıkrada belirtilen ödemenin yapılmasında;


a) İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortasından sürekli iş göremezlik
geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi
oranı,


b) Hak sahiplerinin hisseleri oranı,


c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma
gücünü %50 oranının altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış
iken ölenlerden, ölümü iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olmayanların hak
sahiplerine, sigortalıya gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi
üzerinden hak sahiplerinin hisseleri oranı,


ç) Yabancı ülkelerle akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi
gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının,
sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına olan
oranı,


esas alınır.


Birden fazla dosyadan gelir ve aylık alanlara en fazla ödemeye imkân veren
bir dosya üzerinden ödeme yapılır.


Bu madde kapsamında yapılan ödemeler evlenme ödeneği hesabında dikkate alınmaz.


Bu madde kapsamında yapılan ödemelerden kesinti yapılamaz ve bu ödemeler haczedilemez.


Yersiz yapıldığı anlaşılan ödemeler, ilgilinin varsa almakta olduğu gelir
veya aylıklarından %25 oranında kesilmek suretiyle, yoksa genel hükümlere göre geri
alınır.


Bu madde kapsamında yapılacak ödemeleri karşılamak amacıyla gerekli olan tutar,
yazılı talebe istinaden ayrıca fatura aranmaksızın Hazinece Kuruma ödenir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar ile ödeme tarihlerini belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


EK
MADDE 19- (Ek: 17/1/2019-7161/42 md.) Bu Kanun veya bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen
aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamı dosya
bazında, 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca yapılacak
ek ödeme dâhil 20.000 Türk lirasından az olamaz. Ölüm sigortasından yapılan ödemeler
toplamı ise bu tutarın hak sahiplerinin hisseleri oranı esas alınarak tespit olunacak
tutarından az olamaz.[198][199][200][201][202][203][204][205][206][207]


Bu Kanun kapsamında hesaplanan
aylıklar, bu madde ile belirlenen tutardan düşükse aradaki fark Hazineden tahsil
edilir.


Uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmeleri gereğince bağlanan kısmi aylıklar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


 


EK MADDE 20 – (Ek:21/12/2021-7346/24 md.) (İptal
Madde: Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 Tarihli ve E: 2022/21, K: 2024/79 Sayılı
Kararı ile.)


 


EK MADDE 21- (Ek:1/7/2022-7417/17 md.)


Seçimler neticesinde
Belediye Başkanı görevinde bulunanlardan 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan ek 68 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olanların
bu Kanunun 27, 29, 47 ve geçici 2 nci maddelerine göre aylık başlangıç tarihi
itibariyle hesaplanan aylık tutarlarına, emsali belediye başkanının almakta
olduğu makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı tutarı
ayrıca ilave edilir. Bu fıkra kapsamında hesaplanan tutar, hak sahiplerinin
aylıklarına 34 üncü maddede belirlenen oranlara göre ilave edilir.


Birinci fıkra kapsamında
aylıklarına makam, temsil veya görev tazminatı eklenenler hakkında Kanunun
geçici 4 üncü maddesinin onbirinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce bu Kanun ile bu Kanun öncesinde yürürlükte bulunan
kanunların mülga hükümlerine göre aylık bağlananlardan, Kanunun geçici 4 üncü
maddesinin onbirinci fıkrası kapsamında olmayanlardan bu madde kapsamına
girenler de, maddenin yürürlük tarihini takip eden aybaşından itibaren bu
hükümlerden yararlandırılır ve bunlara geçmişe yönelik herhangi ödeme yapılmaz.


Bu madde kapsamında ödenen
tazminatlar ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
edilir.


 


EK MADDE 22- (Ek:1/7/2022-7417/18 md.)


Bakan yardımcılarından
5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ek 68 inci maddesine göre
makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil tazminatı ödenenler hariç olmak
üzere, söz konusu mülga ek 68 inci maddede belirtilen şartları haiz olanlara,
Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca bağlanan aylıklarına ilave olarak
bakan yardımcıları için belirlenen makam ve temsil tazminatı tutarı ayrıca
ilave edilir. Bu fıkra kapsamında hesaplanan tutar, hak sahiplerinin
aylıklarına 34 üncü maddede belirlenen oranlara göre ilave edilir. Mülga ek 68
inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen iki yıllık sürenin hesabında makam
tazminatına müstahak görevler ile sigortalı olup olmadıklarına bakılmaksızın
bakan yardımcısı olarak geçen sürelerin tamamı dikkate alınır.


 Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca aylık
bağlanan bakan yardımcıları da, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden
aybaşından itibaren, aynı usul ve esaslar çerçevesinde birinci fıkra hükmünden
yararlandırılır ve bunlara geçmişe dönük herhangi bir ödeme yapılmaz.


Bu madde kapsamında
ödenen tazminatlar ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden
tahsil edilir.


 


EK MADDE 23- (Ek:16/11/2022-7421/18 md.)


Kömür ve linyit
madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen
sigortalının; genel sağlık sigortası primi dâhil kendi sigortalılığı nedeniyle
prim ve prime ilişkin her türlü borçları terkin edilir ve ölüm tarihinde
sigortalıya ilişkin şartlar aranmaksızın hak sahiplerine aylık bağlanır. Bu
şekilde bağlanan aylıklara ilişkin primlerin eksik olan kısmı Hazine ve Maliye
Bakanlığınca Kuruma ödenir.


Gelir ve aylıkların
hesaplanması ile hak sahiplerine paylaştırılmasında sigortalının ölüm tarihinde
yürürlükte olan Kanun hükümleri esas alınır.


Birinci fıkra kapsamında
ölen sigortalının anne ve babasına gelir ve aylık bağlanmasında, 34 üncü maddenin
birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen her türlü kazanç ve irattan elde
etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer
çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya
aylık bağlanmamış olması şartları aranmaksızın gelir ve aylık bağlanır.


Bu maddenin yürürlük
tarihinden önce kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen
iş kazası sonucu vefat eden sigortalıların hak sahiplerinin bu madde kapsamında
yazılı istekte bulunması halinde gelir ve aylıkları, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihi takip eden ay başından başlatılır ve bağlanan gelir ve
aylıklar için geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz.


Birinci fıkrada
belirtilen nedenlerden dolayı ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi
ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, ilgili
mevzuatta aranan şartlara tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli
işçi kadrolarında istihdam edilir. İstihdam edilecek kişilerin Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca atama teklifi yapılır ve işçi kadrosu bulunmaması
halinde atama teklifi yapılması ile birlikte ilgili kurum ve kuruluşta sürekli
işçi kadrosu ihdas edilmiş ve bu kadroların boşalması halinde iptal edilmiş
sayılır. Bu fıkraya göre istihdam hakkından yararlanacak kişilerin tespiti, bu
kişilerde aranacak şartlar ve istihdama ilişkin diğer hususlar ile bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve
Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken tespit edilir.


 


EK MADDE 24- (Ek:4/12/2025-7566/25 md.)


Kurumdan gelir veya aylık
alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı
nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin
borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek
suretiyle tahsil edilir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Geçici ve Son Hükümler


Malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu ile 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi
olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, 1479
sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu
ve bu Kanunla mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi
olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kabul
edilir.


17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı,
17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı
kanunlara göre bağlanan veya hak kazanan; aylık, gelir ve diğer ödenekler ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ödenmekte olan ek ödemenin
verilmesine devam edilir. Bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle artırılması,
azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
ilgili kanun hükümleri uygulanır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 17/7/1964 tarihli
ve 506 sayılı ve 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı kanunlara göre ödenmekte olan sosyal
yardım zammı ile telafi edici ödeme tutarları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte
ödenen tutarlar esas alınarak, ilgililerin gelir ve aylıklarına ilâve edilerek ödenir.
Sosyal yardım zammının ilavesinde tamamı dağıtılacak şekilde, hak sahiplerinin gelir
ve aylıklardaki hisseleri esas alınır.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine
göre sigortalı sayılanlara ve bunların hak sahiplerine bağlanmış olan aylık ve gelirler,
55 inci maddenin ikinci fıkrasına göre artırılır.


506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlar kapsamında geçen
sigortalılık süresi fiili hizmet süresi ve prim ödeme gün sayısı, genel sağlık sigortasının
uygulanmasında gerekli olan sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayılarında dikkate
alınır.


 


Bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik
kanunlarına tâbi geçen çalışmalar için bağlanacak aylıkların hesabı


GEÇİCİ MADDE
2 – (Değişik: 17/4/2008-5754/68
md.)


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli
ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı kanunlara tabi
olanlara bağlanacak yaşlılık aylıkları aşağıdaki şekilde hesaplanır:


a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen
sürelerdeki prim ödeme gün sayılarına veya fiilî hizmet süresine ait aylık; bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önceki kanun hükümlerine göre, aylık talep tarihindeki
toplam prim ödeme gün sayısı veya fiilî hizmet süresi üzerinden, bu Kanunun yürürlük
tarihi itibarıyla hesaplanacak aylığının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki
prim ödeme gün sayısı veya fiilî hizmet süresi ile orantılı bölümü, aylık talep
tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile çarpılarak
hesaplanır.


b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen
sürelerdeki prim ödeme gün sayılarına ait aylığı, aylık talep tarihindeki toplam
prim ödeme gün sayısı üzerinden 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanacak aylığının,
bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadardır.
Ancak, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3600 prim gün sayısını doldurmamış
olan sigortalıların yaşlılık aylığı bağlama oranının hesabında, sigortalının Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen ve Kanunun yürürlük tarihinden önceki prim
gün sayısını 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için %3 oranı
esas alınır.


c) Aylık, (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanan kısmî aylıkların
toplamından oluşur. Aylıklar ayrıca 29 uncu maddenin son fıkrasına göre artırılarak
belirlenir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 17/7/1964 tarihli
ve 506 sayılı Kanunun geçici 82 nci maddesinin (a) bendine göre gösterge sistemi
içinde hesaplanacak kısmî aylıklara esas gösterge, sigortalıların ortalama yıllık
kazanç hesabına giren takvim yılı sayısı esas alınmak suretiyle hazırlanacak olan
gösterge ve üst gösterge tespit tabloları esas alınarak belirlenir.


Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar geçen sürelere ilişkin aylığın
hesabında esas alınan asgari aylık tutarı ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun
geçici 82 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen eski tam aylık tutarı,
toplam prim ödeme gün sayısı içinde bu Kanunun yürürlük tarihine kadar geçen prim
ödeme gün sayısının oranına tekabül eden tutar üzerinden esas alınır.


Yurt dışı hizmet borçlanması yapanların aylıkları da yukarıda
belirtilen fıkralara göre hesaplanır.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili
kanun hükümleri ile bu madde hükümlerine göre yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra
çalışmaya başlaması nedeniyle aylıkları kesilenlerden, işten ayrılarak yeniden yaşlılık
aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunanların yeni aylıkları, bu Kanunun 30
uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre hesaplanır.


Malûllük ve ölüm aylıkları, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için yukarıdaki fıkralarda belirtilen
hükümler, (b) bendi kapsamındaki sigortalılar için ise bu Kanunun yürürlük tarihinden
önceki hükümlere göre esas alınan süreler dikkate alınarak 27 nci veya 33 üncü madde
hükümlerine göre hesaplanır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
sigortalı veya iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylık
talebinde bulunanlardan, farklı sosyal güvenlik kurumlarına ya da bu Kanunda belirtilen
sigortalılık hallerinden birden fazlasına tabi olanlara aylık bağlanmasına esas
alınacak kanun, bu Kanunla mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit olunur
ve bunlar hakkında, bu Kanunun geçici maddelerindeki hükümler uygulanır. Ancak,
bunlardan bu Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına girmeyenlere 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanmaz. Bu Kanunla mülga 2829 sayılı Kanuna göre 5434 sayılı Kanun
hükümleri uygulanması gerekenlerden, bu Kanunun geçici 4 üncü maddesi
kapsamına girmeyenler için, bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri esas
alınır. (a) bendi hükümlerinin uygulamasına esas alınacak kanun, bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında geçen süreler hariç, bu Kanunla
mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir. Bu Kanuna tabi hizmetlerle
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklarda geçen hizmetlerin birleştirilmesinde
de bu fıkra hükümleri esas alınmak suretiyle bu Kanunla mülga 2829 sayılı Kanun
hükümleri uygulanır.


(Ek fıkra:9/1/2025-7538/12 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılardan 28 inci maddenin beşinci
fıkrasına göre aylık talebinde bulunanların Kanunun yürürlük tarihinden önceki
hizmet sürelerine ilişkin aylıklarının hesabında, birinci fıkranın (a) bendine
göre esas alınacak aylık bağlama oranı 506 sayılı Kanunun mülga 61 inci
maddesinin dördüncü fıkrası dikkate alınarak belirlenir.


 


Önceki mevzuat
hükümlerinin uygulanması[208]


GEÇİCİ MADDE 3- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanuna göre
çıkarılması gereken yönetmelikler ile diğer düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar,
mevcut tüzük ve yönetmelikler ile diğer düzenlemelerin, bu Kanuna aykırı olmayan
hükümleri uygulanmaya devam edilir.


 


5434 sayılı Kanuna ilişkin
geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 4- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli
ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler
ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek
ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe
bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi
olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer
ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları
müddetçe devam edilir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona
erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri
devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434
sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.


5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi
olarak çalışmaya başlayanlardan vazife malûllüğü kapsamına girenler hakkında, bu
Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasına göre işlem yapılır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/85
md.) 5434 sayılı Kanunun
mülga hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan malullüklerinin sürekli
olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen iştirakçiler yine aynı Kanunun 40
ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile özel kanunlarındaki yaş hadlerini doldurduğu
tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.


Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların
dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434
sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5
md.) Bu fıkra kapsamına
girenlerden 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsamında
bulunanların emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında, işgal ettikleri
kadrolar için ilgili mevzuatında belirlenen unsurlar esas alınır.


Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya
ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri
ayrıca dikkate alınır. (Ek cümle: 16/6/2010-5997/10 md.) (Değişik
cümle:9/1/2025-7538/13 md.) Ancak, bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d),
(e) ve (f) bentlerinde belirtilenlerden öğrenci olanların sigortalı
sayılmaları, yetim aylıklarının bağlanmamasını veya bağlanan yetim aylıklarının
kesilmesini gerektirmez. (Ek cümleler:9/1/2025-7538/13 md.) Bu madde
kapsamında aylık alan ya da hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylığa hak
kazanacak erkek çocuklar için 5434 sayılı Kanunun mülga 74 üncü maddesinin
altıncı fıkrası hükümleri uygulanmaz. Bu fıkranın ikinci ve üçüncü cümlesi
hükümleri bu Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamındaki yetimler hakkında da
ilgisine göre uygulanır.


(Ek fıkra:12/6/2024-7517/41 md.) 5434 sayılı Kanunun mülga 39 uncu
maddesi kapsamında olup, özel kanunları gereğince kadrosuzluk nedeniyle
emekliye sevk edilenlere, yaş şartı aranmaksızın kadın ve erkek 25 hizmet yılını
tamamlaması halinde emekli aylığı bağlanır ve bağlanan aylıklar, anılan
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde aranan yaş şartı tamamlanıncaya kadar,
ödenmesini takip eden iki ay içerisinde faturası karşılığında, bunları
çalıştıran kamu idarelerinden tahsil edilir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına
göre alınmış ve en az % 40 oranında engelli olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu
bulunanlar ile en az % 40 oranında doğuştan engelli olduklarını belgeleyenlerden
aylık talep tarihinde bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı olanlara; en az 5400 gün uzun vadeli sigorta kolları primi
bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde bu
madde hükümleri esas alınarak yaşlılık aylığı bağlanır. Ancak çalışmaya başladıktan
sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usulüne
uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum
Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;


a) %50 ilâ %59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760,


b) %40 ilâ %49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480,


gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla,
haklarında bu fıkra hükümleri uygulanır.[209]


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kamu
idarelerinde hizmet akdi ile veya sözleşmeli olarak çalışanlardan; ilgili kanunları
gereği 5434 sayılı Kanun ile ilgilendirilenler aynı statüde çalışmaya devam ettikleri
sürece, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre sigortalı
sayılırlar ve bunlar hakkında bu madde hükümleri uygulanır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanların kesenek ve karşılıkları,
fiili hizmet zammı ve itibari hizmet süresi karşılıkları ile %100 artış farkları
hakkında 5434 sayılı Kanunun bu Kanunun yürürlüğe girmeden önceki hükümleri uyarınca
işlem yapılır. (Değişik ikinci cümle: 31/7/2008-5797/3 md.) Geçici 12 nci maddenin
ikinci fıkrası uyarınca kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin
görevlerinin Kurum tarafından devralındığı tarihten itibaren, kamu idarelerince
bu kapsamdaki sigortalılar için her ay emekli keseneklerine esas aylıklarının %12’si
oranında ayrıca genel sağlık sigortası primi ödenir. Bunlar
için Kanunun 81 inci maddesinin (h) fıkrası uyarınca ödenecek ek karşılıkların hesabında,
genel sağlık sigortası primi tutarları dikkate alınmaz.


5434 sayılı Kanuna göre ödenen aylıklar ile bu madde kapsamında
bağlanacak aylıklar, memur maaş katsayılarındaki artışlara göre yükseltilir. Ayrıca
5434 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra barem, teşkilat, kadro ve sair
kanunlar ile aynı rütbe, kadro ve sair kanunlarda yapılacak değişiklikler sonucunda
aylık tutarlarında meydana gelecek yükselmeler, aynı rütbe, kadro unvanı ve dereceden
bağlanmış bulunan emeklilik, malullük ve vazife malullük aylıkları ile dul ve yetim
aylıkları hakkında da uygulanır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Polis Akademisi ile fakülte
ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına
okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile
(İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarihli ve E.:2021/35,
K.:2022/161 sayılı Kararı ile.)  4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında çalışmakta olanların, bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim süreleri,
istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde ilgisine
göre en az aylık alan polis veya komiser yardımcısının emekli keseneğine
esas unsurları üzerinden, bu sürelere ait sigortalı ve işveren hissesi priminin
tamamı borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan doğacak borç tutarının
tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde kendileri tarafından
ödenir. Ayrıca, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli fakülte,
yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim yaptıktan sonra
muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen başarılı öğrenim süreleri
de istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde en az aylık alan astsubay çavuşun
emekli keseneğine ait unsurlar üzerinden, bu fıkradaki esaslar dâhilinde borçlandırılarak
tahsil edilmek suretiyle hizmetten sayılır.


Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce, seçimler
neticesinde belediye başkanı olarak görev yapmış olup, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ek 68 inci maddesine
göre makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenenler
hariç olmak üzere, sosyal güvenlik kanunlarına göre emeklilik veya yaşlılık aylığı
almakta olanlardan; 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 39 uncu
maddesine göre aylık bağlanması şartlarını haiz olanlara, bu Kanunun yürürlük tarihinden
itibaren, bu kişilerden bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla 5434 sayılı Kanunun
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 39 uncu maddesine göre aylık bağlanması şartlarını
haiz olmayanlara ise bu şartları haiz oldukları tarihten itibaren 5434 sayılı Kanunun
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ek 68 inci maddesinde belirtilen şartlar da dikkate
alınarak, emsali belediye başkanının almakta olduğu makam tazminatı ve buna bağlı
olarak temsil veya görev tazminatı tutarı, almakta oldukları emeklilik veya yaşlılık
aylıklarına ilâve edilmek suretiyle ödenir. Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
seçimler neticesinde belediye başkanı olarak görev yapmış olup, bu Kanuna göre sigortalı
iken yaşlılık aylığı bağlananlardan; 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan 39 uncu maddesine göre aylık bağlanması şartlarını haiz olanlara bu Kanunun
geçici 2 nci ve geçici 4 üncü maddeleri hükümleri de dikkate alınarak bu fıkrada
belirtilen şartlar dahilinde söz konusu tazminatlar aylıklarına ilâve edilmek suretiyle
ödenir. Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce seçimler neticesinde belediye başkanı
olarak görev yapmış olanlardan ölenlerin bu Kanunun 32 nci maddesinde belirtilen
şartlara sahip olmaları halinde, 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
ek 68 inci maddesinde belirtilen şartlar da dikkate alınarak, hak sahiplerine bu
Kanunun 34 üncü, geçici 1 inci, geçici 2 nci ve geçici 4 üncü maddeleri hükümlerine
göre söz konusu tazminatlar bu Kanunun yürürlük tarihinden önce ölenler için bu
Kanunun yürürlük tarihinden itibaren, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra ölenler
için ise ölüm tarihinden itibaren ölüm aylıklarına eklenmek suretiyle ödenir. Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce seçimler neticesinde belediye başkanı olarak
görev yapmış olanlardan; malullük aylığı almakta olanlar ile malullük aylığına hak
kazanacaklar 5434 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 39 uncu maddesinde
belirtilen aylık bağlamaya ilişkin şartlar dikkate alınmaksızın yukarıda belirtilen
tazminat haklarından yararlandırılır. Bu fıkraya göre tazminat tutarları ödendikçe
Hazineden tahsil edilir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlere ait 5434
sayılı Kanundan kaynaklanan alacakların takip ve tahsil işlemleri 5434 sayılı Kanunun
bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili hükümlerine göre Kurumca sonuçlandırılır.
Ancak bunlardan bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Maliye Bakanlığının ilgili
birimleri tarafından takip ve tahsil işlemleri başlatılmış olanların işlemleri bunlar
tarafından sonuçlandırılır.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalıların borçlandığı, ihya ettiği hizmetleri ile birlikte bu Kanuna göre aylığa
hak kazanmaları ve müracaat etmeleri halinde, paranın ödendiği tarihi takip eden
ay başından itibaren kendilerine aylık bağlanır. Ancak emeklilik ikramiyesi ödenmiş
süreler emeklilik ikramiyesinde nazara alınmaz.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ölen, ancak bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre ölüm aylığının bağlanabilmesi
için yeterli prim ödeme gün sayısı olmayan sigortalının hak sahiplerinin, prim ödeme
gün sayısı bakımından bu Kanun hükümlerine göre ölüm aylığına hak kazanması halinde,
müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanacak aylıkları, bu Kanunun 32 nci, 34
üncü ve 37 nci maddelerine göre ödenir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanuna
göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalılığı bulunmayanların borçlandığı,
ihya ettiği hizmetleri ile birlikte bu Kanuna göre aylığa hak kazanmaları ve müracaat
etmeleri halinde, bu maddeye göre borçlandığı ve ihya ettiği hizmetlerine ait paranın
ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren kendilerine bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanarak aylık bağlanır. Hak sahipleri
hakkında bu fıkra hükmü uygulanmak suretiyle aylığa hak kazandıklarında hesaplanan
aylıkları, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerine göre ödenir. Ancak bu
süreler emeklilik ikramiyesinde nazara alınmaz.


Kesenek veya toptan ödemeleri zamanaşımına uğramış olması nedeniyle
hizmetleri tasfiye edilmiş olanların, tasfiye edilmiş süreleri bu Kanuna göre birleştirilecek
hizmetlerden kabul edilir.


Personel mevzuatına göre almış oldukları
disiplin cezası sonucu 23/4/1999 tarihi ile 14/2/2005 tarihleri arasında memuriyetleri
sona erenlerden, 22/6/2006 tarihli ve 5525 sayılı Kanun uyarınca haklarında verilmiş
disiplin cezaları bütün sonuçları ile ortadan kaldırılanların, bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren 30/6/2011 tarihine kadar Kuruma müracaatları halinde, görevlerinden
ayrıldıkları tarih ile göreve başladıkları tarih arasındaki prim veya kesenek ödenmemiş
süreleri, istekleri halinde, görevlerinden ayrıldıkları derece ve kademelerine prim
veya kesenek ödenmemiş veya borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına bir derece
ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere
tespit edilecek derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın
hesabına ait tüm unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı
ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek ve
karşılık oranları borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan doğacak borç
tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren 31/12/2014 tarihine kadar
kendileri tarafından eşit taksitlerle veya defaten ödenir.[210]


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/85
md.) İç güvenlik veya
istihbarat görevi ifa eden kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilen uçuş veya
dalış hizmetleri sırasında, uçuşun havadaki ve yerdeki veya dalgıçlığın çeşitli
sebep ve tesiri ile malul olanlar ile hayatını kaybedenler hakkında 5434 sayılı
Kanunun mülga 64 üncü maddesi hükümleri aynen uygulanır.


(Ek
fıkra:4/12/2025-7566/26 md.) 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hariç 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre yapılan borçlanma tutarları ile 926 sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi
kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinde geçmiş kabul edilen sürelere ait emekli
keseneği ve kurum karşılık tutarlarının hesaplanmasında kesenek ve karşılık
veya borçlanma oranı %45 olarak uygulanır.


 


Toptan ödeme ve ihya geçiş
hükümleri


GEÇİCİ MADDE 5- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalılar için bu Kanuna göre yapılacak toptan ödemelerin, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önceki hizmet sürelerine ait bölümü, bu Kanunla bazı
maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre bu Kanunun yürürlük
tarihi itibarıyla hesaplanarak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile toptan ödemenin
yapılmasına ilişkin yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için her yılın güncelleme
katsayısı ile çarpılarak bulunan tutar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki
süreler için bu Kanuna göre hesaplanan toptan ödeme tutarına ilâve edilerek ödenir.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalılar için bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce toptan
ödeme yapılarak tasfiye edilen hizmetlerin 31 inci, 36 ncı ve 41 inci maddelere
göre ihyasında veya borçlanılmasında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
bu Kanunla bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre hesaplanan
tutarı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile ihya talebine ilişkin yazılı istek
tarihi arasında geçen yıllar için, her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak
bulunan değeri dikkate alınır.


 


506 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 6- 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanuna
göre 1/4/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş
olanlar hakkında, bu Kanunun 38 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki sigortalılık
süresinin 18 yaşın doldurulduğu tarihten başlayacağına ilişkin hükmü uygulanmaz.


506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun mülga ek 24 üncü maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlarca, Kuruma ödenmeyen
sosyal yardım zamları, Hazine tarafından ilgili kurum ve kuruluşlardan tahsil edilmek
üzere Kuruma ödenir.


(Değişik
üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/69 md.) 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı
Kanun hükümlerine göre yapılmış olan işyeri tescilleri, bu Kanun hükümlerine göre
yapılmış sayılır.


506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun mülga 86 ncı maddesi hükmüne göre topluluk sigortasına tâbi olanların
ödedikleri iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve
ölüm sigortaları primleri genel sağlık sigortası dahil bu Kanuna göre ödenmiş sayılır.
Bu süreler yatırıldıkları sigorta kolları bakımından başlangıç süresi ve prim ödeme
gün sayısı olarak kabul edilir.


Bu Kanunun yürürlük tarihi
itibarıyla 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 86 ncı maddesine göre malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından topluluk sigortasına devam edenler, bu Kanunun
4 üncü maddesi kapsamında durumları değerlendirilerek, durumlarına uyan bent kapsamında
sigortalı sayılırlar. Bunların kendileri veya işverenleri tarafından verilmesi gereken
belgeler en geç üç ay içinde Kuruma verilmek zorundadır.


506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun mülga 96 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre Sosyal Sigortalar Kurumuna
devir olan sandıklardan 23/1/1968 tarihli ve 991 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine
göre bağlanmış emekli, adi malullük veya vazife malullük aylıkları ile 23/1/1968
tarihli ve 991 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre Kurumca
bağlanan aylıklarla dul ve yetim aylıkları (aylık alan tek kişi de olsa) toplamı,
net asgarî ücretin %70’inden aşağı olamaz.


Aylık bağlama şartları bakımından
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılarak
aylık bağlanacaklar için;


(Mülga: 17/4/2008-5754/69
md.)


b) (Değişik: 17/4/2008-5754/69 md.) 28 inci maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen 5400 günlük süre ilk defa;


1) 30/4/2008 tarihi ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı
sayılanlar için 4600 gün olarak,


2) 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise
her takvim yılı başında 4600 güne 100 gün eklenmek suretiyle 5400 günü geçmemek
üzere,


c) (Değişik:
17/4/2008-5754/69 md.) 28 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen 3960 günlük süre
ilk defa;


1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile 31/12/2008 tarihleri
arasında sigortalı sayılanlar için 3700 gün olarak,


2) 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise
her takvim yılı başında 3700 güne 100 gün eklenmek suretiyle 3960 günü geçmemek
üzere,


d) (Değişik:
17/4/2008-5754/69 md.) 28 inci maddenin beşinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen 4320
günlük süre ilk defa;


1) (Değişik:9/1/2025-7538/14 md.) 31/12/2008 (dahil)
tarihinden önce sigortalı sayılanlar için 3700 gün olarak,


2) 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise
her takvim yılı başında 3700 güne 100 gün eklenmek suretiyle 4320 günü geçmemek
üzere,


e) (Değişik:
17/4/2008-5754/69 md.) 28 inci maddenin beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen 4680
günlük süre ilk defa;


1) (Değişik:9/1/2025-7538/14 md.) 31/12/2008 (dahil)
tarihinden önce sigortalı sayılanlar için 4100 gün olarak,


2) 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise
her takvim yılı başında 4100 güne 100 gün eklenmek suretiyle 4680 günü geçmemek
üzere,


uygulanır.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/69 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce çalıştırılmak üzere bu ülkelere
götürülen Türk işçilerinden, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce sadece malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi topluluk sigortasına devam edenler ile isteğe
bağlı sigortalı olarak söz konusu ülkelere götürülmüş olan sigortalıların, bu Kanunun
5 inci maddesinin (g) bendi kapsamında sigortalılıkları bu Kanunun yürürlük tarihinden
itibaren üç ay içerisinde işverenlerince sağlanır ve buna ilişkin yükümlülükler
yerine getirilir.


 


506, 1479, 5434, 2925,
2926 sayılı kanunlara ilişkin ortak geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 7- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı,
2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga
17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile
17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara
tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı,
itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri
tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir.


Kanunun yürürlük tarihinden önce 24/6/1965 tarihli ve 635, 18/3/1986
tarihli ve 3269, 22/7/1965 tarihli ve 644, 1/11/1983 tarihli ve 2937, 25/3/1957
tarihli ve 6940 ve 26/10/1990 tarihli ve 3671 sayılı kanunlar ile 5434 sayılı Kanunun
32 nci maddesine göre fiili hizmet süresine müstehak görevlerde çalışanların bu
görevlerde geçirdikleri süreler bu Kanunun 40 ıncı maddesi gereğince aranan 3600
günün doldurulmasında nazara alınır. 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun ek
5 inci maddesinde sayılan itibari hizmet süresi kapsamında yer alıp bu Kanunun 40
ıncı maddesinde sayılmayan işlerde bu Kanunun yürürlük tarihinden önce geçen çalışma
sürelerinin bu maddenin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesinde 3600 gün
prim ödeme şartı aranmaz.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalıların borçlandıkları hizmetleri nedeniyle borçlanma tutarlarından ödenmeyen
kısmı var ise aylıklarından emekli keseneği oranında tahsil edilmeye devam edilir.



Aylıkların hesabında 41 inci maddeye ve 8/5/1985 tarihli ve 3201
sayılı Kanuna göre yapılan borçlanmaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önceki sürelere ait kazançları, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine
göre değerlendirilir. Ancak, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında bulunan sigortalılar için bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki
dönemlere ait sürelerin bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra borçlanılması halinde
de 41 inci madde ve 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. (Ek
cümle: 13/2/2011-6111/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
değerlendirilen 1/10/2008 tarihinden önceki yurt dışı borçlanma sürelerine göre
tespit edilen basamaklar, 2008 yılı Eylül ayında yürürlükte bulunan gelir tablosunda,
41 inci maddenin beşinci fıkrası hükmüne göre belirlenen prime esas aylık kazanca
yakın gelire karşılık gelen basamağı geçemez.


Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce birden fazla dosyadan
gelir veya aylık alınması durumunda bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra yeni dosyadan
gelir veya aylık alınmasına hak kazanılması durumunda yeni bağlanacak dosyadaki
gelir ve aylık miktarı da dahil olmak üzere mukayese yapılarak en düşük miktarlı
dosya kapsamdan çıkarılır.


Birinci fıkrada belirtilen kanunlar kapsamında zorunlu sigortalı
sayılanlar ile isteğe bağlı sigortalı olup sağlık sigortasından yararlananların
prim ödeme gün sayıları da genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının © bendine göre ilk defa sigortalı olanların sigortalılık başlangıç tarihinden
önceki süreleri, bu Kanunun 41 ve 46 ncı maddeleri, 5434 sayılı Kanunun ek 31 inci
maddesi ile 3201 sayılı Kanuna göre borçlandırılmaları halinde, sigortalılığın başlangıç
tarihinin geriye götürülmesini ve haklarında bu Kanunun geçici maddelerinin uygulanmasını
gerektirmez.


Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine
göre itibari hizmet süresine müstehak kadro ve görevlerde bulunanlardan bu Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin
itibari hizmet süreleri hakkında, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlerinin
uygulanmasına devam edilir.


30/4/2008 tarihinden sonra 506, 1479, 5434, 2925 ve 2926 sayılı
kanunlara göre ilk defa sigortalı veya iştirakçi olanlar hakkında bu Kanunun 28
inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır. Geçici 2 nci maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinin son cümlesi hükmü bunlar hakkında uygulanmaz.


(Ek fıkra: 17/1/2012-6270/13
md.) 24/7/2003
tarihli ve 4956 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile değişik, mülga 17/10/1983 tarihli
ve 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesi hükmü 2/8/2003 tarihi öncesi için de uygulanır.


 


1479 sayılı Kanuna ilişkin
geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 8- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi hariç diğer alt bentlerine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları
halde bu Kanunun yürürlük tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların
sigortalılık hak ve yükümlülüğü bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren başlar.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine
göre sigortalı sayılanların hak ve yükümlülüğü ise 7 nci maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine göre başlar.


Ancak, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin
(1) ve (3) numaralı alt bentlerine göre sigortalı sayılanlardan bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren sigortalılıkları başlatılanların, bu Kanunun yürürlük tarihi
ile 4/10/2000 tarihi arasında geçen vergi mükellefiyet süreleri bulunmak kaydıyla,
sigortalının bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde talepte bulunması
halinde, vergi mükellefiyet sürelerinin tamamı için 80 inci maddenin ikinci fıkrasının
(a) bendine göre talep tarihindeki prime esas kazancının %32’si üzerinden borçlanma
tutarı hesaplanır ve sigortalıya tebliğ edilir. Sigortalının kendisine tebliğ edilen
borçlanma tutarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 6 ay içinde ödemesi halinde,
bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Sigortalıya tebliğ edilen
borç tutarının bu süre içerisinde tam olarak ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık
süresi olarak değerlendirilmez ve ödenen tutar bu Kanunun 89 uncu maddesine göre
iade edilir.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 1479 sayılı Kanunun
53 üncü maddesi gereğince 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre başlatılmış olan
icra takipleri anılan Kanun hükümlerine göre takip edilerek sonuçlandırılır.


 


Emeklilik yaşına ilişkin
bazı geçiş hükümleri[211]


GEÇİCİ MADDE 9- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008
tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar; kadın ise 58, erkek ise 60
yaşını doldurmak ve 7000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş
olmak şartıyla veya kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 25 yıldan beri
sigortalı bulunmak ve en az 4500 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.


(Değişik fıkra:
17/4/2008-5754/70 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olup da
8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar kadın
ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması
veya kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını doldurması ve en az 15 tam yıl malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanırlar.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/70 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
© bendi kapsamında olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa
sigortalı sayılanlar kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta
primi ödemiş olması veya 61 yaşını doldurması ve en az 15 tam yıl malullük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları primi ödemesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanırlar.


17/10/1983 tarihli ve 2925
sayılı Kanun kapsamında sigortalı olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar;
kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve onbeş yıldan beri sigortalı olup
3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek şartıyla yaşlılık aylığından
yararlanırlar.


Bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce bazı hükümleri yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa
göre sigortalı sayılanlardan;


a) En az 20 yıldan beri Bakanlıkça
tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde
en az 5000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara
yazılı talepleri halinde 28 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki yaş şartları
aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanır.


b) En az 25 yıldan beri Bakanlıkça
tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde yeraltı münavebeli işlerinde
çalışan ve bu işlerde en az 4000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
ödeyen sigortalılara da 28 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki yaş şartları
aranmaksızın 8100 gün prim ödemiş sigortalılar gibi yaşlılık aylığı bağlanır.


c) 50 yaşını dolduran ve malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi çalışmalarının en az 1800 gününü Bakanlıkça
tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçirmiş olan sigortalılara da
birinci fıkrada belirtilen diğer şartlarla yaşlılık aylığı bağlanır.


(Değişik fıkra:
17/4/2008-5754/70 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce beşinci fıkrada belirtilen
işlerde çalışmaya başlayan sigortalıların, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya
sonra bu işlerde geçen çalışmalarının en az 1800 gün olması halinde bu çalışmalarının
dörtte biri toplam prim ödeme gün sayılarına ilave edilir. Bunlar için malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, sigortalının prime esas kazancının %23’üdür.
Bunun % 9’u sigortalı hissesi, % 14’ü de işveren hissesidir. Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra ilk defa maden işyerlerinin yeraltı veya yeraltı münavebeli
işlerde çalışmaya başlayanlar hakkında, bu Kanunun fiili hizmet zammı süresine ait
hükümleri uygulanır.


 


506 sayılı Kanunun malullük ve engellilik hükümlerine ilişkin geçiş hükümleri[212][213]


GEÇİCİ MADDE 10- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında olup bu Kanunun yürürlük tarihinden önce ilk defa sigortalı olanlardan,
sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık
veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılar,
yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600
gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık
aylığından yararlanırlar.


(Mülga ikinci fıkra:9/1/2025-7538/15
md.)


(Değişik üçüncü
fıkra:9/1/2025-7538/15 md.) Engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanarak yaşlılık aylığı
bağlananların aylıklarının ödenmesine devam edilir. Bunlar hakkında 28 inci
maddenin beşinci fıkrası ile 94 üncü madde hükümleri uygulanır.


Birinci (…)[214]
fıkraya göre bağlanan aylıkların aylık bağlama oranı, 5400 gün üzerinden hesaplanan
orandan az olamaz.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/71
md.) Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce, malullük durumlarının tespiti için talepte bulunan
ve bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra malûl olduklarına karar verilenler hakkında
506 ve 2925 sayılı kanunlardaki diğer şartları da taşımaları halinde anılan kanunlara
göre malullük aylığı bağlanır.


55 inci maddenin
dördüncü fıkrasındaki malullük
aylığı alt sınırı ile 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki ölüm aylığı alt sınırı
17/10/1983 tarihli ve 2925 ve bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı
Kanunlara göre bağlanacak malullük ve ölüm aylıklarında, aynı kanunlar gereği bağlanan
yaşlılık aylığı ile kıyaslanarak uygulanır.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/71
md.) 1/1/2000
tarihinden itibaren sigortalı olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce malullük
aylığı bağlanması için tahsis talebinde bulunan sigortalılar ile ölen sigortalıların
hak sahiplerine 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunla bağlanan aylıklar, 506 sayılı
Kanunun geçici 89 uncu maddesinde belirtilen alt sınır aylığı esas alınarak aylık
başlangıç tarihi itibariyle yeniden hesaplanır. Oluşacak farklar bu maddenin yürürlük
tarihinden itibaren dört ay içerisinde ilgililere ödenir.


Yukarıdaki
fıkrada belirtilen alt sınır aylıklarının hesabında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun mülga 92 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen yarım aylıklar
ile aynı Kanunun mülga 96 ncı maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre alt sınır
aylığı uygulanmayan aylıklar ile sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince bağlanan
kısmî aylıklar dikkate alınmaz.


(Mülga son fıkra: 17/4/2008-5754/71
md.)


 


Sigortalı tesciline, sigorta
sicil numarasına ve dış temsilciliklerdeki görevlilere ilişkin geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 11- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/72
md.) Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce mevcut sosyal
güvenlik kurumlarında tescili yapılan sigortalılar ve ilk defa tescili yapılacak
sigortalılar ile bunların hak sahipleri için ortak bilgi bankası oluşturulur. Bu
sigortalılar ile sisteme yeni katılacak sigortalıların tescilinde, Türkiye Cumhuriyeti
kimlik numaraları sosyal güvenlik sicil numarası olarak esas alınır.


Sigortalıların eski sigorta
sicil numaraları, bu Kanuna göre tescil edilecekleri tarihe kadar kullanılmaya devam
edilir.


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin
(b) bendi kapsamında olan sigortalıların, bu Kanunun 17 nci maddesine göre hesaplanacak
günlük kazançlarında; bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki sürelere ait prime
esas kazanç hesabında dikkate alınan unsurlar, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki
sürelere ait prime esas kazanç hesabında da dikkate alınır.[215]


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/72
md.) Hizmet
akdiyle çalışan sigortalılar için Kanunun 17 nci maddesi gereğince tespit edilecek
günlük kazanç hesabına esas üç aylık dönemdeki kazançları Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce olanların son takvim ayı itibarıyla gelirlerinin hesaplanmasında bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte dış temsilciliklerde görevli sigortalı veya genel sağlık sigortalısı personelden,
temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet iznini veya bu devletin vatandaşlığını
da haiz olanlar, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerindeki hükümler saklı kalmak
üzere ve Dışişleri Bakanlığının olumlu görüşünün alınması şartıyla bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumları ile irtibatlandırılabilirler.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/72
md.) Bu Kanun
yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre iştirakçi çalıştıran
ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra da 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri çalıştırmaya devam eden kamu idareleri
11 inci madde uyarınca işyeri bildirgesini Kurumca belirlenecek sürede vermek zorundadırlar.
İşyeri bildirgesinin Kurumca belirlenecek süre içinde verilmemesi durumunda, 102
nci maddenin (b) bendi gereğince idari para cezası uygulanır.


 


Genel sağlık sigortası
geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 12- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


Bu Kanunun uygulamasında sağlık hizmeti sunucularının sigortalılık
kontrolü ve diğer provizyon işlemlerini elektronik ortamda yapmaya başlaması için
gerekli altyapının kurulmasına kadar, sağlık bilgilerinin yazılı olarak tutulmasına
başlanır ve sağlık belgesinin veya sağlık karnesinin Kurumca verilmesine devam edilir.


Kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına
ilişkin görevleri, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler çerçevesinde
ilgili kayıt ve işlemler Kurum tarafından devralınan tarihe kadar devam eder. Devir süreci 1/1/2012 tarihine kadar tamamlanır.[216]


Kişilerin yürürlükten kaldırılan kanun hükümleri gereğince hak
ettikleri sağlık hizmetleri, bu Kanun hükümleri gereğince kapsama alınmamış ise
tedavi tamamlanıncaya kadar yürürlükten kaldırılan kanun hükümlerine göre Kurumca
sağlanmaya devam edilir. 67 nci madde gereği hesaplanan 30 günün hesabında kişilerin
lehine olan durum uygulanır. Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu
kişilerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlayan, ancak, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra faturalandırılan tedavi giderleri Kurum tarafından
karşılanır.


Bu Kanunun yürürlük tarihinden 1/1/2012 tarihine kadar bu Kanunun
60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendi uygulanmaz.
Bu sürede, 18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanun kapsamında yeşil kart verilen
ve verilecek kişiler durumlarında değişiklik olmaması kaydıyla başka bir işleme
gerek kalmaksızın bu Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin
(1) numaralı alt bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır. 3816 sayılı
Kanun kapsamında yeşil kart almak için müracaat etmekle birlikte, 3816 sayılı Kanun
hükümlerine göre tespit edilen aile içindeki kişi başına düşen gelir payının aylık
tutarı; asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu tespit edilen kişiler
için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz
günlük tutarının üçte biri, asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar olduğu
tespit edilen kişiler için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç
alt sınırının otuz günlük tutarı; asgari ücretin iki katından fazla olduğu tespit
edilen kişiler için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz günlük tutarının iki katı prime esas asgari kazanç tutarı olarak
esas alınır. (Ek cümle: 16/6/2010-5997/8 md.) 1/1/2012 tarihine kadar
bu Kanunun uygulanmasında Kurumca talep edilen aile içindeki kişi başına düşen gelir
tutarlarının tespiti kararları, gerekli araştırma ve inceleme yapıldıktan sonra,
il ve ilçe idare kurulları tarafından verilir.[217]


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) ve (g) bentleri gereğince
sigortalı sayılanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1/1/2012 tarihine
kadar bildirimlerini yapmak zorundadır. Bu süre içinde, 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (d) ve (g) bentleri gereğince genel sağlık sigortalısı sayılanlardan;
tescil talebi olmayanların 18 yaşından küçük çocuklarının sağlık hizmetlerinden
yararlandırılması halinde bu kişiler Kurumca tescil edildikleri tarih itibarıyla genel sağlık sigortalısı
olurlar. Ancak, aile hekimliği uygulamasına başlanan illerde,
bu kişiler bu süreye bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişi olarak Kurumca tescil edildikleri tarih itibarıyla kapsama alınır.[218][219]


Aile hekimleri tarafından başlatılan sevk zincirine uygun olarak
alınan sağlık hizmetlerinde 68 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen katılım
payları, üç yıl süreyle %50 oranında azaltılarak uygulanabilir.


70 inci maddenin birinci fıkrası gereği yapılacak belirlemeler,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde tamamlanır.
Bu süre içerisinde 70 inci maddenin ikinci fıkrasının uygulanmasını il ve ilçe bazında
ertelemeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir.


İlgili kanunları gereği tedavi yardımları
karşılanan kişiler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek
kalmaksızın, bu Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının
bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ilgili
kanunları gereği bakmakla yükümlü olunan kız çocukları bu Kanun gereğince de bakmakla
yükümlü olunan kişi sayılır. Ancak durumlarında değişiklik olduğunda sağlık hizmetlerinden
yararlanma koşulları bu Kanun hükümlerine göre yeniden belirlenir. (Ek cümle:
13/2/2011-6111/49 md.) Kız çocuklarının durum değişikliklerinin ortadan kalkması
halinde, bu kişiler tekrar ilgili kanunlarına göre bakmakla yükümlü olunan kişi
sayılır. Bu kişilerin sigortalı ve sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişilere
ilişkin bilgileri ilgili kurumlar tarafından bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren
en geç üç ay içinde Kuruma bildirilir.


211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun, bu Kanuna
aykırı hükümleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle
uygulanır.


(Değişik onuncu fıkra: 13/2/2011-6111/49 md.) 2925 sayılı Tarım İşçileri
Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalılar ile bunların bu Kanuna göre bakmakla
yükümlü oldukları kimseler, genel sağlık sigortası hükümlerine göre sağlanan sağlık
hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanma hakkına sahiptir.


63 üncü maddede sayılan finansmanı Kurumca
sağlanacak sağlık hizmetleri ile 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak
ve yemek giderlerinin 72 nci madde hükümlerine göre Kurumca ödenecek bedelleri tespit
edilip yayımlanıncaya, 73 üncü madde hükümlerine göre sağlık hizmeti sunucuları
ile sözleşmeler yapılıncaya kadar, Kurum tarafından belirlenmiş olan usûl ve esaslar,
sağlık hizmeti bedelleri ile protokol ve sözleşmeler geçerlidir.


(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/49 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 13
üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar ile bu
Kanuna göre ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların eksik
günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlama yükümlülüğü 1/1/2012
tarihinde başlar.


 


4046 sayılı Kanunun uygulanmasına
ilişkin geçiş esasları


GEÇİCİ MADDE 13- (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)


24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesi kapsamında
iş kaybı tazminatı alanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı ve genel sağlık sigortalısı sayılır, ancak kısa vadeli sigorta kollarına
tâbi değildir.


Sigortalıların sigortalı olduklarını ayrıca Kuruma bildirme sorumlulukları
yoktur.


Türkiye İş Kurumu tarafından ilk iş kaybı tazminatının ödendiği
tarihi takip eden ay sonu itibarıyla, iş kaybı tazminatı alanlara ilişkin primlerin
aktarıldığı anda sigortalı bildirimi ve tescili yapılmış sayılır.


Bu kapsamdakilerin sigortalılıkları iş kaybı
tazminatı ödeme süresinin bittiği tarihte sona erer. İş kaybı tazminatı sona erenler
için bu Kanunun 9 uncu madde hükümleri uygulanmaz.


İş kaybı tazminatından yararlananlar için Türkiye İş Kurumu prim
ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.


 


Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 14 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.)[220]


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı
olanlar, vazife malûllüğü, malullük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya
devam edenler hakkında; bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında çalışmaya başlayanlar hariç olmak üzere sosyal güvenlik destek primine
tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin
uygulanmasına devam edilir. Ancak;


a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen
prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen prim oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır.
Yüzde 30 oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir. Bu kapsamda
sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme yükümlüsü
bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
hükümleri uygulanır.


b) (Mülga: 29/1/2016-6663/31 md.)


c) (Değişik: 12/7/2013-6495/98 md.) 2330
sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun
hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı
Kanunun 56 ve mülga 64 üncü maddelerine göre vazife malullüğü aylığı almakta iken;
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan
bu Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için sosyal güvenlik destek primi uygulanmaksızın
bu Kanunun 5 inci maddesinin (e) bendi hükümleri uygulanır.


d) 5434 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) (…)[221] bendi kapsamında çalışmaya devam edenler
hakkında, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı talepleri
doğrultusunda bu Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri ve uzun
vadeli sigorta kolları veya sosyal güvenlik destek primine ait hükümler uygulanır.
Bunlardan uzun vadeli sigorta primi ödeyenlerin belirtilen süre içinde yazılı talepte
bulunmamaları halinde ayrıca iş kazası meslek hastalığı hükümleri uygulanır, sosyal
güvenlik destek primi kesilmez. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi
olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre vazife malûllüğü aylığı bağlananlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) (…)221 bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında da
yazılı talepleri doğrultusunda işlem yapılır. Bu bent kapsamında olanlardan ayrıca
genel sağlık sigortası primi alınmaz. 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren
kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ve mülga 64 üncü maddeleri kapsamında vazife
malûllüğü aylığı almakta olanlar, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam
eden iştirakçiler ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü
aylığı alan ve bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
çalışan veya daha sonra çalışmaya başlayan er ve erbaşların, bu Kanunun yürürlük
tarihinden sonra müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre görevlerinden
ayrılmasına gerek kalmaksızın alınacak emekliye sevk onayına istinaden vazife malûllüğü
aylıkları bağlanarak ödenir. (Mülga son cümle: 12/7/2013-6495/98 md.) (…)[222]


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/86 md.) 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren
kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ve mülga 64 üncü maddeleri kapsamında vazife
malulü olup sınıf veya görev değiştirenlerden bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya
devam edenler ile aynı kapsamda çalışmaya devam eden er ve erbaşlara, görevlerinden
ayrılmalarına gerek kalmaksızın alınacak emekliye sevk onayına istinaden müracaatlarını
takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Bunlara ve bu maddenin yürürlük
tarihinden önce sınıf veya görev değiştirerek 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya devam edenlerden bu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendi hükümleri uygulanmak suretiyle vazife malullüğü aylığı alanlardan
emeklilik ikramiyesi tutarları ödenmeyenlere (er ve erbaşlar hariç), bu fıkranın
yürürlük tarihini takip eden ay başında yürürlükte bulunan katsayılar uygulanmak
suretiyle emeklilik ikramiyesi ödenir.


(Ek fıkra: 18/2/2009-5838/32 md.) 2925 sayılı Tarım
İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya
başlayanların aylıkları kesilmez ve bunlar hakkında da bu maddenin sosyal güvenlik
destek primi alınmasına ilişkin hükümleri uygulanır.


(Ek fıkra: 17/1/2012-6270/14 md.; Mülga:29/1/2016-6663/31
md.)


(Ek fıkra: 4/4/2015-6645/50 md. ; Mülga:29/1/2016-6663/31
md.)


(Ek fıkra:29/1/2016-6663/31 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce ya da sonra malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan; 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında, bu fıkranın yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili Kanun hükümleri uygulanmaz. Bunlar hakkında,
6 ncı maddenin birinci fıkrasının (n) bendi veya 30 uncu maddenin üçüncü fıkrası
hükmü uygulanır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife
malullüğü aylığı bağlananlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
çalışanlar hakkında ise; bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, sosyal
güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanmaksızın ve genel sağlık sigortası
primi alınmaksızın iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri ile yazılı
talepleri hâlinde uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır.


 


Prime esas kazancın beyanına ilişkin geçiş hükmü


GEÇİCİ MADDE 15 – (Ek: 17/4/2008-5754/73 md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi hariç, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılardan,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olarak kaydı ve tescili yapılmış olanların
bu Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazançlarını Kurumca belirlenecek
sürede beyan etmemeleri halinde, ödeyecekleri aylık primler beyanda bulununcaya
kadar daha önce ödemiş oldukları gelir basamaklarına karşılık gelen tutarlar üzerinden
alınır.


Ancak, bu tutarlar 82 nci maddede belirtilen asgari günlük kazanç
alt sınırına göre hesaplanan aylık prime esas kazanç tutarından az olamaz.


 


Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan sigortalılar
ile esnaf muaflığından yararlanan kadın sigortalılara ilişkin geçiş hükümleri[223][224]


GEÇİCİ MADDE 16 – (Ek: 17/4/2008-5754/73 md.)


(Değişik birinci fıkra: 17/4/2017-KHK-690/49 md.;
Aynen kabul: 1/2/2018-7077/45 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendinde belirtilenler için 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi
ile 80 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen “otuz” ibaresi, bu
maddenin yürürlüğe girdiği yıl için “onbeş” olarak uygulanır ve prime esas günlük
kazancın otuz katını geçmemek üzere takip eden her yıl için bir puan artırılır.


(Ek fıkra: 15/5/2008-5763/25 md.; Mülga: 31/7/2008-5797/11 md.)



(Ek fıkra: 15/5/2008-5763/25 md.) (…)225 31/12/1960 tarihli
ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı
bendinde belirtilen işleri, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın
sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıkları (…)225 Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre
tespit edilen kadın isteğe bağlı sigortalılar; bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl
için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının onbeş
katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle
otuz katını geçmemek üzere malullük, yaşlılık, ve ölüm sigortaları ile genel sağlık
sigortası primi öderler.[225]


 


Kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılıklarının
durdurulmasına ilişkin hükümler


GEÇİCİ MADDE 17 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.)


Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına
ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri
yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin
prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine
ilişkin Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından
itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların
daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim
ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur.
Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere
ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.


Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki
80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden
hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde
ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.


Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu
maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.


 


Bazı aylık tazminat ve yardımlara ilişkin geçiş hükümleri



GEÇİCİ MADDE l8 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.)


İlgili kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar;


a) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci
fıkrasında belirtilenlerden bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434
sayılı Kanuna göre vazife veya harp malûlü sayılması gerekenlerin ve Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından görevlendirildiği
tarihte uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmayanlardan bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanuna göre harp malûlü sayılması gerekenlerin
kendileri ile bunların dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hakkında bu Kanunun
yürürlük tarihinden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.[226]


b) 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesinin birinci fıkrası ile
bu Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrasında sayılanlara ve bunların haksahiplerine,
ilgili kanunları ve bu Kanun çerçevesinde bağlanacak aylıkları toplamının, emsallerinin
5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesine göre yükseltilerek hak kazandıkları aylıklardan
düşük olması halinde, aradaki fark ayrıca ödenir.


c) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Kanunun ek 16 ncı maddesi,
24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı Kanun, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Kanun,
11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı Kanun, 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Kanun,
12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Kanun ile yılı bütçe kanunlarına ekli cetveller
kapsamına giren kişilere ve diğer kanunlarda yapılan atıflar sebebiyle 2330 sayılı
Kanun esas alınarak ilgililerine aylık, tazminat ve ek ödeme verilmesi ile yardım
işlemleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı
Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.


(Ek fıkra: 16/6/2010-5997/11 md.) Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan
öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam
edilir.


(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/87 md.) Bu madde kapsamına giren ve malullüklerinin
sürekli olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen geçici ve gönüllü köy korucuları
ile 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde
sayılan hizmetlerinden dolayı malullük aylığı bağlananlar 442 sayılı Kanunda öngörülen
yaş hadlerine kadar, er ve erbaşlar askerlik çağı dışına çıktıkları tarihe kadar
yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.


Bu madde kapsamına girenler için yukarıdaki fıkralar gereğince
Kurumun yükleneceği ilâve giderler, ödeme tarihinden itibaren en geç iki ay içinde
faturası karşılığı Hazineden tahsil edilir.


 


Aylık alanlardan kesilecek sağlık sigortası primi


GEÇİCİ MADDE 19 – (Ek:
17/4/2008-5754/73 md.; Değişik: 13/2/2011-6111/50 md.)


1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre aylık almakta olanlarla 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle geçici 2
nci maddeye göre aylık bağlanacaklara aylık bağlamaya esas tüm hizmetleri süresince
on yıl süreyle hastalık sigortası veya sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası
primi ödememiş olanlardan, hastalık sigortası, sağlık sigortası ve genel sağlık
sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının %10’u oranında
ve 10 yılı tamamlayacak süreyle genel sağlık sigortası primi kesilir. Ancak, bu
maddenin yürürlük tarihinden önce yapılan kesintiler iade edilmez.





506 sayılı Kanunun geçici 20
nci maddesi kapsamındaki sandıklar ve ilgili hükümler


GEÇİCİ MADDE 20 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.)


(Değişik birinci fıkra: 4/4/2015-6645/51 md.) 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi
kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi
odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personeli için kurulmuş
bulunan sandıkların iştirakçileri ile aylık veya gelir bağlanmış olanlar ile bunların
hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna devir tarihini belirlemeye Cumhurbaşkanı
yetkilidir. Devir tarihi itibarıyla sandık iştirakçileri bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.[227]


Sosyal Güvenlik Kurumu, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı,
Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu,
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, her sandık için ayrı ayrı olmak üzere hesabı yapılan
Sandığı temsilen bir ve Sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşu temsilen bir
üyenin katılımıyla oluşturulacak komisyonca; her bir sandık için sandıktan ayrılan
iştirakçiler de dâhil olmak üzere, devir tarihi itibarıyla devredilen kişilerle
ilgili olarak, sandıkların bu Kanun kapsamındaki sigorta kolları itibariyle gelir
ve giderleri dikkate alınarak yükümlülüğünün peşin değeri hesaplanır. Peşin değerin
aktüeryal hesabında kullanılacak teknik faiz oranı yüzde 9,8 olarak esas alınır.


Belirlenen peşin değer, onbeş yıldan fazla olmamak üzere, yıllık
eşit taksitlerle her yıl için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak Yeni
Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin yıllık
ortalama nominal faizi üzerinden sandıklardan ve bu sandık iştirakçilerini istihdam
eden kuruluşlardan müteselsilen Kurumca bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.


Devir işlemi tamamlanıncaya kadar, sandık iştirakçileri, sandıktan
aylık ve gelir alanlar ile bunların hak sahiplerinin sağlık ve sosyal sigorta yardımlarının
sağlanması ile primlerinin tahsil edilmesine, ilgili sandık mevzuat hükümlerine
göre sandıklarca ve sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlarca devam edilir.


Devir işlemi tamamlandıktan sonra sandıklarca ödenen aylık ve
gelirlerin, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki süreler için 506 sayılı Kanun,
yürürlük tarihinden sonraki süreler için bu Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle
hesaplanacak aylık ve gelirlerin üzerinde olması halinde söz konusu farklar, peşin
değer hesabında dikkate alınır ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgililere ödenmeye
devam edilir. Devir tarihinden sonra bu kişilerin gelir ve aylıklarının durum değişikliği
nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi ve yeniden bağlanması işlemleri sırasında
vakıf senetlerine göre yapılacak hesaplamalar ilgili sandıklar veya sandık iştirakçilerini
istihdam eden kuruluşlar tarafından Kurum kontrolünde yapılır.


Devir tarihi itibariyle sandıklarda iştirakçi
olanlar ile sandıklardan ayrılmış olup, aylık veya gelir almayanların sandıklara
karşı hak sahibi olmaları halinde tahsis talep tarihi itibariyle aylıkları, bu Kanunun
geçici 2 nci maddesi hükümlerine göre hesaplanır. Geçici 2 nci maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinin uygulanmasında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönem için
506 sayılı Kanun hükümlerine göre Kurum tarafından ve vakıf senetlerine göre ilgili
sandıklar ve sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlar tarafından Kurum kontrolünde
hesaplama yapılır. Geçici 2 nci madde kapsamında hesaplanacak aylıklar ile sandıkta
geçen süreler dikkate alınarak sandık hükümlerine göre hesaplanacak aylıklar arasında
fark olması halinde söz konusu farklar, peşin değer hesabında dikkate alınır ve
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgililere ödenmeye devam edilir. Bu kişilerin
gelir ve aylıklarının durum değişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi
ve yeniden bağlanması işlemleri sırasında vakıf senetlerine göre yapılacak hesaplamalar
ilgili sandıklar veya sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlar tarafından
Kurum kontrolünde yapılır.


Sandık iştirakçileri ile aylık ve/veya gelir bağlanmış olanlar
ve bunların hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna devrinden sonra bu kişilerin
tabi oldukları vakıf senedinde bulunmasına rağmen karşılanmayan diğer sosyal hakları
ve ödemeleri, sandıklar ve sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlarca karşılanmaya
devam edilir.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile bu maddenin
beşinci ve altıncı fıkralarında belirtilen farklara ilişkin peşin değerin ilk taksitle
birlikte defaten veya taksitler halinde ödenmesi konusu, Cumhurbaşkanı kararı ile
belirlenir. Taraflar, Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecek tarihe kadar görüş
ve önerilerini yazılı olarak verirler.[228]


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin iş ve işlemlerde Türkiye Odalar,
Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta ve Emekli Sandığı Vakfı iştirakçilerini istihdam
eden kuruluşları, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
ile Odalar ve Borsalar Kanunu ile kurulan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği temsil
eder.


Söz konusu sandıklar ve sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlar
ile Kurum, bu madde uygulamasına ilişkin tüm işlemler nedeniyle doğacak her türlü
vergi, resim ve harçtan muaftır.


Bu Kanunun kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası
hariç diğer hükümleri bakımından; vakıf senetlerinde bu Kanuna aykırı hükümler bulunması
halinde, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle bu Kanun hükümleri uygulanır.


30/4/2008 tarihinden itibaren, sandıklarca bağlanmış/bağlanacak olan gelir
veya aylıklara yapılacak artışlar, 506 sayılı Kanuna göre bağlanan gelir veya aylıklara
yapılan artışlardan fazla olamaz.


Bu maddenin beşinci ve altıncı fıkralarına göre Sosyal Güvenlik
Kurumu tarafından ödenecek olan aylık ve gelirler üzerindeki farklar ve bu madde
çerçevesinde devre ilişkin belirlenecek usûl ve esaslar bu maddenin yayımından önce
506 sayılı Kanunun ek 36 ncı maddesine göre devri gerçekleşmiş veya devam eden sandıklar
için uygulanmaz.


5411 sayılı Bankacılık Kanununun 58 inci maddesi hükümleri bu
madde kapsamında yapılacak devir ve diğer işlemler hakkında uygulanmaz.





2108 sayılı Yasaya ilişkin geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 21 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.; Mülga: 17/4/2017-KHK-690/51 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/47 md.)


 


Anonim şirket kurucu ortaklarının sigortalılıklarına
ilişkin geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 22 – (Ek: 17/4/2008-5754/73
md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin (3) numaralı alt bendinde belirtilen anonim şirketlerin kurucu ortaklarından
daha önce 1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine tabi olarak sigortalı olanlardan
sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren
altı ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam ettirilir.
Bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise bu Kanunun yürürlük
tarihi itibariyle sona erer.


 


Sosyal güvenlik prim yapılandırılması bozulanlara ilişkin hükümler



GEÇİCİ MADDE 23 – (Ek: 15/5/2008-5763/26
md.)


22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden
Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci
ve 2 nci maddeleri kapsamına giren borçları yeniden yapılandırıldığı halde aynı
Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırma
haklarını bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar kaybedenlerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden iki ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmaları halinde,
bozulmuş olan yeniden yapılandırma anlaşmaları, 5458 sayılı Kanuna göre yapılmış
olan başvuru tarihi ve taksitlendirme süresi dikkate alınmak suretiyle ihya edilir.



(2) Yeniden yapılandırma anlaşmaları ihya edilen borçluların, yeniden yapılandırma
anlaşmalarının bozulduğu tarihten sonra 5458 sayılı Kanun kapsamına giren borçları
için yaptıkları ödemeler, anılan Kanunun 1 inci maddesi kapsamında olanlar için
aynı borç türündeki taksit tutarlarına, 2 nci maddesi kapsamında olanlar için ise
anılan Kanunun 10 uncu maddesi hükmüne göre mahsup edilir.


(3) İhya veya mahsup işlemleri sonucunda bu maddeye göre yapılan başvuru tarihinden
önce vadesinde ödenmediği veya eksik ödendiği anlaşılan taksit tutarlarının, ödeme
tarihine kadar gecikilen her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak
bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası (YTL) cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet
iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle
bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarıyla
birlikte başvuru tarihini takip eden altı ay içinde ödenmesi halinde, 5458 sayılı
Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanılır. Bu fıkrada belirtilen ödeme
yükümlülüklerinin söz konusu altı aylık süre içinde tam olarak yerine getirilmemesi
halinde yeniden yapılandırma hakkı kaybedilir ve yapılandırma işlemleri iptal edilerek,
ödedikleri tutarlar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre borçlarına
mahsup edilir.


(4) Bu madde hükümlerinden yararlandırılan borçluların,
bu maddeye göre yapılan başvuru tarihinden itibaren vadesi gelecek taksitleri ile
cari ay prim ödeme yükümlülükleri yönünden, 5458 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükümleri
uygulanır. Şu kadar ki, 5458 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükümleri, anılan Kanunun
1 inci maddesi kapsamına giren borçlular yönünden, bu maddeye göre yapılan başvuru
tarihini takip eden üçüncü ayın sonundan, 2 nci maddesi kapsamına giren borçlular
yönünden ise bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen altı aylık sürenin sonundan
itibaren geriye doğru bakılarak uygulanmaya başlanır.


(5) 5458 sayılı Kanunun 1 inci ve 2 nci maddeleri kapsamına giren borçları
yeniden yapılandırılanlardan, aynı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırma
haklarını kaybetmiş olup, kapsama giren bu borçlarının tamamını sosyal güvenlik
mevzuatının ilgili hükümlerine göre ödemiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
Borçlarını kısmen ödemiş olup bu maddeden yararlanmak için başvuranlara, daha önce
ödemiş oldukları tutarlar iade edilmez, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları
saklı kalmak kaydıyla mahsup işlemi yapılmaz.


(6) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5458 sayılı Kanun kapsamına
giren borçlar nedeniyle, taşınır ve taşınmaz mallara konulan hacizler ile alınan
teminatlar vadesi geçmiş taksitlerin ödenmesinden sonra yapılan ödemeler nispetinde,
üçüncü şahıslar nezdindeki hak ve alacaklarla ilgili hacizler ise vadesi geçmiş
taksitlerin ödenmesinden sonra tümüyle kaldırılır.


(7) 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar kapsamındaki sigortalılar veya bunların hak
sahipleri, ödeme vadesi geçmiş taksitleri ile 1/4/2006 tarihinden sonraki süreye
ilişkin prim borçlarını ödemeleri ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki
taksit ve cari ay primlerine ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmeleri durumunda
sağlık sigortasından yararlanmaya başlatılır.


(8) Bu maddede belirtilen hükümlerden yararlanmak üzere başvuran borçluların,
kapsama giren borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptıkları itirazlardan
ve yargı nezdinde sürdürdükleri davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları
şarttır.


(9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Sosyal
Güvenlik Kurumu yetkilidir.


 


Sosyal güvenlik alacakları


GEÇİCİ MADDE 24 – (Ek: 15/5/2008-5763/27
md.)


(1) 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre takip
edilen 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 3
üncü maddesi, mülga 7/12/2004 tarihli ve 5272 sayılı Belediye Kanununun geçici 7
nci maddesi ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 5 inci
maddesine istinaden Uzlaşma Komisyonunca karara bağlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanarak
Resmi Gazetede yayımlanan borçlar hariç olmak üzere, bu maddeye göre yapılan başvuru
tarihine kadar tahakkuk ettiği halde ödenmemiş olan, 2008/Mart ve önceki dönemlere
ilişkin sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, sosyal yardım
zammı ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar müracaat
edilmiş olması kaydıyla 31/3/2008 tarihine kadar bitirilmiş olan özel bina inşaatı
ile ihale konusu işlerden Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan ön değerlendirme, araştırma
veya tespit sonucunda yeterli işçilik bildiriminde bulunulmadığı anlaşılanların
fark işçiliğe ilişkin borçları, isteğe bağlı sigortalıların 2003/Mayıs ila 2008/Mart
dönemleri arasında isteğe bağlı sigortalılıklarının devam ettiği süre içindeki prim
borçları, topluluk sigortasına tabi olanların 2008/Mart ve önceki dönemlere ilişkin
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ait prim borçları, 2/9/1971 tarihli ve
1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar
Kurumu Kanunu ile 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalı olanların 31/3/2008 tarihine
kadar olan prim ve sosyal güvenlik destek prim borçları, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden iki ay içinde yazılı olarak başvurulması kaydıyla, bu maddede
belirtilen şartlarla peşin veya yirmidört aya kadar eşit taksitler halinde ödenir.



(2) Peşin ödeme yolunun tercih edilerek borç aslının tamamının ve başvurunun
yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre
hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının yüzde onbeşinin başvuru tarihini takip
eden bir ay içinde ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammının kalan yüzde
seksenbeşi terkin edilir.


(3) Taksitle ödeme yolunun tercih edilmesi halinde, birinci fıkra kapsamına
giren borç asıllarına başvurunun yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik mevzuatının
ilgili hükümlerine göre hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının; oniki aya
kadar taksitlendirmelerde yüzde ellibeşi, oniki ayı aşan taksitlendirmelerde yüzde
otuzu terkin edilir ve kalan kısmı borç asıllarına ilave edilerek taksitlendirmeye
esas borç hesaplanır. Bulunan bu tutar, taksit süresine bölünmek suretiyle ödenecek
aylık taksit miktarı bulunur. İlk taksitin ödeme yükümlülüğü, bu maddeye göre başvurunun
yapıldığı ayı takip eden ayda başlar. Başlangıçta taksitle ödeme yolu seçilip daha
sonra taksitlendirilen borcun kalan kısmının peşin ödenmek istenilmesi halinde,
başlangıçta seçilen taksitlendirme süresine bağlı terkin oranı değiştirilmez.


(4) Borçlular, borç türü bazında taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme
yükümlülüklerini bir takvim yılında üç defadan fazla yerine getirmemeleri veya eksik
yerine getirmeleri ya da bir takvim yılında üç defaya kadar ödenmeyen veya eksik
ödenen taksit tutarlarını en geç son taksiti izleyen ayın sonuna kadar gecikilen
her ay için Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası
(YTL) cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama
faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması
sonucunda hesaplanacak faiz miktarı ile birlikte ödememeleri halinde, bu maddeye
göre taksitlendirme haklarını kaybederler ve taksitlendirme öncesi duruma dönülerek
ödedikleri taksit tutarları sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre
borçlarına mahsup edilir.


(5) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş gecikme cezası
ve gecikme zammı, yanlış veya yersiz alınan tutarlar hariç iade ve mahsup edilmez.



(6) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bu madde kapsamına giren borçlar
nedeniyle, taşınır ve taşınmaz mallara konulan hacizler ile alınan teminatlar yapılan
ödemeler nispetinde, üçüncü şahıslar nezdindeki hak ve alacaklarla ilgili hacizler
ise ilk taksitin ödenmesinden sonra tümüyle kaldırılır.


(7) Bu madde kapsamına giren borçları ilgili Kanunlar gereğince tecil ve taksitlendirilmiş
veya yapılandırılmış olan borçlularca, tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma
işlemlerinin bozularak birinci fıkra kapsamına giren borçlarının bu maddeye göre
peşin ödenmesinin veya taksitlendirilmesinin başvuru süresi içinde yazılı olarak
talep edilmesi halinde, daha önce yapılmış olan tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma
işlemleri bozularak, ödemiş oldukları tutarlar, sosyal güvenlik mevzuatının ilgili
hükümlerine göre mahsup edildikten sonra birinci fıkra kapsamına giren kalan borçları
bu maddeye göre peşin ödenir veya taksitlendirilir.


(8) 22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden
Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna göre yapılandırma
anlaşmaları devam eden veya ihya edilen borçluların 5458 sayılı Kanun kapsamı dışında
kalan ancak, bu madde kapsamına giren borçları hakkında, talep etmeleri halinde
bu madde hükümleri uygulanır.


(9) Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar birinci
fıkra kapsamına giren borçlarının taksitlendirilmesini talep etmeleri halinde, 10/7/2004
tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 5 inci maddesi ile
3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 6 ncı maddesi kapsamına
giren borçları için ilgili kanunlar gereğince yapılan kesinti tutarları bu madde
uyarınca ödenmesi gereken taksit tutarlarına mahsup edilebilir. Kesinti tutarlarının,
aylık taksit tutarlarına mahsup edilmediği durumlarda aylık taksit tutarlarının
tamamı, kesinti tutarlarının, aylık taksit tutarlarını tam olarak karşılamadığı
durumlarda ise bakiye taksit tutarları borçlularca ödenir.


(10) 1479 ve 2926 sayılı kanunlar kapsamındaki sigortalılar veya bunların
hak sahipleri, bu madde kapsamı dışında borçlarının bulunmaması veya bu madde kapsamı
dışında borçları bulunmakla birlikte bu borçların özel kanunlara göre yapılandırılmış
olup ödeme yükümlülüklerinin de yerine getiriliyor olması ve birinci fıkraya göre
hesaplanan toplam borçlarının ilk dört taksitini ödemeleri kaydıyla sağlık sigortasından
yararlanmaya başlatılır.


(11) Bu maddede belirtilen hükümlerden yararlanmak üzere başvuran borçluların,
kapsama giren borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptıkları itirazlardan
ve yargı nezdinde sürdürdükleri davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları
şarttır.


(12) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Sosyal
Güvenlik Kurumu yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 25 – (Ek: 31/7/2008-5797/4 md.)


5510 sayılı Kanunun geçici 24 üncü maddesi kapsamına giren borçları anılan
madde hükümlerine göre yapılandırılmamış olan işveren ve sigortalıların, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yirmi gün içinde yazılı olarak Kuruma başvurmaları
kaydıyla, söz konusu madde kapsamına giren borçları bu maddede belirtilen şartlarla
peşin veya oniki aya kadar taksitler halinde ödenir.


Peşin ödeme yolunun tercih edilerek, başvuru tarihini takip eden ayın sonuna
kadar borç aslının tamamının ve başvurunun yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik
mevzuatının ilgili hükümlerine göre hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının
yüzde yirmisinin ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammının kalan yüzde
sekseni terkin edilir.


Taksitle ödeme yolunun tercih edilerek, borç aslının tamamının ve başvurunun
yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre
hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının yüzde ellisini 12 aya kadar eşit taksitle
ödemeleri halinde, gecikme cezası ve gecikme zammının kalan yüzde ellisi terkin
edilir. İlk taksitin ödeme yükümlülüğü bu maddeye göre başvurunun yapıldığı ayı
takip eden ayda başlar. Başlangıçta taksitle ödeme yolunun seçilip daha sonra taksitlendirilen
borcun kalan kısmının peşin ödenmek istenmesi halinde, başlangıçta seçilen taksitlendirme
süresine bağlı terkin oranı değiştirilmez.


Geçici 24 üncü maddenin dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci,
sekizinci, dokuzuncu, onuncu ve onbirinci fıkraları bu maddeden yararlanmak için
başvuranlar hakkında da uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Sosyal Güvenlik
Kurumu yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 26 – (Ek:
28/1/2010-5951/11 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı
ve hak sahiplerine;


a) 2010 yılı başından önce bağlanmış gelir ve aylık tutarları, dosya bazında
ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla;


1) 2010 yılı Ocak ödeme döneminden geçerli olmak üzere 60 TL tutarında artırılır.
Ancak, bu artış tutarının 55 inci madde gereğince yapılması gereken artış tutarından
az olması halinde 55 inci maddeye göre artırılarak ödenir.


2) 2010 yılı Temmuz ödeme döneminden geçerli olmak üzere, 55 inci maddeye
göre 2010 yılı Temmuz ayı ödeme dönemine ait artış oranında artırılarak ödenir.



b) 2010 yılında bağlanacak malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının 27 nci,
29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci maddelere göre 2010 yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan
aylık tutarları, (a) bendinde belirtilen şekilde artırılarak ödenir.


c) İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan gelirlere
esas günlük kazanç hesabına giren;


1) Son takvim ayı 2010 yılının birinci yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler
birinci fıkranın (a) bendinin (l) numaralı alt bendine göre,


2) Son takvim ayı 2010 yılının ikinci yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler
sadece birinci fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendine göre,


artırılarak ödenir.


d) Birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendine göre yapılacak artış
tutarı;


1) İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortasından sürekli iş göremezlik
geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi
oranında,


2) Ölüm dosyalarında hak sahiplerinin hisseleri oranında,


3) Yabancı ülkelerle akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi
gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının,
sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına olan
oranına göre,


uygulanır.


e) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde artırılan
gelir ve aylıklar, 2010 yılında bu maddede belirtilen artışlar dışında 55 inci maddeye
göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE
27 – (Ek : 16/6/2010-5997/12
md.)


1479 sayılı Kanunun mülga 50 nci maddesine göre belirlenmesi gereken sigortalıların
ödeyecekleri primler ile bağlanacak aylıkların hesabına esas gelir basamakları kendinden
önceki dönemde yürürlükte bulunan gelir basamakları esas alınarak;


1/4/2002 – 30/6/2002 döneminde % 32,32,


1/7/2002 – 31/3/2003 döneminde % 17,89,


1/4/2003 – 30/6/2003 döneminde % 20,


1/7/2003 – 31/12/2003 döneminde % 16,5,


oranında artırılarak belirlenir. Bu dönemlerde 1479 sayılı Kanunun mülga 50
nci maddesinin ikinci cümlesi uygulanmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 28 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Geçici 11 inci maddenin altıncı fıkrasında öngörülen yükümlülükler
ile 2008 yılı Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin olmak üzere 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının © bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin asıl veya ek nitelikteki
aylık prim ve hizmet belgelerine ilişkin yükümlülüklerin yasal süresi içinde yerine
getirilmemiş olması halinde, bu maddede sayılan yükümlülüklerle sınırlı olarak 102
nci maddede öngörülen idari para cezaları yerine, işyeri bildirgesi ile belgenin
asıl veya ek olma durumuna göre belgede kayıtlı sigortalı başına uygulanabilecek
oran da dikkate alınarak her bir aya ait aylık prim ve hizmet belgesi için ayrı
ayrı olmak üzere asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.


Bu madde kapsamına giren fiiller için bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce uygulanmış idari para cezalarına ilişkin tahsil edilen tutarlar iade
ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 29 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren ek 5 inci ve ek 6 ncı
maddeler kapsamındaki sigortalılardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için 82
nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının on sekiz katı
üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz
katını geçmemek üzere prim alınır.


1/5/2008 ila 30/9/2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi
sigortalı olanlar hakkında da bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren birinci fıkra
ile ek 5 inci madde hükümleri uygulanır.


 


GEÇİCİ MADDE 30 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


1/10/2008 ila bu maddenin yayımı tarihine kadarki sürede geçici
12 nci maddenin beşinci fıkrası uyarınca 18 yaşını doldurmamış çocuklarından dolayı
tescil süreci başlatılanların kendileri ile 18 yaşını doldurmamış çocukları hariç
bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tescil tarihine kadarki genel sağlık giderlerine
ilişkin fatura tutarları Kurumca ödenir. Bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz
konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve mahsup edilmez.


1/10/2008 ila 31/12/2011 tarihleri arasında, geçici 12 nci maddenin
beşinci fıkrası uyarınca tescili yapılanların sağlık hizmet sunucusuna başvuru tarihinden
Kurumca tescil edildikleri tarihe kadarki sürede 18 yaşını doldurmamış çocukları
adına düzenlenen genel sağlık giderlerine ilişkin fatura tutarları Hazineden karşılanmak
üzere Kurumca ödenir.


 


GEÇİCİ MADDE 31 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve
yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde
uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanlar, bu durumlarını milli eğitim il veya
ilçe müdürlüklerince belgelendirmeleri kaydıyla, bu maddenin yürürlük tarihinden
önceki bu çalışmalarından dolayı ay içinde 30 günden eksik kalan sürelerini 41 inci
madde esaslarına göre %45 oranı üzerinden kendileri veya hak sahipleri borçlanabilirler.
Borçlanılan bu süreler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık
süresi sayılır.[229]


 


GEÇİCİ MADDE 32 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Bu Kanunun 60 ıncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca genel sağlık
sigortalısı sayılan yabancı uyruklu öğrencilerden yükseköğrenimleri, aynı maddenin sekizinci fıkrası uyarınca
avukatlık stajına başlayanlardan stajyerlikleri anılan
fıkraların yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış olanların genel sağlık sigortalılıkları
söz konusu fıkraların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlar ve yabancı
uyruklu öğrenciler ilgili üniversitelerce, stajyerler
Türkiye Barolar Birliğince bu tarihten itibaren bir ay
içerisinde genel sağlık sigortası giriş bildirgesiyle Kuruma bildirilir.


 


GEÇİCİ MADDE 33 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında bu maddenin yürürlük
tarihi itibarıyla yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten
öncesi için uygulanmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 34 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
sigortalı ve hak sahiplerine;


a) 2011 yılı başından önce bağlanmış gelir ve aylık tutarları,
dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla;


1) 2011 yılı Ocak ödeme döneminden geçerli olmak üzere 60 TL tutarında
artırılır. Ancak bu artış tutarının, gelir ve aylıkların %4 oranında artırılması
halinde gerçekleşecek artış tutarından az olması halinde %4 oranında artırılarak
ödenir.


2) 2011 yılı Temmuz ödeme döneminden geçerli olmak üzere %4 oranında
artırılarak ödenir.


b) 2011 yılında bağlanacak malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının
27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci maddelere göre 2011 yılı Ocak ayı itibarıyla
hesaplanan aylık tutarları, (a) bendinde belirtilen şekilde artırılarak ödenir.



c) İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan
gelirlere esas günlük kazanç hesabına giren;


1) Son takvim ayı 2011 yılının birinci yarısına ait olanlara bağlanacak
gelirler birinci fıkranın (a) bendinin (l) numaralı alt bendine göre,


2) Son takvim ayı 2011 yılının ikinci yarısına ait olanlara bağlanacak
gelirler sadece birinci fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendine göre,


artırılarak ödenir.


d) Birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendine göre
yapılacak artış tutarı;


1) İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortasından sürekli iş
göremezlik geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik
derecesi oranında,


2) Ölüm
dosyalarında hak sahiplerinin hisseleri oranında,


3) Yabancı ülkelerle akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca
kısmi gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına tabi olarak geçen prim ödeme
gün sayılarının, sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara alınan toplam prim ödeme
gün sayısına olan oranına göre,


uygulanır.


e) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde
artırılan gelir ve aylıklar, 2011 yılında bu maddede belirtilen artışlar dışında
55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 35 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


Bu Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilenler için aynı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
yükümlülükler ile 11 inci maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüklerden
bu maddenin yürürlük tarihine kadar yerine getirilmiş olanları, yasal süresinde
yerine getirilmiş sayılır ve idari para cezası uygulanmaz. Bu yükümlükler için daha
önce uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin
edilir, ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 36 – (Ek: 13/2/2011-6111/52 md.)


13/5/1971 tarihli ve 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca kurulan sıkıyönetim
mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan veya tutuklananlardan,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime el koyduğu 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren
haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında
veya tutuklulukta geçen süreleri için kendilerinin ya da hak sahiplerinin bu durumlarını
belgeleyerek (…)[230],
gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri, talep tarihinde 82 nci maddeye göre
belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının %45’i üzerinden hesaplanacak primlerinin;
bu durumlarından dolayı dava açıp tazminat alanların borcun tebliğ tarihinden itibaren
altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince, tazminat almamış olanların
ise Hazinece ödenmesi suretiyle borçlandırılır. Bu şekilde borçlanılan süreler Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı
olarak değerlendirilir. Ancak, sigortalılık başlangıç tarihinden önceki borçlanılan
süreler sigortalılık başlangıç tarihini geriye götürmez.[231]


5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca
kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan
veya tutuklananlardan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime el koyduğu 12 Eylül 1980
tarihinden itibaren haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar
verilenlerin, herhangi bir nedenle hizmet sayılmayan gözaltında veya tutuklulukta
geçen süreleri, kendileri veya hak sahiplerinin bu durumlarını belgeleyerek bu maddenin
yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde talepte bulunması kaydıyla, gözaltına
alındığı veya tutuklandığı tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademesinin
talep tarihindeki katsayılar ve emeklilik keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer
unsurlar ile kesenek ve karşılık oranları %45 olarak esas alınmak suretiyle hesaplanacak
borçlanma tutarının altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince ödenmesi
halinde hizmet sürelerine eklenir. Borçlanılan süreler 5434 sayılı Kanunun geçici
205 inci maddesine göre yaş tespitinde dikkate alınmaz.231


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi sigortalılıklarından dolayı
sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlanmış olanlar ile birinci
ve ikinci fıkra kapsamında sayılan söz konusu süreleri herhangi bir şekilde sigortalılık
hizmeti olarak değerlendirilmiş olanlar bu madde uyarınca borçlanamazlar. Sosyal
güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlanmayan ya da toptan ödeme yapılmak
suretiyle hizmetleri tasfiye edilenlerden borçlanacakları bu süreler ile birlikte
emekli veya yaşlılık aylığına veya gelire hak kazanacak olanlara, geçmişe yönelik
aylık ve farkı ödenmez. Bu maddenin birinci ve ikinci fıkrası kapsamında borçlandırılan
süreler emekli ikramiyesi hesabında dikkate alınmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 37 – (Ek: 17/1/2012-6270/15 md.)


19/5/2011, 23/10/2011 ve 9/11/2011 tarihlerinde meydana
gelen depremler sonucunda malul kalan sigortalılar ile ölen sigortalılar için, malullük
ya da ölüme sebep olan deprem tarihinden önceki döneme ilişkin olarak en az 30 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi veya bir aylık kesenek ile karşılık
ödenmiş ve bu süreye ilişkin sigortalı tescil işleminin Kanunda belirtilen sigortalı
bildirim sürelerinden kaynaklanan haller saklı kalmak kaydıyla deprem tarihlerinden
önce yapılmış olması şartıyla, Kanunda öngörülen prim ödeme süresi, hizmet, prim
ve prime ilişkin borcu olmama ve sigortalılık sürelerine ilişkin diğer şartlar aranmaksızın
bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlanır.
Bu şekilde bağlanan aylıklarla ilgili Kanunda öngörülen prim veya kesenek ile karşılıkların
eksik olan kısmı Maliye Bakanlığı tarafından Kuruma ödenir. Bu konudaki usul ve
esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca
müştereken tespit edilir.


Birinci fıkra kapsamına girenlerden depremler sonucunda yaralanan veya engelli
hâle gelenlere verilecek protez, ortez, araç ve gereç bedelleri için katılım payı
alınmaz.[232]


 


GEÇİCİ MADDE 38 – (Ek: 17/1/2012-6270/16 md.)


(Mülga birinci fırka: 2/7/2018-KHK-703/203 md.)


Bu maddenin yürürlük tarihinden önce bu Kanunun 43 üncü maddesinin üçüncü
fıkrasında sayılan görevlerde bulunmuş olanlardan herhangi bir sebeple bu görevleri
sona erenler ile Büyük Millet Meclisi, Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosu, Temsilciler
Meclisi ve Danışma Meclisi Başkanları da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip
eden aybaşından itibaren bu Kanunun 43 üncü maddesi hükmünden yararlanır.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeliği görevi devam edenler ile daha önce yasama organı üyeliği görevi sona ermiş
olanlardan veya dışarıdan bakanlığa atanmış olanlardan halen milletvekilliği esas
alınarak emekli aylığı ödenenlerin, bu Kanunun 43 üncü maddesine göre aylığa hak
kazanabilmesinde, aynı maddenin altıncı fıkrasının birinci cümlesinde belirtilen
2 yıllık süre şartı aranmaz.


(Ek fıkra: 10/1/2013-6385/17 md.) Bu fıkranın yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi devam edenlerden,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bentleri kapsamında aylık
almakta iken aylıklarını kestirip 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalılık talebinde bulunanların, bu Kanunun 43 üncü maddesine göre aylığa hak
kazanabilmesinde, 2 yıl süreyle bu görevlerde bulunmuş olma ve sigorta primi veya
emekli keseneği ile kurum karşılığı ödenmesine ilişkin şartlar aranmaz. Bunların
müracaatları halinde bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından
itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bentleri kapsamında
olan ve kesilen aylıkları bu Kanunun 43 üncü maddesindeki aylık seviyesine yükseltilmek
suretiyle yeniden bağlanır.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği
ile dışarıdan atandığı bakanlık görevi sona erdiği halde, malullük, yaşlılık veya
emeklilik aylığı bağlanmasına hak kazanamayanlardan, bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının © bendi kapsamında sigortalılık ilişkisi devam edenlerin veya
bu kapsamda sigortalılık ilişkisi kurmaları gerekenlerin bu sigortalılık ilişkisinden
kaynaklanan emekli kesenekleri ve kurum karşılıkları, bu Kanunun ek 7 nci maddesi
ile belirlenmiş olan esas ve usuller çerçevesinde ve bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren 60 gün içinde Kuruma başvurmaları halinde, başvurularını izleyen
aybaşından başlayarak 4 yıl süreyle Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinden karşılanır.


Bu madde esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye
dönük hak talep edilemez.


 


GEÇİCİ MADDE 39 – (Ek: 1/3/2012-6283/5 md.)


(1) Son tahsis talep tarihi veya ölüm tarihi 2000 yılı Ocak ayı başından önce
olup, 506 sayılı Kanunun mülga hükümleri uyarınca gösterge sistemine göre bağlanan
malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları ile bu tarihten önce malullük veya yaşlılık
aylığı almakta iken bu tarihten sonra ölen sigortalıların ölüm aylıkları, bu madde
hükümlerine göre yeniden hesaplanır.


(2) Aylıkların hesaplanmasında, 506 sayılı Kanunun mülga maddeleri uyarınca
hazırlanan ve 1999 yılı Aralık ayında yürürlükte bulunan gösterge veya üst gösterge
tablosundan sigortalı için tespit edilmiş olan mevcut gösterge rakamı ile aynı dönemde
yürürlükte bulunan memur aylık katsayısı esas alınır.


(3) Sigortalının aylık bağlama oranı aşağıdaki şekilde belirlenir:


a) Malûllük aylığında; gösterge tablosundan aylık hesaplanmış olan için %60,
sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde %70, üst gösterge tablosundan
aylık hesaplanmış olan için ise 1999 yılı Aralık ayında yürürlükte bulunan ve gösterge
rakamına göre %59,9 ila %50 arasında belirlenmiş olan taban aylık bağlama oranı
esas alınır. Yaştan ve günden artırım ve eksiltme yapılmaz.


b) Yaşlılık aylığında; gösterge tablosundan aylık hesaplanmış olan için %60,
üst gösterge tablosundan aylık hesaplanmış olan için ise 1999 yılı Aralık ayında
yürürlükte bulunan ve gösterge rakamına göre %59,9 ila %50 arasında belirlenmiş
olan taban aylık bağlama oranı esas alınır. Bu şekilde belirlenen taban aylık bağlama
oranı, sigortalının tahsis talep tarihi itibarıyla kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından
sonra doldurduğu her tam yaş için ve 5000 günden fazla ödediği her 240 günlük malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi için (l)’er artırılır, 5000 günden noksan ödediği
her 240 gün için (1)’er eksiltilir. Maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışması,
sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malûl olması, engelliliği
nedeniyle vergi indiriminden yararlanması veya erken yaşlanması nedeniyle tarafına
yaşlılık aylığı bağlananlara günden dolayı eksiltme yapılmaz.[233]


c) Ölüm aylığında; gösterge tablosundan aylık hesaplanmış olan için %60, üst
gösterge tablosundan aylık hesaplanmış olan için ise 1999 yılı Aralık ayında yürürlükte
bulunan ve gösterge rakamına göre %59,9 ila %50 arasında belirlenmiş olan taban
aylık bağlama oranı esas alınır. Bu şekilde belirlenen taban aylık bağlama oranı
sigortalının ölüm tarihi itibarıyla kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonra doldurduğu
her tam yaş için ve 5000 günden fazla ödediği her 240 günlük malullük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları primi için (l)’er artırılır. Günden dolayı eksiltme yapılmaz.
Malûllük aylığı almakta iken ölen sigortalılar hakkında bakıma muhtaçlık durumu
dikkate alınmaksızın (a) bendi, yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalılar hakkında
ise (b) bendi hükümleri uygulanır.


Ç) Malûllük, yaşlılık ve ölüm aylığının aylık bağlama oranı %85’ten fazla
olamaz.


(4) Sigortalının 1999 yılı Aralık ayı ödeme dönemi itibarıyla aylığı, yukarıdaki
hükümlere göre tespit edilen gösterge rakamı, memur aylık katsayısı ve aylık bağlama
oranının çarpımı suretiyle belirlenir.


(5) Bu madde hükümlerine göre 1999 yılı Aralık ayı ödeme dönemi itibarıyla
hesaplanan aylık tutarı, %5,9 oranında artırılarak 2000 yılı Ocak ayına, 2000 yılı
Ocak ayı için bu şekilde hesaplanan aylık tutarı ise, (7,13326594120697) çarpanı
kullanılarak 2008 yılı Ocak ayına taşınır. Bu şekilde hesaplanan aylık tutarı da,
2008 yılı Ocak ayı ödeme döneminden başlayarak 2013 yılı Ocak ayı ödeme dönemine
kadar (bu dönem dahil) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalılara ödenmekte olan aylıklara uygulanmış olan aylık artışları ile artırılır.


(6) Bu maddeye göre hesaplanan aylık tutarının, sigortalı veya hak sahiplerine
2013 yılı Ocak ayı ödeme döneminde ödenmekte olan aylık tutarının altında kalması
halinde, mevcut aylıkların ödenmesine devam edilir.


(7) Bu maddeye göre hesaplanan aylıklar için geriye
yönelik herhangi bir ödeme yapılmaz.


(8) Sözleşme aylıklarını 2000 yılı Ocak ayı başından sonra borçlanma yapmak
suretiyle tam aylığa yükseltenler ile geçici 20 nci maddeye göre devir alınacak
sandıklardan aylık alanlara devir tarihinden sonra bu madde hükümleri uygulanmaz.


(9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin tereddütleri gidermeye Kurum Yönetim
Kurulu yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 40 – (Ek: 1/3/2012-6283/6 md.)


(1) 1479 sayılı Kanunun mülga geçici 17 nci maddesine göre 1/4/2002 ile 30/6/2002
tarihleri arasında kullanılmak üzere hazırlanan gelir basamakları esas alınarak
hesaplanmış olan aylıklar bu madde hükümlerine göre yeniden hesaplanır.


(2) Geçici 27 nci madde uyarınca 1/4/2002 ile 30/6/2002
tarihleri arasında kullanılmak üzere hazırlanan gelir basamakları esas alınarak
1479 sayılı Kanunun mülga geçici 11 inci maddesine göre 2002 yılı Nisan ayı ödeme
dönemi itibarıyla hesaplanan aylık tutarı, aynı ödeme döneminde %8,9 oranında artırıldıktan
sonra 2002 yılı Mayıs ayı ödeme döneminden başlayarak 2013 yılı Ocak ayı ödeme dönemine
kadar, 1479 sayılı Kanun kapsamında bağlanmış olan aylıklara söz konusu dönemlerde
uygulanan artış oranları ile artırılır ve aylıklar 2013 yılı Ocak ayı ödeme döneminden
itibaren yeni belirlenen tutar üzerinden ödenmeye devam olunur.


(3) Bu maddeye göre hesaplanan aylıklar için geriye
yönelik herhangi bir ödeme yapılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 41 – (Ek: 31/5/2012-6322/33 md.)[234]


31/12/2028 tarihine kadar uygulanmak
üzere, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dâhil 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi
devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müesseseleri, bağlı
ortaklıkları ve iştirakleri, 18/6/1999 tarihli ve 4389 sayılı mülga Bankalar Kanununa
tabi faaliyeti devam eden kamu bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler,
il özel idareleri ve bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli
ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olan ve
Kuruma bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçları
ile kira ve ecrimisil borçlarına karşılık, mülkiyeti bu idarelere ait ve üzerinde
herhangi bir takyidat bulunmayan taşınmazlardan Kurum tarafından uygun görülenler
Kurumun görevlendireceği üç temsilci ile taşınmazın bulunduğu yerdeki defterdarlık
tarafından görevlendirilecek iki temsilciden oluşan komisyon tarafından ve gerektiğinde
bilirkişi mütalaası alınmak suretiyle takdir edilecek değeri üzerinden, borçlu kurumun
da uygun görüşü alınarak Kurum bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin
Kurumca satın alınabilir.[235]


Bu idarelerin satın alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda
belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Kuruma ait olan ve 6183 sayılı
Kanun kapsamında takip edilen borçları ile kira ve ecrimisil borçları terkin edilir.


Bu madde hükmü, yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu ödemede
çok zor duruma düştüğü Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı denetim elemanlarının inceleme
raporu ile tespit edilen ve Kuruma bağlı tahsil dairelerine 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen borcu ile kira ve ecrimisil borcu bulunan diğer mükelleflerin (tüzel
kişiliği bulunanların ortaklarına ait olanlar dâhil) taşınmazları için de uygulanabilir.


(Ek fıkra: 10/9/2014- 6552/56 md.) Bu madde uyarınca Kurum tarafından satın
alınan taşınmazlar ile Kuruma ait olup Kurum Yönetim Kurulunca ihtiyaç fazlası olarak
tespit edilen taşınmazlardan, Maliye Bakanlığınca kamu hizmetlerinde kullanılmak
veya gerektiğinde genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere talep edilenler, Kurum
Yönetim Kurulunun uygun görüşü ve Bakan onayıyla bedeli karşılığında Hazineye devredilir.


(Ek fıkra: 10/9/2014- 6552/56 md.) Devir bedeli; bu madde uyarınca satın
alınan taşınmazlar için satın alma bedeli, satın alma tarihinden altı ay geçtikten
sonra devir hâlinde satın alınan bedele geçen sürede yeniden değerleme oranı kadar
artış yapılmak suretiyle belirlenir. Kuruma ait diğer taşınmazların devrinde ise
devir bedeli birinci fıkrada belirtilen Komisyon tarafından belirlenir.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 42 – (Ek: 4/7/2012-6353/38 md.)


Geçici 38 inci maddenin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlardan 60 gün içinde
başvuru hakkını kullanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
60 gün içinde Kuruma başvurmaları halinde, geçici 38 inci madde hükümlerinden yararlandırılır.


 


GEÇİCİ MADDE 43 – (Ek: 4/7/2012-6353/39 md.)


1416 sayılı Kanuna göre yurt dışına gönderilen ve öğrenimini başarıyla tamamlayarak
yurda dönenlerden yükümlü bulunduğu mecburi hizmet süresini tamamlamış olanlardan,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak
çalışmaya başlamış olup geçici 4 üncü madde kapsamında çalışmaya devam edenler;
yurt dışında resmî öğrenci olarak geçirmiş oldukları öğrenim sürelerinin 18 yaşının
tamamlanmasından sonraki döneme ait olan kısmının tamamını veya bir bölümünü, (…)[236]
müracaat etmeleri ve müracaatın kabul edildiği ay itibarıyla geçerli olan emekli
keseneğine esas kazanç tutarı üzerinden ve borçlanacakları süreye ilişkin
olarak %45 oranında hesaplanacak kesenek ve kurum karşılığı toplamından oluşan yükümlülük
tutarının tamamını peşin olarak veya müracaatın kabul tarihinden itibaren oniki
ayda eşit taksitler halinde ödemek suretiyle borçlanabilirler. Borcunu taksitler
halinde ödeyecek olanların borçlanma işlemi sırasında hesaplanan aylık taksit tutarı,
borcun ödendiği tarihteki prime esas asgarî kazanca oranlanarak, söz konusu oran
ilgili ayın prime esas asgarî kazancı ile çarpılır ve bulunan tutar, ilgili ayın
taksit tutarı kabul edilir.[237]


Borcunun tamamını peşin ödeyenler ile taksit ödeme dönemi sonunda borcunun
tamamını ödemiş olduğu tespit olunanların borçlanmış oldukları süreler, fiili hizmet
süresinin hesabında ve iştirakçiliğin başlangıç tarihinin tespitinde dikkate alınır.
Aylık taksitlerini zamanında ödemeyenlerin önceki aylara ilişkin olarak ödemiş oldukları
tutarlar, süresi geçen son taksit tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgililere
iade olunur.


Bu maddeye göre yapılacak borçlanma işlemlerine ilişkin olarak birinci ve
ikinci fıkrada düzenlenmemiş olan hususlar hakkında mülga hükümleri dahil 5434 sayılı
Kanun hükümleri uygulanır.


 


GEÇİCİ MADDE 44 – (Ek: 4/7/2012-6353/40 md.)


23/4/1999 ile 14/2/2005 tarihleri arasında tabi oldukları personel mevzuatına
göre almış oldukları disiplin cezası sonucu memuriyetleri sona erip, 22/6/2006 tarihli
ve 5525 sayılı Kanun uyarınca haklarında verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları
ile ortadan kaldırılanların bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 3 ay içinde
Kuruma müracaat etmeleri halinde ve yaş haddine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla;
memuriyetlerinin sona erdiği tarih ile 22/6/2006 tarihi arasındaki dönem içinde
uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak sigorta primi ödenmemiş veya emekli keseneği
yatırılmamış sürelerine ilişkin kesenek ve kurum karşılığı toplamları, görevden
ayrıldıkları tarihteki derece ve kademelerine hizmet olarak sayılacak sürenin her
üç yılına bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları itibarıyla
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri
geçmemek üzere tespit edilecek derece ve kademeleriyle başvuru tarihinde uygulanmakta
olan katsayılar esas alınarak belirlenecek emekli keseneğine esas aylık
tutarlarının %45’i üzerinden Kurum tarafından hesaplanarak halen çalıştıkları veya
kamu görevlisi olarak en son çalışmış oldukları kamu idarelerine bildirilir ve söz
konusu tutarlar bu idareler tarafından üç ay içerisinde Kuruma defaten ödenir.[238]


Haklarında verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları ile 5525 sayılı Kanun
uyarınca ortadan kaldırılmış olanlardan memuriyetten çıkarılmış oldukları kuruma
yeniden atanmak üzere başvuranların, bu başvurularının ilgili kurumların kayıtlarına
geçtiği tarihten başlayarak bu kurumlarda yapılan ilk atamalarının kendilerine tebliği
tarihine kadar olan dönem içerisindeki uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak
sigorta primi ödenmemiş veya emekli keseneği yatırılmamış süreleri hakkında ise,
birinci fıkra uyarınca yapılmış olan derece yükselmesi ve kademe ilerlemeleri saklı
kalmak kaydıyla, yukarıdaki fıkra hükümleri çerçevesinde işlem yapılır. Ancak, bu
fıkra kapsamına girenlerden ataması bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılmış
olanların bu fıkra hükümlerinden yararlanabilmesi için, bu maddenin yürürlük tarihinden
itibaren altı ay içerisinde, bu maddenin yürürlük tarihinden önce atama talebinde
bulunduğu halde atama işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tamamlanacakların
ise, atamalarını izleyen altı ay içerisinde Kuruma başvuruda bulunmaları zorunludur.


Bu madde uyarınca ilgililer adına kesenek ve kurum karşılığı ödenmiş olması;
birinci fıkrada belirtilen dönem içerisinde ödenmiş olan emeklilik veya malullük
aylıkları ya da dul ve yetim aylıkları için kendilerine borç çıkarılmasını, emekli
ikramiyesi farkı ve geriye dönük olarak aylık farkı ödenmesini gerektirmez.


 


Yersiz yapılan sağlık giderlerinin terkini


GEÇİCİ MADDE 45 – (Ek: 10/1/2013-6385/12 md.)


Bu Kanuna göre genel sağlık sigortalısı ya da bakmakla yükümlü olunan kişi
kapsamına girmekle birlikte, asli olarak hak etmediği bir kapsamda sağlık hizmeti
alanlara 31/1/2012 tarihine kadar verilen sağlık hizmetlerine ilişkin Kurumca tahakkuk
ettirilmiş veya ettirilecek borçlar, varsa ilgililerin bu nedenle açtıkları davadan
vazgeçmeleri halinde tahsil edilmez. Bu borçlara ilişkin açılmış olan dava ve icra
takiplerinden Kurumca vazgeçilir.


 


Sosyal güvenlik destek prim borçlarının yapılandırılması


GEÇİCİ MADDE 46 – (Ek: 10/1/2013-6385/13 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi
veya sigortalı olup, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte çalışması nedeniyle ilgili mevzuatına
göre sosyal güvenlik destek primi ödemesi gerekenlerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden ayın sonu itibarıyla tahakkuk ettiği halde ödenmemiş olan sosyal
güvenlik destek primi borçları ve ferîleri, ilgililerin bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden ay başından itibaren dört ay içinde başvuruda bulunmaları halinde
13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun ilgili maddelerine göre yapılandırılır.


 


5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında çalışmaya başlayanlara
yapılan yersiz ödemelerin yapılandırılması


GEÇİCİ MADDE 47 – (Ek: 10/1/2013-6385/14 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin
ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca emeklilik veya yaşlılık aylıklarının kesilmesini
gerektiren bir işte çalışmış olanların, bu aylıklarının hangi tarihte tekrar bağlanacağının
tespitinde 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası dikkate alınır.


Sosyal güvenlik kanunlarına göre emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken
5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara
ait işyerlerinde çalışmaları nedeniyle aylıkları kesilmesi gerekenlere, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ödeme dönemine kadar yersiz olarak ödendiği
tespit edilen aylıklara ilişkin asli ve ferî borçlar, ilgililerin bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren dört ay içinde başvuruda bulunmaları
halinde 6111 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yapılandırılır.


 


Fiili hizmet süresi zammı uygulanması sonucu verilmesi gereken
ek aylık prim ve hizmet belgesi ile yatırılacak primler


GEÇİCİ MADDE 48 – (Ek: 10/1/2013-6385/16 md.)


2008 yılı Ekim ayı başı ile bu maddenin yürürlük tarihini
takip eden ay başına kadar geçen süre içinde bu Kanunun bu maddeyi ihdas eden Kanunla
değişik 40 ıncı maddesi gereğince fiili hizmet süresi zammı süresine tabi işyerleri
ve işlerde çalışanlar için 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine göre verilmesi gereken
ek prim belgelerinin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından
itibaren üç ay içinde verilmesi halinde idari para cezası uygulanmaz.


Bu maddenin yayımı tarihini takip eden ay başından itibaren sigortalılarca;
üç aylık süre içinde Kurumca istenecek belgelerle başvurulması ve altı aylık süre
içerisinde hesaplanacak fiili hizmet süresi zammına ilişkin prim tutarının ödenmesi
halinde gecikme zammı ve gecikme cezası alınmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 49 – (Ek: 21/5/2013-6486/6 md.)


97 nci
maddenin yedinci fıkrası gereğince, sağlık hizmet sunucularının sunmuş oldukları
hizmetlere ilişkin olarak 16/1/2012 tarihinden önce Kuruma teslim ettikleri fatura
ve eki belgelerden, teslim tarihinden itibaren üç ay içinde incelenemediği için
avansı kapatılamayan fatura ve eki belgelerin, bu süreden sonraki dönemde yapılan
incelemesi sonucunda sağlık hizmet sunucusuna yersiz ödeme yapıldığının tespit edilmesi
hâlinde, tespit edilen yersiz ödeme tutarı için kanuni faiz tahakkuk ettirilmez.


Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, sağlık hizmet sunucuları tarafından
16/1/2012 tarihinden önce Kuruma teslim edilen fatura ve eki belgelerden dolayı
Kurumca tahakkuk ettirilen faizle ilgili dava konusu edilen faiz tutarları, davacının
davasından feragat etmesi hâlinde terkin edilir.


Bu madde kapsamına giren fiiller için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
önce uygulanmış faize ilişkin tahsil edilen tutarlar iade ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 50 – (Ek: 21/5/2013-6486/6 md.)


Bu maddenin yayımı tarihinde ilk kaydını yaptırmış olup öğrenimlerine devam
eden yabancı uyruklu öğrencilerden, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı
ay içinde başvuru yapanlar genel sağlık sigortası kapsamına alınırlar.


 


GEÇİCİ MADDE 51 – (Ek: 12/7/2013-6495/41 md.)


Geçici 43 üncü madde kapsamında bulunanlardan
süresinde müracaat etmediği için borçlanma hakkından yararlanamamış olanlar, bu
maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde müracaat etmeleri hâlinde, geçici
43 üncü maddede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde borçlanma hakkından yararlandırılır.


Geçici 44 üncü madde kapsamında bulunanlardan öngörülen süre içinde
başvuru hakkını kullanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten 31/12/2013
tarihine kadar Kuruma başvurmaları hâlinde, geçici 44 üncü madde hükümlerinden yararlandırılır.


Geçici 44 üncü madde hükümleri, 28/2/1997 ile 23/4/1999 tarihleri
arasında tabi oldukları personel mevzuatına göre almış oldukları disiplin cezası
sonucu memuriyetleri sona erip, 8/8/1999 tarihli ve 4455 sayılı Kanun uyarınca haklarında
verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları ile ortadan kaldırılanlar hakkında da
aynı usul ve esaslar çerçevesinde uygulanır ve anılan maddede öngörülen süreler
bu fıkra kapsamında bulunanlar için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
başlar.


 


GEÇİCİ MADDE 52- (Ek: 12/7/2013-6495/99 md.)


Bu maddeyi düzenleyen Kanunla 2330 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında
vazife malullüğü aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalışanların bu şekilde
geçen sigortalı çalışmalarından kaynaklanan haklarına ilişkin olarak yapılmış olan
düzenlemeler, 3713 sayılı Kanun kapsamına giren sebeplerle vazife malullüğü aylığı
bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanmış olup da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte
sınıf veya görev değiştirmek suretiyle çalışmaya devam eden veya bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında tekrar çalışmaya başlamış olanlardan
bu çalışmaları devam etmekte olanlar hakkında da uygulanır. Bunlardan, vazife malullüğü
aylığı bağlandıktan sonra geçen çalışmaları bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra olanların, kesenek ve karşılık ödenmek suretiyle geçen hizmet süreleri prim
ödeme gün sayısı olarak ve bu süreler içindeki emeklilik keseneğine esas aylık tutarları
da aynı dönemler için geçerli olan aylık prime esas kazanç olarak sayılır.


 


GEÇİCİ MADDE 53- (Ek: 10/9/2014-6552/57 md.)[239]


60 ıncımaddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortası
tescili yapılmış olup da gelir testine hiç başvurmayanlardan bu maddenin yayımını
takip eden ay başından itibaren altı ay içinde gelir testine başvuran kişilerin
genel sağlık sigortası primleri yapılan gelir testi sonucuna göre tescil başlangıç
tarihinden itibaren tahakkuk ettirilir.


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında resen genel sağlık
sigortası tescili yapılmış olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
gelir testi yaptırmış olmakla birlikte gelir düzeyleri asgari ücretin iki katından
daha düşük olarak tespit edilmiş olanların, bu tespit öncesinde genel sağlık sigortası
primi ödenmemiş olan süreleri hakkında da gelir testi sonucu bulunan tutarlar esas
alınarak birinci fıkra hükümleri uygulanır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar ödemiş oldukları genel sağlık sigortası primi ile gecikme cezası ve
gecikme zammı tutarları iade edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.


Birinci fıkrada belirtilen altı aylık süreyi altı ay daha uzatmaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE
54 – (Ek: 10/9/2014-6552/58 md.)


Mülga 4355 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları ve Ticaret Borsaları
Kanunu, mülga 5373 sayılı Esnaf Dernekleri ve Esnaf Dernekleri Birlikleri Kanunu
ve mülga 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanununa göre; esnaf ve sanatkâr
siciline veya odasına ya da her ikisine birden kayıtları bulunmakla birlikte üye
kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine, Kuruma
kayıt ve tescili yapılmakla birlikte, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılarak iptal edilen sigortalılardan
22/3/1985 tarihinden sonraki sürelere ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının
31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartıyla 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır.


4 üncü ve 7 nci maddeler ile 2926 sayılı Kanunun 2 nci, 5 inci ve 9 uncu maddelerine
göre kayıt ve tescili yapılanların, sigortalılık tescil ve sürelerine esas tarımsal
faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak
yapılmadığının tespit edilmesi üzerine sigortalılıkları geçersiz sayılarak iptal
edilenlerin, tescillerinin yapıldığı tarihten 31/12/2010 tarihine kadar geçen sürelere
ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş
olması şartıyla, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır.
Ancak, tevkifat kesintisine binaen geriye dönük yapılan tescillerden, tevkifatın
yapıldığı tarihte ziraat odası kaydı bulunmayan, daha sonra geriye dönük tesis edilen
kayıtlar geçerli kabul edilmez.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra birinci ve ikinci fıkralar uyarınca
hizmet iptali yapılmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 55 – (Ek: 10/9/2014-6552/59 md.)


506 sayılı Kanun ve bu Kanun kapsamından çıkarılan işyerlerine ilişkin olup
işyerine ait borcun tamamının ödeme süresi 31/12/2013 veya önceki bir tarihe ilişkin
olduğu hâlde ödenmemiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik
destek primi ve idari para cezası ile özel kanunlardaki hükme istinaden Kurumca
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilen eğitime katkı payı, özel işlem vergisi
ve damga vergisi borçlarından borç türü bazında borç asılları toplamı 100 Türk lirasını
aşmayan asli alacakların ve tutarına bakılmaksızın bu asıllara bağlı gecikme cezası,
gecikme zammı gibi ferî alacakların tahsilinden vazgeçilir.


 


GEÇİCİ MADDE 56 – (Ek: 10/9/2014-6552/60 md.)


Geçici 44 üncü veya geçici 51 inci madde kapsamında bulunanlardan öngörülen
süre içinde başvuru hakkını kullanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren Kuruma başvurmaları hâlinde, geçici 44 üncü madde hükümlerinden yararlandırılır.


Geçici 4 üncü maddenin on yedinci fıkrası uyarınca borçlandırılarak borcun
tamamını veya bir kısmını ödeyenlerin ödemiş oldukları tutarların iadesini istemeleri
hâlinde, geçici 44 üncü madde kapsamında hesaplanan emeklilik keseneği ve kurum
karşılığı tutarlarının hâlen çalıştıkları veya kamu görevlisi olarak en son çalışmış
oldukları kamu idarelerine bildirilmesini takip eden altı ay içinde Kuruma defaten
ödenmesi, bu süre içinde ödenmezse gecikme zammı ile birlikte ödenmesi hâlinde daha
önce yatırmış oldukları tutarların kamu idaresince yatırılan kısmı kendilerine faizsiz
olarak iade edilir.


Geçici 4 üncü maddenin on yedinci fıkrası, geçici 44 üncü madde, geçici 51
inci madde ve bu madde kapsamında borçlandırılmak suretiyle hizmet olarak alınan
süreler ile söz konusu maddeler kapsamında belirtilen sürelerde diğer sigortalılık
statülerine tabi olarak uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenen sürelerin tamamı
memuriyette geçmiş kabul edilerek kazanılmış hak aylıklarının tespitinde değerlendirilir.


 


GEÇİCİ MADDE 57 –(Ek: 10/9/2014-6552/61 md.)


8 inci maddenin üçüncü fıkrasında ve 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilenler için 9 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükler
ile 11 inci maddenin üçüncü ve altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüklerden bu
maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde yerine getirilmiş olanlar, kanuni
süresinde yerine getirilmiş sayılır ve idari para cezası uygulanmaz. Bu yükümlülükler
için daha önce uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın
terkin edilir, ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup edilmez.


5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamındaki sigortalılar hakkında
bu Kanun gereğince verilmesi gereken bildirge ve belgeler, bu maddenin yürürlük
tarihinden itibaren altı ay içinde verilmesi hâlinde kanuni süresinde verilmiş sayılır.
Bu yükümlülükler için daha önce uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine
bakılmaksızın terkin edilir, ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup
edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 58 – (Ek: 10/9/2014-6552/62 md.)


Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığında 18/11/2005 tarihinden 1/10/2008 tarihine
kadar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (e) fıkrası kapsamında
istihdam edilen geçici personele ödenmiş olan fazla çalışma ücretleri prime esas
kazancın hesabında dikkate alınmaz. Bu maddenin uygulamasında 102 nci maddeye göre
tahakkuk ettirilip tahsilatıgerçekleştirilen tutarlar iade ve mahsup edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 59 – (Ek: 10/9/2014-6552/63 md.) (Mülga:16/11/2022-7421/19
md.)


GEÇİCİ MADDE 60- (Ek: 10/9/2014-6552/81 md.)[240][241]


(1) 2014 yılı Nisan ve önceki aylara ilişkin olup bu maddenin yayımlandığı
tarihten önce tahakkuk ettiği hâlde ödenmemiş olan;


a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri
kapsamındaki sigortalılık statülerinden kaynaklanan, sigorta primi, emeklilik keseneği
ve kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi,


b) Bu maddeye göre yapılan başvuru tarihi itibarıyla ilgili mevzuatına göre
ödenmesi imkânı ortadan kalkmamış isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası
primi,


c) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili kanunları gereğince takip edilen
damga vergisi, özel işlem vergisi ve eğitime katkı payı,


ç) 30/4/2014 tarihine kadar (bu tarih dâhil) bitirilmiş
özel nitelikteki inşaatlar ile ihale konusu işlere ilişkin olup bu maddenin yayımlandığı
tarihten önce Kurumca resen tahakkuk ettirilerek işverene tebliğ edildiği hâlde
bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla ödenmemiş olan; özel nitelikteki inşaatlar
ile ihale konusu işlere ilişkin yapılan ön değerlendirme, araştırma veya tespitler
sonucunda bulunan eksik işçilik tutarı üzerinden hesaplanan sigorta primi,


d) Bu Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel
sağlık sigortalısı olanların genel sağlık sigortası primi,


e) Sosyal güvenlik kanunlarına göre emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta
iken 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum
ve kuruluşlara ait işyerlerinde çalışmaları nedeniyle aylıkları kesilmesi gerekenlere,
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ödeme dönemine kadar yersiz olarak
ödendiği tespit edilen aylıklara ilişkin borç,


asılları ile bu alacaklara ödeme sürelerinin bittiği
tarihlerden bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için Yİ-ÜFE aylık değişim
oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın, bu maddede belirtilen süre ve şekilde
ödenmesi hâlinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi ferî
alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilir.


(2) 30/4/2014 tarihine kadar (bu tarih dâhil) işlenen fiillere ilişkin olup
bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla ödenmemiş olan idari para cezası asıllarının
%50’si ile bu tutara ödeme sürelerinin bittiği tarihlerden bu maddenin yayımlandığı
tarihe kadar geçen süre için Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak
tutarın, bu maddede belirtilen süre ve şekilde ödenmesi hâlinde idari para cezası
asıllarının kalan %50’si ile idari para cezasına uygulanan gecikme cezası ve gecikme
zammı gibi ferî alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilir.


(3) Bu madde hükümlerinden yararlanmak isteyen borçluların;


a) Bu maddenin yayımlandığı tarihi izleyen ay başından itibaren; birinci fıkranın
(d) bendinde belirtilen borçlular yedi ay içinde, diğer bentlerde belirtilen borçlular
ise üç ay içinde Kuruma başvuruda bulunmaları,


b) İlk taksiti bu maddenin yayımlandığı tarihi izleyen ay başından itibaren;
birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen borçlular sekiz ay içinde, diğer bentlerde
belirtilenler ise dört ay içinde, diğer taksitlerini ise ikişer aylık dönemler hâlinde
azami on sekiz eşit taksitte ödemeleri,


gerekir.


(4) a) Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki
sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borcu hariç diğer borçların bu madde hükümlerine
göre hesaplanan tutarının ilk taksit ödeme süresi içinde tamamen ödenmesi hâlinde,
bu tutara bu maddenin yayımlandığı tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için
herhangi bir faiz uygulanmaz. Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borcu aslının ilk taksit
ödeme süresi içinde tamamen ödenmesi hâlinde ödeme tarihine kadar sosyal güvenlik
mevzuatına göre hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammı tahsil edilmez.


b) Bu madde hükümlerine göre hesaplanan tutarın taksitle ödenmek istenmesi
hâlinde, ilgili maddelerde yer alan hükümler saklı kalmak şartıyla, borçluların
başvuru sırasında altı, dokuz, on iki veya on sekiz eşit taksitte ödeme seçeneklerinden
birini tercih etmeleri şarttır. Tercih edilen taksit süresinden daha uzun bir sürede
ödeme yapılamaz.


c) Taksitle yapılacak ödemelerde ilgili maddelere göre belirlenen tutar;


1) Altı eşit taksit için (1,05),


2) Dokuz eşit taksit için (1,07),


3) On iki eşit taksit için (1,10),


4) On sekiz eşit taksit için (1,15),


katsayısı ile çarpılır ve bulunan tutar taksit sayısına bölünmek suretiyle
ikişer aylık dönemler hâlinde ödenecek taksit tutarı hesaplanır. Bu madde hükümlerinden
yararlanmak üzere başvuruda bulunan borçlulara tercih ettikleri taksit süresine
uygun ödeme planı verilir. Ancak, tercih edilen süreden daha kısa sürede ödeme yapılması
hâlinde ödenecek tutar ilgili katsayıya göre düzeltilir.


(5) Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf
ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu mülga
hükümlerine ve mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre tescilleri yapıldığı hâlde prim borçları
nedeniyle daha önceki ilgili kanunları uyarınca sigortalılık süreleri durdurulmuş
olanlardan bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla ihya edilmemiş olanların kendileri
veya hak sahipleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından
itibaren üç ay içinde Kuruma müracaat ederek, durdurulan sigortalılık süreleri için
ödeyecekleri prim tutarının, sigortalılık süreleri durdurulmamış gibi değerlendirilerek
bu madde hükümlerine göre hesaplanmasını talep edebilirler. Hesaplanan borcun tamamının
ilk taksit ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde durdurulan süreler sigortalılık
süresi olarak değerlendirilir. Hesaplanan borcun tamamının ilk taksit ödeme süresi
içinde ödenmemesi hâlinde ihya işlemi geçerli sayılmaz ve bu madde kapsamında ödenmiş
olan tutarlar ilgilinin bu madde kapsamı haricinde başkaca prim borcunun bulunmaması
kaydıyla faizsiz olarak iade edilir.


(6) Bu maddeye göre ödenmesi gereken taksitlerden; bir
takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi
hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın
sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine
göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte
ödenmesi şartıyla bu madde hükümlerinden yararlanılır. Süresinde ödenmeyen veya
eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında
ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu madde
hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm alacakları tahsil daireleri
açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.


(7) Taksit tutarının %10’unu aşmamak şartıyla 5 Türk lirasına (bu tutar dâhil)
kadar yapılmış eksik ödemeler için bu madde hükümleri ihlal edilmiş sayılmaz.


(8) Ödeme hakkının kaybedilmiş olması hâlinde, borçlular ödedikleri tutar
kadar bu madde hükmünden yararlandırılırlar.


(9) Bu madde hükümlerinden yararlanmak isteyen borçluların, bu maddelerde
belirtilen şartların yanı sıra dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri
ve kanun yollarına başvurmamaları şarttır.


(10) Bu maddeye göre ödenecek alacaklarla ilgili olarak tatbik edilen hacizler
yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminatlar iade edilir.


(11) 6111 sayılı Kanun hükümlerine göre bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla
taksit ödemeleri devam eden alacaklar hariç olmak üzere, bu madde kapsamına giren
alacakların, bu maddenin yayımlandığı tarihten önce bu madde kapsamına giren borçları
6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi gereğince tecil ve taksitlendirilmiş olup, tecil
ve taksitlendirme işlemi bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden
borçlularca, tecil ve taksitlendirme süresi içinde ödenmiş tutarların Kurumun ilgili
mevzuatı uyarınca mahsup edilmesinin yazılı olarak talep edilmesi hâlinde, daha
önce ödemiş oldukları tutarlar, sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre
mahsup edildikten sonra birinci fıkra kapsamına giren kalan borçları bu maddeye
göre peşin veya taksitler hâlinde ödenir.


(12) 10/1/2013 tarihli ve 6385 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna göre sosyal güvenlik
destek primi borçlarını yapılandıran ve yapılandırma işlemi bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla devam eden borçlularca, yapılandırma süresi içinde ödenmiş
tutarların Kurumun ilgili mevzuatı uyarınca mahsup edilmesinin yazılı olarak talep
edilmesi hâlinde, daha önce ödenen tutarlar, sosyal güvenlik mevzuatının ilgili
hükümlerine göre mahsup edildikten sonra kalan borçları bu maddeye göre peşin veya
taksitler hâlinde ödenir.


(13) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalılar, 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık
sigortalısı olanlar, ek 5 inci ve ek 6 ncı maddeleri kapsamında sigortalı olanlar,
bu madde kapsamındaki borçlarını yapılandırmaları hâlinde, yapılandırılan borç haricinde
altmış günden fazla prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması veya altmış günden
fazla prim ve prime ilişkin borçları bulunmakla birlikte bu borçlarını ilgili kanunlara
göre taksitlendirmiş veya yapılandırmış olup ödeme yükümlülüklerini de yerine getiriyor
olmaları ve bu maddeye göre yapılandırılan borçlarının ilk taksitini ödemeleri kaydıyla
genel sağlık sigortasından yararlanmaya başlatılır.


(14) Bu madde hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan borçlular,
taksit ödeme süresince tahakkuk eden sigorta primlerini çok zor durum olmaksızın
bir takvim yılında ikiden fazla vadesinde ödememeleri ya da eksik ödemeleri hâlinde,
belirtilen madde hükümlerine göre yapılandırılan borçlarına ilişkin kalan taksitlerini
ödeme haklarını kaybederler.


(15) Bu madde kapsamına giren alacaklara karşılık bu maddenin yayımlandığı
tarihten önce tahsil edilmiş olan tutarların bu madde hükümlerine dayanılarak red
ve iadesi yapılmaz.


(16) Bu madde kapsamında ödenmesi gereken tutarlar, il özel idareleri, belediyeler
ve bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarca ikişer
aylık dönemler hâlinde azami otuz altı eşit taksitte, bu madde ile bu maddeyi ihdas
eden Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında ödenmesi gereken tutarlar, Gençlik ve Spor
Bakanlığı, Türkiye Futbol Federasyonu ve özerk spor federasyonlarına tescil edilmiş
olan ve Türkiye’de sportif alanda faaliyette bulunan spor kulüplerince ikişer aylık
dönemler hâlinde azami kırk iki eşit taksitte ödenebilir. Bu takdirde bu bent hükmüne
göre hesaplanacak katsayı yirmi dört eşit taksit için (1,20), otuz eşit taksit için
(1,25), otuz altı eşit taksit için (1,30) ve kırk iki eşit taksit için (1,35) olarak
uygulanır.


(17) Bu madde kapsamına giren alacakların; asıllarının bu maddenin yayımlandığı
tarihten önce ödenmiş olması şartıyla, bu maddenin yayımlandığı tarih itibarıyla
aslı ödenmiş ferî alacağın %40’ının ilk taksit ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde
kalan %60’ının tahsilinden vazgeçilir. Aslı ödenmiş ferî alacağın %40’ının taksitle
ödenmek istenmesi hâlinde ise bu maddenin dördüncü fıkrasının (e) bendine göre taksitlendirilir.


(18) Bu maddede geçen Yİ-ÜFE aylık değişim oranları tabiri, Türkiye İstatistik
Kurumunun her ay belirlediği 31/12/2004 tarihine kadar toptan eşya fiyatları endeksi
(TEFE) aylık değişim oranlarını, 1/1/2005 tarihinden itibaren üretici fiyatları
endeksi (ÜFE) aylık değişim oranlarını, 1/1/2014 tarihinden itibaren yurt içi üretici
fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranlarını ifade eder. Bu madde hükümlerine
göre ödenecek alacaklara bu maddenin yayımlandığı ay için uygulanması gereken Yİ-ÜFE
aylık değişim oranı olarak, bu maddenin yayımlandığı tarihten bir önceki ay için
belirlenen Yİ-ÜFE aylık değişim oranı esas alınır.


(19) Bakanlar Kurulu, bu maddede öngörülen başvuru ve ilk taksit ödeme sürelerini,
bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen borçlular yönünden altı aya
kadar, diğer borçlular yönünden ise bir aya kadar uzatmaya yetkilidir.


(20) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Sosyal
Güvenlik Kurumu yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 61- (Ek: 4/4/2015-6645/54
md.)


Mülga 25/4/1985 tarihli ve 3182 sayılı
Bankalar Kanunu, mülga 4389 sayılı Kanun ve 5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet
izni kaldırılan ve (ortaklarının temettü hariç ortaklık hakları dâhil) yönetim ve
denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen ya da doğrudan iflasına karar
verilen bankalar ve bu bankaların; hâkim ortakları, yönetim ve denetimine sahip
olduğu iştirakleri, gerçek ve tüzel kişi hâkim ortaklarının hâkim ortak olduğu şirketler
ve anılan kanunlar kapsamında bankanın Fona olan borcundan sorumlu tutulan kişiler
hariç olmak üzere, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla haklarında 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre iflas kararı verilmiş ve işlemleri
devam eden, iflas tasfiyesi sonuçlanmış olan şirketlerin borçlarından, 506 sayılı
Kanunun mülga 80 inci ve bu Kanunun 88 inci maddesi çerçevesinde müşterek ve müteselsil
sorumluluğu bulunanlardan şirket yönetim organlarında görev almayan ve sermaye sahibi
olmayan kanuni temsilciler ve üst düzey yönetici veya yetkilileri hakkında Kurum
alacaklarından dolayı Kurumca 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre icra takibi başlatılmış
olsun veya olmasın ilgili mevzuata ilişkin müşterek ve müteselsil sorumlulukları
sona erer, yapılan takipler sonlandırılır ve bu kişiler hakkında uygulanan hacizler
kaldırılır. Haklarında icra takibi başlatılmış olanlardan, bu işlemlere karşı dava
açmış olanların bu madde hükmünden yararlanabilmeleri için bu davalarından feragat
etmeleri şarttır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgililerin şahsi
mal varlıklarından tahsil edilmiş olan tutarlar ret ve iade edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 62- (Ek: 4/4/2015-6645/55
md.)


Bu maddenin yayımı tarihinden önce, ayakta
tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım paylarının eczanelerce usulüne uygun
tahsil edilmemesi nedeniyle, eczacılar hakkında öngörülen cezai şart, her fatura
dönemi için brüt asgari ücretin beş katı tutarını geçemez. Bu madde kapsamına giren
fiiller için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilen tutarlar
iade ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 63- (Ek: 4/4/2015-6645/56 md.)


Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla
tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri
yapıldığı hâlde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla
süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren üç ay içinde ödememeleri
veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları hâlinde, prim ödemesi bulunan
sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,
prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı
durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu
sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında
yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin
yayım tarihini takip eden ay başı itibarıyla yeniden başlatılır.


Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak
sahipleri tarafından talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin
tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime
esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç
tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde,
bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının
bu süre içinde tamamen ödenmemesi hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilmez ve bu madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve
prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek
kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır.


Birinci fıkraya göre sigortalılıkları
durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden
bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası
hükümleri uygulanmaz.


Sigortalılıkları önceki kanunlara göre
durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 64- (Ek: 4/4/2015-6645/57 md.)


İşverenlerin ve/veya üçüncü şahısların,
31/12/2014 tarihine kadar (bu tarih dâhil) bu Kanunun 14 üncü, 21 inci, 23 üncü,
39 uncu ve 76 ncı maddeleri, 506 sayılı Kanunun mülga 10 uncu, 26 ncı, 27 nci, 28
inci ve 39 uncu maddeleri, 1479 sayılı Kanunun mülga 63 üncü maddesi ve 5434 sayılı
Kanunun mülga 129 uncu maddesi gereğince iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık,
malullük, adi malullük ve ölüm hâlleri ile sigortalıya, genel sağlık sigortalısına
veya bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere yönelik fiiller nedeniyle, kesinleşmiş
mahkeme kararı sonucu ödemekle yükümlü bulundukları her türlü borçlarına, kanuni
faiz uygulanan sürenin başlangıcından bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar geçen
süre için Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın, bu maddede
belirtilen şekilde ve süre içinde ödenmesi hâlinde bu borçlara uygulanan kanuni
faizin tahsilinden vazgeçilir.


Söz konusu mahkeme kararlarına ilişkin
yargılama giderleri ile vekâlet ücreti, peşin ödeme hâlinde peşin ödeme tarihi,
taksitle ödeme hâlinde son taksit tarihine kadar geçen süre için Yİ-ÜFE aylık değişim
oranları esas alınıp hesaplanarak son taksit tutarıyla birlikte defaten yatırılır.


Bu madde hükümlerinden yararlanmak isteyen
borçluların bu maddenin yayımlandığı tarihi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde
Kuruma başvuruda bulunmaları, ilk taksiti bu maddenin yayımlandığı tarihi izleyen
ay başından itibaren dört ay içinde, diğer taksitlerini ise ikişer aylık dönemler
hâlinde azami on sekiz eşit taksitte ödemeleri gerekir.


Bu madde hükümlerine göre hesaplanan tutarın
ilk taksit ödeme süresi içinde tamamen ödenmesi hâlinde, bu tutar için bu maddenin
yayımlandığı tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için herhangi bir faiz alınmaz.


Bu maddeye göre ödenmesi gereken taksitlerden;
bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi
hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın
sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni
Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanuna göre hesaplanacak yasal faizi ile birlikte
ödenmesi şartıyla bu madde hükümlerinden yararlanılır. Süresinde ödenmeyen veya
eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında
ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu madde
hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm, alacakları tahsil daireleri
açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.


Geçici 60 ıncı maddenin dördüncü fıkrasının
(b) ve (c) bentleri, yedinci, sekizinci, onuncu, on beşinci ve on sekizinci fıkraları
bu maddeden yararlanmak için başvuranlar hakkında da uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 65- (Ek: 4/4/2015-6645/58 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine;


a) 2015 yılından önce bağlanmış ve 2015
yılı Ocak ödeme döneminde Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre artırılmış
gelir ve aylık tutarları, 2015 yılı Temmuz ödeme döneminden itibaren Kanunun 55
inci maddesinin ikinci fıkrasına göre artırılır. Artırılan gelir ve aylık tutarları
dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla; 2015 yılı Temmuz ödeme
döneminde 1.000 TL (dâhil) ve altında olanlar 100 TL tutarında, 1.000 TL’nin üstünde
olanlar da 1.100 TL’yi geçmeyecek tutarda ayrıca artırılır.


b) 2015 yılında bağlanacak malullük, yaşlılık
veya ölüm aylıklarının 27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci maddelere göre 2015
yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan aylık tutarları, (a) bendinde belirtilen şekilde
artırılarak ödenir.


c) İş kazaları ile meslek hastalıkları
sigortasından hak kazanılan gelirlere esas günlük kazanç hesabına giren;


1) Son takvim ayı 2015 yılının birinci
yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler 2015 yılı Ocak ve Temmuz ödeme dönemlerinde
Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasına ve birinci fıkranın (a) bendinin ikinci
cümlesine göre,


2) Son takvim ayı 2015 yılının ikinci
yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler ise 2015 yılı Temmuz ödeme döneminde 55
inci maddenin ikinci fıkrasına ve birinci fıkranın (a) bendinin ikinci cümlesine
göre,


artırılarak ödenir.


d) Birinci fıkranın (a) bendinin ikinci
cümlesine göre yapılacak artış tutarı;


1) İş kazaları ve meslek hastalıkları
sigortasından sürekli iş göremezlik geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına
esas olan sürekli iş göremezlik derecesi oranında,


2) Ölüm dosyalarında hak sahiplerinin
hisseleri oranında,


3) Yabancı ülkelerle akdedilen sosyal
güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına
tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının, sosyal güvenlik sözleşmesine göre
nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına olan oranına göre,


uygulanır.


e) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde
belirtilen şekilde artırılan gelir ve aylıklar, 2015 yılı Temmuz ödeme döneminde
55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 66- (Ek: 4/4/2015-6645/59 md.) (Mülga:16/11/2022-7421/19 md.)



 


GEÇİCİ MADDE 67- (Ek: 25/12/2015-6655/6
md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine;


a) 2016 yılı başından önce
bağlanmış gelir ve aylıklar;


1) 2016 yılı Ocak ödeme döneminde
Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre artırılır ve bu şekilde belirlenen
gelir ve aylıklar dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla 2016
yılı Ocak ödeme döneminden geçerli olmak üzere 100 TL tutarında ayrıca artırılır.



2) 2016 yılı Temmuz ödeme
döneminden geçerli olmak üzere, 55 inci maddeye göre 2016 yılı Temmuz ayı ödeme
dönemine ait artış oranında artırılarak ödenir.


b) 2016 yılında bağlanacak
malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının 27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci
maddelere göre 2016 yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan aylık tutarları, (a) bendinde
belirtilen şekilde artırılarak ödenir.


c) İş kazaları ile meslek
hastalıkları sigortasından hak kazanılan gelirlere esas günlük kazanç hesabına giren;



1) Son takvim ayı 2016 yılının
birinci yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler birinci fıkranın (a) bendinin
(1) numaralı alt bendine göre,


2) Son takvim ayı 2016 yılının
ikinci yarısına ait olanlara bağlanacak gelirler sadece birinci fıkranın (a) bendinin
(2) numaralı alt bendine göre,


artırılarak ödenir.


d) Birinci fıkranın (a) bendinin
(1) numaralı alt bendine göre yapılacak artış tutarı;


1) İş kazaları ve meslek hastalıkları
sigortasından sürekli iş göremezlik geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına
esas olan sürekli iş göremezlik derecesi oranında,


2) Ölüm dosyalarında hak sahiplerinin
hisseleri oranında,


3) İş kazası veya meslek hastalığı
sonucu meslekte kazanma gücünü %50 oranının altında kaybetmesi nedeniyle sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerden, ölümü iş kazası veya meslek hastalığına
bağlı olmayanların hak sahiplerine, sigortalıya gelir bağlanmasına esas olan sürekli
iş göremezlik derecesi üzerinden tespit edilen artış tutarı hak sahiplerinin hisseleri
oranında,


4) Yabancı ülkelerle akdedilen
sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına
tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının, sosyal güvenlik sözleşmesine göre
nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına olan oranına göre,


uygulanır.


e) Birinci fıkranın (a), (b)
ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde artırılan gelir ve aylıklar, 2016 yılında
bu maddede belirtilen artışlar dışında 55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 68- (Ek: 14/1/2016-6661/17
md.)[242]


(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri
uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında
bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında
cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim
hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun
kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme
gün sayısının,


2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri
için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri
sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.


(2) Mevcut bir işletmenin kapatılarak
değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü
elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler
arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi
gibi Hazine katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan
veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2016 yılı için eksik bildirdiği tespit
edilen işyerlerinden Hazinece karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


(3) İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla
ilgili 2016 yılına ilişkin olarak, aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini
yasal süresinde ödemediği, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma
ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen
sigortalının fiilen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari
para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde
bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma
olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı
borçlarını 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme
devam ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır.


(4) Birinci fıkranın (a) bendinin uygulanmasında,
bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet belgesi verilmemiş
olması hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet
belgesindeki bildirimler esas alınır. 2015 yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış
ancak 2015 yılında sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b)
bendi hükümleri uygulanır.


(5) Sigortalı ve işveren hisselerine ait
sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği
sigorta priminin Hazinece karşılanacak tutardan az olması hâlinde sadece sigorta
prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


(6) 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden
Kanununun ek 9 uncu maddesi uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı
hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan
sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendinde belirtilen 85 TL
günlük kazanç iki kat olarak ve 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık
prim ve hizmet belgelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek
üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.[243]


(7) Bu madde hükümleri,
5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerine ait kadro ve
pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar
için uygulanmaz.


(8) 4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından
ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen
hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık
çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci
fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin
hak edişinden kesilir.


(9) 2016 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemlerine
ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar
için bu madde hükümleri uygulanmaz.[244]


(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine
Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 69- (Ek: 14/4/2016-6704/19 md.)


Bu maddenin yayımı tarihinden önce 60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının
25 yaşını doldurdukları güne kadar olan genel sağlık sigortası primlerinin tahsilinden
vazgeçilir. Bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş
olan primler iade ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 70- (Ek: 2/12/2016-6764/60
md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar olan dönemlerde vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları
ile okul-aile birliklerinin bu Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı)
bendi hükmü uyarınca yararlandıkları teşvikler, usulüne uygun olarak yararlanılmış
sayılır.


 


GEÇİCİ MADDE 71- (Ek: 18/1/2017-6770/27
md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri
uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2016 yılının aynı ayına
ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı
Bakanlar Kurulunca belirlenen tutar ve altında bildirilen sigortalıların toplam
prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2017 yılında cari aya ilişkin verilen aylık
prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen
sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,[245]


b) 2017 yılı içinde ilk defa
bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısının,


2017
yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için Bakanlar Kurulunca tespit edilen günlük
tutar ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta
primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır. (Ek cümle: 23/2/2017-6824/19
md.) Ancak (a) bendinin uygulanmasında Bakanlar Kurulunca belirlenecek prime
esas günlük kazancı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi
Kanunu hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işverenlerine
ait işyerleri için ayrıca tespit edilebilir.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak
değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü
elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler
arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi
gibi Hazine katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan
veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2017 yılı için eksik bildirdiği tespit
edilen işyerlerinden Hazinece karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


İşverenlerin
çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2017 yılına ilişkin olarak, aylık prim ve
hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini yasal süresi içerisinde
vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde ödemediği, denetim ve kontrolle görevli
memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak
bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı durumlarının tespit
edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme
zammı borcu bulunması hâllerinde bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendine ilişkin
hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin
gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine
göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği
sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi verilmemiş olması hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık
prim ve hizmet belgesindeki bildirimler esas alınır. 2016 yılından önce bu Kanun
kapsamına alınmış ancak 2016 yılında sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında
birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine
ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği
sigorta priminin Hazinece karşılanacak tutardan az olması hâlinde sadece sigorta
prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213
sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından
az olamayacağı hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer
altında çalışan sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca
belirlenecek günlük kazanç iki kat olarak ve 2016 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının yüzde
50’sini geçmemek üzere, 2017 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara
ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5018 sayılı
Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerine ait kadro ve pozisyonlarda
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için
uygulanmaz.


4734
sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde
sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat
farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının
belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü
işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu
idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2017 yılı Ocak ila Aralık
aylarına/dönemlerine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve
Hazine Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.



 


GEÇİCİ MADDE 72- (Ek: 18/1/2017-6770/28
md.)


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıları çalıştıran özel sektör
işverenlerinden, 2016 yılı Aralık ayı için geçici 68 inci, 2017 yılı Ocak ve Şubat
ayları için geçici 71 inci madde kapsamında Hazine katkısına müstahak olanların,
anılan maddeler uyarınca Hazine katkısı hesabında ilgili aylarda dikkate alınacak
prim ödeme gün sayısının günlük 60 TL ile çarpımı sonucu bulunacak sigorta primine
esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak 2016 yılı Aralık, 2017 yılı Ocak ve Şubat
aylarına ait sigorta prim tutarlarını, sırasıyla 2017 yılı Ekim, Kasım ve Aralık
ayları içerisinde Kurumca belirlenecek tarihe kadar ödemeleri halinde bu aylara
ilişkin primler süresinde ödenmiş sayılır. Bu maddenin uygulamasında, 2016 ve 2017
yılı içerisinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerleri için sigorta primlerini
yasal süresinde ödeme şartı aranmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 73- (Ek: 23/2/2017-6824/20 md.)


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamında genel sağlık sigortası tescili yapılmış olup da gelir testine hiç
başvurmayanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on iki ay içinde
gelir testine başvuran kişilerin genel sağlık sigortası primleri yapılan gelir testi
sonucuna göre tescil başlangıç tarihinden itibaren tahakkuk ettirilir.


60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g)
bendi kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borçlarına, bu maddenin
yürürlük tarihinden önceki döneme ilişkin olarak tahakkuk ettirilen veya ettirilecek
gecikme cezası ve gecikme zammı gibi ferî alacaklardan ödenmemiş olanların tamamının
tahsilinden vazgeçilir.


Bu maddenin yürürlük tarihinden önce 60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında tahakkuk ettirilmiş olup ödenmemiş
olan aylık prim borcu aslının ait olduğu aya ilişkin tutarının; bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihte geçerli olan prime esas kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının
%3’üne eşit veya fazla olması hâlinde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte geçerli
olan prime esas kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının %3’ü üzerinden, %3’ünden
az olması hâlinde ise tahakkuk eden borç tutarı üzerinden prim borcu yeniden hesaplanır.
Hesaplanan yeni borcun bu maddenin yürürlük tarihini takip eden aybaşından itibaren
on iki ay içinde peşin veya taksitle ödenmesi hâlinde, bu tutara bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için herhangi bir faiz uygulanmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(g) bendi kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borcu bulunanlar
67 nci maddede belirtilen şartları taşımaları hâlinde, bu maddenin yürürlük tarihinden
önceki döneme ait prim borçları dikkate alınmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren on iki aylık sürenin sonuna kadar sağlık hizmetlerinden ve diğer
haklardan yararlandırılır.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında ödenmiş olan genel sağlık
sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı tutarları iade ve mahsup
edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 74- (Ek: 21/3/2018-7103/72
md.)


Bu maddenin yürürlük tarihinden önce ilgili
kanunlarına göre gelir veya aylık bağlanan hak sahibi çocuklardan 18 yaşını, lise
ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını
doldurmayanların bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılmaları, ödenmekte olan gelir ve aylıkların kesilmesini gerektirmez.



Bu maddenin yürürlük
tarihinden önce çalışmaları nedeniyle ilgili kanunlarına göre gelir veya aylıkları
kesilen ve bu Kanunun 34 üncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde belirtilen
şartları taşıyanlardan, gelir veya aylık bağlanması için yazılı istekte bulunanların
gelir ve aylıkları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren
başlatılır ve bağlanan gelir ve aylıklar için geriye yönelik herhangi bir ödeme
yapılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 75- (Ek: 21/3/2018-7103/73
md.)[246]


Bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri
uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2017 yılının aynı ayına
ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde prime esas günlük kazancı Bakanlar Kurulunca belirlenen tutar ve
altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere,
2018 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme
gün sayısının,


b) 2018 yılı içinde ilk defa
bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısının,


2018
yılı Ocak ila Eylül ayları/dönemleri için Bakanlar Kurulunca tespit edilen günlük
tutar ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta
primlerinden mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak
(a) bendinin uygulanmasında Bakanlar Kurulunca belirlenecek prime esas günlük kazancı
18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri
uyarınca toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işverenlerine ait işyerleri için
ayrıca tespit edilebilir.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak
değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü
elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler
arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi
gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis
ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2018 yılı Ocak ila
Eylül ayları/dönemleri için eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden İşsizlik
Sigortası Fonunca karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri
alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


İşverenlerin
çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2018 yılı Ocak ila Eylül aylarına/dönemlerine
ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini
yasal süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde ödemediği,
denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı
kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı
durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin
gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde bu maddenin birinci fıkrasının
(b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası
ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun
48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme
devam ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu maddenin uygulanmasında
bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması halinde bildirim
yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2017 yılından önce bu Kanun
kapsamına alınmış ancak 2017 yılında sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında
birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine
ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği
sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az olması hâlinde
sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu
maddesi uyarınca ücretleri asgarî ücretin iki katından az olamayacağı hükme bağlanan
“Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar
için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek günlük kazanç
iki kat olarak ve 2017 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen prim ödeme
gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek üzere, 2018 yılında cari aya ilişkin verilen
aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde
hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerine
ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun 2 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler
tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler
için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar
bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2018 yılı Ocak ila Eylül aylarına/dönemlerine
ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar
için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun
görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 76-(Ek: 11/5/2018-7143/24 md.)


Köy ve mahalle muhtarları, kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt
ve tescilleri yapıldığı hâlde, 31/5/2018 tarihi itibarıyla prim borcu bulunanların,
bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödememeleri veya ilgili Kanunları uyarınca
yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri
primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların
ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık
süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek
bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam
edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.


Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından
talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde
80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden
borç tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun
tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık
süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen
ödenmemesi hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu
madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun
bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet
süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır.


Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla
yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine
kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.


Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci
fıkrası hükmü uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 77- (Ek:26/7/2018-7146/13
md.)


Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihe kadar mülga ek 3 üncü madde hükümlerine göre ödenen ilave
sigorta primleri hakkında mülga ek 3 üncü madde hükümlerine göre işlem yapılır.


 


GEÇİCİ MADDE
78- (Ek:18/1/2019-7162/10 md.)


Bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta
kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2018 yılının
aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 102 Türk lirası ve altında
bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2019 yılında
cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim
hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2019 yılı içinde
ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


2019 yılı Ocak
ila Aralık ayları/dönemi için bu maddede belirtilen tutarlar ile çarpımı sonucu
bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden ashup
edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen
prime esas günlük kazanç tutarı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve
Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör
işverenlerine ait işyerleri için 203 Türk lirası olarak esas alınır.


Birinci fıkrada
belirtilen işyerlerinin tespitinde; 2018 yılı Ocak ila Kasım ayları/döneminde uzun
vadeli sigorta kollarından aylık prim ve hizmet belgeleri veya muhtasar ve prim
hizmet beyannameleri ile bildirimi yapılan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamındaki sigortalı sayısının ortalaması esas alınır. Ortalama sigortalı
sayısı; beş yüzün altında olan işyerleri için günlük 5 Türk lirası, beş yüz ve üzerinde
olan işyerleri için günlük 3,36 Türk lirası destek sağlanır.


Bu madde kapsamında
destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2018 yılı Ocak ila Kasım ayları/döneminde
aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından
en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının altında bildirimde
bulunulması halinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin
kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması
veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık
ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde
işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak
amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını
2019 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden
İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2019 yılı Ocak ila Aralık
aylarına/dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde
ödemediği, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde
çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının
fiilen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası
ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde bu
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma
olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı
borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler
bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır.
Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın
(a) bendinin uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim
ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması halinde
bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2018 yılından
önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2018 yılında sigortalı çalıştırmamış işyerleri
hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren
hisselerine ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin
ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az olması
hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar ashup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun
ek 9 uncu maddesi uyarınca ücretleri asgarî ücretin iki katından az olamayacağı
hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan
sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek
günlük kazanç 271 Türk lirası olarak ve 2018 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen
aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek üzere, 2019 yılında cari
aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate
alınır.


Bu madde hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu
idarelerine ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler
tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler
için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar
bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2019 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ilişkin yasal süresi dışında
Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya Hazine ve Maliye Bakanlığına
verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu
madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Türkiye İş
Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 79- (Ek:5/12/2019-7194/48 md.)


5434 sayılı Kanunun mülga
64 üncü maddesi, bu Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası ile 2330 sayılı
Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren
kanunlara, 1005 sayılı Kanun, 3713 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesine, 17/7/2004
tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması
Hakkında Kanuna ve 24/6/2008 tarihli ve 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması
ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanuna göre aylık bağlanmış olanların
kendilerine veya bunlardan ölenlerin hak sahiplerine, bu kapsamda maddenin yürürlük
tarihine kadar yapılan ve bu Kanunun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında olduğu Kurumca tespit edilen fazla veya yersiz ödemelere ilişkin borç
çıkarılmaz, çıkarılmış borçların ödenmemiş olan kısımları terkin edilir, maddenin
yayımı tarihinden önce tahsil edilmiş tutarlar iade ve mahsup edilmez.


2330 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı cümlelerine aykırı
olacak şekilde ödenen ve bu Kanunun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında olduğu Kurumca tespit edilen fazla veya yersiz olarak yapılan ödemeler
hakkında da birinci fıkra hükümleri uygulanır.


 


GEÇİCİ MADDE 79- (Ek:6/12/2019-7196/62 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar ek 15 inci maddenin ikinci ve beşinci fıkraları uyarınca yapılacak
ödemelerde 89 uncu maddeye göre gecikme zammı ve cezası ile 102 nci maddeye göre
idari para cezası uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ödenmiş
olan gecikme cezaları, gecikme zamları ve idari para cezaları iade ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 80- (Ek:25/3/2020-7226/29 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan
sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2019 yılının aynı ayına
ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 128 Türk lirası ve altında bildirilen
sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2020 yılında cari
aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2020 yılı içinde ilk defa
bu Kanun kapsamına alınan iş yerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısının,


2020 yılı Ocak ila Aralık
ayları/dönemi için günlük 2,50 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu
işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar
İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime esas
günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine
tabi özel sektör işverenlerine ait iş yerleri için 256 Türk lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında destekten
yararlanılacak ayda/dönemde, 2019 yılı Ocak ila Kasım ayları/döneminde aylık prim
ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından en az sigortalı
bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması
halinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak
değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim
ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi
bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme
sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak
amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını
2020 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için eksik bildirdiği tespit edilen iş yerlerinden
İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu iş yerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.


İşverenlerin
çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2020 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine
ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini
yasal süresi içerisinde vermediğinin, sigorta primlerini yasal süresinde ödemediğinin,
denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı
kişileri sigortalı olarak bildirmediğinin veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının
tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası
ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde birinci fıkranın (b) bendine ilişkin
hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin
gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine
göre tecil ettiren ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme devam
ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu maddenin uygulanmasında
ek 14 üncü madde hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması halinde bildirim
yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2019 yılından önce bu Kanun
kapsamına alınmış ancak 2019 yılında sigortalı çalıştırmamış iş yerleri hakkında
birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine
ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği
sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az olması hâlinde
sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu
maddesi uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı hükme bağlanan
“Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan iş yerlerinde yer altında çalışan sigortalılar
için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek günlük kazanç
341 Türk lirası olarak ve 2019 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim
ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen
prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek üzere, 2020 yılında cari aya ilişkin
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde
hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerine
ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun 2 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler
tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler
için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar
bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2020 yılı Ocak ila Aralık
aylarına/dönemine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya Hazine ve Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Türkiye İş
Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 81- (Ek:25/3/2020-7226/30 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce 2330 sayılı Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık
bağlanmasını gerektiren kanunlara göre aylık bağlanan malûller ile 5434 sayılı Kanunun
56 ncı ve mülga 64 üncü maddesi kapsamında aylık bağlanan vazife ve harp malûllerinden,
2330 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü, dördüncü, beşinci
ve altıncı cümlelerine aykırı olacak şekilde yaşlılık veya malûllük aylığı bağlanmış
olanlardan, tahsis talep tarihi itibarıyla ilgili kanunlarında öngörülen aylık bağlama
koşullarından prim ödeme gün sayısı veya sigortalılık süresi şartının sigortalıların
kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmayan nedenlerle sağlanmadığı daha
sonra anlaşılanların, aylık aldıkları süre herhangi bir şekilde prim talep edilmeksizin
prim ödeme gün sayısı olarak dikkate alınır. Ancak;


a) Aylık aldıkları süre, eksik
hizmet süresinden fazla olanlar için, yalnızca eksik hizmet süresinin tamamlanacağı
tarihe kadarki süre kullanılır. Bu kapsamda olanlar için yeni bir aylık hesabı yapılmaksızın,
maddenin yürürlük tarihini takip eden ay başından itibaren kesilmiş olan aylıkları,
aylıklara uygulanan artış oranları kadar artırılarak yeniden bağlanır.


b) Aylık aldıkları süre, eksik
hizmet süresinden az olanların, aylık başlangıç tarihi ile aylıklarının kesildiği
tarih arasında prim ödeme gün sayısı olarak dikkate alınan süre aylıklarının hesabında
dikkate alınmaz.


Birinci fıkra kapsamında bulunan
vazife ve harp malûllerinden, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 2330 sayılı Kanunun
4 üncü maddesinde yapılan değişiklik ve bu madde esasları dâhilinde yeniden aylığa
hak kazanamayanlar hakkında, 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki istihdama
ilişkin hükümler ayrıca uygulanır.


 


GEÇİCİ MADDE 82 – (Ek:11/11/2020-7256/33 md.)


2020 yılında götürü bedel
üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış üniversite sağlık hizmeti sunucularının
Kuruma 31/12/2020 tarihine kadar bu sözleşme kapsamında verdikleri tedavi hizmetlerine
ilişkin toplam tahakkuk tutarının götürü bedel sözleşme tutarından düşük olması
durumunda, aradaki fark terkin edilir. Terkin edilen tutar Hazineden tahsil edilir.


Bu maddeye ilişkin usul ve
esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 83 – (Ek:11/11/2020-7256/34 md.)


Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, 31/10/2020 tarihi
itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını,
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödememeleri
veya ilgili Kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan
sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,
prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı
durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu
sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında
yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 1/11/2020
tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.


Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi
hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin
ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı
hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden
itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak
değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen ödenmemesi
hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında
ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla
faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği
tarihten itibaren geçerli sayılır.


Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla
yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine
kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.


Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci
fıkrası hükmü uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 84 – (Ek:3/6/2021-7326/12 md.)


Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, 30/4/2021 tarihi
itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını,
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden dördüncü ayın sonuna kadar ödememeleri
veya ilgili Kanunları uyarınca yapılandırmamaları hâlinde, prim ödemesi bulunan
sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,
prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı
durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu
sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında
yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 1/5/2021
tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.


Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi
hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin
ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarının %45’i üzerinden borç
tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ
tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi
olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen ödenmemesi
hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında
ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla
faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği
tarihten itibaren geçerli sayılır.[247]


Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla
yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine
kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.


Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci
fıkrası hükmü uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 85 – (Ek:18/7/2021-7333/16 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli
sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2020 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 147 Türk
lirası ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek
üzere, 2021 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısının,


b) 2021 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen
sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


2021 yılı Ocak ilâ Aralık ayları/dönemi için günlük 2,50 Türk lirası ile çarpımı
sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden
mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde
belirtilen prime esas günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca
toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 294 Türk
lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2020 yılı Ocak
ilâ Aralık ayları/döneminde aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli
sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı
sayısının altında bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da bir
iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan
veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması,
şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası
Fonu katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya
sigortalıların prime esas kazançlarını 2021 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için
Kuruma bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden İşsizlik Sigortası
Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır
ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, ilgili ayda 2021
yılına ait aylık brüt asgari ücretin onda birini geçmeyecek tutarda eksik prime
esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda Kurumca yapılacak ihtar üzerine
on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu madde
hükümleri uygulanmaya devam eder.


İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2021 yılı Ocak ilâ Aralık
aylarına/dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde
ödemediği, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde
çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının
fiilen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası
ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde bu
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma
olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı
borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler
bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır.
Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına
ilişkin olarak aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
verilmemiş olması hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim
ve hizmet belgesindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler
esas alınır. 2020 yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2020 yılında sigortalı
çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine ait sigorta primlerinin Devlet tarafından
karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası
Fonunca karşılanacak tutardan az olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar
mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi uyarınca ücretleri asgarî ücretin iki
katından az olamayacağı hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde
yer altında çalışan sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi
uyarınca belirlenecek günlük kazanç 392 Türk lirası olarak ve 2020 yılının aynı
ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek
üzere, 2021 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu
idarelerine ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d)
bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde
fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının
belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü
işçilikler için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak
tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2021 yılı Ocak ilâ Aralık aylarına/dönemine ilişkin yasal
süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya Hazine ve Maliye
Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar
için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 86 – (Ek:22/12/2021-7349/11
md.)


2021 yılında götürü bedel
üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış kamu üniversite sağlık hizmeti sunucularının
Kuruma 31/12/2021 tarihine kadar bu sözleşme kapsamında verdikleri tedavi hizmetlerine
ilişkin toplam tahakkuk tutarının götürü bedel sözleşme tutarından düşük olması
durumunda, aradaki fark terkin edilir. Terkin edilen tutar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı bütçesine bu amaçla tahsis edilecek ödenekten karşılanır.


Bu maddeye ilişkin usul ve
esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 87- (Ek: 1/7/2022-7417/19 md.)


Bu maddeyi
ihdas eden Kanunla 926 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveline yapılan
değişiklikten önce rütbe ve dereceleri itibariyle belirlenen ek gösterge rakamından
yüksek olması nedeniyle 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi emsali
akademik personel için akademik kadro unvanı ve dereceleri itibariyle belirlenen
ek gösterge rakamları esas alınarak aylık ödenen subaylar ile bunların hak sahiplerine
Kurum tarafından fazla veya yersiz olarak yapılan ödemeler borç çıkarılmaz, çıkarılmış
borçların ödenmemiş olan kısımları terkin edilir ve tahsil edilmiş tutarlar iade
ve mahsup edilmez. Bu fıkra hükümlerinin uygulanması sebebiyle geçmişe dönük aylık,
aylık farkı ve emekli ikramiyesi farkı ödenmez.


 


GEÇİCİ MADDE 88- (Ek: 1/7/2022-7417/64 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan
sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2021 yılının aynı ayına
ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 179 Türk lirası ve altında bildirilen
sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2022 yılında cari
aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2022 yılı içinde ilk defa
bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam
prim ödeme gün sayısının,


2022 yılı Temmuz ilâ Aralık
ayları/dönemi için günlük 3,33 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu
işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar
İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime esas
günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine
tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 358 Türk lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında destekten
yararlanılacak ayda/dönemde, 2021 yılı Ocak ilâ Aralık ayları/döneminde aylık prim
ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından en az sigortalı
bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması
hâlinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak
değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim
ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi
bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme
sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak
amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını
2022 yılı Temmuz ilâ Aralık ayları/dönemi için Kuruma bildirmediği veya eksik bildirdiği
tespit edilen işyerlerinden İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme
cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde
hükümleri uygulanmaz. Ancak, ilgili ayda 2022 yılı Temmuz ilâ Aralık aylarına/dönemine
ait aylık brüt asgarî ücretin onda birini geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç
bildirimi yapıldığının tespiti durumunda Kurumca yapılacak ihtar üzerine on beş
günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaya devam eder.


İşverenlerin çalıştırdıkları
sigortalılarla ilgili 2022 yılı Temmuz ilâ Aralık aylarına/dönemine ait aylık prim
ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini yasal süresi
içerisinde vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde ödemediği, denetim ve kontrolle
görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı
olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı durumlarının
tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası
ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendine
ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara
ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine
göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği
sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun
ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması hâlinde bildirim
yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki veya muhtasar
ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2021 yılından önce bu Kanun
kapsamına alınmış ancak 2021 yılında sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında
birinci fıkranın (b) bendi hükümleri uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine
ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin ödeyeceği
sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az olması hâlinde
sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu
maddesi uyarınca ücretleri asgarî ücretin iki katından az olamayacağı hükme bağlanan
“Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar
için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek günlük kazanç
477 Türk lirası olarak ve 2021 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim
ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen
prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek üzere, 2022 yılında cari aya ilişkin
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde
hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerine
ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun 2 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler
tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler
için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar
bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.


2022 yılı Temmuz ilâ Aralık
aylarına/dönemine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya Hazine ve Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun
görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 89- (Ek:3/11/2022-7420/21 md.)


2022 yılında götürü bedel
üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış kamu üniversite sağlık hizmeti
sunucularının Kuruma 31/12/2022 tarihine kadar bu sözleşme kapsamında
verdikleri tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının götürü bedel
sözleşme tutarından düşük olması durumunda, aradaki fark terkin edilir. Terkin
edilen tutar, Bakanlık bütçesine bu amaçla tahsis edilecek ödenekten karşılanır.


Bu maddeye ilişkin usul
ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ
MADDE 90-
(Ek:22/12/2022-7429/5
md.)


Genel sağlık
sigortası kapsamında yer alan kişilere, finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerine
ilişkin olarak Kurum ile götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi
imzalayan kamu üniversitesi sağlık hizmeti sunucularının sözleşmeyi
imzaladıkları mali yıldan önce düzenleyerek 97 nci maddenin yedinci fıkrasına
göre Kuruma teslim ettikleri fatura ve eki belgelerin, belirlenen sürelerde
inceleme sürecinin tamamlanamaması nedeniyle, ödenen avans tutarları bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay içerisinde başkaca bir
işleme gerek kalmaksızın Kurumca giderleştirilir.


Götürü bedel
üzerinden hizmet alım sözleşmesi imzalamış kamu üniversitesi sağlık hizmeti
sunucularınca sözleşme öncesinde incelenen fatura dönemine ait oluşan kesinti
tutarlarına karşı açtıkları davalardan kesinleşmemiş olanlarının tamamından bu
maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde feragat ederler.


Sağlık hizmeti
sunucusu tarafından itiraza konu edilmemiş olsa da bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce incelenen fatura dönemine ait oluşan tutarlardan sağlık
hizmet sunucusunun mahsup edilmeyen alacakları Kurum tarafından terkin edilir.


 


GEÇİCİ
MADDE 91-
(Ek:22/12/2022-7429/6
md.)


1/1/2013
tarihinden önce 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) ve (g) bendi ile
yedinci fıkrası (Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararı ile
burslandırılan uluslararası öğrenciler hariç) kapsamındaki genel sağlık
sigortalılarının genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme
zammı gibi feri alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin
yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve
mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 92- (Ek:12/1/2023-7431/3 md.)


4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine; 2023
yılı başından önce bağlanmış gelir ve aylıklar ile 2023 yılında bağlanacak
malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının bu Kanunun 27 nci, 29 uncu, 33 üncü
ve geçici 2 nci maddelerine göre 2023 yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan aylık
tutarları dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla 2023 yılı
Ocak ayından geçerli olmak üzere %30 oranında artırılır.


Birinci fıkrada
belirtilen şekilde artırılan gelir ve aylıklar, 2023 yılı Ocak ayında bu
maddede belirtilen artış dışında 55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 93- (Ek:12/1/2023-7431/4 md.)


4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları
hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2022 yılının aynı
ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 250 Türk lirası ve
altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek
üzere, 2023 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2023 yılı içinde ilk
defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


2023 yılı Ocak ilâ
Haziran ayları/dönemi için günlük 13,33 Türk lirası ile çarpımı sonucu
bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden
mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a)
bendinde belirtilen prime esas günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri
uyarınca toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri
için 500 Türk lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında
destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2022 yılı Ocak ilâ Aralık
aylarında/döneminde aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun
vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki
sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri
uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin
kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması
veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı
ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs
işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu
katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya
sigortalıların prime esas kazançlarını 2023 yılı Ocak ilâ Haziran ayları/dönemi
için Kuruma bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden
İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaz. Ancak, ilgili ayda 2023 yılı Ocak ilâ Haziran
aylarına/dönemine ait aylık brüt asgarî ücretin onda birini geçmeyecek tutarda
eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda Kurumca
yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren
işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaya devam eder.


İşverenlerin
çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2023 yılı Ocak ilâ Haziran
aylarına/dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim
hizmet beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini
yasal süresinde ödemediği, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan
soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği
veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi,
Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme
zammı borcu bulunması hâllerinde bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendine
ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve
bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun
48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve
taksitlendirme devam ettiği sürece anılan fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu
maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a)
bendinin uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim
ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması
hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet
belgesindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas
alınır. 2022 yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2022 yılında
sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri
uygulanır.


Sigortalı ve işveren
hisselerine ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda
işverenin ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak
tutardan az olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9
uncu maddesi uyarınca ücretleri asgarî ücretin iki katından az olamayacağı
hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında
çalışan sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek
günlük kazanç 667 Türk lirası olarak ve 2022 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının yüzde 50’sini geçmemek
üzere, 2023 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5018
sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde sayılan kamu
idarelerine ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde
sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde
fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel
sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede
kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için bu maddenin birinci fıkrası
uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce
işverenlerin hak edişinden kesilerek Türkiye İş Kurumuna iade edilir.


2023 Ocak ilâ Haziran
aylarına/dönemine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve
hizmet belgelerinde veya Hazine ve Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri
uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş
Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 94- (Ek:12/1/2023-7431/5 md.)


4447 sayılı Kanunun
geçici 29 uncu ve geçici 32 nci maddeleri hükümlerinden yararlanan
işverenler tarafından Kuruma sigortalılar adına eksik bildirilen günlere
ilişkin ek nitelikteki muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin/aylık prim ve
hizmet belgelerinin işverenin Kuruma başvuru tarihini takip eden aybaşından
itibaren üç ay içinde verilmesi ve muhteviyatı primlerin de aynı sürede
ödenmesi halinde, söz konusu yükümlülükler süresi içerisinde yerine getirilmiş
sayılır. Bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu kapsamda tahsil edilmiş
primler ve idari para cezaları iade veya mahsup edilemez.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 95- (Ek:1/3/2023-7438/1 md.)


Bu maddenin yürürlük
tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun
geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun
geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun
geçici 205 inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak
olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde
yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak
geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.


(Mülga
fıkra: 28/7/2024-7524/30 md.)


GEÇİCİ MADDE 96- (Ek: 14/7/2023-7456/17 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan
sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2022 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 324 Türk lirası ve altında
bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2023
yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2023 yılı içinde ilk defa bu Kanun
kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim
ödeme gün sayısının,


2023 yılı Temmuz ila Aralık ayları/dönemi
için günlük 16,66 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu
işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar
İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime esas
günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine
tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 647 Türk lirası olarak esas
alınır.


Bu madde kapsamında destekten
yararlanılacak ayda/dönemde, 2022 yılı Ocak ila Aralık aylarında/döneminde
aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta
kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı
sayısının altında bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik
bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve
kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi
bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde
işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından
yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların
prime esas kazançlarını 2023 yılı Temmuz ila Aralık ayları/dönemi için Kuruma
bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden İşsizlik
Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte
geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak,
ilgili ayda 2023 yılı Temmuz ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık brüt asgari
ücretin onda birini geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi
yapıldığının tespiti durumunda Kurumca yapılacak ihtar üzerine on beş günlük
süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaya devam eder.


İşverenlerin çalıştırdıkları
sigortalılarla ilgili 2023 yılı Temmuz ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık
prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini yasal
süresi içerisinde vermediği, sigorta primlerini yasal süresinde ödemediği,
denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde
çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının
fiilen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası
ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde
birinci fıkranın (b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan
prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı
borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren
işverenler bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği sürece anılan fıkra
hükmünden yararlandırılır. Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü
maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması hâlinde
bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2022
yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2022 yılında sigortalı
çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri
uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine ait
sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin
ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az
olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi
uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı hükme bağlanan
“Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar
için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek günlük
kazanç 863 Türk lirası olarak ve 2022 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen
aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen prim ödeme gün sayısının bir buçuk katını geçmemek üzere, 2023
yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5018 sayılı Kanuna
ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde sayılan kamu idarelerine ait
kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından
ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü
işçilikler için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından
karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilerek
Türkiye İş Kurumuna iade edilir.


2023 Temmuz ila Aralık aylarına/dönemine
ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya Hazine ve Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri
alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 97- (Ek: 14/7/2023-7456/18 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(b) bentleri kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine;


a) 2023 yılı Ocak ayından önce bağlanmış
ve 2023 yılı Ocak ödeme döneminde Kanunun geçici 92 nci maddesine göre
artırılmış gelir ve aylık tutarları,


b) 2023 yılında bağlanacak malullük,
yaşlılık veya ölüm aylıklarının 27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci
maddelere göre 2023 yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan ve geçici 92 nci
maddesine göre artırılmış aylık tutarları,


dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas
alınmak kaydıyla 2023 yılı Temmuz ödeme döneminden geçerli olmak üzere %25
oranında artırılır.


Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen şekilde artırılan gelir ve aylıklar, 2023 yılı Temmuz ödeme
döneminde 55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 98-
(Ek:25/10/2023-7464/20 md.)


Kurumca bu Kanun ve ilgili
mevzuat uyarınca 2023 yılı Ekim ödeme döneminde gelir veya aylık ödemesi
yapılanlara dosya bazında 5.000 TL tutarında bir defaya mahsus olmak üzere
ödeme yapılır.


Birinci fıkrada
belirtilen ödemenin yapılmasında;


a) İş kazaları ve meslek
hastalıkları sigortasından sürekli iş göremezlik geliri almakta olanlara, gelir
bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi oranı,


b) Hak sahiplerinin
hisseleri oranı,


c) İş kazası veya meslek
hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü %50 oranının altında kaybetmesi
nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerden, ölümü iş
kazası veya meslek hastalığına bağlı olmayanların hak sahiplerine, sigortalıya
gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi üzerinden hak
sahiplerinin hisseleri oranı,


ç) Yabancı ülkelerle
akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi gelir veya aylık
alanlara, ülkemiz mevzuatına tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının,
sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına
olan oranı,


esas alınır.


Birden fazla dosyadan
gelir ve aylık alanlara en fazla ödemeye imkân veren bir dosya üzerinden ödeme
yapılır.


(Mülga dördüncü
fıkra:27/12/2023-7491/54 md.)


Bu madde kapsamında
yapılan ödemelerden kesinti yapılamaz ve bu ödemeler haczedilemez.


Yersiz yapıldığı
anlaşılan ödemeler, ilgilinin varsa almakta olduğu gelir veya aylıklarından %25
oranında kesilmek suretiyle, yoksa genel hükümlere göre geri alınır.


Bu madde kapsamında
yapılacak ödemeleri karşılamak amacıyla gerekli olan tutar, yazılı talebe
istinaden ayrıca fatura aranmaksızın Hazine tarafından Kuruma ödenir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E: 2023/175,
K: 2024/184 Sayılı Kararı ile.)


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar ile ödeme tarihini belirlemeye Kurum yetkilidir.


 


GEÇİCİ
MADDE 99- (Ek:27/12/2023-7491/55
md.)


2023 yılında
götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış kamu üniversite sağlık
hizmeti sunucularının Kuruma 31/12/2023 tarihine kadar bu sözleşme kapsamında
verdikleri tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının götürü bedel
sözleşme tutarından düşük olması durumunda, aradaki fark terkin edilir. Terkin
edilen tutar, Bakanlık bütçesine bu amaçla tahsis edilecek ödenekten
karşılanır.


Bu maddeye
ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca
belirlenir.


 


GEÇİCİ
MADDE 100- (Ek:27/12/2023-7491/56 md.)


Bu Kanunun 60
ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında 1/1/2014 öncesine ait
olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme
zammı gibi ferî alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin
yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve
mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 101- (Ek: 25/1/2024-7495/6 md.)


4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları
hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2023 yılının aynı
ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 671 Türk lirası ve
altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek
üzere, 2024 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2024 yılı
içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen
sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,


2024 yılı Ocak
ila Aralık ayları/dönemi için günlük 23,33 Türk lirası ile çarpımı sonucu
bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden
mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a)
bendinde belirtilen prime esas günlük kazanç tutarı, 6356 sayılı Kanun
hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait
işyerleri için 1.341 Türk lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında
destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2023 yılı Ocak ila Aralık
aylarında/döneminde aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun
vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki
sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri
uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin
kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması
veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı
ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs
işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu
katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya
sigortalıların prime esas kazançlarını 2024 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi
için Kuruma bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden
İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla
birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, ilgili ayda 2024 yılı Ocak ila Aralık
aylarına/dönemine ait aylık brüt asgari ücretin onda birini geçmeyecek tutarda
eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda Kurumca
yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren
işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaya devam eder.


İşyerinde çalıştırılan
sigortalılarla ilgili 2024 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık
prim ve hizmet belgelerinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal
süresi içinde verilmediği, sigorta primlerinin yasal süresinde ödenmediği,
denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde;
çalıştırılan kişilerin sigortalı olarak bildirilmediği veya bildirilen
sigortalının fiilen çalıştırılmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim,
idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun
bulunması hâllerinde bu maddeye ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara
ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci
maddesine göre tecil ve taksitlendiren ya da ilgili diğer kanunlar uyarınca
yapılandıran işverenler bu tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma devam
ettiği sürece bu madde hükümlerinden yararlandırılır. Bu maddenin
uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın
(a) bendinin uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık
prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş
olması hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve
hizmet belgesindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler
esas alınır. 2023 yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2023 yılında
sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri
uygulanır.


Sigortalı ve
işveren hisselerine ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı
durumlarda işverenin ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca
karşılanacak tutardan az olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar mahsup
işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9
uncu maddesi uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı
hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında
çalışan sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca
belirlenecek günlük kazanç 1.789 Türk lirası olarak ve 2023 yılının aynı ayına
ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim
hizmet beyannamelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının bir buçuk katını
geçmemek üzere, 2024 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen
sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde
hükümleri, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde
sayılan kamu idarelerine ait kadro ve pozisyonlarda 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun
2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından
ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği
öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği
ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü
işçilikler için bu maddenin birinci fıkrası uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu
tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden
kesilerek Türkiye İş Kurumuna iade edilir.


2024 Ocak ila
Aralık aylarına/dönemine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim
ve hizmet belgelerinde veya Hazine ve Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.


Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve
Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 102- (Ek: 25/1/2024-7495/7 md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
sigortalı ve hak sahiplerine; 2024 yılı başından önce bağlanmış gelir ve
aylıklar ile 2024 yılında bağlanacak malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının
bu Kanunun 27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci maddelerine
göre 2024 yılı Ocak ayı itibarıyla hesaplanan aylık tutarları dosya bazında
ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla 2024 yılı Ocak ayından geçerli
olmak üzere %49,25 oranında artırılır.


Birinci fıkrada belirtilen şekilde artırılan gelir ve aylıklar, 2024 yılı
Ocak ayında bu maddede belirtilen artış dışında 55 inci maddeye göre ayrıca
artırılmaz.


 


GEÇİCİ MADDE 103-
(Ek:12/6/2024-7517/42 md.)


Bu Kanunun geçici 4 üncü
maddesi kapsamında olup, 1/2/2018 tarihinden bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihe kadar özel kanunları gereğince kadrosuzluktan emekliye sevk
edilenlerden, yaş şartı dışındaki tabi oldukları emeklilik koşullarını
kadrosuzluktan emekliye sevk edildikleri tarih itibarıyla sağlamış olanlara,
emekliye sevk tarihlerini takip eden aybaşından geçerli olarak emekli aylığı
bağlanır.


Bunlara, bu maddenin
yürürlük tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan katsayılar uygulanmak suretiyle
emeklilik ikramiyesi ödenir. Ancak, yargı kararları veya tabi oldukları yaş
şartını sonradan tamamlamaları nedeniyle veyahut bu Kanunun geçici 95 inci
maddesinden yararlanarak bu maddenin yürürlük tarihinden önce emekli aylığı
bağlanarak emekli ikramiyesi ödenenlere, bu madde hükümlerine göre ayrıca
ikramiye veya ikramiye farkı ödenmez. Bu fıkra hükümlerinin uygulanmasında 5434
sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin altıncı fıkrası hükmü saklıdır.


Yargı kararları
kapsamında bağlanan emekli aylıkları yine yargı kararları uyarınca kesilenlere,
ödenmiş olan emekli ikramiyesi tutarları borç çıkarılmaz, çıkarılmış borçların
ödenmemiş olan kısımları kurumlarınca terkin edilir, maddenin yayımı tarihinden
önce tahsil edilmiş tutarlar ilgilisine iade edilir. Yaş şartı aranmaksızın
aylık bağlanması talebiyle açılan davalarda ayrıca bir başvuru şartı
aranmaksızın mahkemelerce davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine
yer olmadığına karar verilir. Yargılama giderleri bunları çalıştıran kamu
idareleri üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez. Ayrıca, ilk
derece mahkemelerince verilen kararlar hakkında Sosyal Güvenlik Kurumunca kanun
yollarına başvurulmaz ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan
istinaf başvurularından vazgeçilmiş sayılır.


Bu madde kapsamına
girenlere daha önce ödenmiş olan emekli aylıkları ve emekli ikramiyeleri ile
bunlardan uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaları nedeniyle
ilgililer adına ödenmiş olan sigorta primleri sosyal güvenlik destek primine
dönüştürülerek, ilgili mevzuat uyarınca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
önce yararlanılan prim teşvik, destek ve indirimler usulüne uygun olarak
ödenmiş ve yararlanılmış sayılır.


Bu madde kapsamında
olanlardan;


a) İlk defa bu madde
kapsamında aylık bağlanacak olanlara, kadrosuzluktan emekliye sevk edildikleri
tarihi takip eden aybaşı ile 1/4/2023 tarihi,


b) Tabi olduğu yaş
haddinin daha sonra tamamlanması nedeniyle bu maddenin yürürlük tarihinden önce
aylık bağlananlara, kadrosuzluktan emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden
aybaşı ile tabi oldukları yaş haddini tamamlamaları üzerine bağlanan aylığın
başlangıç tarihi,


c) Yargı kararları
gereğince bu maddenin yürürlük tarihinden önce aylık bağlananlara ise söz
konusu yargı kararı gereği bağlanan aylığın başlangıç tarihi
ile 1/4/2023 tarihini geçmemek üzere tabi oldukları yaş şartının
tamamlandığı tarihi takip eden aybaşı,


arasında geçen süre
için bu madde kapsamında ödenecek aylık tutarları, ödenmesini takip eden iki ay
içerisinde faturası karşılığında, bunları çalıştıran kamu idarelerinden tahsil
edilir.


 


GEÇİCİ MADDE 104-
(Ek:28/7/2024-7524/31 md.)


Ek 19 uncu madde uyarınca
yapılacak ödemeler kapsamında ortaya çıkan ödenek ihtiyacını karşılamak
amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinin ilgili tertibine 2024 yılında
ödenek eklemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 105- (Ek:25/12/2024-7537/26
md.)


Bu Kanunun 60 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında 1/1/2015 öncesine ait olup
ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı
gibi ferî alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin
yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve
mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ
MADDE 106- (Ek:25/12/2024-7537/27
md.)


2024
yılında götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış kamu üniversite
sağlık hizmeti sunucularının Kuruma 31/12/2024 tarihine kadar bu sözleşme
kapsamında verdikleri tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının
götürü bedel sözleşme tutarından düşük olması durumunda, aradaki fark terkin
edilir. Terkin edilen tutar, Bakanlık bütçesine bu amaçla tahsis edilecek
ödenekten karşılanır.


Bu
maddeye ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak
Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 107-
(Ek:9/1/2025-7538/16 md.)


Bu Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında
faaliyette bulunanların tarımsal faaliyetlerinin başlaması ve sonlanmasına
ilişkin olarak ilgili meslek kuruluşlarınca 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve
9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bu maddenin yürürlük tarihinden
önceki sürelere ait bildirim yükümlülüklerinin bu maddenin yürürlük tarihinden
önce kanuni süresi dışında yerine getirilmiş olması veya bu maddenin yürürlük
tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine getirilmesi durumunda idari para cezası
uygulanmaz. Bu yükümlülükler için bu maddenin yürürlük tarihinden önce
uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin
edilir, ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup
edilmez.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 108-
(Ek:9/1/2025-7538/17 md.)


81 inci maddenin birinci
fıkrasının (ı) bendinin birinci cümlesinde yer alan “iki” ibaresi; aynı bentte
yer alan şartlarla birlikte işverenlerin imalat sektöründe faaliyet göstermesi
halinde “beş” olarak uygulanır.[248]


Bu madde hükümleri 31/12/2026 tarihine
kadar uygulanmaya devam edilir. Cumhurbaşkanı, bu maddenin uygulanma
süresini 31/12/2027 tarihine kadar uzatmaya yetkilidir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken
belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 109- (Ek:31/1/2025-7539/5
md.)


4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan
sigortalıları çalıştıran işverenlerce;


a) 2024 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma
verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 1.000 Türk lirası ve altında
bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2025
yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2025 yılı içinde ilk defa bu Kanun
kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim
ödeme gün sayısının,


2025 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi
için günlük 33,33 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu
işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar
İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime
esas günlük kazanç tutarı, 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş
sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 2.000 Türk
lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında destekten yararlanılacak
ayda/dönemde, 2024 yılı Ocak ila Aralık aylarında/döneminde aylık prim ve
hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından en az
sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının altında
bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik
bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve
kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi
bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde
işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından
yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların
prime esas kazançlarını 2025 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için Kuruma
bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden İşsizlik
Sigortası Fonunca karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte
geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak,
ilgili ayda 2025 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık brüt asgari
ücretin onda birini geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi
yapıldığının tespiti durumunda Kurumca yapılacak ihtar üzerine on beş günlük
süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu madde hükümleri
uygulanmaya devam eder.


İşyerinde çalıştırılan sigortalılarla
ilgili 2025 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık prim ve hizmet
belgelerinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal süresi içinde
verilmediği, sigorta primlerinin yasal süresinde ödenmediği, denetim ve
kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde; çalıştırılan
kişilerin sigortalı olarak bildirilmediği veya bildirilen sigortalının fiilen
çalıştırılmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası
ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunması
hâllerinde bu maddeye ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim,
idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını
6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren ya da ilgili
diğer kanunlar uyarınca yapılandıran işverenler bu tecil ve taksitlendirme veya
yapılandırma devam ettiği sürece bu madde hükümlerinden yararlandırılır. Bu
maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.


Birinci fıkranın (a) bendinin
uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması hâlinde
bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesindeki
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas alınır. 2025
yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2024 yılında sigortalı
çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri
uygulanır.


Sigortalı ve işveren hisselerine ait
sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda işverenin
ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak tutardan az
olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi
uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı hükme bağlanan “Linyit”
ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar için
birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca belirlenecek günlük kazanç
2.667 Türk lirası olarak ve 2024 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen
aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde
bildirilen prim ödeme gün sayısının bir buçuk katını geçmemek üzere, 2025
yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya
muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5335 sayılı Kanunun 30
uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait
işyerleri için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde
sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde
fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel
sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede
kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için bu maddenin birinci fıkrası
uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce
işverenlerin hak edişinden kesilerek Türkiye İş Kurumuna iade edilir.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri
alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


GEÇİCİ MADDE 110- (Ek:4/12/2025-7566/28
md.)


2025 yılında götürü bedel
üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılmış kamu üniversite sağlık hizmeti
sunucularının Kuruma 31/12/2025 tarihine kadar bu sözleşme kapsamında
verdikleri tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının götürü bedel
sözleşme tutarından düşük olması durumunda, aradaki fark terkin edilir. Terkin
edilen tutar, Bakanlık bütçesine bu amaçla tahsis edilecek ödenekten
karşılanır.


Bu maddeye ilişkin usul
ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.


 


GEÇİCİ
MADDE 111-
(Ek:24/12/2025-7571/29
md.)


Bu Kanunun 60
ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında 1/1/2016 tarihinden
önceye ait olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve
gecikme zammı gibi ferî alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilir. Bu
maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler
iade ve mahsup edilmez.


 


GEÇİCİ MADDE 112- (Ek: 23/1/2026 - 7573/8 md.)



4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları
hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerince;


a) 2025 yılının aynı
ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 1.300 Türk lirası ve
altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek
üzere, 2026 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


b) 2026 yılı içinde ilk
defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısının,


2026 yılı Ocak ila Aralık
ayları/dönemi için günlük 42,33 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar,
bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu
tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen
prime esas günlük kazanç tutarı, 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş
sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 2.600 Türk
lirası olarak esas alınır.


Bu madde kapsamında
destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2025 yılı Ocak ila Aralık
aylarında/döneminde aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun
vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki
sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması hâlinde bu madde hükümleri
uygulanmaz.


Mevcut bir işletmenin
kapatılarak değişik bir ad ve ünvan altında ya da bir iş birimi
olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan
veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın
kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi
İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis
ettiği anlaşılan veya 2026 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için mahkeme
kararıyla veya yapılan kontrol ve denetimlerde; çalıştırdığı kişileri sigortalı
olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalıyı fiilen çalıştırmadığı tespit
edilen işyerleri ile sigortalıların prime esas kazançlarını Kuruma bildirmediği
veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden İşsizlik Sigortası Fonunca
karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır ve bu
işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, ilgili ayda 2026
yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık brüt asgari ücretin onda
birini geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının
tespiti durumunda Kurumca yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz
konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaya
devam eder. Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun ek 14 üncü maddesi hükümleri
uygulanmaz.


İşyerinde çalıştırılan
sigortalılarla ilgili 2026 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık
prim ve hizmet belgelerinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal
süresi içinde verilmediği, sigorta primlerinin yasal süresinde ödenmediği,
Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme
zammı borcunun bulunması hâllerinde bu maddeye ilişkin hükümler
uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin
gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine
göre tecil ve taksitlendiren ya da ilgili diğer kanunlar uyarınca yapılandıran
işverenler bu tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma devam ettiği sürece bu
madde hükümlerinden yararlandırılır.


Birinci fıkranın (a)
bendinin uygulanmasında, bir önceki yılın aynı ayına ilişkin olarak aylık prim
ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmemiş olması
hâlinde bildirim yapılmış takip eden ilk aya ilişkin aylık prim ve hizmet
belgesindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki bildirimler esas
alınır. 2026 yılından önce bu Kanun kapsamına alınmış ancak 2025 yılında
sigortalı çalıştırmamış işyerleri hakkında birinci fıkranın (b) bendi hükümleri
uygulanır.


Sigortalı ve işveren
hisselerine ait sigorta primlerinin Devlet tarafından karşılandığı durumlarda
işverenin ödeyeceği sigorta priminin İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanacak
tutardan az olması hâlinde sadece sigorta prim borcu kadar mahsup işlemi
yapılır.


3213 sayılı Kanunun ek 9
uncu maddesi uyarınca ücretleri asgari ücretin iki katından az olamayacağı
hükme bağlanan “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde yer altında
çalışan sigortalılar için birinci fıkranın uygulanmasında (a) bendi uyarınca
belirlenecek günlük kazanç 3.467 Türk lirası olarak ve 2025 yılının aynı ayına ilişkin
Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde bildirilen prim ödeme gün sayısının bir buçuk katını geçmemek
üzere, 2026 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin
toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınır.


Bu madde hükümleri, 5335
sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve
kuruluşlara ait işyerleri için uygulanmaz.


4734 sayılı Kanunun
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde
sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde
fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının
belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının
öngörüldüğü işçilikler için bu maddenin birinci fıkrası uyarınca İşsizlik
Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak
edişinden kesilerek Türkiye İş Kurumuna iade edilir.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İş
Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.


 


Yürürlük


MADDE 108- (Değişik: 17/4/2008-5754/74
md.)


Bu Kanunun;


a) Geçici 20 nci maddesinin son fıkrası 1/1/2008 tarihinde,


b) 72 nci ve 73 üncü maddeleri, geçici 6 ncı maddesinin yedinci fıkrasının
(b) bendi, geçici 7 nci maddesinin son fıkrası, geçici 9 uncu maddesinin bir ilâ
dördüncü fıkraları ile geçici 17 nci maddesi, geçici 20 nci maddesinin onikinci
fıkrası 30/4/2008 tarihinde,


c) 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (3) ilâ (8) ve (10)
numaralı alt bentleri ile (f) bendinde sayılanlar için genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olarak; 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(1), (2), (8), (9), (10), (16), (17), (20), (22), (23), (24), (25), (26) ve
(27) numaralı bentleri, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 74, 75, 77, 78, 79
uncu maddeleri, 80 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 81 inci maddesinin birinci
fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrası, 82 nci maddesinin birinci, ikinci ve
üçüncü fıkraları, 87 ilâ 89 uncu maddeleri, 97 nci maddesinin son fıkrası,
geçici 1 inci maddesinin son fıkrası, geçici 3 üncü maddesi, geçici 6 ncı maddesinin
dördüncü fıkrası, geçici 11 inci maddesinin ikinci fıkrası, geçici 12 inci
maddesi hükümleri 1/7/2008 tarihinde,


d) Diğer hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başında,


yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 109- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.





31/5/2006
TARİHLİ VE 5510 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN


GEÇİCİ
MADDELER


1
– 1/3/2012 tarih ve 6283 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:


GEÇİCİ MADDE 1 – 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının
(j) bendinde bu Kanunun 3 üncü maddesi ile yapılan değişiklik, bu Kanunun yayımı
tarihinden önce tahakkuk ettirildiği halde ödenmemiş olan cezalar için de uygulanır,
ancak tahsil edilmiş tutarlar red ve iade veya mahsup edilmez.


 


 


5510 SAYILI KANUNA EK VE
DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHİNİ GÖSTERİR TABLO


 








Değiştiren Kanunun/ KHK’nin
veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



5510 Sayılı Kanunun
Değişen Veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi







5565



108



1/1/2007






5655



69, 108



20/5/2007






5754



3,
4, 5, 6, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 23, 25, 26, 27, 28,
29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, 46, 47, 48, 49,
50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71,
72, 73, 76, 78, 80, 81, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 92, 93, 94, 95, 97, 98, 100,
102, 103, 104, 105, 106, 108, Geçici Madde 1, Geçici Madde 2, Geçici Madde 3,
Geçici Madde 4, Geçici Madde 5, Geçici Madde 6, Geçici Madde 7, Geçici Madde
8, Geçici Madde 9, Geçici Madde 10, Geçici Madde 11, Geçici Madde 12, Geçici
Madde 13, Geçici Madde 14, Geçici Madde 15, Geçici Madde 16, Geçici Madde 17,
Geçici Madde 18, Geçici Madde 19, Geçici Madde 20, Geçici Madde 21, Geçici Madde
22, İkinci
Kısım Üçüncü Bölümün Başlığı



8/5/2008






5763



Geçici Madde 23, Geçici
Madde 24



26/5/2008






81, Geçici Madde 16



1/10/2008






5797



Geçici Madde 4, Geçici
Madde 12, Geçici Madde 16, Geçici Madde 25



19/8/2008






81



1/10/2008






80



15/10/2008






5838



5, Geçici Madde 14



1/10/2008
tarihinden geçerli olmak üzere 28/2/2009






93, 97, 100



28/2/2009






102, Ek Madde 1



1/8/2009






5917



68, 100, 102



10/7/2009






5921



Ek Madde 2



18/8/2009






5951



Geçici Madde 26



1/1/2010 tarihinden geçerli
olmak üzere 5/2/2010






5947



73



30/1/2011






Ek Madde 3



30/7/2010






5997



40, 67, 106, Geçici Madde 12/4



19/6/2010






Geçici Madde 4, Geçici Madde
12/4,12/5, Geçici Madde 18



1/10/2008 tarihinden
geçerli olmak üzere 19/6/2010






Geçici Madde 27



1/4/2002 tarihinden geçerli olmak üzere
19/6/2010






6009



Ek Madde 4



15/1/2010 tarihinden
geçerli olmak üzere 1/8/2010






6111



Madde 5’in birinci
fıkrasının (g) bendine eklenen cümle, Madde 6’nın birinci fıkrasının (ı)
bendindeki “belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,”
şeklindeki ibare değişikliği, Madde 8, Madde 9, Madde 67’nin dördüncü
fıkrasının ikinci cümlesinden çıkarılan ibare, Madde 80, Madde 90, Madde 106,
Geçici Madde 12’nin sekizinci fıkrasına eklenen cümle haricindeki değişikler,
Geçici Madde 30



1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere
25/2/2011






Geçici Madde 34



1/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere 25/2/2011






Madde 18, Madde 41,
Madde 51, Madde 67’deki diğer hükümler, Madde 86, Madde 96, Madde 102’ye
eklenen (l) bendi haricindeki değişiklikler, Geçici Madde 7, Geçici Madde 12’nin Sekizinci Fıkrasına Eklenen Cümle, Geçici Madde
16, Geçici Madde 19, Geçici Madde 28, Geçici Madde 31, Geçici Madde 33,
Geçici Madde 35, Geçici Madde 36



25/2/2011






Madde 3, Madde 5’in birinci fıkrasının
(g) bendine eklenen cümle haricindeki değişiklikler, Madde 6’nın birinci
fıkrasının (ı) bendindeki “kamu idarelerinde ve kanunun ek 5 inci maddesi
kapsamında sayılanlar” şeklindeki ibare değişikliği, Madde 7, Madde 45, Madde
53, Madde 60, Madde 61, Madde 81, Madde 82, Madde 87, Madde 88, Madde 102’ye
Eklenen (L) Bendi, Ek Madde 5, Ek Madde 6, Geçici Madde 29, Geçici Madde 32



1/3/2011






6191



40, 47, 49



22/3/2011






KHK/665



4, 5



2/11/2011






KHK/666



80, Geçici Madde 4



15/1/2012






6270



60, 64, 65, 68, 70, 102, Geçici
Madde 7, Geçici Madde 37



26/1/2012






14



1/2/2012






43, Geçici Madde 38



1/1/2012 tarihinden geçerli olmak üzere
1/3/2012






Ek Madde 7



1/3/2012






6283



67, 68, 102, Geçici 20, işlenemeyen
Hüküm



8/3/2012






Geçici 39, Geçici 40



2013 yılı Ocak ödeme döneminde






6322



Ek Madde 2,
Geçici Madde 41



15/6/2012






6353



6, 41, 47, 69, 73, Geçici Madde 4,
Geçici Madde 14, Geçici Madde 18, Geçici Madde 42, Geçici Madde 43, Geçici
Madde 44



12/7/2012






6385



40



2008 yılı Ekim ayı başından geçerli
olmak üzere 19/1/2013






67



1/6/2012 tarihinden geçerli olmak üzere
19/1/2013






73, Geçici Madde 38, Geçici Madde
45, Geçici Madde 46, Geçici Madde 47, Geçici Madde 48



19/1/2013






81, 83, 84, Ek Madde 8



1/9/2013






6458



3, 60, 61



11/4/2013






6462



13, 14, 15, 19, 25, 28, Geçici
Madde 4, Geçici Madde 10, Geçici Madde 37, Geçici Madde 39



3/5/2013






6486



Madde 81’deki (i) bendi haricindeki
değişiklikler



1/1/2013 tarihinden geçerli olmak üzere
29/5/2013






60, 61, 72, 73, Geçici Madde 49,
Geçici Madde 50



29/5/2013






Madde 81 (i) Bendi



1/6/2013






6494



60



7/7/2013






6495



4, 66, Geçici Madde 51



2/8/2013






5, 47, Geçici Madde 14, Geçici
Madde 52



Ağustos 2013 ödeme döneminden geçerli
olmak üzere 1/1/2014






6518



63



19/2/2014






Anayasa Mahkemesi’nin 28/11/2013
tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı



102



9/5/2014






Anayasa Mahkemesi’nin 29/1/2014
tarihli ve E.: 2013/126, K.: 2014/17 sayılı Kararı



Geçici Madde 36



9/5/2014






6552



Geçici Madde 59



13/5/2014 tarihinden
geçerli olmak üzere 11/9/2014






Madde 6 (e) bendindeki değişiklik,
28, 40, 41, 61, 63, 64, 68, 72, 73, 87, 88, 97, 103, Geçici Madde 41, Geçici
Madde 53, Geçici Madde 54, Geçici Madde 55, Geçici Madde 56, Geçici Madde 57,
Geçici Madde 58, Geçici Madde 60



11/9/2014






82



1/10/2014






Madde 6’daki ibare değişikliği, Ek
Madde 9



1/4/2015






6645



80/2 nci fıkrasının (b) bendi



1/10/2008 tarihinden
geçerli olmak üzere 23/4/2015






Geçici Madde 59



13/5/2014 tarihinden
geçerli olmak üzere 23/4/2015






5, 30, 81, 102, Ek Madde 10, Geçici
Madde 14, Geçici Madde 20, Geçici Madde 43, Geçici Madde 61, Geçici Madde 62,
Geçici Madde 63, Geçici Madde 64, Geçici Madde 65, Geçici Madde 66



23/4/2015






Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2014 tarihli
ve E.: 2014/74, K.: 2014/201 sayılı Kararı



66



23/5/2015






6655



Geçici Madde 67



1/1/2016






6661



Geçici Madde 68



1/1/2016 tarihinden geçerli olmak üzere
27/1/2016






6663



60, 67, Ek Madde 11



10/2/2016






81



1/3/2016






6, 30, 47, 87, Geçici Madde 14



10/2/2016 tarihini
takip eden ödeme dönemi başında






6676



5, 7, 80, 87



1/3/2016






6704



Geçici Madde 69



26/4/2016






6728



12, 81, 86, 91, 100, 102, Ek Madde
2, Ek Madde 12, Geçici Madde 68,



9/8/2016






102 nci maddenin (n) bendi



1/1/2018






6745



73



7/9/2016






3, 81, 88



1/10/2016






6761



82



1/1/2017






6764



5, 6, 7, 80, 81, 87, Geçici Madde
70



9/12/2016






KHK/680



4, 46



6/1/2017






KHK/681



3, 60, 61, 63,65, 66, 67, 69, 70,
73, 80, 87, 88



1/3/2017






6770



Geçici Madde 71, Geçici Madde 72



27/1/2017






6824



Geçici Madde 41, Geçici Madde 71



8/3/2017






80, 81, Ek Madde 13, Ek Madde 14,
Geçici Madde 73



1/4/2017






60, 61



1/1/2018






KHK/690



60, 70, Ek Madde 15



29/4/2017






7, 35, 69



6/1/2017 tarihinden geçerli olmak üzere
29/4/2017






40, 47, 49, 57, Geçici Madde 18



27/7/2016 tarihinden
geçerli olmak üzere 29/4/2017






53, 80, 81, 87, Geçici Madde 16,
Geçici Madde 21



29/4/2017 tarihini izleyen aybaşında






7020



88 inci maddesinin onaltıncı
fıkrasına eklenen cümlesi



1/1/2018 tarihinden
itibaren vadesi gelen alacaklara uygulanmak üzere 27/5/2017






88 inci maddesinin yirmiikinci
fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen fıkra



27/5/2017






KHK/694



40, 67



25/8/2017






7061



88



5/12/2017






KHK/696



60



24/12/2017






7072



4, 46



8/3/2018






7073



3, 60, 61, 63,65, 66, 67, 69, 70,
73, 80, 87, 88



1/3/2017






7077



7, 35, 69



6/1/2017 tarihinden geçerli olmak üzere
8/3/2018






40, 47, 49, 57, Geçici Madde 18



27/7/2016 tarihinden geçerli olmak üzere
8/3/2018






53, 80, 81,
87, Geçici Madde 16,

Geçici Madde 21



8/3/2018 tarihini izleyen aybaşında






60, 70, Ek Madde 15



8/3/2018






7078



40, 67



8/3/2018






7099



11, 100



10/3/2018






7103



Geçici Madde 75



1/1/2018 tarihinden geçerli olmak üzere
27/3/2018






34, 86, Ek Madde 9, Geçici Madde
66, Geçici Madde 74



27/3/2018






Ek Madde 16, Ek Madde 17



Yayım tarihi olan 27/3/2018’i izleyen
aybaşında (1/4/2018)






7143



81, Ek Madde 18, Geçici Madde 76



18/5/2018






7144



102



25/5/2018






KHK/703



4, 40, 43, 47, 48, 66, 73, 80, 81,
88, 89, 90, Ek Madde 2, Ek Madde 7, Geçici Madde 20, Geçici Madde 38



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)






7146



40,



3/8/2018






Geçici Madde 77



1/1/2019






Ek Madde 3



1/1/2019






7151



63



5/12/2018






7161



3,81, Ek Madde 19



3üncü
madde 18/1/2019 olan yayımı tarihinde , 81inci madde yayımını izleyen aybaşından
itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde, Ek Madde 19 yayımı tarihini takip
eden ilk ödeme döneminde,






7162



Geçici Madde 78



1/1/2019 tarihinden geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde (30/1/2019)






7179



6,25,40,41,46,49,60,61



26/6/2019






7194



Geçici Madde 79



7/12/2019






7196



Geçici Madde 79



24/12/2019






Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2019 tarihli
ve E.: 2019/62, K.: 2019/98 sayılı Kararı



40



Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak
dokuz ay sonra






7226



Geçici Madde 80, Geçici Madde 81,
Ek Madde 18, Ek Madde 19



Geçici Madde 80
ile ilgili değişiklik 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde,
Ek Madde 19 ile ilgili değişiklik 2020 yılı Nisan ayı ödeme döneminden itibaren
uygulanmak üzere yayımı tarihinde, 3 üncü ve 88 inci maddelerinde yapılan değişiklikler
yayımı tarihini takip eden ayın başında (1/4/2020), diğer değişiklikler yayımı
tarihinde 26/3/2020






Anayasa Mahkemesi’nin 19/2/2020 tarihli
ve E.: 2018/139, K.: 2020/12 sayılı Kararı



Ek Madde 17



5/5/2020






Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2019 tarihli ve E.: 2019/62, K.:
2019/98 sayılı Kararı



40



Yayımı tarihi olan 14/2/2020 tarihinden
başlayarak dokuz ay sonra






7256



40, Geçici Madde 82,

Geçici Madde 83



40 ıncı maddesi 13/11/2020 tarihinden
itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde, diğerleri yayımı tarihinde (17/11/2020)






7281



60, 61



5/3/2021






7316



17



22/4/2021






Ek Madde 17



yayımı tarihini
takip eden ayın başında (1/5/2021)






7318



Ek Madde 18



30/4/2021






7326



Geçici Madde 84



9/6/2021






7333



Geçici Madde 85



1/1/2021 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde (28/7/2021)






7346



Ek Madde 20



25/12/2021






7349



Geçici Madde 86



25/12/2021






7351



Ek Madde 19



2022 yılı Ocak ayı ödeme
döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde (22/1/2022)






7417



43, Ek Madde 19



Temmuz ayı ödeme
döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde (5/7/2022)






Geçici Madde 87, Geçici Madde 88



5/7/2022






Ek Madde 7



15/7/2022






Ek Madde 21, Ek Madde 22



2023 yılı Ocak ayı
ödeme döneminde






80



15/1/2023






7418



40



18/10/2022






7420



Geçici Madde 89



9/11/2022






7421



Ek Madde 23, Geçici Madde 59,
Geçici Madde 66



26/11/2022






7429



Geçici Madde 90, Geçici
Madde 91



28/12/2022






Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarihli ve E.:2021/35,
K.:2022/161 sayılı Kararı



Geçici Madde 4



5/1/2023






7430



Ek Madde 20



10/1/2023






7431



Ek Madde 19, Geçici Madde 92



2023 yılı Ocak ayı ödeme döneminden
itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde






Geçici Madde 93



1/1/2023 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde






Geçici Madde 94



13/1/2023






7438



Geçici Madde 95



3/3/2023






7439



Ek Madde 20



8/3/2023






7447



Ek Madde 18



5/4/2023






7447



Ek Madde 19



2023 yılı Nisan ayı
ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde






7456



Geçici Madde 96



1/7/2023 tarihinden itibaren uygulanmak
üzere yayımı tarihinde

(15/7/2023)






43, Geçici Madde 97



2023 yılı Temmuz ayı ödeme
döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde

(15/7/2023)






7464



Geçici Madde 98



2/11/2023






7491



Geçici Madde 41, Geçici Madde 98,
Geçici Madde 99



28/12/2023






Geçici Madde 100



31/12/2023 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde (28/12/2023)






7495



Ek Madde 19, Geçici Madde 102



2024 yılı Ocak ayı ödeme döneminden
itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde (3/2/2024)






Geçici Madde 101



1/1/2024 tarihinden itibaren uygulamak üzere yayımı tarihinde
(3/2/2024)






7499



Ek Madde 18



12/3/2024






7512



Ek Madde 20



6/6/2024






Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 Tarihli ve E: 2022/21, K:
2024/79 Sayılı Kararı 



Ek Madde 20



14/6/2024






7517



Geçici Madde 4, Geçici Madde 103



28/6/2024






7524



Ek Madde 19



2024 yılı Temmuz ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı
tarihinde

(2/8/2024)






81, Geçici Madde 95



Yayımını izleyen ayın başında

(1/9/2024)






Geçici Madde 104



2/8/2024






7528



60



18/10/2024






Anayasa Mahkemesinin 1/2/2024 tarihli ve E.: 2021/61; K.:
2024/31 sayılı Kararı



17



Yayımı tarihinden başlayarak dokuz ay sonra

(21/12/2024)






7537



17



21/12/2024
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde

(27/12/2024)






Geçici Madde 105, Geçici Madde 106



27/12/2024






Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E: 2023/175, K:
2024/184 Sayılı Kararı



Geçici Madde 98



9/1/2025






7538



60, 63, 67, 68, 88, Geçici Madde 2,
Geçici Madde 4, Geçici Madde 6, Geçici Madde 10, Geçici Madde 107



15/1/2025






81, Geçici Madde 108



Yayımını izleyen ayın başında

(1/2/2025)






7539



Geçici Madde 109



1/1/2025 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde

4/2/2025






Ek Madde 19



2025 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı
tarihinde

(4/2/2025)






7546



43



30/3/2025






Ek Madde 18



20/3/2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde
(30/3/2025)






7553



Ek Madde 19



2025 yılı Temmuz ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı
tarihinde

(14/7/2025)






7555



99



24/7/2025






7566



Geçici Madde 110



19/12/2025






41, 46, 82, Geçici Madde 4, Geçici
Madde 31, Geçici Madde 36, Geçici Madde 43, Geçici Madde 44, Geçici Madde 84,
Ek Madde 24



1/1/2026






52, 81, Ek Madde 5, Ek Madde 6, Ek
Madde 9, Geçici Madde 108



2026 yılı Ocak ayı başında

(1/1/2026)






7571



Geçici Madde 111



25/12/2025






7573



Ek Madde 19



 2026 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere
yayımı tarihinde

(29/1/2026)






Geçici Madde 112



1/1/2026 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde

(29/1/2026)









 











[1] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesiyle, (10) numaralı bentte yer alan “Bu Kanunun 60 ıncı maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin dışında
kalan genel sağlık sigortalısının,” ibaresi “5 inci maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (7)
numaralı alt bentleri ile yedinci ve sekizinci fıkralarının dışında kalan genel
sağlık sigortalısının,” olarak, aynı bendin (c) alt bendinde yer alan
“sigortalı” ibaresi “genel sağlık sigortalısı” olarak değiştirilmiştir.







[2] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 73 üncü
maddesiyle bu bentte yer alan “60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin
(1), (2) ve (7) numaralı alt bentleri ile yedinci ve sekizinci” ibaresi “60
ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (7) numaralı alt
bentleri ile yedinci, sekizinci ve onikinci” şeklinde 1/3/2017 tarihinden
geçerli olmak üzere değiştirilmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7073
sayılı Kanunun 72 nci maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017 tarihinde
yürürlüğe girmek üzere kanunlaşmıştır.







[3] 17/1/2019 tarihli ve 7161 sayılı Kanunun 40 ıncı
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde yer alan
“yedinci, sekizinci ve onikinci fıkralarının” ibaresi “yedinci ve sekizinci
fıkraları ile onikinci fıkrasındaki askeri öğrenci adayları ile Jandarma ve
Sahil Güvenlik Akademisi öğrenci adayları” şeklinde değiştirilmiştir.







[4] 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle
bu fıkrada yer alan “alanlar ve bu Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasına tabi olarak çalışanlardan” ibaresi “alanlardan” şeklinde
değiştirilmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakan,” ibaresinden
sonra gelmek üzere “Cumhurbaşkanı yardımcıları,” ibaresi eklenmiştir.







[6] 2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK’nin 73 üncü
maddesiyle bu bentte yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetleri” ibaresi “Milli Savunma
Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7072
sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[7] 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 39 uncu
maddesiyle, bu bendin sonuna “ile polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim
Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar” ibaresi eklenmiştir.







[8] 2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK’nin 73 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “(d) ve (e)” ibaresi “(d), (e) ve (f)” şeklinde
değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 71
inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[9] 16/2/2016 tarihli ve 6676 sayılı Kanunun 21 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “staja tabi tutulan öğrenciler” ibaresinden
sonra gelmek üzere “, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen
projelerde görevli bursiyerler” ibaresi eklenmiştir.







[10] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 54 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan alan “meslek liselerinde okumakta iken veya
yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler” ibaresi “meslekî ve
teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan
öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da
alan eğitimi gören öğrenciler” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 44 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi
durumunda olmayanlar hakkında ayrıca” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[12] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 40 ıncı
maddesiyle, bu bentte yer alan “(ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç)”
ibaresi 1/4/2015 tarihinde yürürlüğe girmek üzere “(Kanunun ek 9 uncu
maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sigortalı olanlar ile ücretle aynı kişi
yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar hariç)” şeklinde
değiştirilmiştir.







[13] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle bu bende “yedek subay” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve yedek
astsubay” ibaresi eklenmiştir.







[14] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 55 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan alan “Resmî meslek ve sanat okulları ile yetkili
resmî makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve” ibaresi
madde metninden çıkarılmıştır.







[15] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı
Kanunun 25 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Kamu idareleri” ibaresi “Kamu
idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar” şeklinde ve
“belgeleyenler,” ibaresi “belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte
bulunanlar,” şeklinde değiştirilmiştir.







[16] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “kamu düzeninin” ibaresi “ilgili
mevzuatının” şeklinde değiştirilmiştir.







[17] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 26 ncı
maddesiyle, bu bentte yer alan “zorunlu” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[18] 16/2/2016 tarihli ve 6676 sayılı Kanunun 22 nci
maddesiyle, bu bentte yer alan “meslekî eğitime veya staja” ibaresi “meslekî
eğitime, staja veya bursiyer olarak göreve” şeklinde değiştirilmiştir.







[19] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesiyle, bu bentte yer alan alan “meslekî eğitime” ibaresi “meslekî ve
teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya
da alan eğitimine” şeklinde değiştirilmiştir.







[20] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 35 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “(d) ve (e)” ibaresi “(d), (e) ve (f)” şeklinde
değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 31
inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[21] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 27 nci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendinde bulunanlar hariç olmak üzere diğer alt
bentleri kapsamında sigortalı sayılan kişiler için 7 nci maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından;” ibaresi “4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde
bulunanlar hariç olmak üzere diğer alt bentleri kapsamında sigortalı sayılan
kişilerden köy ve mahalle muhtarları için seçildiklerine ilişkin mazbatalarını
ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten, sigortalılıkları vergi
mükellefiyetlerinin başladığı tarihten başlayan sigortalılar için vergi
mükellefiyeti işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere ilgili
vergi dairesince vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül
ettirildiği tarihten ve diğerleri için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından;” şeklinde, “esnaf sicil
memurluğu” ibaresi “Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğü” olarak değiştirilmiştir.







[22] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle, (7), (8), (9) ve (10) numaralı alt bentlerinde yer alan “tarihten”
ibarelerinden sonra gelmek üzere “bir gün öncesinden” ibareleri eklenmiştir.







[23] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “üçüncü” ibaresi
“dördüncü”olarak değiştirilmiş; aynı Kanunun 66 ncı maddesiyle “işçi
sendikaları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve konfederasyonları” ibaresi
eklenmiştir.







[24] Bu bölüm başlığı “Kısa Vadeli Sigorta Hükümleri”
iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci maddesiyle metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[25] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “özüre uğratan” ibaresi “engelli hâle getiren”
şeklinde değiştirilmiştir.







[26] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlülük” ibaresi “engellilik” şeklinde
değiştirilmiştir.







[27] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle bu bentte yer alan “(a) ve (c) bentleri” ibaresi “(a) bendi olarak
değiştirilmiştir.







[28] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlülük” ibaresi “engellilik” şeklinde
değiştirilmiştir.







[29] Bu madde başlığı “İş kazası, meslek hastalığı, hastalık
ve analık hallerinde sağlanan haklar” iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[30] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasındaki “prim gün sayısına” ibaresi “prim
ödeme gün sayısına”, üçüncü fıkrasındaki “(a) ve (c) bentleri” ibaresi “(a)
bendi”şeklinde değiştirilmiştir.







[31] 15/4/2021 tarihli ve 7316 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “üç aylık” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[32] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı
Kanunun 29 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “sigortalı kadının isteği ve
hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde,” ibaresi
“sigortalı kadının, erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı
çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma üç hafta
kalıncaya kadar çalışması halinde,” şeklinde değiştirilmiştir.







[33] 25/4/2013
tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu maddenin birinci
fıkrasında yer alan “özürler” ibaresi “engellilik”, dokuzuncu fıkrasında yer
alan “özürlülük” ibaresi “engellilik” şeklinde değiştirilmiştir.







[34] 17/4/2008 tarihli ve 5754
sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “prim ve her türlü
borçlarının” ibaresi “prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının” şeklinde
değiştirilmiştir.







[35] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlerin” ibaresi “engellilik hâllerinin”
şeklinde değiştirilmiştir.







[36] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “prim ve her türlü borçlarının” ibaresi “prim ve
prime ilişkin her türlü borçlarının” şeklinde değiştirilmiştir.







[37] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “dördüncü fıkrasında” ibaresi “üçüncü
fıkrasında”, “hastalık ve analık” ibaresi “analık” şeklinde değiştirilmiştir.







[38] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özrü” ibaresi “engelliliği” şeklinde
değiştirilmiştir.







[39] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürleri” ibaresi “engellilik hâlleri”
şeklinde değiştirilmiştir.







[40] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “Yedek subay veya er” ibaresi “Yedek subay,
yedek astsubay veya erbaş ve er” şeklinde değiştirilmiştir.







[41] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “prim ve her türlü borçlarının” ibaresi “prim
ve prime ilişkin her türlü borçlarının” şeklinde değiştirilmiştir.







[42] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 16 ncı
maddesiyle; yedinci fıkrada yer alan "50" ibaresi "55"
şeklinde, dokuzuncu fıkrada yer alan "prim ve her türlü borcunun"
ibaresi ise "prim ve prime ilişkin her türlü borcunun" değiştirilmiştir.








[43] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanunun 16 ncı maddesiyle; bu fıkrada yer alan "yaş hadlerine"
ibaresinden sonra gelmek üzere "65 yaşını geçmemek üzere" ibaresi
eklenmiştir.







[44] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı
Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “hastalık veya özürü” ibaresi
“hastalığı veya engelliliği” şeklinde değiştirilmiştir.







[45] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 41 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “55” ibaresi “50” şeklinde değiştirilmiştir.







[46] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 41 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “malûl” ibaresi “ağır engelli” şeklinde
değiştirilmiştir.







[47] Bu madde başlığı “Yaşlılık aylığının başlangıcı,
kesilmesi veya sosyal güvenlik destek primi ödenmesi” iken, 29/1/2016 tarihli
ve 6663 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle metne işlendiği biçimde değiştirilmiş
olup, söz konusu değişikliğin, Kanunun yayımı tarihi olan 10/2/2016 tarihini
takip eden ödeme dönemi başında yürürlüğe gireceği adı geçen Kanunun 35 inci
maddesi ile hüküm altına alınmıştır.







[48] 29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 24 üncü
maddesiyle bu bentte yer alan “bendinin (4) numaralı alt” ve “veya işyerini
kapatarak” ibareleri madde metninden çıkarılmış olup, söz konusu değişikliğin,
Kanunun yayımı tarihi olan 10/2/2016 tarihini takip eden ödeme dönemi başında
yürürlüğe gireceği adı geçen Kanunun 35 inci maddesi ile hüküm altına
alınmıştır.







[49] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 20 nci
maddesiyle; bu bentte yer alan “eş ve çocuklara” ibaresi “kız çocuklarına”
şeklinde değiştirilmiştir.







[50] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 66 ncı
maddesiyle; bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki “29 uncu” ibaresi “30
uncu” şeklinde değiştirilmiş, (a) bendine “malûllük” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, vazife malûllüğü” ibaresi eklenmiştir.







[51] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 36 ncı
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “üçüncü fıkrasının (d) ve (e)” ibaresi
“dördüncü fıkrasının (d), (e) ve (f)” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu
hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle aynen kabul
edilerek kanunlaşmıştır.







[52] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle birinci fıkrada yer alan “malûl kalan” ibaresi “malûl veya vazife
malûlü olan” şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 66 ncı maddesiyle ikinci
fıkrada yer alan “Malûllük” ibaresinden sonra gelmek üzere “, vazife malûllüğü”
ibaresi eklenmiştir.







[53] 10/3/2011
tarihli ve 6191 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle, bu sırada yer alan “ve uzman
erbaşlar” ibaresi “, uzman erbaşlar ve sözleşmeli erbaş ve erler” şeklinde değiştirilmiştir.







[54] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı
Kanunun 62 nci maddesiyle bu satıra “astsubay,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“yedek astsubay,” ibaresi eklenmiştir.







[55] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı
KHK’nin 37 nci maddesiyle, bu tablonun (13) numaralı sırasına “Türk Silâhlı
Kuvvetlerinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Jandarma Genel Komutanlığında
ve Sahil Güvenlik Komutanlığında” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu hüküm
1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek
kanunlaşmıştır.







[56] Bu bentte yer
alan “polis,” ibaresi, 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle “polis memuru, başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru,” olarak değiştirilmiştir.







[57]
13/10/2022 tarihli ve
7418 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle bu sırada yer alan “14 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine” ibaresi “9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın
Kanununa” şeklinde değiştirilmiştir.







[58]
13/10/2022 tarihli ve
7418 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle bu sırada yer alan “Basın Kartı
Yönetmeliğine” ibaresi “Basın Kanununa” şeklinde değiştirilmiştir.


 







[59] 2/7/2018 tarihli
ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 203 üncü maddesiyle (18) numaralı
bentte yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi” ibaresinden sonra gelmek üzere
“ile Cumhurbaşkanlığı” ibaresi eklenmiş ve “dışarıdan atanan” ibaresi
“Cumhurbaşkanı yardımcıları ve” şeklinde değiştirilmiştir.







[60] 10/1/2013 tarihli ve 6385 sayılı Kanunun 15 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bu sürelerin, üç yılı geçmemek üzere yarısı”
ibaresi, “Bu sürelerin, üç yılı geçmemek üzere; (18) numaralı sırasında
bulunanlar için tamamı diğerleri için yarısı” şeklinde değiştirilmiştir.







[61] 10/1/2013 tarihli ve 6385 sayılı Kanunun 15 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “malûliyet halleri” ibaresinden sonra gelmek
üzere “ile (18) numaralı sırada bulunanlar” ibaresi eklenmiştir.







[62] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle; bu bende “yedek subay” ibaresinden sonra gelmek üzere “, yedek
astsubay” ibaresi eklenmiştir.







[63] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 67 nci maddesiyle;
bu bentte yer alan “ve Kurumca kabul edilecek sektörel veya genel ekonomik kriz
dönemlerinde işvereni tarafından ücretsiz izinli sayılanların, her yıl için 3
ayı geçmemek üzere bu süreleri” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.







[64] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “%32’si” ibaresi “(a) bendinde
bulunanlar için %32’si diğerleri için %45’i”, “%20” ibaresi “%39” şeklinde
değiştirilmiştir.







[65] Bu madde başlığı “Bildirim ve itiraz” iken, 17/4/2008
tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[66] Bu madde başlığı, “Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığı ve Başbakanlık görevinde bulunanların aylıkları”
iken, 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[67] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu madde başlığında yer alan “Başbakanlık,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “Cumhurbaşkanı yardımcılığı,” ibaresi eklenmiştir.







[68]
14/7/2023 tarihli ve 7456 sayılı Kanunun 16
ncı maddesiyle bu maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “126.000” ibaresi
“133.988” şeklinde ve altıncı fıkrasında yer alan “115.225” ibaresi “122.530”
şeklinde değiştirilmiştir.







[69] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “istek tarihindeki Cumhurbaşkanına ödenmekte
olan aylık ödeneğin % 40’ı esas alınarak Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık
aylığının %75’i oranında” ibaresi “126.000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı
ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda” şeklinde değiştirilmiştir.







[70] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle 43 üncü maddenin altıncı fıkrasının birinci
cümlesinde yer alan “Dışarıdan” ibaresi “Cumhurbaşkanı yardımcılığı,” şeklinde
ve “% 42’si” ibaresi “%45’i” şeklinde değiştirilmiş; aynı fıkranın ikinci
cümlesinde yer alan “dışarıdan” ibaresi “Cumhurbaşkanı yardımcılığı,” şeklinde
ve “Başbakanlık Müsteşarı” ibaresi “en yüksek Devlet memuru” şeklinde
değiştirilmiş; aynı maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarında yer alan
“dışarıdan” ibareleri “Cumhurbaşkanı yardımcılığı,” şeklinde değiştirilmiştir.







[71] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin
%40’ı esas alınarak Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının %45’i
oranında” ibaresi “115.225 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutarda” şeklinde değiştirilmiştir.







[72] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “göreve başlaması için tanınan sürelerde”
ibaresi “göreve başlaması için tanınan süreler ile bir yıl ve daha az süreyle
aylıksız izne ayrılanların aylıksız izin sürelerinde” şeklinde değiştirilmiştir.








[73] 2/1/2017 tarihli ve 680 sayılı KHK’nin 74 üncü
maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “silâhlı kuvvetler” ibaresi
“Milli Savunma Bakanlığı” şeklinde, aynı fıkrada yer alan “tabi tutulan
adayların” ibaresi “tabi tutulan adaylar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okuyanlar ile subay ve astsubay
naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adayların” şeklinde ve
aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “Türk Silahlı Kuvvetleri” ibaresi
“Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve
7072 sayılı Kanunun 72 nci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[74] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle; bu fıkraya “subaylığa geçirilenler” ibaresinden sonra gelmek üzere
“veya yedek astsubaylık hizmetini takiben astsubaylığa geçirilenler” ibaresi
eklenmiştir.







[75] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “kazancı” ibaresi “kazancının
%45’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[76] Bu madde başlığı "Vazife malûllüğü, harp
malûllüğü ile harp malûllerine verilecek malûllük zammı ve vazife malûllerine
verilecek sürekli iş göremezlik geliri karşılığı " iken, 17/4/2008 tarihli
ve 5754 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[77] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Kanun, tüzük” ibaresi
“Mevzuat” şeklinde değiştirilmiştir.







[78] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı
KHK’nin 38 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetlerinin”
ibaresi “Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı mensuplarının” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018
tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek
kanunlaşmıştır.







[79] 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesiyle, sekizinci fıkrada yer alan “uzman erbaş” ibaresinden
sonra gelmek üzere “, sözleşmeli erbaş ve er” ibaresi eklenmiş ve dokuzuncu
fıkrada yer alan “uzman erbaşlara” ibaresi “uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve
erlere” şeklinde değiştirilmiştir.







[80] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı
KHK’nin 38 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetleri
mensupları” ibaresi “Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı mensupları” şeklinde ve “Millî Savunma Bakanının”
ibaresi “ilgisine göre İçişleri Bakanının veya Millî Savunma Bakanının”
şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı
Kanunun 34 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[81] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Danıştay Başkanının istek,
malûliyet ve yaş haddi hallerinde Başbakanlık,” ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.







[82] 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “ve uzman erbaşlardan” ibaresi “, uzman erbaş ve
sözleşmeli erbaş ve erlerden” şeklinde değiştirilmiştir.







[83] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle; bu bende “astsubay” ibaresinden sonra gelmek üzere “(yedek astsubay
dâhil)” ibaresi eklenmiştir.







[84] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 39 uncu
maddesiyle, bu alt bentte yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetlerinde” ibaresi “Türk
Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve
7077 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[85] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 32 nci
maddesiyle, bu maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “(b) bendi” ibaresi “(a)
bendi”, beşinci fıkrasında yer alan “bu süreler” ibaresi “söz konusu süreler,
bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklı olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.







[86] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 22 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “%32’sidir” ibaresi “%33’üdür”,
“%20’si” ibaresi “%21’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[87] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 40 ıncı
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “diğer sigortalılık durumu”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında muhtar sigortalılığı ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b)
bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde
çalışılması durumunda muhtar sigortalılığı” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu
hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle aynen kabul
edilerek kanunlaşmıştır.







[88] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 33 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Sigortalının,” ibaresi “Birinci fıkra hükmü
saklı olmak üzere sigortalının,” olarak değiştirilmiştir.







[89] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 34 ücü
maddesiyle; bu bentte yer alan “Malûllük” ibaresinden sonra gelmek üzere
“,vazife malûllüğü” ibaresi eklenmiştir.







[90] Bu madde başlığı “Gelir ve
aylıkların düzeltilmesi, yükseltilmesi, ödenmesi ve yoklama işlemleri” iken,
17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle metne işlendiği
şekilde değiştirilmiştir.







[91] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı
KHK’nin 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetleri”
ibaresi “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve
7077 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[92] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 37 nci
maddesiyle; bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Türk Tabipleri Birliği,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “Türkiye Ziraat Odaları Birliği” ibaresi,
dördüncü fıkrasına “sigortalılar hakkında” ibaresinden sonra gelmek üzere
“vazife malûllük derecesi,” ibaresi eklenmiştir.







[93] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “denetim ve kontrolle görevlendirilmiş
memurları,” ibaresi “denetim elemanları” şeklinde değiştirilmiştir.







[94] 21/5/2013 tarihli ve 6486 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu alt bentte yer alan “üçte birinden az olan vatandaşlar” ibaresinden
sonra gelmek üzere “ile gelir tespiti yapılmaksızın genel sağlık sigortalılığı
ya da bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını
doldurmamış çocuklar” ibaresi eklenmiştir.







[95] 21/5/2013 tarihli ve 6486 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu alt bentte yer alan “ücretsiz faydalanan kişiler” ibaresinden
sonra gelmek üzere “ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını
doldurmamış çocuklar” ibaresi eklenmiştir.







[96] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 42 nci maddesiyle,
bu alt bentte yer alan “74 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre
görevlendirilen kişiler ile aynı Kanunun” ibaresi yürürlükten kaldırılmış, daha
sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle aynen
kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[97] 23/2/2017 tarihli ve 6824 sayılı Kanunun 12 nci
maddesi ile, bu bentte yer alan “işsizlik ödeneği” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, Esnaf Ahilik Sandığı ödeneğinin” ibaresi eklenmiştir. 6824 sayılı
Kanunun 25 inci maddesiyle, söz konusu ibarenin 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe
gireceği hüküm altına alınmıştır.







[98] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 74 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “6 ncı maddenin birinci fıkrasının (d),” ibaresi
“6 ncı maddenin birinci fıkrasının” şeklinde 1/3/2017 tarihinden geçerli olmak
üzere değiştirilmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7073 sayılı
Kanunun 73 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017 tarihinde yürürlüğe
girmek üzere kanunlaşmıştır.







[99] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi
ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “ilk kayıt tarihinden” ibaresi
“eğitim öğretim yılı başlangıç tarihinden” şeklinde, “olurlar” ibaresi
“sayılır” şeklinde değiştirilmiştir.







[100] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı
Kanunun 62 nci maddesiyle; bu fıkranın birinci cümlesine “yedek subay nasıp
tarihi arasında,” ibaresinden sonra gelmek üzere “yedek astsubay öğrencileri ve
adayları askere sevk tarihi ile yedek astsubay nasıp tarihi arasında, genel
sağlık sigortalısı olmayan yedek personelden seferberlik tatbikatları veya
eğitimleri maksadıyla silah altına alınanlar tatbikat ve eğitim sevk tarihi ile
terhis tarihi arasında,” ibaresi eklenmiştir.







[101] 18/2/2021 tarihli ve 7281 sayılı
Kanunun 36 ncı maddesiyle, bu fıkranın birinci cümlesine “yemin ettikleri tarih
arasında” ibaresinden sonra gelmek üzere “, devre kaybeden askerî öğrenciler ve
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri devre kaybettikleri sürelerde”
ibaresi eklenmiştir.







[102] 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Kanunun 123 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “vatansız ve sığınmacı sayıldıkları” ibaresi “uluslararası
koruma başvurusu yaptıkları veya uluslararası koruma statüsü aldıkları veya
vatansız kişi sayıldıkları” şeklinde değiştirilmiştir.







[103] 23/2/2017 tarihli ve 6824 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesi ile, bu bentte yer alan “işsizlik veya” ibaresi “işsizlik, Esnaf Ahilik
Sandığı veya” şeklinde ve “işsizlik ödeneğinin” ibaresi “işsizlik veya Esnaf
Ahilik Sandığı ödeneğinin” şeklinde değiştirilmiştir. 6824 sayılı Kanunun 25
inci maddesiyle, söz konusu ibarelerin 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe gireceği
hüküm altına alınmıştır.







[104] 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan alan “er ve erbaşlar ile yedek subay
öğrencileri” ibaresi “er ve erbaşlar ile yedek subay ve yedek astsubay öğrencileri”
şeklinde değiştirilmiş ve yine bu fıkraya “sevk tarihi,” ibaresinden sonra
gelmek üzere “genel sağlık sigortalısı olmayan yedek personelden seferberlik
tatbikatları veya eğitimleri maksadıyla silah altına alınanların tatbikat ve
eğitim sevk tarihi,” ibaresi eklenmiştir.







[105] 18/2/2021 tarihli ve 7281 sayılı Kanunun 37 nci
maddesiyle, bu fıkraya “başlangıç eğitimine başladıkları tarih” ibaresinden
sonra gelmek üzere “, devre kaybeden askerî öğrenciler ve Jandarma ve Sahil
Güvenlik Akademisi öğrencilerinin genel sağlık sigortası bildirimi devre
kaybının başladığı tarih” ibaresi eklenmiştir.







[106] Bu madde başlığı “Kurumca sağlanmayacak sağlık
hizmetleri “ iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle
metne işlendiği şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkrasına “Kurumca”
ibaresinden sonra gelmek üzere “finansmanı” ibaresi eklenmiştir.







[107] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 46 ncı
maddesiyle, bu bendin başına “Geleneksel, tamamlayıcı, alternatif tıp
uygulamaları ve” ibaresi eklenmiştir.







[108] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; bu bentte yer alan “tedavisi mümkün olmadığı” ibaresi “tedavisinin
yapılamadığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[109] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[110] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “acil haller” ibaresinden önce gelmek üzere
“trafik kazası halleri,” ibaresi eklenmiştir.







[111] 15/8/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK’nin 154 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “madde bağımlılığı tedavisine yönelik sağlık
hizmetleri,” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7078
sayılı Kanunun 149 uncu maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[112] 2/1/2017 tarihli 681 sayılı KHK’nin 79 uncu
maddesiyle bu bentte yer alan “(c) ve (f) bentleri hariç diğer bentleri gereği”
ibaresi “(c) ve (f) bentleri ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü
fıkraları hariç” şeklinde 1/3/2017 tarihinden geçerli olmak üzere
değiştirilmiş; ; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7073 sayılı Kanunun 78
inci maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere
kanunlaşmıştır.







[113] 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “60 günden fazla prim ve prime ilişkin” ibaresi
“21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirilerek tecil ve
taksitlendirmeleri devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin”
olarak değiştirilmiştir.







[114] 1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “nüfus cüzdanı” ibaresinden önce gelmek üzere
“biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulamasının yapılması ve/veya” ibaresi
eklenmiştir.







[115] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesiyle, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “zorunlu
sigortalılıklarından sonraki genel sağlık sigortalılıklarından dolayı prim
borcu olup olmadığına bakılmaksızın” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[116] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “2” ibaresi “20” şeklinde
değiştirilmiş, altıncı cümlesinde yer alan “önceki basamaklardan sevkli olarak
başvurulup başvurulmadığı gibi hususları göz önünde bulundurarak on katına
kadar artırmaya” ibaresinden sonra gelmek üzere “, birinci basamak sağlık
hizmeti sunucularından sevk edilenler için yarısına kadar azaltmaya” ibaresi
eklenmiştir.







[117] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; 69 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde geçen “4 üncü
maddenin üçüncü fıkrasının” ibaresi “4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının,”,
şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 66 ncı maddesiyle (d) bendine “ile organ”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, doku ve kök hücre;”, (f) bendine “(c)
bendinin (4)” ibaresinden sonra gelmek üzere “numaralı alt bendinde belirtilen
kişiler ile bunların eşleri” ibareleri eklenmiştir.







[118] 9/5/2007 tarihli ve 5655 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu bentte yer alan “sağlık kurulu raporu” ibaresi “sağlık raporu”
olarak değiştirilmiştir.







[119] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 43 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “(d) ve (e)” ibaresi “(d), (e) ve (f)” şeklinde
değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 39
uncu maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[120] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; 70 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan “sınıflandırılır”
ibaresi “basamaklandırılır”, 71 inci maddesinin birinci fıkrasındaki “ikinci”
ibaresi “üçüncü” şeklinde değiştirilmiştir.







[121] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 81 inci
maddesiyle bu fıkranın ikinci cümlesine “alt bentlerinde” ibaresinden sonra
gelmek üzere “sayılanlar ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü
fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı” ibaresi 1/3/2017 tarihinden
geçerli olmak üzere eklenmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7073
sayılı Kanunun 80 inci maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017 tarihinde
yürürlüğe girmek üzere kanunlaşmıştır.







[122] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 44 üncü
maddesiyle, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “(1), (3) ve (9)” ibaresi
“(1) ve (3)” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve
7077 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[123] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer
alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[124] 10/1/2013 tarihli ve 6385 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkranın üçüncü cümlesinde yer alan “kamu idaresi sağlık hizmeti
sunucuları tarafından sevk edilmesi halinde” ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.







[125] 21/5/2013 tarihli ve 6486 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesiyle, bu cümlede yer alan “bir” ibaresi “iki” şeklinde değiştirilmiştir.







[126] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 82 nci
maddesiyle bu fıkranın üçüncü cümlesine “yükümlü oldukları” ibaresinden sonra
gelmek üzere “kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü
fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan” ibaresi 1/3/2017
tarihinden geçerli olmak üzere eklenmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli
ve 7073 sayılı Kanunun 81 inci maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017
tarihinde yürürlüğe girmek üzere kanunlaşmıştır.







[127] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 46 ncı
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “sigortalının” ibaresi “genel sağlık sigortalısının”
şeklinde değiştirilmiştir.







[128] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “olup olmadığına bakılmaksızın tüm” ibaresi
“olan,” şeklinde değiştirilmiştir.







[129] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 57 nci maddesiyle,
bu bendin birinci cümlesinde yer alan “Meslek liselerinde okumakta iken veya”
ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[130] 16/2/2016 tarihli ve 6676 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “staja tabi tutulan öğrenciler” ibaresinden
sonra gelmek üzere “, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen
projelerde görevli bursiyerler” ibaresi eklenmiştir.







[131] 11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK’nin 5 inci
maddesiyle, bu alt bentte yer alan “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152
nci maddesi uyarınca ödenen tazminatlar (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli,
görevin niteliği ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave,
ek veya ayrıca ödenen tazminatlar hariç)” ibaresi “657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 152 nci maddesi uyarınca (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli,
görevin niteliği ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave,
ek veya ayrıca ödenen tazminatlar hariç) ödenen tazminatlar (375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname eki (III) sayılı Cetvelin 1 inci ve 2 nci sıralarında
sayılanlar ile düzenleyici ve denetleyici kurumların emsali personeli için, 152
nci maddenin “II- Tazminatlar” kısmının “A- Özel Hizmet Tazminatı” bölümünün
(ğ) bendi ile “F- Denetim Tazminatı” bölümünün (b) bendinde yer alan
tazminatlar esas alınır)” şeklinde değiştirilmiştir.







[132] 11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK’nin 5 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “sigortalılar” ibaresi “sigortalılar ile 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsamındaki
sigortalılar” şeklinde değiştirilmiştir.







[133] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “bölümünün (d) bendinde”
ibaresi “bölümünün (c) bendinde” şeklinde değiştirilmiştir.







[134] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “İlgili kanunlarında”
ibaresinden sonra gelmek üzere “veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde” ibaresi
eklenmiştir.







[135] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 83 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c)
bendinde belirtilen kişiler için asgari ücret” ibaresi “60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi ile onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında
belirtilen kişiler için asgari ücret” şeklinde 1/3/2017 tarihinden geçerli
olmak üzere değiştirilmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7073 sayılı
Kanunun 82 nci maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017 tarihinde yürürlüğe
girmek üzere kanunlaşmıştır.







[136] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (f)
bentlerinde yer alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[137] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkranın (a) bendinin birinci cümlesinde yer alan
“%20’sidir.” ibaresi “%21’idir.”, ikinci cümlesinde yer alan “%11’i” ibaresi
“%12’si”, (b) bendinde yer alan “%20” ibareleri “%21” şeklinde
değiştirilmiştir.







[138] 28/7/2024 tarihli ve 7524
sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “%2’sidir.” ibaresi
“%2,25’idir.” şeklinde değiştirilmiş ve aynı bendin üçüncü cümlesinde yer alan
“oranına” ibarelerinden sonra gelmek üzere “kadar” ibareleri eklenmiştir.







[139] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 47 nci
maddesiyle bu bentte yer alan “%13,5’idir.” ibaresi “%5,5’idir.” şeklinde,
“%12,5’i” ibaresi “%4,5’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[140] 21/11/2025 tarihli ve 33084 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan 10602 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle bu bentteki
genel sağlık sigortası pirimi, pirime esas kazancın %6’sı olarak
belirlenmiştir. Bu değişiklik yayımı tarihini takip eden ay başında yürürlüğe
girer.







[141] 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanunun 2 nci
maddesiyle; bu bentte yer alan “29/7/2003 tarihli ve 4958 sayılı Sosyal
Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna göre yapılandırılan işverenler bu tecil ve
taksitlendirme ile yapılandırmaları devam ettiği sürece” ibaresi “29/7/2003
tarihli ve 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu
Kanununa ve 22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının
Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
ile diğer taksitlendirme ve yapılandırma Kanunlarına göre taksitlendiren ve
yapılandıran işverenler bu tecil, taksitlendirme ve yapılandırmaları devam
ettiği sürece” şeklinde değiştirilmiştir.







[142] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun
38 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Bu fıkra hükümleri Kamu idareleri
işyerleri ile bu Kanuna göre sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve
yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.” Cümlesi “Bu bent
hükümleri; 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci
fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile 8/9/1983 tarihli
ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu
İhale Kanununa ve uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan alım ve
yapım işleri ile 4734 sayılı Kanundan istisna olan alım ve yapım işlerine
ilişkin işyerleri, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt
dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.” Şeklinde, aynı bentte yer
alan “Bu fıkrayla düzenlenen destek unsurundan diğer ilgili mevzuat uyarınca
ayrıca yararlanmakta olan işverenler aynı dönem için ve mükerrer olarak bu
destek unsurundan yararlanamaz. Bu durumda, işverenlerin tercihleri dikkate
alınmak suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak
yapılır.” Cümleleri “Bu fıkra ve diğer ilgili mevzuatla sağlanan sigorta prim
desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması halinde, bu destek öncelikle
uygulanır.” şeklinde değiştirilmiştir.







[143] 15/7/2016 tarihli ve
6728 sayılı Kanunun 47 nci maddesiyle, bu bendin ikinci cümlesinde yer alan
“belgelerinin” ibaresi “belgelerini” şeklinde değiştirilmiş ve aynı bende
“yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini ise Maliye Bakanlığına”
ibaresi eklenmiştir.







[144] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun
58 inci maddesiyle, bu bendin dördüncü cümlesine “Bu bent hükümleri;”
ibaresinden sonra gelmek üzere “vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim
kurumları ile okul-aile birliklerince çalıştırılanlar hariç olmak üzere”
ibaresi eklenmiştir.







[145] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanunun
23 üncü maddesiyle bu bendin birinci cümlesinde yer alan “dört” ibaresi “iki”
şeklinde değiştirilmiştir.







[146] 15/7/2016 tarihli ve 6728
sayılı Kanunun 47 nci maddesiyle, bu bendin ikinci cümlesinde yer alan “yasal
süresi içinde Kuruma” ibaresinden sonra gelmek üzere“, muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinin ise Maliye Bakanlığına” ibaresi eklenmiştir.







[147] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 46 ncı
maddesiyle, bu bentte yer alan “İsteğe bağlı sigortalılar” ibaresinden sonra
gelmek üzere “ve muhtar sigortalılar” ibaresi eklenmiş, daha sonra bu hüküm
1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 42 nci maddesiyle aynen kabul edilerek
kanunlaşmıştır.







[148] 29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “On ve üzerinde sigortalı çalıştıran
işyerlerine” ibaresi “Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı çalıştıran özel sektör işyerlerine” şeklinde değiştirilmiş
olup, söz konusu değişikliğin, 6663 sayılı Kanunun yayımı tarihi olan 10/2/2016
tarihini takip eden ay başında yürürlüğe gireceği adı geçen Kanunun 35 inci
maddesi ile hüküm altına alınmıştır.







[149] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[150] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 50 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “6,5 katıdır.” ibaresi 6552 sayılı Kanunun
yayımlandığı 11/9/2014 tarihini izleyen aybaşında yürürlüğe girmek üzere “6,5
katı, ancak sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen
işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk
işçileri için 3 katıdır.” şeklinde değiştirilmiştir.







[151] 16/11/2016 tarihli ve 6761 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “6,5” ibaresi 1/1/2017 tarihinden geçerli olmak
üzere “7,5” şeklinde değiştirilmiştir.







[152] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “7,5” ibaresi “9” şeklinde
değiştirilmiştir.







[153] Bu madde başlığı “Asgarî işçilik uygulaması”
iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 49 uncu maddesiyle metne
işlendiği şekilde değiştirilmiş, aynı maddenin ikinci ve beşinci fıkralarında
yer alan “döner sermayeli kuruluşlar,” ibaresinden sonra gelmek üzere “kanunla
kurulan kurum ve kuruluşlar” ibaresi, dokuzuncu fıkrasında yer alan “yapılacak
yerinde tespit kriterleri,” ibaresinden sonra gelmek üzere “uzlaşma
komisyonlarının oluşumu, çalışma usûl ve esasları” ibaresi eklenmiştir.







[154] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 48 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Aylık prim ve hizmet belgesi” ibaresinden
sonra gelmek üzere “veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi” ibaresi
eklenmiştir.







[155] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 48 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “aylık prim ve hizmet belgesinin” ibaresinden
sonra gelmek üzere “veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin” ve “aylık prim
ve hizmet belgesinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya muhtasar ve prim
hizmet beyannamesinde” ibareleri eklenmiştir.







[156] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 84 üncü
maddesiyle bu bentte yer alan “(c) bendinde” ibaresi “(c) bendi ile aynı
maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında” şeklinde 1/3/2017
tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018
tarihli ve 7073 sayılı Kanunun 83 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017
tarihinde yürürlüğe girmek üzere kanunlaşmıştır.







[157] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 41 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “zorunlu” ibareleri madde metninden
çıkarılmıştır.







[158] 16/2/2016 tarihli ve 6676 sayılı Kanunun 24 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “kamu kurum ve kuruluşları tarafından
desteklenen projelerde görevli bursiyerler için projenin yürütüldüğü kamu kurum
ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve üniversiteler,” ibaresi eklenmiştir.







[159] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 59 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “meslek liselerinde” ibaresi “meslekî veya
teknik ortaöğretimde okumakta iken” şeklinde değiştirilmiş, “tutulan
öğrenciler” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile tamamlayıcı eğitim ya da alan
eğitimi gören öğrenciler” ibaresi, “eğitim gördükleri okullar” ibaresinden
sonra gelmek üzere “veya kurumlar” ibaresi, “yüksek öğrenim sırasında staja
tabi tutulan” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya işletmelerde meslekî eğitim
gören” ibaresi eklenmiştir.







[160] 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı KHK’nin 85 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “(g) bentleri” ibaresinden sonra gelmek üzere
“ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları” ibaresi 1/3/2017
tarihinden geçerli olmak üzere eklenmiş; daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli
ve 7073 sayılı Kanunun 84 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek 1/3/2017
tarihinde yürürlüğe girmek üzere kanunlaşmıştır.







[161] 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 45 inci
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “çalışanlar,” ibaresi
“çalışanlar ile” şeklinde, “alanlar” ibaresi “alanlardan” şeklinde, “yirmi”
ibaresi “sekiz” şeklinde değiştirilmiş ve “ile bu Kanunun ek 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasına tabi olanlardan” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[162] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 11 inci
maddesi ile bu fıkrada yer alan “(c) ve (d) bentlerinde” ibaresi “(c), (d) ve
(g) bentleri ile 60 ıncı maddenin sekizinci ve onuncu fıkralarında”
şeklinde değiştirilmiştir.







[163] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[164]
Anayasa Mahkemesinin 9/5/2024 Tarihli ve E:
2021/114, K: 2024/102 Sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…tazminat…”
ibaresi, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67 nci
maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen kötü niyet tazminatı yönünden iptal
edilmiştir.







[165] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[166] Bu fıkrada yer alan gecikme cezası oranı,
12/3/2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 8256 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle %3 (kanuni oran) olarak
belirlenmiştir.







[167] Bu madde başlığı “İlişiksizlik belgesinin aranması”
iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 54 üncü maddesiyle metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[168] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 203 üncü maddesiyle 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında
yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” ve dördüncü fıkrasında
yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[169] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı
Kanunun 43 üncü maddesiyle, bu fıkranın ilk cümlesinde geçen “daha önce
başlayıp devam eden nakdi olmayanlar” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile kamu
kurum ve kuruluşları tarafından proje ve faaliyetleri karşılığında kamu kurum
ve kuruluşlarına sağlananlar” ibaresi eklenmiştir.







[170] Bu madde başlığı “Afet durumunda belgelerin verilme
süresi ve primlerin ertelenmesi” iken, 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun
49 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[171] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 55 inci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Kurumca verilecek sosyal güvenlik sicil”
ibaresi “İçişleri Bakanlığınca verilen kimlik” şeklinde değiştirilmiştir.







[172] Bu madde başlığı “Devir, temlik ve Kurum
alacaklarında zamanaşımı” iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[173] 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunun 32 nci
maddesiyle; bu fıkraya “Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve
ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması
halinde, icra müdürü tarafından reddedilir.” ibaresi eklenmiştir.







[174] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 65 inci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “harp malûlleri ve vazife malûlleri hariç,”
ibaresi “harp malullüğü, vazife malullüğü” şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun
66 ncı maddesiyle “Malûllük” ibaresinden sonra gelmek üzere “, vazife
malullüğü” ibaresi eklenmiştir.







[175] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 66 ncı
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “yapılacak sevklere,” ibaresinden sonra gelmek
üzere “vazife malullük derecesini,” ibaresi eklenmiştir.







[176] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 44 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “üç ay” ibaresi “yirmidört ay” ve “üç aylık”
ibaresi “yirmidört aylık” şeklinde değiştirilmiştir.







[177] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 57 nci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “meslek hastalığı” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, vazife malullüğü” ibaresi eklenmiştir.







[178] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 53 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “altı ay” ibaresi “on iki ay” şeklinde
değiştirilmiştir.







[179] 20/7/2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunun 26 ncı
maddesiyle bu madde başlığı “Sosyal güvenlikle ilgili düzenlemeler ve
bildirimler” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[180] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 50 nci
maddesiyle, bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “gerçek ve tüzel kişileri”
ibaresi “gerçek veya tüzel kişiler ile yazılı sözleşme ile yetki verilmiş
gerçek veya tüzel kişilere izin vermeye, bu kişileri aracı kılmaya veya”
şeklinde değiştirilmiştir.







[181] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 45 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “ve 86 ncı maddesinin altıncı fıkrasında”
ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[182] 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesiyle; bu fıkrada yer alan“8 inci,” ibaresinden sonra gelmek üzere “9
uncu,” ibaresi eklenmiştir.







[183] Bu madde başlığı “Değiştirilen, eklenen ve
uygulanmayacak hükümler” iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 63 üncü
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[184] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 46 ncı
maddesiyle, bu bentte yer alan “ve 33 üncü” ibaresi “, 33 üncü ve 35 inci”
şeklinde değiştirilmiştir.







[185] 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunun 7 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren iki
yıl sonra,” ibaresi “1/1/2012 tarihinde,” olarak değiştirilmiştir.







[186] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde ve “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[187] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 52 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “aylık prim ve hizmet belgelerinin” ibaresinden
sonra gelmek üzere “Kuruma, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin Maliye
Bakanlığına” ibaresi eklenmiş ve fıkrada yer alan “yasal süresi içerisinde”
ibaresinden sonra gelen “Kuruma” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.







[188] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 22 nci maddesiyle 2026 yılı Ocak ayı başında (1/1/2026) yürürlüğe
girmek üzere bu fıkrada yer alan “%34,5’i” ibaresi “%35,5’i”, “%20’si” ibaresi
“%21’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[189] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 22 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “%32,5’i” ibaresi “%33,5’i”,
“%20’si” ibaresi “%21’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[190] Bu maddenin “Ev hizmetlerinde çalışanların
sigortalılığı” olan başlığı, 21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 68 inci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[191] 21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 68 inci
maddesiyle bu fıkraya “10 gün ve daha fazla olan sigortalılar” ibaresinden
sonra gelmek üzere “ile konut kapıcılığı işyerlerinde çalıştırılan
sigortalılar” ibaresi eklenmiştir.







[192] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 22 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “%32,5” ibaresi “%33,5”, “%20’si”
ibaresi “%21’i” şeklinde değiştirilmiştir.







[193]
25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan
“ödemenin yapılacağı tarihte” ibaresi “bayramın içinde bulunduğu ayda” şeklinde
değiştirilmiştir.







[194]
29/4/2021 tarihli ve 7318 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “1.000” ibaresi “1.100” şeklinde değiştirilmiştir.







[195]  30/3/2023 tarihli ve 7447 sayılı Kanunun 11
inci maddesiyle, bu fıkrada  yer alan “1.100’er TL” ibaresi “2.000’er TL”
şeklinde değiştirilmiştir.







[196]
2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan
“2.000’er TL” ibaresi “3.000’er TL” şeklinde değiştirilmiştir.







[197]
27/3/2025 tarihli ve 7546 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“3.000’er TL” ibaresi “4.000’er TL” şeklinde değiştirilmiştir.







[198] 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 47 nci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “1.000” ibaresi “1.500” şeklinde değiştirilmiştir.







[199] 19/1/2022 tarihli ve 7351 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “1.500” ibaresi “2.500” şeklinde
değiştirilmiştir.







[200] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 16 ncı
maddesiyle bu fıkrada yer alan “2.500” ibaresi “3.500” şeklinde
değiştirilmiştir.







[201] 12/1/2023 tarihli ve 7431 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “3.500” ibaresi “5.500” şeklinde
değiştirilmiştir.







[202]  30/3/2023 tarihli ve 7447 sayılı Kanunun 12 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “5.500” ibaresi “7.500” şeklinde
değiştirilmiştir.







[203] 25/1/2024 tarihli ve 7495 sayılı Kanunun 5 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “7.500” ibaresi “10.000” şeklinde
değiştirilmiştir.







[204] 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 29 uncu
maddesi ile bu fıkrada yer alan “10.000” ibaresi “12.500” şeklinde
değiştirilmiştir.







[205] 31/1/2025 tarihli ve 7539 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesi ile bu fıkrada yer alan “12.500” ibaresi “14.469” şeklinde
değiştirilmiştir.







[206] 10/7/2025 tarihli ve 7553 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “14.469” ibaresi “16.881”
şeklinde değiştirilmiştir.







[207]
23/1/2026 tarihli ve 7573 sayılı Kanunun 7
nci maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “16.881” ibaresi
“20.000” şeklinde değiştirilmiştir.







[208] Bu madde başlığı “Önceki mevzuat hükümlerinin
uygulanması, Devlet katkısı ve geçici iş göremezlik ödeneği” iken, 17/4/2008
tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 68 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[209] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle,
bu fıkrada yer alan “özürlü” ibareleri “engelli” şeklinde değiştirilmiştir.







[210] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 47 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “altı ay içerisinde” ibaresi “30/6/2011
tarihine kadar” şeklinde ve “iki yıl içinde” ibaresi “31/12/2014 tarihine
kadar” şeklinde değiştirilmiştir.







[211] 17/4/2008 tarihli ve 5754
sayılı Kanunun 70 inci maddesiyle; bu maddenin birinci ve üçüncü fıkralarında
yer alan “bu Kanunun yürürlük” ibareleri “30/4/2008” olarak değiştirilmiştir.







[212] Bu madde başlığı “506 sayılı Kanunun malullük,
sakatlık hükümleri ile sosyal güvenlik destek primi ödemesi geçiş hükümleri”
iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle metni
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[213] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu maddenin başlığında yer alan “sakatlık” ibaresi “engellilik”,
birinci fıkrasında yer alan “özrü” ibaresi “engeli”, ikinci ve üçüncü
fıkralarında yer alan “sakatlığı” ibareleri “engelliliği” şeklinde
değiştirilmiştir.







[214] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 15 inci
maddesi ile bu fıkrada yer alan “ve ikinci” ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.







[215] 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 72 nci
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri” ibaresi
“(b) bendi” şeklinde değiştirilmiştir.







[216] 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanunun 11 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “Ancak bu süre altı ayı geçemez” ibaresi “Devir
süreci üç yıl içinde tamamlanır” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra 13/2/2011
tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 49 uncu maddesiyle “üç yıl içinde” ibaresi
“1/1/2012 tarihine kadar” şeklinde değiştirilmiştir.







[217] 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunun 7 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “itibaren iki yıl süresince” ibaresi “1/1/2012
tarihine kadar” olarak değiştirilmiştir.







[218] 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “bu kişilerin tescili çocuklarının sağlık
hizmet sunucusuna müracaat tarihi itibarıyla yapılır” ibaresi “bu kişiler
Kurumca tescil edildikleri tarih itibarıyla genel sağlık sigortalısı olurlar”
şeklinde, “bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak kapsama alınır” ibaresi ise
“bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak Kurumca tescil edildikleri tarih
itibarıyla kapsama alınır”olarak değiştirilmiştir.







[219] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 49 uncu
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “en geç iki yıl içinde” ibaresi “1/1/2012
tarihine kadar”, “iki yıllık süreye” ibaresi “bu süreye” şeklinde değiştirilmiştir.








[220] 29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 31 inci
maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasına “sosyal güvenlik destek primi ödeyerek
çalışmaya devam edenler hakkında” ibaresinden sonra gelmek üzere “; bu Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar
hariç olmak üzere” ibaresi eklenmiş olup, söz konusu değişikliğin, 6663 sayılı
Kanunun yayımı tarihi olan 10/2/2016 tarihini takip eden ödeme dönemi başında
yürürlüğe gireceği adı geçen Kanunun 35 inci maddesi ile hüküm altına
alınmıştır.







[221] 29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 31 inci
maddesiyle bu bendin birinci ve üçüncü cümlelerinde yer alan “ve (b)” ibareleri
yürürlükten kaldırılmış olup, söz konusu değişikliğin, 6663 sayılı Kanunun
yayımı tarihi olan 10/2/2016 tarihini takip eden ödeme dönemi başında yürürlüğe
gireceği adı geçen Kanunun 35 inci maddesi ile hüküm altına alınmıştır.







[222] 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 98 inci
maddesiyle, Geçici 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde geçen “3713
sayılı Kanuna göre” ibaresi ile ikinci fıkrasında geçen “3713 sayılı Kanun
kapsamında” ibaresi “2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında
Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ve mülga 64 üncü maddeleri
kapsamında” şeklinde değiştirilmiştir.







[223] 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı
Kanunun 11 inci maddesiyle; bu başlıkta yer alan “,Milli Eğitim Bakanlığı
tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar” ibaresi
metinden çıkarılmıştır.







[224] 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı
Kanunun 25 inci maddesiyle bu madde başlığı “Kendi adına ve hesabına tarımsal
faaliyette bulunan sigortalılara ilişkin geçiş hükmü” iken 1/10/2008 tarihinden
geçerli olmak üzere metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[225] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 50 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce,”
ibaresi ile “bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aynı şartlarla bu işleri
yaptıkları,” ibaresi madde metninden çıkarılmış ve “yapmakta olanların” ibaresi
“yaptıkları” şeklinde değiştirilmiştir.







[226] 17/4/2017 tarihli ve 690 sayılı KHK’nin 50 nci
maddesiyle, bu bentte yer alan “Türk Silâhlı Kuvvetleri” ibaresi “Türk Silâhlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı” şeklinde
değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunun 46
ncı maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.







[227] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[228] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 203 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Sosyal Güvenlik Kurumu,
Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu,
Sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlar ile sandıkların görüş ve
önerileri alınarak Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[229] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “esaslarına göre” ibaresi
“esaslarına göre %45 oranı üzerinden” şeklinde değiştirilmiştir.







[230] Anayasa Mahkemesi’nin 29/1/2014 tarihli ve E.:
2013/126, K.: 2014/17 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…bu maddenin
yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde talepte bulunması kaydıyla…”
ibaresi iptal edilmiştir.







[231] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle birinci fıkrada yer alan “%32’si” ibaresi “%45’i”
şeklinde, ikinci fıkrada yer alan “kesenek ve karşılık oranları” ibaresi
“kesenek ve karşılık oranları %45 olarak” şeklinde değiştirilmiştir.







[232] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “sakat kalanlara” ibaresi “engelli hâle
gelenlere” şeklinde değiştirilmiştir.







[233] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “sakatlığı” ibaresi “engelliliği” şeklinde
değiştirilmiştir.







[234] 23/2/2017 tarihli ve 6824 sayılı Kanunun 18 inci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasına “Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olan ve
Kuruma bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen”
ibaresinden sonra gelmek üzere “borçları ile kira ve ecrimisil” ibaresi, ikinci
fıkrasına “takip edilen borçları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile kira ve
ecrimisil borçları” ibaresi ve üçüncü fıkrasına “takip edilen borcu”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ile kira ve ecrimisil borcu” ibaresi
eklenmiştir.







[235] 27/12/2023
tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile bu fıkranın birinci
cümlesinde yer alan “31/12/2023” ibaresi “31/12/2028” şeklinde
değiştirilmiştir.







[236] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 52 nci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay
içinde veya mecburi hizmetlerini tamamlayacakları tarihten itibaren üç ay
içinde” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[237] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “borçlanacakları süreye ilişkin
olarak” ibaresi “borçlanacakları süreye ilişkin olarak %45 oranında” şeklinde
değiştirilmiştir..







[238] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “emekli keseneğine esas aylık
tutarları” ibaresi “emekli keseneğine esas aylık tutarlarının %45’i” şeklinde
değiştirilmiştir..







[239] 31/3/2015 tarihli ve 29312 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 23/3/2015 tarihli ve 2015/7470 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki
Kararın 1 inci maddesiyle, bu maddede yer alan başvuru süresinin maddede
belirtilen sürenin bitiminden itibaren altı ay uzatılması kararlaştırılmıştır.







[240] 24/11/2014 tarihli ve 2014/7016 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı Eki Kararın 1 inci maddesiyle, bu maddede yer alan başvuru süresi
ile ilk taksit ödeme süresi, sözkonusu maddenin birinci fıkrasının (d) bendi
hükümlerine ilişkin süreler hariç olmak üzere, aynı maddede belirtilen
sürelerin bitiminden itibaren bir ay uzatılmıştır.







[241] 31/3/2015 tarihli ve 29312 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 23/3/2015 tarihli ve 2015/7470 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki
Kararın 1 inci maddesiyle, bu maddede yer alan başvuru süresi ile ilk taksit
ödeme süresinin aynı maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen
borçlular yönünden maddede belirtilen sürelerin bitiminden itibaren altı ay
uzatılması kararlaştırılmıştır.







[242] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 54 üncü
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “2016 yılında
cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde” ibaresinden sonra
gelmek üzere “veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde” ibaresi, aynı
maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “aylık prim ve hizmet belgelerini”
ibaresinden sonra gelmek üzere “veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini”
ibaresi eklenmiştir.







[243] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 54 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık
prim ve hizmet belgelerinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamelerinde” ibaresi eklenmiştir.







[244] 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 54 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “aylık prim ve hizmet belgelerinde” ibaresinden
sonra gelmek üzere “veya Maliye Bakanlığına verilecek muhtasar ve prim hizmet
beyannamelerinde” ibaresi eklenmiştir.







[245] Bu bendin 2017 yılında uygulanması ile ilgili
olarak 22/2/2017 tarihli ve 29987 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6/2/2017
tarihli ve 2017/9865 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karara bakınız.







[246] Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 20/6/2018
tarihli ve 30454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 9/4/2018 tarihli ve
2018/11668 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karara bakınız.







[247] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “kazanç
tutarı üzerinden” ibaresi “kazanç tutarının %45’i üzerinden” şeklinde
değiştirilmiştir.







[248] 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanunun 27 nci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “dört” ibaresi “iki” şeklinde değiştirilmiştir.