Sivil Müdafaa Vekaletlerarası İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Nizamnamesi

SİVİL MÜDAFAA VEKALETLERARASI İŞBİRLİĞİ


VE KARŞILIKLI YARDIM NİZAMNAMESİ


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 16.5.1959        No     : 4/11635


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 9.6.1958          No     : 7126


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 26.6.1959        No     : 10237


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 40      Sayfa  : 1085


 


Madde
1 – 7126
sayılı Sivil Müdafaa Kanununun şümulüne giren bütün hizmet ve faaliyetlerin Dahiliye
Vekaletince planlanması ve icrası sırasında alınacak karar ve tedbirlere mütaallik
Vekaletlerarası işbirliği ve Karşılıklı Yardım hususlarında bu nizamname hükümleri
tatbik olunur.


 


Madde
2 – Bu
Nizamnamenin şümulüne giren işbirliği ve karşılıklı yardım hususları; Dahiliye Vekaleti
"Sivil Müdafaa İdaresi Reisliği" tarafından ifa olunur.


 


Madde
3 – Vekaletlerin
hava korunmasına ait işleri, 5593 sayılı kanunun 3 üncü maddesine tevfikan "Yüksek Hava Korunma Komisyonu" tarafından
yurdun topyekün müdafaası prensiplerine uygun olarak verilecek esaslara göre
tanzim olunur.


 


Madde 4 – Tabii
afetler sahaları haricinde kalan hassas bölgeler, Dahiliye ve Milli Müdafaa
Vekaletlerince müştereken tesbit olunur. Bu tesbitte; bölgelerin, siyasi,
sınai, kültürel, ekonomik, maddi, manevi ve askeri
ehemmiyetleriyle mevki ve vaziyetleri, nüfus kesafetleri ve her bölge
içerisinde bulunan resmi ve hususi müessese ve teşekküllerin harb gücüne tesir
dereceleri gibi hususlar nazarı dikkate alınır.


 


Madde
5 – Milli
Müdafaa Vekaleti;


a)
Aktif müdafaa, erken ihbar, patlamayan bomba ve mermilerin (Güdümlüler dahil) kaldırılması
ve zararsız hale getirilmesi hususlarını kendi mesuliyeti altında sağlar.


b)
Hangi bölgelerin ve tesislerin düşman faaliyetine daha çok maruz kalabileceği hakkında
bilgi verir.


c)
Taarruz vasıtaları, şekilleri ve muhtelif bölge ve tesislere karşı kullanılabilecek
bomba cins ve çaplariyle sığınak mukavemetleri hakkında malümat verir.


d)
Çeşitli düşman faaliyetlerine karşı yapılacak müdafaa için teknik tavsiyelerde bulunur.
Nükleer, biyolojik ve kimyevi silahların hususi tesirlerinden korunma çareleri ve
diğer sıhhi ve tıbbi tedbirler hakkında malümat verir.


e)
Sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı personeli ile resmi veya hususi
daire, müessese ve teşekküller ile fabrikalar personelinin ve bütün halkın yetiştirilmesi
için lüzumlu eğitim programlarının
tanziminde; kurs, konferans ve tatbikatlarda Dahiliye Vekaletinin yardım
isteklerini yerine getirir ve icabında vazifeli personelin kendi
müesseselerinde yetiştirilmesini temin eder.


f)
Kıyı ve sınır bölgeleriyle harekat bölgelerindeki korunma prensipleri hakkında teklif
ve tavsiyelerde bulunur.


g)
Kendi vekaletine ait sabit tesislerin sivil müdafaa planlarını hazırlar ve Dahiliye
Vekaletiyle anlaşmak suretiyle tatbik eder.


h)
Harbin sebep olduğu felaketlerin giderilmesi hususunda imkan dahilinde sivil müdafaa
makamlarına yardımda bulunur.


 


Madde
6 – Maarif
Vekaleti;


a) Sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı
personeli ile resmi veya hususi daire, müessese ve teşekküllerle fabrikalar
personelinin, gençliğin ve bütün halkın yetiştirilmesi için Dahiliye
Vekaletinden bildirilecek esasları, eğitim ve öğretim müesseselerinde tatbik
eder. Lüzumunda, vazifeli personelin ve halkın kendi müesseselerinde
yetiştirilmesini temin veya Sivil Müdafaa İdaresi tarafından açılacak okul,
kolej, enstitü, kurs ve konferanslara öğretmen verir, kanunun 23 üncü
maddesinde derpiş olunan eğitim, öğretim, neşriyat ve propaganda hizmet ve
faaliyetlerinin tahakkuk ettirilmesi maksadiyle Dahiliye Vekaletinden yapılacak
her çeşit yardım ve işbirliği isteklerini yerine getirir.


b)
Bozguncu tesirlere karşı milli morali ayakta tutmak, içtimai sarsıntılara, panik
ve kargaşalıklara mani olmak için milli bünyeyi takviye edici ve maneviyatı yükseltici
tedbirler alır veya Sivil Müdafaa İdaresi makamlarınca bu yolda alınacak tedbir
ve tertiplerin tahakkukuna yardım eder.


c) Her derecede milli eğitim müesseselerinin, müze ve
kütüphanelerin ve lüzum görülen anıtların
ve eski eserlerin tabiat afetlerinden, sabotajdan ve her türlü hava
taarruzlarından korunması ve taşınabilir
kıymetlerin icabında tahliye veya seyrekleştirilmesine mütaallik hususi sivil
müdafaa tedbir ve tertiplerini alır ve aldırır.


 


Madde
7 – Nafıa
Vekaleti;


a)
Hassas bölgeler dahilindeki şehirlerden yapılacak intikallerde ve umumi tahliyede
takip olunacak kara yollarının her an trafiğe açık bulundurulmasını temine ve icabında
yeni yollar ve köprüler ve amme idarelerine lüzumlu bina ve tesisler vücude getirmeğe
matuf planları; Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak suretiyle hazırlar ve tatbik
eder.


b)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait mahalli sivil müdafaa planlarında derpiş
olunan nafıa hizmetlerinin ifasına mütaallik tertip ve tedbirleri alır ve aldırır.


c)
Fevkalade halin devamı müddetince işletilmesi zaruri ve hayati ehemmiyeti haiz amme
tesislerinin teknik onarımlarında ilgili idarelere gerekli yardımlarda bulunur.


d)
Sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı personeli ile resmi veya hususi
daire, müessese ve teşekküllerle fabrikalar vazifeli personelinin teknik eğitimi
için kurslar ve konferanslar tertip ve idare eder; Sivil Müdafaa İdaresi tarafından
açılacak okul, kolej, enstitü, kurs ve konferanslara öğretmen verir ve sivil müdafaa
mevzularında Dahiliye Vekaletinden yapılacak yardım ve işbirliği isteklerini yerine
getirir.


e)
Kendisine ait tesislerle hususi idare ve belediyelere ve hususi şirket ve şahıslara
ait tesislerde; harbin muhtemel tesirlerinden mütevellit hasarların izalesi için
ilgililerle müştereken gerekli tedbir ve tertipleri alır ve aldırır.


f)
Kendi vekaletine ait nafıa tesislerinin yangından, tabii afetlerden, sabotajlardan
ve her türlü hava taarruzlarından korunmasına mütaallik hususi sivil müdafaa tedbirlerini
alır ve aldırır.


 


Madde
8 – Ticaret
Vekaleti;


a)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait mahalli sivil müdafaa planlarında derpiş
olunan iaşe hizmetleri için lüzumlu teşkil ve tesisleri, iaşe ve zaruri ihtiyaç
maddeleri stoklarını vücude getirir, ikmal işlerini sağlar.


b)
Hayati ve en lüzumlu istihlak maddeleri için mevzuat hükümleri dairesinde resmi
ve hususi müesseselere, barıştan itibaren stoklar yaptırır ve bunların muhafazası,
yurdun lüzum görülen yerlerine nakli ve tevzii için gerekli tedbirleri alır ve aldırır.


c)
Sağlık ve Emniyet Bölgeleri ile umumi tahliyede sivil halkın yerleştirileceği (Kabul
Bölgeleri) nde ve hassas bölgelere dahil şehirler civarındaki emniyetli yerlerde;
umumi iaşe hizmetlerinin ifasına kifayetli teşkilatın kurulmasına ve işletilmesine,
gıda maddelerinden başlamak suretiyle zaruri ihtiyaç maddeleri stoklarının yapılmasına
ve ikmaline, tahsis ve tevzi sistemlerine mütaallik planları, Dahiliye Vekaletinin
mütalaası dahilinde hazırlar ve tatbik eder.


d)
Mühim ticari müesseselerin, gıda maddeleri, akaryakıt ve hububat stoklarının yangından,
tabiat afetlerinden, sabotajdan ve her türlü düşman taarruzlarından korunması ve
taşınabilir kıymetlerin icabında tahliye veya seyrekleştirilmesine mütaallik hususi
sivil müdafaa tedbir ve tertiplerini alır ve aldırır.


 


Madde
9 –
Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti:


a)
Nükleer, biyolojik ve kimyevi silahların hususi tesirlerinden korunma çareleri ve
diğer sıhhi ve tıbbi tedbirler hakkında malümat verir.


b)
6020 sayılı kanunla kabul edilen (Harb zamanında sivillerin korunması) na dair 12
Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri hükümlerine tevfikan Milli Müdafaa, Dahiliye,
Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletlerince müştereken tesbit edilecek (Sağlık ve
Emniyet Bölgeleri) dahilinde sağlık müessese ve teşekküllerini kurar, teçhiz eder
ve işletir.


c)
Hassas bölgeler dahilindeki şehirlerden yapılacak intikallerle umumi tahliyenin
her safhasında sağlık kontrolünün ifasında kifayetli
teşkilatın ve sağlık müesseselerinin kurulmasını, işletilmesini, tıbbi malzeme,
ilaç, teçhizat ve personel ikmali işlerini Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak
suretiyle planlar ve tatbik eder.


d)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait mahalli sivil müdafaa planlarında derpiş
olunan sağlık hizmetleri için lüzumlu personeli yetiştirir. Sağlık müessese ve teşekküllerini
ve tıbbi malzeme, ilaç, teçhizat stoklarını vücuda getirir, ikmal işlerini sağlar.


e)
Her çeşit harb silah ve vasıtalarının tesirlerinden korunma çareleri, musabların
ve yaralıların kurtarılmaları, sıhhi hizmetlerin ifa tarz ve şekilleri hususlarında
sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı personeli ile resmi veya hususi
daire, müessese ve teşekküllerle fabrikalar personelinin ve halkın; sağlık müesseselerinde
tertipleyeceği kurs ve konferanslarla yetiştirilmesini temin eder; Sivil Müdafaa
İdaresi tarafından açılacak okul, kolej, enstitü, kurs ve konferanslara öğretmen
verir. Topyekün sivil müdafaa hizmet ve faaliyetlerinin kendi vekaletini alakadar
eden konuları ile eğitim ve öğretim mevzularında Dahiliye Vekaletinin yardım ve
işbirliği isteklerini yerine getirir.


f)
Kendisine bağlı veya murakabesi altında bulunan sağlık teşekküllerinin işbirliği
ile sıhhi tesislerin yangından, tabiat afetlerinden, sabotajdan ve her türlü hava
taarruzlarından korunmasına, icabında tahliye veya seyrekleştirilmelerine mütaallik
hususi sivil müdafaa tedbir ve tertiplerini alır ve aldırır.


 


Madde
10 – Gümrük ve İnhisarlar Vekaleti;


a)
Fevkalade halin devamı müddetince halk ihtiyacı olarak temini zaruri inhisar maddeleri
stoklarının yapılmasına, ikmaline, tahsis ve tevzi sistemlerine mütaallik planları;
Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak suretiyle hazırlar ve tatbik eder.


b)
Sivil müdafaa hizmet ve faaliyetlerinin gerektiği şekilde yürütülmesini temin maksadiyle
kendi vekaletini ilgilendiren mevzularda Dahiliye Vekaletinden yapılacak yardım
ve işbirliği isteklerini yerine getirir.


c)
Kendi vekaletine ait sabit tesislerle depo ve antrepoların yangından, tabii afetlerden,
sabotajlardan ve her türlü hava taarruzlarından korunmasına ve taşınabilir kıymetlerin
icabında tahliye veya seyrekleştirilmesine mütaallik hususi Sivil müdafaa tedbir
ve tertiplerini alır ve aldırır.


 


Madde
11 – Ziraat Vekaleti;


a)
Fevkalade halin devamı müddetince istihsalin sekteye uğramaması için; tohumluk,
damızlık ve kereste depoları tesisini memlekette mevcut ziraat alet ve makinelerinin
işler halde bulunmasını temine, lüzumlu madde, malzeme ve yedek parça stokları vucüde
getirmeğe, teknik personel yetiştirmeğe tamir atelyeleri ve ikmal merkezleri açmağa
mütaallik planları Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak suretiyle hazırlar ve
tatbik eder.


b)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait hususi sivil müdafaa planlarında sivil
müdafaa kuvvetleriyle halk ihtiyacı olarak tesbit edilen ziraat maddeleri istihsalini
teşvik ve takip eder ve mümkün olanları kendi çiftliklerinde yetiştirir.


c) İstihsalin azalmaması için fevkalade hallerde
yapılacak ziraat usul ve şekilleri hakkında yetiştirici neşriyat ve propaganda
yapar ve kendi vasıtalariyle muhitindeki ziraat işlerine yardım eder.


d) Kendi vekaletine bağlı tesislerde; yangından, tabiat
afetlerinden ve harbin muhtemel tesirlerinden mütevellit zirai hasar ve kayıpların
önlenmesi için gerekli sivil müdafaa tedbirlerini alır ve aldırır.


 


Madde
12 – Münakalat Vekaleti;


a)
Tehlike haberlerinin sivil müdafaa idare merkezlerine ulaşması ve buralardan hassas
bölgeler halkına, istihsal ve ulaştırma merkezlerine yayılması maksadiyle gereken
emin ve seri, telli ve telsiz muhabere ve irtibat sistemini Dahiliye Vekaleti Sivil
Müdafaa İdaresiyle müştereken kurar ve işletir.


b)
Talep vukuunda ikaz ve alarm haberlerinin yayılması maksadiyle mevcut PTT şebekesini
fevkalade halin icaplarına da cevap verebilecek şekilde tevsi ve islah eder ve her
an işler halde bulundurur.


c) Fevkalade halin devamı müddetince bütün yurtta
arızasız işletilmesi zaruri münakale, muhabere ve mürasele sisteminin
kurulmasına ve işletilmesine, personel yetiştirilmesine, yedek parça, madde ve
malzeme stokları tesis ve ikmaline, hassas bölgeler civarındaki emin yerler ile
umumi
tahliyede kabul bölgelerinin, yurdun her bölgesiyle irtibatlandırılmasının
teminine mütaallik planları; Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak suretiyle
hazırlar ve tatbik eder.


d)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait hususi sivil müdafaa planlarında derpiş
olunan münakale, muhabere ve mürasele hizmet ve faaliyetleri için lüzumlu tesis
ve teşkilleri tevsi ve ikmal eder ve icabında yenilerini vücuda getirir.


e)
Sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı personeli ile resmi veya hususi
daire, müessese ve teşekküllerle fabrikalar personelinin teknik eğitimi için kendi
imkanlarına göre kurslar ve konferanslar tertip ve idare eder; Sivil Müdafaa İdaresi
tarafından açılacak okul, kolej, enstitü, kurs ve konferanslara öğretmen verir ve
kendi vekaletini ilgilendiren mevzularda Dahiliye Vekaletinden yapılacak yardım
ve işbirliği isteklerini yerine getirir.


f)
Alakalı vekaletlerle işbirliği yapmak suretiyle demiryolu müteharrik malzemesiyle
deniz taşıtlarında ve demir yolu, deniz ve kara nakil vasıtaları fabrika ve atölyelerinde
büyük köprüler, limanlar ve hava meydanlarında harbin muhtemel tesirlerinden mütevellit
hasarların süratle giderilmesi için gerekli tedbirleri alır ve tatbik eder.


g) Münakale, muhabere ve mürasele tesis ve vasıtalarının
yangından, tabiat afetlerinden, sabotajdan ve her türlü hava taarruzlarından
korunmasına, icabındayer değiştirmesine mütaallik sivil müdafaa tedbir ve
tertiplerini alır ve aldırır.


 


Madde
13 – Sanayi Vekaleti;


a)
Yurda şamil umumi ve hassas bölgelere ait hususi sivil müdafaa planlarında yer alan,
harb zamanına mahsus sanayi maddeleri ihtiyacını temin eder.


b) Harbin devamı müddetince işletilmesi zaruri amme
tesislerinin ve doğrudan doğruya harb gücünü destekliyen ana sanayiin yedek
parça, madde ve malzeme stoklarının yapılmasına, ikmaline ve hasara
uğrayanların eski hale getirilmesine ve halk ihtiyacı sanayi maddelerinin
teminine mütaallik planları, Dahiliye Vekaletinin mütalaası alınmak suretiyle
hazırlar ve tatbik eder.


c)
Devlet Sektörüne ve hususi sektöre ait fabrika ve müesseselerin, korunma prensiplerinin
tesbitine esas olmak üzere, kapasiteleri ve teknik hususiyetleri hakkında Sivil
Müdafaa İdaresi makamlarına malümat verir.


d) Sivil müdafaa merkez ve mahalli hizmet teşkilatı
personeli ile fabrika ve müesseseler ve kendi vekaletine bağlı sınai müessese
ve kurumlar sivil müdafaa personelinin teknik eğitimi için kurslar ve
konferanslar tertip ve idare eder; Sivil Müdafaa İdaresi tarafından açılacak
okul, kolej, enstitü, kurs ve konferanslara öğretmen verir ve bu mevzularda
Dahiliye Vekaletinden yapılacak yardım ve işbirliği isteklerini yerine getirir.


e)
Devlet ve hususi sanayi tesislerinin yangından, tabiat afetlerinden, sabotajlardan
ve her türlü hava taarruzlarından korunmalarına ve icabında tahliye ve seyrekleştirilmelerine
mütaallik hususi sivil müdafaa tertip ve tedbirlerini alır ve aldırır.


 


Madde
14 – Basın-Yayın ve Turizm Vekaleti;


a)
Sivil müdafaa idare merkezlerinden veya doğruca radar kontrol merkezlerinden bildirilecek
alarm haberlerini Devlet radyoları ile derhal neşrettirir.


b) Sivil müdafaa personelinin ve halkın yetiştirilmesi
maksadiyle Sivil Müdafaa İdaresi tarafından hazırlanacak
eğitim programlarını mevcut yayın vasıtaları ve Devlet radyolariyle yayınlatır.


c)
Fevkalade hallerde halkın maneviyatının yükseltilmesi ve paniklerin önlenmesi maksadiyle
Sivil Müdafaa İdaresi tarafından verilecek haberleri ve tavsiye olunacak tedbirleri
radyolarda ve bültenlerde vaktinde neşrettirir.


d)
Eğitim, öğretim, neşriyat ve propaganda hizmet ve faaliyetlerinin tahakkuk ettirilmesi
maksadiyle Dahiliye Vekaletinden yapılacak her çeşit yardım ve işbirliği isteklerini
yerine getirir.


e)
Fevkalade hallerde, düşman tarafından, memleket aleyhine yapılacak her türlü maksatlı
neşriyat ve propagandanın önlenmesine veya tesirsiz hale getirilmesine mütaallik
tedbirleri ilgili vekaletlerle müştereken alır ve tatbik ettirir.


f)
Kendisine bağlı tesislerde ve Devlet radyolarında harbin muhtemel tesirlerinden
mütevellit hasarların izalesine, sabotajlardan ve her türlü hava taarruzlarından
korunmasına mütaallik hususi sivil müdafaa tertip ve tedbirlerini alır ve aldırır.


 


Madde
15 – İmar ve İskan Vekaleti;


a)
Sağlık ve emniyet bölgeleriyle kabul bölgelerine nakledilecek sivil halkın iskanına,
müstahsil hale getirilmelerine mütaallik planları; Dahiliye -Vekaletinin mütalaası
alınmak suretiyle- hazırlar ve tatbik eder.


b)
Sivil müdafaa hizmet ve faaliyetlerinin tahakkuk ettirilmesi mevzuunda Dahiliye
Vekaletince vuku bulacak yardım ve işbirliği isteklerini yerine getirir.


 


Madde
16 – Bu nizamnamede zikredilmiyen vekaletlerin sivil müdafaa
hizmet ve faaliyetlerine mütaallik vazifeleri; alakalı vekaletle Dahiliye Vekaleti
arasında müştereken tertip ve tanzim olunur.


Vekaletler,
yukarıki maddelerde tasrih olunmamakla beraber kanunun şumulüne dahil ve kendi ihtisas
şubeleriyle alakalı her mevzuda Dahiliye Vekaletince vakı yardım ve işbirliği taleplerini
yerine getirmekle mükelleftirler. Acil hallerde şifahen yapılan talepler, yazı ile
de teyit edilir.


Vekaletlere
bağlı veya murakabelerine tabi mülhak bütçeli idarelerle iktisadi devlet teşekkülleri ve müstakil umum müdürlükler,
işbirliği ve karşılıklı yardım mevzularında alakalı vekaletlerle birlikte
mütalaa olunur.


 


Madde
17 – 7126 sayılı Sivil Müdafaa Kanununun 4 üncu maddesine istinaden
hazırlanmış ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu nizamname hükümleri, Resmi
Gazete ile neşri tarihinden itibaren yürürlüğe girer.


 


Madde
18 – Bu nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.