Sivil Müdafaa Bakımından Şehir ve Kasaba Planlarıyla Mühim Bina ve Tesislerde Tatbik Olunacak Esaslar Hakkında Nizamname

SİVİL MÜDAFAA BAKIMINDAN ŞEHİR VE KASABA


PLANLARIYLA MÜHİM BİNA VE TESİSLERDE


TATBİK OLUNACAK ESASLAR


HAKKINDA NİZAMNAME


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 9.6.1959          No     : 4/11715


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 9.6.1958          No     : 7126


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 6.7.1959          No     : 10245


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 40      Sayfa  : 1392


 


Madde
1 – Hassas
Bölgelerde muhtelif silah ve vasıtaların tesirlerine karşı, Sivil Müdafaa bakımından,
şehir planlarının tertip, tanzim ve tadilleri hususları ile mühim bina ve tesislerin
yer ve şekillerinin seçilmesinde tatbik olunacak esaslar bu Nizamname hükümlerine
tabidir.


 


Madde
2 –Şehir
ve kasabalar için yapılacak imar planlarında, iskan bölgelerinin bir arada büyük
satıhlar teşkil etmemesi esastır. Bunu sağlamak için bölge planları ile imar planlarında
gerekli tedbirler alınır.


Bir
şehir veya kasabanın esas iskan bölgesi, bin hektar civarında araziden fazla bir
sahayı ihtiva edemez.


Esas
iskan bölgesi dolduğu takdirde, aynı şartlarla bir ve icabında mütaaddit diğer iskan
bölgeleri kurulur. İskan bölgeleri arasındaki en yakın mesafe, 250 bin ve daha fazla
nüfuslu şehir ve kasabalarda onbeş ve 250 binden az nüfuslu şehir ve kasabalarda
beş kilometreden az olamaz. Topoğrafik durum müsait olduğu veya mücbir sebepler
gerektirdiği takdirde bölgeler arasındaki mesafeler kısaltılabilir.


İskan
bölgeleri, lüzum ve icabına göre dar iskan şeritleriyle irtibatlandırılabilir.


İskan bölgelerinin dağılması neticesinde belediye hizmetlerinde
ve nakliye masraflarında vuku bulacak artışları mümkün mertebe azaltmak ve bölgeler
arası nakliyatta kolaylık sağlamak üzere, bölge planlariyle imar planlarında icabeden
tedbirler derpiş olunur.


Bu Nizamnamenin tatbikatında iskan bölgesi, İmar Kanunu ve
Nizamnamesine göre, üzerinde inşaat yapılmasına müsaade edilmiş olan sahalarla bu
sahalar çevresinin içinde bulunan yol, park, yeşil saha ve otopark gibi, üzerinde
inşaat yapılamıyan kısımları da ihtiva eden bir bütündür. İskan bölgeleri, müstakbel
inkişaf sahalarını da içine alabilir.


 


Madde
3 – Bu
Nizamnamenin yürürlüğe girdiği tarihte, İmar Nizamnamesine uygun imar planları mevcut
olmıyan şehir ve kasabaların meskün sahaları, yapılacak imar planlarında iskan bölgesi
itibar olunur. Bu sahalar bin hektardan az olduğu takdirde, imar planlarında bin
hektara iblağ olunabilir.


 


Madde
4 – İmar
planları mevcut olan şehir ve kasabalarda, iskan bölgelerinin ihtiyacı karşılayamaması
dolayısiyle tevsii halinde yeni iskan bölgelerinin ihdasında ikinci madde hükümleri
tatbik olunur.


 


Madde
5 – Yeni
yapılacak imar planlarında, yangın bakımından her iskan bölgesi muhtelif üniteler
halinde mütaala edilir ve bu üniteler arasında elli metre civarında aralıklar bırakılır.


Bu
aralıklar dahilinde yangın havuzları ve su ikmal noktaları tesis edilir; artan kısımları,
yeşil saha, park, bahçe ve otopark olarak kullanılır. Bu aralıklarda inşaat yapılamaz.


Ünitelerin
yol şebekeleri seri tahliye ve kurtarma ameliyelerini en iyi şekilde sağlıyacak
bir sistem dahilinde teptiplenir.


 


Madde
6 – Tahliyeye
tabi tutulacak yerlerde, tahliye ve kurtarma ameliyelerini sağlıyan ana yolların
iki tarafındaki binaların yükseklikleri, bu binaların yıkılmaları halinde yolun
taşıtlara mahsus kısmında, enkazın kaplamıyacağı altı metrelik bir aralık kalacak
şekilde tesbit olunur.


Bu
hükmün uygulanmasında, yıkılan bir binanın, yüksekliğinin yarısı kadar, yolu işgal
edeceği gözönünde tutulur.


 


Madde
7 – Yeni
yapılacak imar planlarında, bitişik inşaat cephelerinin yalnız bir istikamette tertip
edilmelerine ve yetmiş beş metreden fazla devam etmemelerine dikkat olunur.


Mevcut
imar planlarında yeni ifrazlar yapıldığı takdirde de bu hüküm nazara alınır.


 


Madde
8 – Yeni
inşa edilecek hastahane, okul, üniversite, öğrenci siteleri ve resmi daire gibi
binaların hepsinin bir arada bulunmamaları ve bombardmanlara maruz kalabilecek büyük
hedeflerden yeter derecede uzak yerlerde tesis edilmeleri, imkan nisbetinde temin
edilir.


 


Madde
9 – Silah
ve mühimmat fabrikaları gibi, harb gücünüdoğrudan doğruya destekliyen sanayi müesseseleri
ve büyük stok tesisleri, iskan bölgeleri dışında kurulur. Bu müessese ve tesisler
yer altında yapılmadıkları takdirde iskan bölgeleri hudutlarının en az on beş kilometre
ötesinde yer alırlar. Topoğrafik vaziyet veya mücbir sebepler dolayısiyle bu mesafe
kısaltılabilir.


Yer
bakımından yukarıki şartlara uymıyan mevcut müessese ve tesisler, kapasiteleri artacak
şekilde tevsi olunamazlar.


 


Madde 10 – Muhabere,
elektrik, havagazı, su gibi amme tesislerinin hayati ehemmiyeti haiz kısımları,
iskan bölgesi dışında, tercihan yer altında ve mümkün mertebe mütenazır ve mütaaddit
tesisler halinde inşa olunurlar. Havagazı, elektrik, su ve kanalizasyon borularının
yer altı tesislerinden yeter mesafede bulunmalarına dikkat edilir.


Şehirler
arası elektrik cereyanını nakleden hatlar da iskan bölgeleri dışından geçirilir.


Bu
Nizamnamenin yürürlüğe girdiği tarihte iskan bölgeleri içinde bulunan bu gibi tesislerin
yerleri değiştirilirse, bunlar hakkında da, imkan görüldüğü takdirde birinci fıkra
hükümleri tatbik olunur.


 


Madde
11 – Nükleer taarruzlara ve devamlı bomdardmanlara hedef teşkil
edebileceği, Milli Müdafaa ve Dahiliye Vekaletlerince tesbit edilecek şehir ve kasabalarda
yeni yapılacak büyük hastahane, yalnız yatılı okul, kışla ve bunlarabenzer binalardan,
normal zamanlarda kullanılmalarına mani bulunmıyanlar tercihan iskan bölgeleri dışında
ve nükleer taarruzlara karşı emniyetli mevkilerde inşa olunurlar.


 


Madde
12 – Seferde askeri maksatlarla kullanılmak üzere yapılacak
hava meydanları iskan bölgeleri hudutlarından
en az onbeş kilometre uzakta tesis edilir ve bu gibi hava meydanları civarında aynı
mesafe dahilinde yeni iskan bölgeleri ihdas olunamaz.


 


Madde 13 – Yapılacak
metroların, sivil müdafaa bakımından seri tahliye ve kurtarmaya müsait olmaları
ve icabında sığınak olarak kullanılabilecek şekilde inşa edilmeleri lazımdır.


 


Madde
14 – Sinema, tiyatro, eğlence yeri, garaj ve kapalı çarşı gibi
mahallerin yer altında inşaları için belediyelerce mümkün olan kolaylıklar gösterilir.


 


Madde 15 – Bu Nizamnamenin
2 nci ve 4 üncü maddeleri mucibince hazırlanacak imar planlariyle 9 uncu maddesinde
yazılı müessese ve tesislerin yer ve şekilleri, Milli Müdafaa, Dahiliye, Nafıa ve
İmar ve İskan Vekaletlerinin salahiyetli mütehassıslarından müteşekkil bir heyet
tarafından tasvip edildikten sonra planların tasdik ve tatbikine ve bina ve tesislerin
inşasına tevessül olunur.


 


Madde
16 – İmar planlarının ve her türlü inşaatın yapılmasında; bu
Nizamname hükümlerine halel gelmemek kaydiyle, imar Nizamnamesinin bu baptaki hükümleri
tatbik olunur.


 


Madde
17 – 7126 sayılı Sivil Müdafaa Kanununun 15 inci maddesi mucibince
hazırlanmış ve Devlet Şürasınca görülmüş olan bu Nizamname hükümleri Resmi Gazetede
neşri tarihinden itibaren yürürlüğe girer.


 


Madde
18 – Bu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.