Sıkıyönetim Kanununun Yürürlükten Kaldırılmış Hükümleri

1093








1093


 


SIKIYÖNETİM
KANUNUNUN YÜRÜRLÜKTEN


KALDIRILMIŞ HÜKÜMLERİ (1)


 


         
Kanun
Numarası            
: 1402


         
Kabul
Tarihi                  
: 13/5/1971


         
Yayımlandığı R. Gazete  :
Tarih          : 15/5/1971 Sayı:
13837


         
Yayımlandığı Düstur       : Tertip: 5 Cilt: 10
Sayfa : 2385


 


            
1 – 15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 3, 4, 12, 13, 14,
15, 18, 20, 21, 23)


            
Madde 3 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanı, Sıkıyönetim bölgesinde genel güvenlik ve kamu düzeninin
gerektirdiği hallerde aşağıda yazılı olağanüstü tedbirleri almaya yetkilidir.


            
a) Konutları ve her türlü dernek, siyasi parti, sendika, kulüp gibi
teşekküllere ait binaları, işyerleri ile özel ve tüzel kişilikleri haiz (Özerk
müesseseler dahil) müesseseler ve bunlara ait müştemilat ve her türlü kapalı ve
açık yerleri, mektup, telgraf vesair mersuleleri ve kişilerin üzerlerini
herhangi bir müracaat, talep ve karara lüzum olmaksızın aramak ve bunlardan
sübut vasıtalarıolan yahut zor alıma tabi bulunan eşyayı zaptetmek;


            
b) Türkiye Radyo – Televizyon Kurumunun yayımları dahil olmak üzere telefon,
telsiz, radyo, televizyon gibi her çeşit araçlarla yapılan yayım ve
haberleşmeye sansür koymak, kayıtlamak veya durdurmak ve hizmetin gerektirdiği
ahvalde bunlardan öncelikle faydalanmak;


            
c) Söz, yazı, resim, filim ve sesle yapılan her türlü yayım, haberleşme,
mektup, telgraf ve sair mersuleleri kontrol etmek; gazete, dergi, kitap ve
diğer yayımların basım ve yayımını kayıtlamak ve bunlar üzerine sansür koymak
veya sıkıyönetim bölgesine sokulmasını yasaklamak; Sıkıyönetim Komutanlığınca
basılması veya neşri yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş gibi
bilcümle matbu evrakı basan matbaaları kapatmak;


            
d) Kamu düzeni, Devlet kuvvetleri kişi hürriyeti, kamu selameti aleyhine
işlenen cürümlerle, adam öldürmek veya kişilere karşı müessir fiilde bulunmak
suçlarından hükümlülüğü bulunanlardan veya genel emniyet gözetimi altında
olanlardan yahut Sıkıyönetim Bölgesinde belirli bir ikametgahı olmayanlardan
veya diğer şüpheli olan kişilerden Sıkıyönetim Bölgesi içinde bulunmaları
sakıncalı görülenleri Sıkıyönetim Bölgesi dışına çıkarmak veya bu bölge içinde
belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini yasaklamak;


——————————


(1)   
Bu Kanundaki para cezalarının uygulanması ile ilgili olarak 10/6/1949 tarihve
5435 sayılı Kanunu değiştiren 21/1/1983 tarih ve 2790 sayılı Kanun ile15/8/1957
tarih ve 9682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20/5/1957 tarih ve E.1, K. 12
sayılı Yargıtay İç. Bir. Kur. Kararına bakınız.





1094


 


            
e) Her türlü silahlar, cephaneler, bombalar, tahrip maddeleri, patlayıcı
maddeler, radyo aktif maddeler veya gazların yahut benzeri maddelerin
bulundurulmasını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini yasaklamak ve bunlar
ile bunların hazırlanmasına veya yapılmasına yarayan eşya, alet veya araçların
teslimi için emirler vermek, arayıp toplamak;


            
f) Grev, Lokavt yetkilerinin kullanılmasını süreli olarak durdurmak veya izne
bağlamak;


            
İşgal, fiili durum, boykot ve iş yavaşlatılması gibi hareketleri yasaklamak,
önlemek veya önleyici tedbirleri almak;


            
g) Kapalı veya açık yerlerde her türlü toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini
yasaklamak, her türlü dernek ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak veya
bunları izne bağlamak; yeni dernek kuruluşlarını izne bağlamak;


            
h) Zaruri ihtiyaç maddelerini yapan, üreten, depolıyan, nakleden ve satan
ticari ve sınai müesseseleri lüzumu halinde kontrol etmek ve ihtiyaçların
gerektirdiği tedbirleri almak;


            
i) Gazino, kahvehane, birahane, meyhane, tiyatro, sinema, bar, diskotek,
dansink ve emsali gibi eğlence yerleri ile kulüp ve sair oyun salonlarını
kontrol etmek, kapatmak veya bunların açılma ve kapanma zamanlarını tayin etmek
ve sınırlamak;


            
j) Kara, deniz ve hava trafik düzenine ilişkin tedbirleri almak, güvenlik
amaciyle ulaştırma araçlarının bölgeye giriş ve çıkışlarını kayıtlamak veya
yasaklamak;


            
k) Sıkıyönetim bölgesine girmek ve bu bölgeden çıkmak istiyenler hakkında
kayıtlar koymak;


            
l) Sokağa çıkmayı kayıtlamak ve yasaklamak ve gerektiğinde sivil savunma
tedbirlerinin tümünü veya bir kısmını aldırmak;


            
m) Lüzumu halinde Sıkıyönetim bölgesindeki Hazine, özel idare ve belediyelere
ait bina, araç ve personelden yararlanmak;


            
n) Bakanlar Kurulunun Sıkıyönetimle ilgili kararlarını yürütmek.


            
Bu maddede sayılan görev ve yetkilerin kullanılması sırasında milletlerarası
hukukun diplomatik temsilcilikler ve mensuplarına tanıdığı ayrıcalık ve
dokunulmazlıklar ile yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa hükümleri
saklıdır.


            
Madde 4 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanlığı emrinde görevli asker ile polis ve jandarma,
kendilerine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında, Türk Silahlı
Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu,
Jandarma Teşkilat ve Vazife Nizamnamesinde silah kullanmayı icabettiren hal ve
şartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde silah kullanma yetkisini
haizdirler.


            
Silah kullanmayı gerektiren hallerde münferit hizmet görenler kendi başlarına,
topluca hizmet görenler olay yerinde başlarında bulunan amirin emriyle
silahlarını kullanırlar.


            
Madde 12 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanı nezdindeki askeri mahkemeler göreve başlayıncaya kadar,
suçun işlendiği yerlerde bulunan askeri savcılar ve bunlar yoksa Cumhuriyet
savcıları Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi savcılarının görevlerini yaparlar.


            
Madde 13 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim ilanına sebep olan suçları, Sıkıyönetim ilanından evvel işlemiş
olanlarla, Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinin el koyduğu her hangi bir suçla
irtibatı bulunan suçları işliyenlerin davalarına, suç Sıkıyönetim Bölgesi
dışındaişlenmiş olsa dahi, Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinde bakılır.





1095


 


            
Ancak, Sıkıyönetim Komutanı bu suçlardan, Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinde
bakılmasına lüzum görmediklerini ilgili adli mercilere vermeye yetkilidir.


            
Madde 14 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanlığı emrine giren personelin, sıkıyönetim hizmet ve
görevleri ile ilgili olarak veya sıkıyönetim hizmet ve görevlerinin yapılması
sırasında işledikleri suçlara ait davalara bakmak görevi, sıkıyönetim askeri
mahkemelerine aittir.


            
Bu kişilerin sıkıyönetim mahkemesi görevine giren suçları hakkında re'sen
kovuşturma yapılır. Bunlar hakkında özel kanunlarında gösterilen yargı usulü
hükümleri uygulanmaz.


            
Sıkıyönetim emrindeki asker kişilerin askeri yargıya tabi suçların da
sıkıyönetim askeri mahkemesinde bakılır.


            
Madde 15 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim altına
alınan yerlerde aşağıdaki suçları işliyenler ve bunların suçlarına iştirak
edenler sıkıyönetim komutanı tarafından istenildiği takdirde, sıfat, meslek ve
memuriyetleri ne olursa olsun sıkıyönetim komutanı nezdindeki askeri
mahkemelerde yargılanır;


            
a) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının birinci babının birinci, ikinci ve
dördüncü fasıllarında yazılı Devletin kişiliğine karşı işlenen suçlar;


            
b) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının beşinci babının birinci ve ikinci
faslında yazılı suç işlemeye tahrik ve cürüm ikaı için cemiyet kurmak suçları;


            
c) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının altıncı babının ikinci faslında yazılı
Devlete ait mühür, damga ve sair alametlerin taklidi hakkındaki suçlar;


            
d) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının yedinci babında yazılı kamunun selameti
aleyhine işlenen suçlar;


            
e) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının onuncu babının ikinci faslında yazılı
yağma, yol kesme, adam kaldırma suçları;


            
f) Türk Ceza Kanununun 179, 180, 188, 201, 234, 235, 236, 241, 242, 248, 249,
254, 255, 256, 257, 258, 260, 264, 266, 268, 271 inci maddelerinde yazılı
suçlar ile 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar hakkındaki Kanunda yazılı
suçlar;


            
g) Türk Ceza Kanununun 390 ve 391 inci maddelerinde yazılı suçlar ile
haberleşmeyi sağlıyan Posta, Telgraf, Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğüne veya
Türk Silahlı Kuvvetlerine ait her türlü araç, gereç, tesis ve tellerine karşı
işlenen hırsızlık suçları;


            
h) Askeri Ceza Kanununun 55, 56, 57, 58, 59 uncu maddelerinde yazılı suçlar;


            
i) Askeri Ceza Kanununun 75, 93, 94, 95 ve 96 ncı maddeleri ile 148 inci
maddesinin ikinci fıkrasında ve 160 ıncı maddesinde yazılı suçlar;


            
j) Takibi şikayete bağlı olmıyan veya şahsi dava yoliyle takibi gerekli
bulunmayan basın yoliyle işlenmiş suçlar;


            
k) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti hakkında Kanuna muhalefetten doğan
suçlar;


            
l) Derneklerin, sendikaların ve mesleki kuruluşların kanunlarda mevcut
kapatılmalariyle ilgili davalar;


            
(Anayasa'nın ve 648 sayılı Siyasi Partiler Kanununun siyasi partilerin
kapatılmasiyle ilgili hükümleri saklıdır.)


            
Yukarda yazılı suçlara el koyan yetkili merciler bu suçlara ait hazırlık
soruşturması evrakını vakit geçirmeden sıkıyönetim komutanına göndermekle
yükümlüdürler. Sıkıyönetim Komutanı kendisine gönderilen evrakı Sıkıyönetim
Komutanlığı nezdindeki askeri mahkemenin





1096


 


 askeri
savcılığına verir veya genel hükümler gereğince işlem yapılmak üzere yetkili
mercie geri gönderir.


            
Sıkıyönetim Komutanı bu kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri, Sıkıyönetim
Komutanlığı nezdindeki askeri mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip
gerekmediği hakkında bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu
süre 30 günden fazla olamaz.


            
Yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa hükümleri ile Anayasa'nın 90 ıncı
maddesi hükmü ve diplomatik dokunulmazlıkla ilgili Milletlerarası Hukuk
Kuralları saklıdır.


            
Madde 18 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan askeri mahkemelerde, Askeri Mahkemeler
Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun savaş hali hükümleri uygulanır.
Sıkıyönetim, savaş hali sebebiyle ilan edilmemiş ise Askeri Mahkemeler Kuruluşu
veYargılama Usulü Kanununun savaş halinde kanun yollarına başvurmaya ve yerine
getirmeye ilişkin hükümleri uygulanmaz.


            
Madde 20 – (13/5/1971 tarih ve1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan askeri mahkemelerce verilip
temyizedilen hükümlere Askeri Yargıtay'da öncelikle bakılır.


            
Madde 21 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Bu kanunda belirtilen suçlardan dolayı aşağıda yazılı kişiler hakkında
Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılabilmesi:


            
a) General ve Amiraller hakkında Genelkurmay Başkanının,


            
b) Müsteşarlar hakkında Başbakanın veya ilgili bakanların,


            
c) Valiler Kaymakamlar hakkında İçişleri Bakanının,


            
d) Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Yüksek Hakimler
Kurulu, Sayıştay Başkan ve üyeleriyle Cumhuriyet Başsavcısı Başkanun Sözcüsü,
Askeri Yargıtay Başsavcısı, hakimler ve yardımcılariyle Cumhuriyet Savcı ve
Yardımcıları ve bu sınıftan sayılanlar, askeri hakim subaylar hakkında özel
kanunlarına göre yetkili kurul ve makamların,


            
İznine bağlıdır.


            
Yukarda sayılan kişiler hakkında yetkili kurul ve makamlar tarafından,
Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılmasına izin verilmediği ahvalde özel
kanunlarına göre işlem yapılır.


            
Madde 23 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetimin sona ermesiyle Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan askeri
mahkemelerin ve mahkemeler nezdindeki askeri savcıların yetkileri sona ermez.
Askeri mahkemeler ve askeri savcılar Sıkıyönetim bölgesindeki bir kıt'a
komutanının veya askeri kurum amirinin nezdinde, eldeki işlere munhasır olmak
üzerefaaliyetlerine devam ederler. Bu hallerde, Sıkıyönetim Komutanlığı
nezdinde ku–rulan Sıkıyönetim askeri mahkemeleri birden fazla ise bu mahkemeler
ile mahkemelerde görevli askeri hakim ve savcıların sayıları ihtiyaca göre
azaltılabilir.


            
2 – 19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları:
3,4,11,12,13,14,15,16,17,18,23,26, Cetvel)


            
Madde 3 fıkra bir; bent (c,f,g,h,i,m) – (15/5/1978 tarih ve 1728 sayılı Kanunun
hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanı, sıkıyönetim bölgesinde genel güvenlik ve kamu düzenini
korumak ve sağlamakla görevlidir ve gerektiği hallerde aşağıda yazılı
tedbirleri almaya yetkilidir.





1097


 


            
c) Söz, yazı, resim, film ve sesle yapılan her türlü yayım, haberleşme, mektup,
telgraf, ve sair mersuleleri kontrol etmek; gazete, dergi, kitap ve diğer
yayınların basım ve yayımını kayıtlamak ve bunlar üzerine sansür koymak veya
sıkıyönetim bölgesine sokulmasını yasaklamak; sıkıyönetim komutanlığınca
basılması veya neşri yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş gibi
bilcümle matbu ev– rakı basan matbaaları kapatmak;


            
f) Grev, lokavt yetkilerinin kullanılmasını sürekli olarak durdurmak veya izne
bağlamak; İşgal, fiili durum, boykot ve iş yavaşlatılması gibi hareketleri
yasaklamak, önlemek veya önleyici tedbirleri almak;


            
g) Kapalı veya açık yerlerde her türlü toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini
yasaklamak, her türlü dernek ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak
veyabunları izne bağlamak; yeni dernek kuruluşlarını izne bağlamak;


            
h) Zaruri ihtiyaç maddelerini yapan, üreten, depolayan, nakleden ve satan
ticari ve sınai müesseseleri lüzumu halinde kontrol etmek ve ihtiyaçların
gerektirdiği tedbirleri almak;


            
i) Gazino, kahvehane, birahane, meyhane, tiyatro, sinema, bar, diskotek,
taverna, dansink ve emsali gibi eğlence yerleri ile kulüp ve sair oyun
salonlarını otel, motel, kamping ve bunlara benzer yerleri kontrol etmek,
kapatmak veya bunların açılma ve kapanma zamanlarını tayin etmek ve sınırlamak;



            
m) Sıkıyönetim bölgesindeki devlet kurum ve organlarına Hazine, özel idare,
mahalli idare, iktisadi veya sair kamu kuruluşlarına gerekli tedbirleri aldırmak;


            
Lüzumu halinde sıkıyönetim bölgesindeki Hazine, özel idare ve belediyelere ait
bina, araç ve personelden yararlanmak;


            
Madde 4 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanlığı emrinde görevli asker ile polis ve jandarma kendilerine
verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında tabi oldukları Türk Silahlı
Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu,
Jandarma Teşkilat ve Vazife Nizamnamesinde silah kullanmayı icabettiren hal
veşartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde silah kullanma yetkisini
haizdirler.


            
Sıkıyönetim komutanlığında görev alan ve silah kullanan bütün personel hakkında
1481 sayılı Asayişe Müessir Bazı Fiillerin Önlenmesi Hakkındaki Kanunun3 üncü
maddesi ile 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 87 nci
maddesinin V ve VI ncı fıkraları hükümleri uygulanır.


            
Yukarıda belirtilen görevlilerin; Devlet otoritesini, can ve mal güvenliğini
korumak için silah kullanmalarını, sıkıyönetim komutanlarının önceden
düzenleyen emirleri uygun araçlarla ilan edilir.


            
Madde 11 fıkra iki – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Bu mahkemelere, Genelkurmay Başkanlığı Adli Müşaviri, Milli Savunma Bakanlığı
Askeri Adalet İşleri Başkanı ve Milli Savunma Bakanlığı Askeri Adalet Teftiş
Kurulu Başkanından müteşekkil kurulca seçilen yeteri kadar adli müşavir, askeri
hakim ve askeri savcı ile bunların yardımcıları usulüne göre atanır.


            
Madde 12 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanı nezdindeki askeri mahkemeler göreve başlayıncaya kadar,
suçun işlendiği yerlerde bulunan askeri savcılar ve bunlar yoksa Cumhuriyet
savcıları sıkıyönetim komutanlığı askeri savcılarının görevlerini yaparlar.





1098


 


            
Madde 13 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim ilanına sebeb olan suçları, sıkıyönetim ilanınından evvel işlemiş
olanlarla, Sıkıyönetim Askeri mahkemelerinin elkoyduğu herhangibir suçla umumi
ve müşterek gaye içerisinde irtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarına,
suç, sıkıyönetim bölgesi dışında işlenmiş olsa dahi Sıkıyönetim Askeri
Mahkemesinde bakılır.


            
Madde 14 fıkra üç – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
emrindeki asker kişilerin askeri yargıya tabi suçlarına da Sıkıyönetim Askeri
Mahkemesinde bakılır.


            
Sıkıyönetim Komutanı; emrindeki personele özel kanunlarında yazılı disiplinve
idari cezaları, usulüne göre verebilir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi personele, uyarma kınama ve kısa süreli durdurma dışındaki
cezaların uygulanması için yetkili makam ve kurullarına teklifte bulunur.


            
Madde 15 fıkra bir, iki, üç ve bent (f) – (15/5/1973 tarih ve 1728
sayılıKanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim altına alınan yerlerde aşağıdaki suçlardan sıkıyönetim ilanınave
faaliyetlerine ilişkin olanları işleyenler ve bunların suçlarına iştirak edenler
bu kanunun 21 inci madde hükümleri saklı kalmak şartiyle sıfat, meslek ve
memuriyetleri ne olursa olsun sıkıyönetim komutanı nezdindeki askeri
mahkemelerde yargılanır.


            
Yukarıda yazılı suçlara elkoyan yetkili merciler bu suçlara ait hazırlık soruşturması
evrakını vakit geçirmeden sıkıyönetim komutanına göndermekle yükümlüdürler.
Sıkıyönetim komutanı kendisine gönderilen evrakı sıkıyönetim komutanlığı
nezdindeki askeri savcılığa, işlem yapılmak üzere gönderir.


            
Sıkıyönetim komutanı bu kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri, sıkıyönetim
komutanlığı nezdindeki askeri mahkemeye sevk ve tutuklamaları gerekip
gerekmediği hakkında bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu
süre onbeşgünden fazla olamaz ve aynı kişi için, aynı suç isnadı sebebiyle ve
yeni deliller çıkması gibi haklı bir sebep yok iken bir defadan fazla
kullanılamaz.


            
f) Türk Ceza Kanununun 179,180,188,191,192,201,234,235,236,241,242,248,249,254,


255,256,257,258,260,264,266,268,271,296,
ve 537 nci maddelerinde yazılı suç– lar ile 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar hakkındaki Kanunda yazılı suçlar;


            
Madde 16 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim altına
alınan yerlerde Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından alınan tedbirlere aykırı
hareket edenler veya emirleri dinlemiyenler veya kimliklerine dair kasden
gerçeğe uymayan bilgi verenler veya bilgi vermekten çekinenler bir aydan altı
aya kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.


            
Sıkıyönetim Bölgesinde maksadı mahsusa müstenit kamunun telaş ve heyecanını
doğuracak şekilde asılsız, mübalağalı havadis ve haber yayan veya nakledenler
altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşyüz liradan beş bin liraya kadar ağır
para cezası ile cezalandırılırlar. Eğer fiil, fail tarafından bir yabancı ile
anlaşma sonucu işlenmiş ise hapis cezası bir yıldan ve ağır para cezası da bin
liradan aşağı olamaz. Bu suçlar basın ve yayın organları tarafından işlenirse
fail vemesulleri hakkında verilecek cezalar iki misli artırılır.


            
Sıkıyönetim bölgesinden çıkarılanlardan veya bölge içinde belirli bir yerde
yerleşmesi yasaklananlardan sıkıyönetim bölgesine veya yerleşmesi yasaklanan
mahalle izinsiz girenler bir aydan üç aya kadar, tekerrüründe iki aydan altı
aya kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.





1099


 


            
Madde 17 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
mahkemelerince verilen hürriyeti bağlayıcı cezalar para cezasına çevrilemez.


            
Madde 18 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
komutanlığı nezdinde kurulan askeri mahkemelerde, Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama Usulü Kanunu ile ayrıca bu kanunu savaş hali hükümleri uygulanır.
Sıkıyönetim, savaş hali sebebiyle ilan edilmemiş ise Askeri Mahkemeler Kuruluşu
ve Yargılama Usulü Kanununun savaş halinde kanun yollarına baş– vurmaya, yerine
getirmeye ve mahkeme kuruluşuna ilişkin hükümleri uygulanmaz.


            
Madde 23 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetimin
kaldırılması halinde Sıkıyönetim komutanlığı nezdinde kurulan askeri
mahkemelerin ve askeri savcıların görev ve yetkileri sona erer.


            
Dava ve soruşturma dosyaları niteliklerine ve ilgili kanun hükümlerine göre
görevli ve yetkili mercilere gönderilir.


            
Madde 26 bent (a) – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
a) Sıkıyönetim
Komutanı hizmetin gerektirdiği hal ve zamanlara munhasır olmak üzere emrine
verilen subay, astsubay ve sivil personelin 4786 sayılı Kanunu değiştiren 7043
sayılı Kanun gereğince er tabelasına dahil edilmek suretiyle kazandan iaşe
edilmelerini emredebilir.


            
Bent (c) – (6/2/1973 tarih ve 1654 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
c) Sıkıyönetim Komutanlığı emrine atanan veya Sıkıyönetim Komutanlığında
görevlendirilen personel ile Sıkıyönetim Komutanlığı emrinde görevli, Merkez
Komutanlığı kadrolu veya kadrosuz subay, askeri memur,astsubay ve sivil
memurlarına, fiilen hizmet gördükleri sürece ilişik cetvelde gösterilen yevmiye
miktarı kadar "Sıkıyönetim Hizmet Zammı" ödenir.


            
Ödeme, damga resmi dışında herhangi bir vergiye tabi değildir.


            
(15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.) Sıkıyönetim
hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin giderler için Başbakanlık bütçesine yeterli
ödenek konur.


            
Sıkıyönetim hizmet zammı cetveli: – (6/2/1973 tarih ve 1654 sayılı Kanunun
hükmüdür.)


                                             
Sıkıyönetim Hizmet Zammı Cetveli :


General
ve
Amiral                                                                              
40 TL.


Albay                                                                                                 
35 TL.


Yarbay                                                                                               
30 TL.


Binbaşı                                                                                               
25 TL.


Yüzbaşı                                                                                              
20 TL.


Üsteğmen                                                                                           
18 TL.


Teğmen                                                                                              
18 TL.


Asteğmen                                                                                           
18 TL.


Astsubay                                                                                           
18 TL.


Sivil
Memur                                                                                       
15 TL.


            
Cetvel – (26/6/1973 tarih ve 1780 sayılı Kanunun hükmüdür.)


Komiser
ve daha üst
derecedekilere                                                   
25 TL.


Komiser
muavinlerine                                                                        
20 TL.


Diğer
emniyet
mensuplarına                                                              
18 TL.


Uzman
jandarma
çavuşlarına                                                             
18 TL.


Sivil
memurlar, çarşı ve mahalle
bekçilerine                                       
15 TL.





1100


 


            
3 – 8/10/1980 tarih ve 2310 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 14, 26)


            
Madde 14 – (15/5/1973 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
Komutanlığı emrine giren personelin, sıkıyönetim hizmet ve görevleri ile ilgili
olarak veya sıkıyönetim hizmet ve görevlerinin yapılması sırasında işledikleri
suçlara ait davalara bakmak görevi, sıkıyönetim askeri mahkemelerine aittir.


            
Bu kişilerin sıkıyönetim mahkemesi görevine giren suçları hakkında re'sen
kovuşturma yapılır. Bunlar hakkında özel kanunlarında gösterilen yargı usulü
hükümleri uygulanmaz.


            
Sıkıyönetim emrindeki asker kişilerin askeri yargıya tabi suçlarına da
Sıkıyönetim Askeri Mahkemesinde bakılır.


            
Sıkıyönetim Komutanı; emrindeki personele özel kanunlarında yazılı disiplinve
idari cezaları usulüne göre verebilir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi personele, uyarma, kınama ve kısa süreli durdurma dışındaki
cezaların uygulanması için yetkili makam ve kurullarına teklifte bulunur.


            
Madde 26 bent (d) – (26/6/1973 tarih ve 1780 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
d) Sıkıyönetim
Komutanlığı emrine atanan veya sıkıyönetim komutanlığı emrinde görevlendirilen
Emniyet hizmetleri sınıfı mensupları ile sıkıyönetim emrine giren görevli
emniyet teşkilatı mensuplarına ve çarşı, mahalle bekçileri ile uzman; jandarma
çavuşlarına ilişik cetvelde gösterilen yevmiye miktarı kadar "sıkıyönetim
hizmet zammı" ödenir.


            
Jandarma subay ve astsubaylarına 1654 sayılı Kanunda gösterilen cetvel
üzerinden sıkıyönetim zammı ödenir.


            
Ödeme, damga resmi dışında herhangi bir vergiye tabi değildir.


            
4 – 7/11/1980 tarih ve 2337 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 15)


            
Madde 15 fıkra beş – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
Komutanı bu Kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri, Sıkıyönetim Komutanı
nezdindeki askeri mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip gerekmediği hakkında
bir karar alıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu süre 30 günden fazla
olamaz ve aynı kişi için, aynı suç isnadı sebebiyle ve yeni deliller çıkması
gibi haklı bir sebep yok iken bir defadan fazla kullanılamaz.


            
5 – 14/11/1980 tarih ve 2342 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 5, 6,18)


            
Madde 5 fıkra dört – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Çeşitli bölgelerde veya bütün yurtta Sıkıyönetim ilan edilmesi halinde,
Sıkıyönetim Komutanlıkları arasındaki işbirliği ve koordinasyon Başbakanlıkça
sağlanır.


            
Madde 6 – (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
Komutanı bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkilerden dolayı Başbakana
karşı sorumludur; askeri hizmetlerin yürütülmesinden dolayı bağlı bulunduğu
genel hükümler uygulanır.





1101


 


Madde 18 bent (b, k) – (19/9/1980
tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
b) Sanığın soruşturma sırasında tutuklanıp tutuklanmayacağı hakkındaki kararı
sıkıyönetim askeri mahkemesinde askeri hakim sınıfından olan üyelerden birisi
verir. Bu karara karşı itirazı incelemeye, 353 sayılı Askeri Mahkemeler
Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 74 ve bu Kanunun 19 uncu maddesinde
belirtilen askeri mahkemelerin askeri hakim sınıfından olan üyelerinden birisi
yetkilidir.


            
k) İddianamede kanuni unsurları ile belirtilen suça ilişkin kanun hükmündendaha
hafif cezayı gerektiren kanun hükmünün uygulanması gereken hallerde,duruşma ek
savunma nedeni ile tehir ve talik edilemez.


            
6 – 12/1/1981 tarih ve 2371 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: Ek 5)


    Ek Madde 5
fıkra üç,dört ve beş – (8/12/1980 tarih ve 2354 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim askeri mahkemelerinde görevlendirilen hakimler,bu mahkemelerdeki
askeri hakimlerin görev ve yetkilerini haizdir. Ancak, mahkeme heyetine üye
olarak katılmaları halinde duruşmanın yönetimi her halde askeri hakime aittir.


            
Hakimlerin yükselmeleri, birinci sınıfa ayrılmaları ile diğer özlük işleri bu
Kanun hükümleri saklı kalmak üzere özel kanunlarına göre yapılır ve sıkıyönetim
hizmetinde geçirdikleri süreler asıl mesleklerinde geçmiş sayılır. Hakimlerin,
çalışma ve genel davranışları gözönüne alınarak haklarında kıdemli askeri
hakimin düzenleyeceği siciller ve Askeri Yargıtay tarafından verilecek
notlaryükselmelerinde değerlendirilmek üzere Yüksek Hakimler Kuruluna
gönderilir. 3 aydan az olan hizmetler için sicil düzenlenmez.


            
Sicillerin düzenlenme şekil ve esasları yönetmelikle gösterilir,


            
7 – 8/6/1981 tarih ve 2474 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 18)


            
Madde 18 bent (n) fıkra bir – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun
hükmüdür.)


            
n) Sıkıyönetim
Askeri Mahkemelerince verilen 3 yıla kadar hürriyeti bağlayıcı ceza hükümleri
temyiz olunamaz.


            
8 – 2/9/1981 tarih ve 2515 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 15)


            
Madde 15 fıkra beş – (7/11/1980 tarih ve 2337 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
komutanı bu Kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri Sıkıyönetim Komutanlığı
nezdindeki askeri mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip gerekmediği hakkında
bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu süre 30 günden fazla
olamaz. Ancak delillerin araştırılıp saptanmasının uzun süre alması
nedenleriyle sanıkların 30 gün içinde hakim önüne çıkarılmalarına olanak
bulunmaması halinde sanıklar soruşturmanın bitiminde ve her halde 90 gün içinde
yetkili hakim önüne çıkarılır. Gözetim altında bulunanlar ilk 30 gün sonunda
hakim önüne çıkarılamadıkları takdirde sıkıyönetim komutanı anılan kişilerin
durumunubu süre sonunda ve bunu takip eden 20'şer günlük dönemlerde inceler ve
hakim önüne çıkarılıp çıkarılmamaları konusunda karar verir. Aynı kişi için
aynı suç isnadı sebebiyle ve yeni deliller çıkması gibi ha'lı bir sebep yok
iken bu yetki bir defadan fazla kullanılamaz.





1102


 


            
9 – 12/3/1982 tarih ve 2632 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 3,18, 22)


            
Madde 3 bent (g) – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
g) Kapalı veya
açık yerlerde her türlü toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini yasaklamak,
izine bağlamak, yapılacağı açık ve kapalı yerleri tayin ve tahsis etmek,izine
bağladığı her türlü toplantıyı kontrol altında tutmak veya izlemek, her türlü
dernek ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak veya bunları izine bağlamak;
yeni dernek kuruluşlarını izine bağlamak;


            
Madde 18 bent (n) fıkra bir – (8/8/1981 tarih ve 2474 sayılı Kanunun
hükmüdür.)


            
Para cezaları,
para cezası ile birlikte veya müstakil üç yıla kadar hürriyeti bağlayıcı ceza
hükümleri ve bu cezalara bağlı veya müstakil veya neticesi olan fer'i ve
mütemmim ceza hükümleri temyiz olunamaz.


            
Madde 22– (13/5/1971 tarih ve 1402 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Bu kanunda yazılan ve takibi izne bağlı olan suçlarda izin şartı aranmaz.


            
10 – 17/6/1982 tarih ve 2682 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: Ek 4)


            
Ek Madde 4 fıkra bir – (8/12/1980 tarih ve 2354 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Devletin; siyasi
veya mali veya iktisadi veya askeri veya idari güvenliğini bozacak nitelikteki
kaçakçılık suçunu işleyenler ile, sıkıyönetim askeri mahkemelerinin görevine
giren suçları işleyenlerin fiillerine iştirak halinde olmasabile, bunlara her
ne şekilde olursa olsun yardım ettiği anlaşılan kaçakçılık suçları sanıklarının
kaçakçılık davalarına bakmak görevi Kanunun 13 üncü maddesindeki zaman kaydına
bakılmaksızın sıkıyönetim askeri mahkemelerine aittir.


            
11 – 18/12/1982 tarih ve 2766 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 2,3,16,17)


            
Madde 2 fıkra sekiz – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanlarının;
bölgelerinde genel güvenlik, asayiş veya kamu düzeni açısından çalışmaları
sakıncalı görülen veya hizmetleri yararlı olmayan kamu personelinin statülerine
göre atanması veya işine son verilmesi, yerel yönetim de çalışanların görevden
uzaklaştırılması veya işlere son verilmesi hakkındaki istemleri ilgili kurum ve
organlarca derhal yerine getirilir.


            
Fıkra dokuz – (14/11/1980 tarih ve 2342 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Ancak, bu Kanunun
21 inci maddesi kapsamına girenlere ilişkin istemler hakkında kendi özel
kanunlarındaki hükümler uygulanır.


            
Madde 3 bent (c) – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
c) Söz, yazı, resim, film ve sesle yapılan her türlü yayım, haberleşme,
mektup, telgraf vesair mersuleleri kontrol etmek, gazete, dergi, kitap ve diğer
yayınların basımını, yayımını dağıtımını, birden fazla sayıda bulundurulmasını
veya taşınma–sını veya Sıkıyönetim bölgesine sokulmasını yasaklamak veya sansür
koymak; Sıkıyönetim Komutanlığınca basımı, yayımı ve dağıtılması yasaklanan
kitap, dergi, gazete, broşür, afiş, bildiri, pankart, plak, bant gibi bilcümle
evrakı,  yayın  ve  ha-





1103


 


berleşme
araçlarını toplatmak, bunları basan matbaaları, plak ve bant yapım yerlerini
kapatmak.


            
Madde 16 son fıkra – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim bölgesinden çıkarılanlardan sıkıyönetim bölgesine veya yerleşmesi
yasaklanan mahalle izinsiz girenler iki aydan dört aya kadar, tekerrüründe dört
aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.


            
Madde 17 fıkra bir – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim
ilanından sonra işlenen suçlarda sıkıyönetim mahkemelerince verilen muvakkat
hürriyeti bağlayıcı cezalar ile para cezaları artırılır.


            
Bu artırma, o suç için muayyen olan cezanın üçte birinden az olmamak üzere iki
katına kadardır. Ancak sıkıyönetim görevlileri aleyhine işlenen suçlarda
muayyen olan ceza iki kat artırılır. Şu kadar ki, verilecek cezalar o fiil için
muayyen olan cezanın azami haddini aşamaz.


            
12 – 3/6/1983 tarih ve 2836 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 3, Ek 2, Ek 5)


            
Madde 3 bent (d)–(15/5/1978 tarih ve 1728 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
d) Kamu düzeni, Devlet Kuvvetleri, kişi hürriyeti, kamu selameti aleyhine
işlenen cürümlerle, adam öldürmek veya kişilere karşı müessir fiilde bulunmak
suçlarından hükümlülüğü bulunanlardan veya genel emniyet gözetimi altında
olanlardan yahut sıkıyönetim bölgesinde belirli bir ikametgahı olmayanlardan
veya diğer şüpheli olan kişilerden sıkıyönetim bölgesi içinde bulunmaları
sakıncalı görülenleri sıkıyönetim bölgesi dışına çıkarmak veya bu bölge içinde
belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini yasaklamak;


            
Ek Madde 2 fıkra iki – (8/10/1980 tarih ve 2310 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Görevlendirilecek Cumhuriyet savcıları ile Cumhuriyet savcı yardımcılarının bu
görevlerinde, fiilen en az beş yıl süre ile hizmet görmüş olmaları şarttır.


            
Ek Madde 5 fıkra iki – (8/12/1980 tarih ve 2354 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Görevlendirilecek
hakimlerin asıl görev yerleri ile ilişkileri kesilmez ve kadroları saklı kalır.
Bu hakimlerin en az 5 yıl süreyle fiilen hakimlik yapmışve ceza davalarında
yetişmiş olmaları şarttır.


            
13 – 3/5/1985 tarih ve 3195 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları : 15 )


            
Madde 15 son fıkra – (3/9/1981 tarih ve 2515 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanı bu Kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri sıkıyönetim
komutanlığı nezdindeki askeri mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip
gerekmediği hakkında bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu
süre 30 günden fazla olamaz. Ancak, delillerin araştırılıp saptanmasının uzun
süre alması nedenleriyle sanıkların 30 gün içinde hakim önüne çıkarılmalarına
olanak bulunmaması halinde sanıklar soruşturmanın bitiminde ve herhalde 45 gün
içinde yetkili hakim önüne çıkarılır. Gözetim altında bulunanlar ilk 30 gün
sonunda hakim önüne çıkarılamadıkları takdirde sıkıyönetim komutanı anılan
kişilerin durumunu bu süre sonunda inceler ve hakim önüne çıkarılıp
çıkarılmamaları konusunda karar verir. Aynı kişi için aynı suç isnadı sebebiyle
yeni delillerçıkması gibi haklı bir sebep yok iken bu yetki bir defadan fazla
kullanılamaz.





1104


 


            
14 – 27/12/1993 tarih ve 3953 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numarası: 23)


            
Madde 23 – (19/9/1980 tarih ve 2301 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetimin kaldırılması durumunda Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinde
görülmekte bulunan davalar sonuçlandırılıncaya kadar bu mahkemelerin görev ve
yetkileri devam eder.


            
Bu mahkemelerin hangi komutanlık nezdinde göreve devam edeceği 353 sayılı
Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunundaki yönteme göre tespit
edilir. Adı geçen mahkemeler 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu hükümlerini
uygular. Bu mahkemeler ile mahkemelerde görevli askeri hakim savcı ve subay
üyelerinsayıları ihtiyaca göre azaltılabilir.


            
Kamu davası açılmamış dosyalar ile duruşmanın tatiline karar verilmiş davalar,
durumlarına, mahiyetlerine ve kanun hükümlerine göre, görevli ve yetkili
mercilere gönderilir.


            
15 – 26/10/1994 tarih ve 4045 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numarası: 2.)


            
Madde 2 fıkra sekiz –(28/12/1982tarihli ve 2766 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Sıkıyönetim komutanlarının; bölgelerinde genel güvenlik, asayiş veya kamu
düzeni açısından çalışmaları sakıncalı görülen veya hizmetleri yararlı olmayan
kamu personelinin statülerine göre atanması veya işine son verilmesi, mahalli
idarede çalışanların görevden uzaklaştırılması veya işlerine son verilmesi
hakkındaki istemleri ilgili kurum ve organlarca derhal yerine getirilir. Bunlar
hakkında, tabi oldukları; 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu veya diğer
sosyalgüvenlik kurumları hakkındaki kanun hükümleri uygulanır. Bu şekilde
işlerine son verilen memurlar, diğer kamu görevlileri ve kamu hizmetlerinde
görevli işçilerbir daha kamu hizmetlerinde çalıştırılamazlar. Bu Kanunun 21
inci maddesi kapsamına girenlere ilişkin istemler hakkında kendi özel
kanunlarındaki hükümler uygulanır.