3332 sayılı Sermaye Piyasasının Teşviki, Sermayenin Tabana Yaygınlaştırılması ve Ekonomiyi Düzenlemede Alınacak Tedbirler ile 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu ve 3182 Sayılı Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

SERMAYE
PİYASASININ TEŞVİKİ, SERMAYENİN TABANA


YAYGINLAŞTIRILMASI VE EKONOMİYİ
DÜZENLEMEDE


ALINACAK TEDBİRLER İLE 5422 SAYILI
KURUMLAR


VERGİSİ KANUNU, 213 SAYILI VERGİ
USUL KANUNU VE


3182 SAYILI BANKALAR KANUNUNDA
DEĞİŞİKLİK


YAPILMASI HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 3332


Kabul
Tarihi                           : 25/3/1987


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 31/3/1987        Sayı  : M, 19417


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 26


 


Amaç


Madde 1 – Bu
Kanunun amacı, sermayenin tabana yaygınlaştırılması, sermaye piyasasının
geliştirilmesi, ihracatın teşviki ve anonim şirketlerin sermaye yapılarının
güçlendirilmesidir.


 


BİRİNCİ BÖLÜM


İhracatın Teşviki


Organizasyon[1]


Madde
2 – Cumhurbaşkanı
Devlet Yatırım Bankasını, mal ve hizmetlerin ithalat ve ihracatı ile yurt dışı
müteahhitlik hizmetlerinin, dış yatırımların ve yurt içi yatırım malı imalat ve
satışının kredilendirilmesi, finansmanı, desteklenmesi, sigorta ve garanti
edilmesi konularında özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket şeklinde
faaliyet göstermek üzere yeniden düzenler.[2]


Devlet
Yatırım Bankasının tüzelkişiliğinin devam etmesi suretiyle anonim şirket
nev'ine dönüştürülmesi ile ilgili esaslar, intikal hükümleri, bankanın ilgili
olduğu bakanlığın tespiti, bankanın unvanı, maksat ve iştigal konuları, sermaye
yapısı, idare ve temsili, organlarının teşkili, atama ve seçilme usulleri,
görev ve yetkileri, denetlenmesi ve tasfiyesi ile ilgili hususlar Cumhurbaşkanı
kararıyla belirlenir.


Cumhurbaşkanı
Kararı göz önünde tutularak hazırlanacak Banka esas mukavelesi Türk Ticaret
Kanununun anonim şirketlerin kuruluşuna ilişkin hükümler uygulanmaksızın
Ticaret Siciline tescil ve ilan edilir. Banka esas mukavelesindeki
değişiklikler de aynı usule tabidir.


Cumhurbaşkanı
Kararında düzenlenmeyen hususlarda Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.





Kaynaklar


Madde
3 – Cumhurbaşkanı,
Bankaya 2 nci maddedeki faaliyetleri gerçekleştirmek üzere, bütçe, fonlar,
bankalar ve diğer kaynaklardan tahsis edilecek imkanları, belirlemeye ve
bunların kullanımını yönlendirmeye yetkilidir.


 


Mevzuat


Madde
4 – (Değişik: 26/9/1990 - 3659/1 md.)


(Değişik
cümle:4/11/2021-7341/8 md.) Banka için 10/2/1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanunu, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu, 8/9/1983
tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
Teşvik ve Muafiyetleri Kanunu, yapım ihaleleri hariç 4/1/2002 tarihli ve 4734
sayılı Kamu İhale Kanunu, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 18/5/1994 tarihli ve 527 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname, 12 nci
maddesi hariç 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanmaz.


A) Banka, yapacağı sigorta sözleşmeleri dolayısıyla
sigortalılarına olan taahhütlerine karşılık olmak üzere, biri sabit, diğeri
mütehavvil iki nevi teminat göstermek mecburiyetindedir.


Sabit
teminat miktarının tespiti ve gereğinde değiştirilmesi Bankanın bağlı bulunduğu
Bakanlığın yetkisindedir.


Banka,
son hesap senesi içinde Türkiye'de yapmış olduğu sigortalardan fesih ve iptal
edilenlere ait olanlar çıkarıldıktan sonra kalan primler toplamının yüzde
beşini de mütehavvil teminat olarak ayırmak zorundadır. Mütehavvil teminat
akçelerinin hesabında primlerin müteaddit reasürörler arasında tevzi edilmiş
olması dikkate alınmaz.


Sabit
ve mütehavvil teminatlar Bankanın kendi bünyesinde tutularak aşağıdaki
kıymetlere yatırılmak suretiyle değerlendirilir.


a)
Türk lirası olarak nakden tevdiat ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca
alım-satım konusu yapılan dövizler.


b)
Devlet iç ve dış istikraz tahvilleri, Hazine bonoları, gelir ortaklığı
senetleri ile Devletin ihraç edeceği veya Devletin garantisi altında bulunan
diğer değerler.


c)
Şirketlerin borsada kota edilmiş olan tahvilleri (şu kadar ki; bir şirkete ait
tahvil ve hisse senetleri toplamı, teminat akçelerinin yüzde onundan fazlası
için karşılık gösterilemez).


d)
Türkiye'deki gayrimenkuller (Şu kadar ki; gayrimenkul olarak gösterilecek
teminat karşılıkları teminat akçeleri tutarının yarısını geçemez. Bankalar
Kanununun gayrimenkul işlemleri ile ilgili hükümleri uygulanmaz).


B)
Banka Kurumlar Vergisinden muaftır.


C) Türkiye İhracat Kredi
Bankası A.Ş.' nin Politik riskler nedeniyle kredi, sigorta ve garanti
işlemlerinden doğabilecek zararları Hazinece karşılanır. (Ek cümle:
17/9/2004-5234/16 md.) Bu kapsamda, Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim
Şirketinin bir önceki yıla ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarı,
Hazineden olan politik risk alacaklarına mahsup etmeye Hazine Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılan Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve
gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin mahiyetlerine göre ilgili Devlet
hesaplarına kaydettirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.


D) (Ek:4/11/2021-7341/8
md.) Bankanın her türlü ihtiyatî tedbir, ihtiyatî haciz ve icranın geri
bırakılması taleplerinde teminat şartı aranmaz. Bankanın kredilerinin
teminatını teşkil eden taşınır ve taşınmaz malların icrada, iflasta veya
haricen satışında Banka üzerinde kalması hâlinde satış, devir ve intikal ile
ilgili her türlü işlemler, mahkemeler ve icra daireleri nezdinde açacağı dava,
takip ve talepler teminattan ve tüm harçlardan; Bankanın ihracatın finansmanına
ilişkin açtığı alıcı veya ihracatçı kredileri, ihracatın finansmanı amacıyla
ihracatçıların yurt içi ve yurt dışı banka ve finans kurumlarından
sağlayacakları krediler için verdiği garantiler, ihracatçıların mal ve hizmet
satışını teşvik etmek üzere yaptığı ihracat kredi sigortaları ile yurt dışına
yapılacak finansal kiralama işlemlerinin finansmanı ve bu kapsamda verdiği
garantiler dolayısıyla lehe aldığı paralar banka ve sigorta muameleleri
vergisinden istisnadır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Sermaye Şirketlerinin Sermaye Yapılarının Güçlendirilmesi


Sermayeye
iştirak


Madde
5 – Finansman
güçlüğü içinde bulunan anonim şirketlerden alacaklı olan bankaların bu
şirketlerin sermayelerine iştiraki, aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir.


a,
b – (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


c)
Anonim şirket genel kurul kararı


Teklif
üzerine toplanan şirket genel kurulunda, protokol hükümlerinin ve protokola
uygun olarak sermaye artırımını öngören esas mukavele değişikliğinin kabulüne
karar verilmesi halinde, bu karar şirket için bağlayıcıdır. (İptal son
cümle: Anayasa Mahkemesinin 21/1/1988 tarihli ve E. 1987/11, K.1988/2 sayılı
kararı ile)


d,
e, f, g – (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


h)
Şirket kayıtlarında bulunmayan borçlar


Protokolun imzalandığı tarihte şirketin muhasebe
kayıtlarında bulunmayan borç ilişkilerinden, şirket adına imza atanlar şahsen
sorumludur. Bu borçlar için şirkete başvurulamaz.


Ancak,
şirket muhasebe kayıtlarında yer alan borca, daha sonra şirket kayıtlarında
faiz yürütülmemiş olması, bu madde hükümlerinden alacaklarını sermayeye
dönüştürmek suretiyle yararlanan bankalar hariç, diğer alacaklıların şirkete
başvurma hakkını ortadan kaldırmaz.


i,
j – (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


k)
Yeni sermaye kompozisyonu


Sermaye
artırımı sonucu yeniden oluşacak şirket sermayesinin en az % 51'inin banka veya
bankalara ve sermaye artırımına nakit koymak suretiyle iştirak eden üçüncü
kişilere ait olması, şirket hisse senetlerinin iki yıl içinde en az % 80'inin
nama yazılı hale getirilmesi ve borsaya kote edilmesi zorunludur.


l
– (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


m)
Tasfiye halinde hisse senetlerinin durumu


Şirketin tasfiyesi halinde,
bankaların alacaktan dönüşmüş sermaye hisseleri ile bu madde uyarınca nakdi
sermaye koyan üçüncü kişilerin sermaye hisseleri, diğer hisselere göre
öncelikle ödenir. Şu kadar ki, devredilen hisseler için bu hüküm uygulanmaz.


n)
Banka alacaklarına ilişkin teminat


Sermayeye
dönüştürülen alacakların teminatlı olmaları halinde, şirketin mülkiyetinde
bulunmayan mallar üzerindeki teminatlar, hisse senetleri devredilinceye kadar,
alacakdan dönüşmüş sermaye için de aynen devam eder. Bu teminatlardan yalnızca,
1992 yılından sonra şirketin tasfiyesi halinde, tasfiye bakiyesinden tahsil
edilemeyen miktar için yararlanılabilir. Bu teminatlar 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda yer alan herhangi bir teminat ile
değiştirilebilir. Teminata konu meblağın, teminat verenlerce T.C. Merkez
Bankasına, hisse senetlerinin devrine kadar bloke edilmesi halinde, alacaklı
banka veya bankalar teminatı çözerler. T.C. Merkez Bankası bloke edilen meblağı
herhangi bir Devlet bankasına en yüksek faizi temin edecek şekilde yatırır.
Elde edilen faizler de aynı şekilde değerlendirilir. Teminat sahiplerince bloke
edilen meblağın yalnızca ana para kısmı, aynı şartlarla, tasfiye bakiyesinden
tahsil edilemeyen miktar için kullanılabilir. Şirketin tasfiye edilmesi halinde
tasfiyeden artan kısmı derhal, tasfiyeye gidilmemesi durumunda ise 1998 yılı
sonunda ana para ile faizlerin toplamı, teminatı verene iade olunur.


o
– (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


 


Madde
6 – (Mülga:31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


 


Hisse
senetlerinin halka arzı


Madde
7 – Bankaların
iştirak paylarının halka arzında aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır.


a)
Bankaların, bu Kanunun 5 inci maddesi uyarınca iktisap ettikleri iştirak
paylarının, iştirak edilen sermaye şirketinin sermayesinin % 15'ini aşması
halinde, aşan paylar 1992 yılından itibaren 7 yıl içinde Sermaye Piyasası
Kuruluna bilgi verilerek banka ile sermaye ve yönetim ilişkisi olmayan üçüncü
kişilere satılır. Satılmayan veya satılamayan hisse senetleri, Sermaye Piyasası
Kurulunun tespit ettiği esaslara göre satılır ve satış bedelinin belirlenecek
nispeti ilgili bankaya veya bankalara devredilir. Bu faaliyetler dolayısıyla
doğan kazançlar Kurumlar Vergisinden müstesnadır. Bu kazançlar Gelir Vergisi
Kanununa göre tevkifata tabi tutulmaz.


Bankalar,
bu Kanunun yürürlüğünden itibaren de hisse senetlerini yukarıdaki sürelere
bağlı kalmaksızın bu madde çerçevesinde satabilirler.


b)
Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce iktisap ettikleri iştirak
paylarının, 1998 yılı sonuna kadar halka arz edilerek, banka ile doğrudan veya
dolaylı yüzde birden fazla sermaye ve yönetim ilişkisi olmayan üçüncü kişilere
satılması halinde, bu satıştan doğan kazançlar Kurumlar Vergisinden istisna
edilir ve Gelir Vergisi Kanununa göre tevkifat tabi tutulmaz. İstisnadan
yararlanılabilmesi için, bu iştirak paylarının 1987 yılı sonuna kadar nama
yazılı hale getirilmesi ve borsaya kote ettirilmesi şarttır. Şu kadar ki,
bankacılık faaliyeti yanısıra menkul kıymet ticareti ile de uğraşan bankaların,
bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri
kazançlar istisna kapsamı dışındadır. Bankaların iktisap ettikleri iştirak
paylarının 6 ay içinde elden çıkarılması, bu değerlerin menkul kıymet ticareti
amacıyla elde tutulduğunu göstermeye yeterlidir.


c)
Bu Kanunun uygulanması dolayısıyla borsaya kote edilecek hisse senetleri için
hisse senetlerini çıkaran anonim şirketin karlılığı aranmaz. Ayrıca, hamiline
yazılı hisse senetlerinin nama yazılı hale dönüştürülmesi ve bu senetlerin
devri için, anonim şirket organlarının kararı gerekli değildir. Bu hususların
şirket pay defterine kaydı yeterlidir. Kurul, hisse senetlerinin nama yazılı
hale dönüşümü ve devriyle ilgili diğer usul ve esasları belirleyebilir.


 


Madde
8 – (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


 


Menkul
kıymet edindirme


Madde
9 – 3320
sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı
Yapılması Hakkında Kanun ile oluşan Konut Edindirme Yardımı Hesaplarından, evi
olanlara veya ailede birden fazla kişinin yardım alması halinde bunlara,
talepleri üzerine ve Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı Kurulunun belirleyeceği
esaslar çerçevesinde, gelir ortaklığı senetleri, Devlet iç borçlanma senetleri
veya hisse senetleri verilebilir.


 


Modern
teknolojiyi teşvik


Madde
10 – Kamu İktisadi Teşebbüslerinin özelleştirilmesiyle elde
edilen kaynaklardan Kamu Ortaklığı Fonuna ayrılan kısımdan Toplu Konut ve Kamu
Ortaklığı Kurulu kararıyla modern teknolojiyi getiren yatırımlara ortak
olunabilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Sermaye Piyasasının Geliştirilmesiyle İlgili Diğer
Kanunlarda Yapılan Değişiklikler


Madde
11 – (3/6/1919 tarih ve 5422 sayılı kanunun 7 nci maddesinin değişikliği ile
ilgili olup yerine işlenmiştir.)


 


Madde
12 – (3/6/1949 tarih ve 5422 sayılı Kanunun 8 inci maddesine bir fıkra
eklemekte olup yerine işlenmiştir.)


 


Madde
13 – (3/6/1949 tarih ve 5422 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde fıkra değişikliği
ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


 


Madde
14 – (3/6/1949 tarih ve 5422 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası
ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


 


Madde
15 – (Mülga: 31/12/1989 tarih itibarı ile; 25/3/1987 - 3332/Geçici 1 md.)


 


Madde
16 – (4/1/1961 tarih ve 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi ile ilgili
olup yerine işlenmiştir.)


 


Madde
17 – (25/4/1985 tarih ve 3182 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile ilgili olup
yerine işlenmiştir.)


 


Madde
18 – (25/4/1985 tarih ve 3182 sayılı Kanunun 50 nci maddesi ile ilgili olup
yerine işlenmiştir.)


 


Usul
ve esaslar


Madde
19 –
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı
yetkilidir.[3]


 


Uygulanmayacak
kanun hükümleri


Madde
20 –
Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.


 


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunun 5 inci maddesinin (c), (h), (k), (m) ve
(n) bentleri dışındaki hükümleri ile 6, 8 ve 15 inci maddeleri hükümleri
31/12/1989 tarihinde yürürlükten kalkar.


 


Geçici
Madde 2 – Bu Kanunun 5 inci maddesine göre sermayesine iştirak
edilen anonim şirketlerin, bu iştirakin gerçekleştiği takvim yılı başından
31/12/1991 tarihine kadar elde edecekleri kurum kazançları, bu Kanunun 13 üncü
maddesiyle değiştirilen Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin ikinci
fıkrasının (a) bendi uyarınca vergilendirilir.


 


Geçici
Madde 3 – (Ek: 26/9/1990 - 3659 / 2 md.) Türkiye İhracat
Kredi Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğü (Devlet Yatırım Bankası) tarafından bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yıllık yatırım ve finansman programları
çerçevesinde ihraç olunan tahvillerin faizleri hakkında, bu tahvillerin
itfasına kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 35 inci maddesinin
uygulanmasına devam olunur.


 


Geçici Madde 4- (Ek:5/12/2019-7194/41 md.)


(İptal birinci fıkra:
Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 Tarihli ve E: 2020/11, K: 2023/98 Sayılı
Kararı ile.)  


(İptal ikinci fıkra:
Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 Tarihli ve E: 2020/11, K: 2023/98 Sayılı
Kararı ile.)


 


Yürürlük


Madde 21 – Bu
Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 11, 12, 13, 14, 15 ve 16 ncı
maddeleri 1/1/1987 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
22 –
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3332
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE


GİRİŞ
TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3332
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3659



4,
Geçici Madde 3



1/1/1988 tarihinden geçerli olmak
üzere 9/10/1990






5234



4



1/1/2005






KHK/703



24



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)






7194



Geçici
Madde 4



7/12/2019






7341



4



6/11/2021






Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 Tarihli ve E: 2020/11, K:
2023/98 Sayılı Kararı



Geçici Madde 4



12/9/2023









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 113 üncü
maddesiyle, 2 nci maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer
alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] Devlet Yatırım Bankası, 17/6/1987 tarihli ve 87/11914
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. adıyla
yeniden düzenlenmiştir. (Bkz.R.G.:21/8/1987 -19551)







[3] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 113 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.