3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu

SERBEST
BÖLGELER KANUNU[1]


 


Kanun
Numarası                    : 3218


Kabul
Tarihi                           : 6/6/1985


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih: 15/6/1985          Sayı: 18785


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip: 5                       Cilt: 24                Sayfa:
469


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç ve kapsam:


Madde
1 –
(Değişik: 12/11/2008-5810/1 md.)


Bu
Kanun; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı
yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata
yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla serbest bölgelerin
kurulması, yer ve sınırlarıyla faaliyet konularının belirlenmesi, yönetimi,
işletilmesi, bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları
kapsar.


 


Yetki:[2]


Madde
2 – Türkiye'de
serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


Serbest
bölgelerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca, yerli veya yabancı gerçek veya
tüzelkişilerce kurulmasına, işletilmesine Cumhurbaşkanınca izin verilir.


 


Tanımlar:


Madde
3 – Bu
Kanun uygulamasında;


a)
İşletici: Serbest bölgeyi işleten kamu kurum ve kuruluşunu, yerli ve yabancı
gerçek veya tüzelkişileri,


b)
Kullanıcı: Faaliyet ruhsatı alan ve bölgede belli bir işyeri bulunan gerçek
veya tüzelkişiyi,


c)
Döviz: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından konvertibl sayılan paralar
veya ödemeyi sağlayan her nevi hesap ve belgeleri,


İfade
eder.


 


Faaliyet konuları ve koordinasyon:[3]


Madde
4 – (Değişik: 12/11/2008-5810/2 md.)


Serbest bölgelerde, Yüksek Planlama
Kurulunca uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili
faaliyetler yapılabilir.


Üretici işletmelerin talepleri hariç
olmak üzere, fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve
kuruluşlarına kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde
uygulanmaz.


Serbest bölgelerde yapılan
faaliyetleri değerlendirmek, bu bölgelerin geliştirilmesine ve sorunların
çözümüne ilişkin stratejileri belirlemek ve önerilerde bulunmak üzere Serbest
Bölgeler Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur. (Mülga ikinci cümle:
2/7/2018-KHK-703/192 md.) (…)


 


İKİNCİ BÖLÜM


Serbest Bölgenin Düzenlenmesi


Bölgenin düzenlenme esasları:


Madde
5 – Serbest
bölge ilan edilen yerlerde ihtiyaç duyulacak arazi ve tesisler Kamulaştırma
Kanunu hükümlerine göre sağlanabilir. (Ek cümleler: 9/2/2017-6772/1 md.)
Cumhurbaşkanı bu arazi ve tesislerin acele kamulaştırılmasını
kararlaştırabilir. Arazi ve tesislerin kamulaştırılmasında kamulaştırma
bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderlerin,
kamulaştırma talebinde bulunan işletici tarafından karşılanması
Cumhurbaşkanınca kararlaştırılabilir.[4]


(Değişik
ikinci fıkra: 12/11/2008-5810/3 md.) Yerli veya yabancı gerçek
veya tüzel kişiler Ekonomi Bakanlığından ruhsat almak kaydıyla serbest
bölgelerde faaliyette bulunabilirler. Serbest bölgelerde faaliyette bulunan
yatırımcı kullanıcılara Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve
binalar kiralanabilir veya bunlar üzerinde 49 yıla kadar irtifak hakkı tesis
edilebilir. (Mülga cümle: 9/2/2017-6772/1 md.) (…) (Ek cümleler:
9/2/2017-6772/1 md.) Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki yerler ile bunlar üzerinde bulunan bina ve tesisler
kiralanabilir veya aynı süre ile kullanma izni verilebilir. Türk Silahlı
Kuvvetlerinin kullanımına tahsis edilen arazi ve binalar için Milli Savunma
Bakanlığının görüşü alınır. Arazisi özel mülkiyete ait serbest bölgelerde kullanıcı
niteliğini haiz olmayan mülk sahipleri, aidat ve benzeri bölge katılım
bedelleri bakımından kullanıcılarla aynı mali yükümlülüklere tabidir.[5]


Serbest
bölgede arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve
kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatlar bölge müdürlüğünce
verilir ve denetlenir.


Serbest
bölgelerin asayiş hizmetleri polis tarafından yerine getirilir.


 


Muafiyet ve teşvikler:


Madde
6 – (Değişik: 29/1/2004 – 5084/8 md.)


(Değişik birinci fıkra: 12/11/2008-5810/4
md.) Serbest
bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; yer ve sınırları
Cumhurbaşkanınca belirlenmiş, serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir
gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında
öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu,
ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının
uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve
serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal
olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir.[6][7]


Bu bölgelerde
gümrük ve kambiyo mükellefiyetine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz.


Kullanıcıların tutmak zorunda
oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelere ilişkin olarak, 4.1.1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun hükümlerine bağımlı olmaksızın
düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.


(Değişik dördüncü fıkra: 9/2/2017-6772/2 md.) Bu Kanun kapsamında kazançları gelir veya kurumlar
vergisinden istisna tutulan kullanıcılar ve işleticiler, yatırım ve üretim
safhalarında Cumhurbaşkanınca belirlenecek vergi dışı teşviklerden
yararlandırılır. Bu Kanun kapsamında kazançları gelir veya kurumlar vergisinden
istisna tutulmayan kullanıcılar, yatırım ve işletme safhalarında bu Kanun
kapsamında yararlanılmayan vergi ve vergi dışı teşviklerden ilgili mevzuat
hükümleri çerçevesinde yararlandırılır.[8]


 


Serbest bölgelerin gelir ve harcamaları:[9]


Madde
7 – (Değişik: 20/6/2001-4684/9 md.)


Serbest
bölgelerden elde edilen gelirlerden;[10]


a)
Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı tahsil edilecek ücretler,


b)
(Değişik: 13/1/2010-5946/1 md.) Yurt dışından bölgeye getirilen malların
CIF değeri üzerinden binde 1 ve bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların FOB
değeri üzerinden binde 9 oranında, peşin olarak ödenecek ücretler,


c)
Serbest bölgeyi işleten gerçek veya tüzel kişilerle yapılacak sözleşmeler
uyarınca tahsil edilecek tutarlar,


d)
Bölge faaliyetlerinden sağlanan diğer gelirler,


(Değişik paragraf: 14/7/2004-5217/1 md.) İlgili idare tarafından sözleşmeler gereği tüzel kişilere
yapılan gelir payı aktarmaları düşüldükten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası nezdinde açılacak bir özel hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan
tutarlardan ret ve iadeler düşüldükten sonra kalan tutar, Ekonomi Bakanlığı
merkez ödemelerini yapan merkez saymanlığı hesabına yatırılır. Merkez saymanlık
hesabına yatırılan meblağ bütçeye gelir kaydedilir.


(Değişik
ikinci fıkra: 11/4/2007-5623/1 md.) Serbest bölgelerde
yatırım ve tesis safhasında kullanılan mallar, tevsi ve kapasite artırmak
amacıyla getirilen mallar, kullanıcının kendisine ait olmayan bakım ve onarım
maksadıyla getirilen mallar, bölgelere geçici olarak getirilen araç, gereç ve
ekipmanlar, fason üretim amacıyla getirilen mallar, 6/2/2004 tarihinden sonra
faaliyet ruhsatı alanlardan imalatçı kullanıcıların dışındaki kullanıcılar
tarafından yurt dışından bölgeye getirilen ve/veya bölgeden Türkiye'ye
çıkarılan mallar birinci fıkranın (b) bendi hükmü uyarınca bir ücrete tâbi
tutulmaz. Ancak, bakım ve onarım ile fason üretimde yaratılan katma değer
üzerinden ve 6/2/2004 tarihinden sonra faaliyet ruhsatı alanlardan imalatçı
kullanıcıların dışındaki kullanıcılar tarafından yurt dışından getirilerek
bölge içinde satılan mallardan bu ücret alınır. (Ek cümle: 9/2/2017-6772/3
md.) Ücrete tabi olarak yurt dışından getirilen
mallar ile imalatçı kullanıcılar tarafından üretilen malların, bölge içinde
satılması ve sonrasında Türkiye’ye çıkarılması hallerinde birinci fıkranın (b)
bendi hükmü uyarınca ücret alınır.


(Ek
fıkra: 9/2/2017-6772/3 md.) Cumhurbaşkanı stratejik,
büyük ölçekli veya öncelikli yatırımlar ile konusu, sektörü ve niteliği
itibarıyla proje bazında desteklenmesine karar verilen yatırımlara yönelik olarak
bu maddede yer alan oranları bölge, sektör, faaliyet alanı veya yatırım türü
itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, farklılaştırmaya veya kanuni seviyesine
kadar artırmaya yetkilidir.[11]


(Değişik
son fıkra: 14/7/2004-5217/1 md.) Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası nezdinde oluşturulan özel hesabın işleyişine ilişkin usul ve esaslar
Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Ekonomi
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Gelirlerin
zamanında yatırılmaması halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.[12]


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Mal ve Hizmetler


Bölgedeki mallar:


Madde
8 – Serbest
bölge ile Türkiye'nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaret, dış ticaret
rejimine tabidir. Serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında
dış ticaret rejimi uygulanmaz.


(Ek fıkra: 9/2/2017-6772/4 md.) Serbest bölgelerde faaliyette bulunan işletmelerde
yatırım amaçlı olarak kullanılan makine ve ekipmanın bakım onarım
ihtiyaçlarının Türkiye’nin diğer yerlerinde karşılanması, bölge faaliyetleri
sonucu ortaya çıkan atık ve hurdaların Türkiye’ye çıkarılması, Türkiye’nin
diğer yerlerinde yapılacak film çekim faaliyetlerinde kullanılacak araç-gereç
ve ekipmanın bölgeden geçici çıkışı ve benzeri özellik arz eden durumlarda
vergi mükellefiyetine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, iş ve işlemlerin
basitleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar Ekonomi Bakanlığı ile Gümrük ve
Ticaret Bakanlığınca müştereken belirlenir.


(Değişik
fıkra: 12/11/2008-5810/5 md.) Bedeli 5000 ABD doları
veya karşılığı Türk Lirasını geçmeyen Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı
olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.[13]


 


Kambiyo
ve hizmetler:


Madde
9 – Serbest
bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.
Cumhurbaşkanı ödemelerin Türk Lirası olarak yapılmasına da karar verebilir.[14]


Serbest
bölgede gemi ve liman hizmetleri işletici tarafından yapılır veya kamu kurum ve
kuruluşlarına, gerçek veya tüzelkişilere yaptırılır.


(Ek fıkra:26/1/2023-7435/3 md.) Serbest
bölgelerde, kullanıcıların ihtiyacı olan doğal gaz altyapısını kurmak ve
işletmek, kamu kuruluşları ve özel kuruluşlardan doğal gazı satın alarak bölge
içinde dağıtım ve satışını yapmak, işleticinin yetki ve sorumluluğundadır.
İşleticinin izni olmaksızın doğal gaz ihtiyacı başka bir yerden karşılanamaz ve
bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar ile bölge içi doğal gaz dağıtım ve satışı nedeniyle kullanıcılardan
tahsil edilecek bedele ilişkin üst limit Ticaret Bakanlığı tarafından
yönetmelikle düzenlenir.


(Ek fıkra:26/1/2023-7435/3 md.) İşleticinin talebi ve bölgede faaliyet
gösteren doğal gaz dağıtım şirketinin kabulü halinde, doğal gaz dağıtım
şirketleri serbest bölgeler içinde şebeke yatırımı yaparak veya yapılmış
şebekeyi mülkiyeti ile birlikte devralarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu
tarafından belirlenen koşullar çerçevesinde serbest bölge içinde doğal gaz
dağıtım faaliyeti gerçekleştirebilir. Doğal gaza ilişkin faaliyetlerin işletici
tarafından yürütüldüğü serbest bölgelerde, doğal gaz iletim ve dağıtım lisansı
sahibi şirketlerin herhangi bir hak, yetki veya sorumluluğu bulunmaz.


 


DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM


Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Kaldırılan ve Uygulanmayan
Hükümler, Yönetmelik


Çalışma ve sosyal güvenlik esasları:


Madde
10 – Serbest bölgelerde, faaliyet gösterecek işyerlerinde
yabancı uyruklu yönetici ve vasıflı personel çalıştırılabilir. Buna ait esaslar
yönetmelikte belirlenir.


Serbest
bölgelerde Türkiye Cumhuriyeti sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri uygulanır.


 


Kaldırılan hükümler:


Madde
11 – 21 Aralık 1953 tarihli ve 6209 sayılı Serbest Bölge
Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Uygulanmayan hükümler:


Madde
12 – (Değişik: 12/11/2008-5810/6 md.)


Serbest
bölgelerde (…)[15]
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanununun
ölüm ve yangın halleri, kanalizasyonların inşa ve tamiri ile içme, kullanma,
endüstri suyunu sağlamaya ve gaz, su, elektrik sarfiyatını denetlemeye yönelik
maddeleri dışında kalan hükümleri, 5682 sayılı Pasaport Kanunu, 5683 sayılı
Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun ile diğer
kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. Ayrıca, 5 inci maddenin
ikinci fıkrasında belirtilen işlemler, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
hükümlerine tabi değildir.


 


Uygulama
yönetmeliği:


Madde 13 – Bu Kanunda düzenlenmesi yönetmeliğe
bırakılan konularla, serbest bölgelerde faaliyette bulunacak işleticilerin
teşekkül tarzı, görev, yetki ve sorumlulukları, bu işleticilere ve
kullanıcılara verilecek, faaliyet ruhsatları ve iptali, bunların sınai ve
ticari sicillerinin tutulması, hesaba yapacakları ödemeler, serbest
bölge ile ilgili faaliyetlerin tabi olacağı esaslar, bölgelere giriş için
verilecek izin belgesi ile görev kartları, ikamet izni ve çalışma esasları ve
serbest bölgelerin işletilmesine dair diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.[16]


 


İşletme
sözleşmelerinin yenilenmesi, değiştirilmesi ve süre uzatımı:


Ek Madde 1- (Ek: 9/2/2017-6772/5
md.)


İşletme sözleşmesinin
sona ermesinden önce, işletici tarafından işletme sözleşmesinde belirtilen
taahhütlerin yerine getirilmiş olması ve Ekonomi Bakanlığının geleceğe yönelik
yatırım taleplerinin kabul edilmesi halinde; 7 nci maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamındaki gelirlerin artırılması veya Ekonomi Bakanlığının mali
yükümlülüklerinin azaltılması bakımından mevcut sözleşmelerdeki hükümler
yeniden düzenlenmek suretiyle, sözleşme süresi Ekonomi Bakanlığınca belirlenen
süreler itibarıyla uzatılabilir.


Birinci fıkrada yer alan
şartların sağlanamaması veya sair nedenlerle işletme sözleşmesi sona erecek
serbest bölgelerde, işletme izninin 49 yılı geçmemek üzere yeniden verilmesine
ilişkin iş ve işlemlerde Ekonomi Bakanlığınca 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda düzenlenen usul ve esaslar kıyas
yoluyla uygulanır. Bu usule göre belirlenecek kamu kurum veya kuruluşları ile
yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilere, Cumhurbaşkanı kararı ile işletme
izni verilebilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle düzenlenir.[17]


İkinci
fıkra kapsamında yürütülen çalışmalar tamamlanıncaya kadar geçecek sürede iş ve
işlemler Bakanlık tarafından yürütülür.


 


Yurt dışında bölgeler
kurulması:[18]


Ek Madde 2- (Ek: 9/2/2017-6772/6 md.)


3/6/2011 tarihli ve 637
sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 12 nci maddesinde yer alan serbest bölgeler, özel bölgeler, dış
ticaret merkezleri ve lojistik merkezlerin yurt dışında kurulacağı ülkeleri
belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu bölgelerin, Türkiye’de yerleşik bir
şirket eliyle kurulmasına ve işletilmesine Cumhurbaşkanınca izin verilir.


Birinci fıkrada
belirtilen bölgelerin kurulmasına, işletilmesine ve tasfiyesine ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


Yurt
dışında kurulan bölgelere Türkiye’de yerleşik şirketlerce yapılacak yatırımlara
yönelik devlet yardımlarını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


 


Ek Madde 3 – (Ek: 2/7/2018-KHK-703/192 md.)


Mevzuatta Serbest Bölgeler Koordinasyon Kuruluna yapılmış olan
atıflar, Cumhurbaşkanınca belirlenen kurul veya mercie yapılmış sayılır.


 


Ek Madde 4- (Ek:4/11/2021-7341/7 md.)


Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten sonra geçici 2 nci madde uyarınca ilk kez faaliyete geçecek
serbest bölgelerde, işleticilerin serbest bölgelerin işletilmesi ile ilgili
faaliyetlerden elde ettikleri kazançları, 30 yılı geçmemek ve Ticaret
Bakanlığınca kendilerine verilecek ilk faaliyet ruhsatında belirtilen süre ile
sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisna,
münhasıran alım satım veya depo işletmeciliği faaliyet ruhsatı sahibi
kullanıcılardan elde edilen kazançlar ile 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanunu ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi
Kanunu uyarınca yapılacak vergi kesintilerini kapsamaz. Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı
yetkilidir.


 


Üstyapıların tahliyesi
ve malların tasfiyesi


Ek Madde 5-
(Ek:2/6/2022-7408/2 md.)


Arazisi Hazinenin özel
mülkiyetinde bulunan serbest bölgelerde, faaliyet ruhsatı iptal edilen kiracı
kullanıcılar ile üstyapının bağlı olduğu faaliyet ruhsatı iptal edilen
yatırımcı kullanıcılara, üstyapıda bulunan mallarının tahliyesi için bir aydan
az altı aydan fazla olmamak üzere süre verilir. Bu sürenin sonunda kullanıcıya
ait olup üstyapıdan çıkarılmayan mallar üzerinde kullanıcının her türlü
tasarruf yetkisi kalkar ve bu mallar serbest bölge müdürünün başkanlığında
oluşturulacak bir komisyon marifetiyle sayım ve tespit yapılarak tutanağa
bağlanır.


(İptal
fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 11/10/2023 tarihli ve E.:2022/96, K.:2023/174
sayılı Kararı ile.)


Komisyon tarafından
tutanağa bağlanan mallar, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu
hükümlerine göre tasfiye edilmek üzere ilgili idareye teslim edilir. Bu
malların satış bedeli ile ilgili olarak 4458 sayılı Kanunun 180 inci maddesinin
birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. Bu malların satış bedelinden gümrük
vergileri, hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar, satış için
yapılmış masraflar ayrılarak bakiye bedel hak sahiplerine dağıtılmak üzere
ilgili birimlere gönderilir ve varsa artan para kullanıcı adına emanet hesabına
alınır. Emanete alınan para talep edilmesi halinde kullanıcıya ödenir.


Bu madde hükümleri,
arazisi Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan serbest bölgelerde; faaliyet
ruhsatının süresi sona eren kiracı kullanıcılar ile üstyapının bağlı olduğu
faaliyet ruhsatının süresi sona eren yatırımcı kullanıcılar için de uygulanır.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.


 


Geçici Madde 1 –
(Mülga: 3/8/2002-4771/12 md.)


 


Geçici
Madde 2 – Bu Kanun bir serbest bölge için, o serbest bölgenin
faaliyete geçmesinden itibaren uygulanır. Faaliyete geçiş tarihi ise, o serbest
bölge alanını çevreleyen çit, kule ve kapı inşaatlarının tamamlanması ve bölge
müdürlüğü, polis ve gümrük birimlerinin göreve başlaması suretiyle bölgenin
resmen açılış tarihidir.


 


Geçici Madde 3 – (Ek:
29/1/2004–5084/9 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere
ruhsat almış mükelleflerin;


a) Bu bölgelerde
gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen
süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu
istisnanın 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak
tevkifata etkisi yoktur.


b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri
personele ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden
müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte
sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi
dikkate alınır.


c) Bu bölgelerde
gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler
31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.


(Değişik ikinci fıkra:
12/11/2008-5810/7 md.) Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın
vergilendirme döneminin sonuna kadar;


a) Serbest
bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal
ettikleri ürünlerin yurt dışına satışından elde ettikleri kazançları ile
serbest bölgelerde, bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma,
ambalajlama, etiketleme, test etme, depolama hizmeti alanlarında faaliyette
bulunan ve hizmetin tamamını Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri,
kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara veren hizmet işletmelerinin, söz
konusu hizmetlere konu malların serbest bölgelerden Türkiye’ye herhangi bir
şekilde girişi olmaksızın yabancı bir ülkeye gönderilmesi şartıyla bu
hizmetlerden elde ettikleri kazançları gelir veya kurumlar vergisinden
müstesnadır. Bu istisnanın 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi ile 5520
sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci ve 30 uncu maddeleri uyarınca
yapılacak tevkifata etkisi yoktur.[19][20]


b) (Değişik: 9/2/2017-6772/7
md.) Bu bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az %85’ini yurt
dışına ihraç eden mükelleflerin istihdam ettikleri personele ödedikleri
ücretler üzerinden asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra hesaplanan gelir
vergisi, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden
indirilmek suretiyle terkin edilir. Bu oranı %50’ye kadar indirmeye ve kanuni
seviyesine kadar yükseltmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanı bu
yetkiyi, stratejik, büyük ölçekli veya öncelikli yatırımlar ile konusu, sektörü
ve niteliği itibarıyla proje bazında desteklenmesine karar verilen yatırımlara
yönelik olarak, bölge, sektör ya da faaliyet alanı itibarıyla farklılaştırarak
veya kademelendirerek kullanabilir. Yıllık satış tutarı bu oranın altında kalan
mükelleflerden zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezasız olarak, gecikme
zammıyla birlikte tahsil edilir.[21]


c) Bu bölgelerde gerçekleştirilen
faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar damga
vergisi ve harçlardan müstesnadır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.


 


Geçici Madde 4 – (Ek:
11/4/2007-5623/2 md.;
Mülga: 9/2/2017-6772/9 md.)


 


Geçici Madde 5 – (Ek:
12/11/2008-5810/8 md.)[22]


Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest bölgelerde faaliyet ruhsatı
almış olan kullanıcılara kiralanan arazi, arsa ve binalardan Hazinenin
mülkiyetinde bulunanların ruhsat ve kira süresi, Ekonomi Bakanlığınca 49 yıla
kadar uzatılabilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.


 


Geçici Madde 6 – (Ek: 12/11/2008-5810/8
md.)


Serbest
bölgeler, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihe kadar, gümrük
rejimleri açısından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında, menşe hükümlerinin
uygulanması bakımından ise Türkiye Gümrük Bölgesi sayılır.


 


Geçici Madde 7- (Ek:26/1/2023-7435/4
md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce bölge içi doğal gaz şebekesi yatırımı işleticilerce yapılmış olan
serbest bölgelerde, işleticilerin bölge içi doğal gaz dağıtım ve satış
faaliyetleri, 9 uncu maddenin üçüncü fıkrasına uygun olarak devam eder. Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bölge içi doğal gaz şebekesi yatırımı
doğal gaz dağıtım şirketlerince yapılmış olan serbest bölgelerde, işleticilerin
bölge içi doğal gaz dağıtım ve satış yetkisi doğal gaz dağıtım şirketlerine
devredilmiş sayılır.


 


Yürürlük:


Madde
14 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme:


Madde
15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3218 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3218
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4684



7,12,13



1/1/2002






4771



Geçici
Madde 1



9/8/2002






5084



6,
Geçici Madde 3



6/2/2004






5217



7



1/1/2005






5623



Madde 7,
Geçici Madde 4



1/5/2007






5810



1, 4, 5,
6, 8, 12, Geçici Madde 5,

Geçici
Madde 6



25/11/2008






Geçici
Madde 3



1/1/2009






5946



Madde 7



22/4/2010






6735



12



13/8/2016






6772



5, 6, 7,
8, Ek Madde 1, Ek Madde 2, Geçici Madde 3, Geçici Madde 4, Geçici Madde 5



24/2/2017






KHK/703



2, 4, 5, 6, 7, 9, Ek Madde 1, Ek Madde 2, Ek Madde 3,
Geçici Madde 3



24/6/2018 tarihinde
birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7341



Ek Madde 4



6/11/2021






7408



Ek Madde 5



4/6/2022






7435



9, Geçici Madde 7



1/2/2023






Anayasa Mahkemesi’nin
11/10/2023 tarihli ve E.: 2022/96, K.: 2023/174 sayılı Kararı



Ek Madde 5



24/11/2023






7524



Geçici Madde 3



1/1/2025 tarihinden
itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde

(2/8/2024)









 











[1] Bu Kanunun 20/7/1985 tarihli ve 18817 sayılı Resmi
Gazete’de düzeltmesi yayımlanmıştır.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan
“Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde ve ikinci fıkrasında yer
alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] Bu madde başlığı; 12/11/2008 tarihli ve 5810 sayılı
Kanunun 2 nci maddesiyle “Faaliyet konuları:” iken metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde ve “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.







[5] 9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Dış Ticaret Müsteşarlığından” ibaresi “Ekonomi
Bakanlığından” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 2 nci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Türkiye Gümrük Bölgesinin
parçaları olmakla beraber;” ibaresinden sonra gelmek üzere “yer ve sınırları
Bakanlar Kurulunca belirlenmiş,” ibaresi eklenmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[9] Bu madde başlığı “Serbest
Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu” iken 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunun
9 uncu maddesiyle 1/1/2002 tarihinden geçerli olmak üzere metne işlendiği
şekilde değiştirilmiştir.







[10] 9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Dış Ticaret Müsteşarlığı” ibaresi “Ekonomi
Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[12] 9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Dış Ticaret Müsteşarlığınca” ibaresi “Ekonomi
Bakanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[13] 9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Yeni Türk Lirasını” ibaresi “Türk Lirasını”
şeklinde değiştirilmiştir.







[14] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[15] 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Kanunun 27 nci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “4817 sayılı Yabancıların
Çalışma İzinleri Hakkında Kanun,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[16] Bu maddedeki “fona” ibaresi, 20/6/2001 tarih ve 4684
sayılı Kanunla “hesaba” olarak değiştirilmiş olup, bu değişiklik hükmü 1/1/2002
tarihinde yürürlüğe girecektir.







[17] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Ekonomi Bakanlığının
teklifi ve Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[18] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde ve
birinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.







[19]
9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle, bu bendinin ilk
cümlesine “elde ettikleri kazançları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile
serbest bölgelerde, bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma,
ambalajlama, etiketleme, test etme, depolama hizmeti alanlarında faaliyette
bulunan ve hizmetin tamamını Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri,
kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara veren hizmet işletmelerinin, söz
konusu hizmetlere konu malların serbest bölgelerden Türkiye’ye herhangi bir
şekilde girişi olmaksızın yabancı bir ülkeye gönderilmesi şartıyla bu
hizmetlerden elde ettikleri kazançları” ibaresi eklenmiştir.







[20]
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile bu bendin ilk
cümlesinde yer alan “imal ettikleri ürünlerin” ibaresi “imal ettikleri
ürünlerin yurt dışına” şeklinde değiştirilmiştir.







[21]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 192 nci maddesiyle
bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[22]
9/2/2017 tarihli ve 6772 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu maddede yer alan
“Dış Ticaret Müsteşarlığınca” ibaresi “Ekonomi Bakanlığınca” şeklinde
değiştirilmiştir.