Şehir ve Kasabalardaki Mahalle Muhtar ve İhtiyar Kurulları Tüzüğü

ŞEHİR VE KASABALARDAKİ MAHALLE MUHTAR VE


İHTİYAR KURULLARI TÜZÜĞÜ[1]


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 4/4/1945          No     : 3/2412


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 10/4/1944        No     : 4541


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 26/4/1945        No     : 5991


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 26      Sayfa  :
266


 


BÖLÜM: 1


Genel hükümler


 


Madde
1 –
Şehir ve kasabalarda mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının ne yolda
seçilecekleri ve görevlerini nasıl yapacakları aşağıdaki maddelerde
gösterilmiştir.


 


Madde
2 – Şehir
ve kasabalarda kurulu bulunan ve Belediye Kanununun (8)inci maddesine göre belediye meclisinin ve o yer idare
kurulunun kararı ve valinin onaması ile yeniden kurulacak olan mahallelerde bir
muhtar ve muhtarın başkanlığında bir ihtiyar kurulu bulunur.


 


Madde
3 – Yapılacak
işler bakımından bir kaç mahallenin bir muhtar ve ihtiyar kuruluna bağlanması
veya bir mahallede birden fazla muhtar ve ihtiyar kurulu bulunması o kısımda
oturan belediye seçmenlerinin çokluğu tarafından imzalı bir mazbata ile veya
yerin en büyük mülkiye memurluğunca görülecek idari lüzum üzerine belediye
meclisinin kararına ve o yerin en büyük mülkiye memurunun onamasına bağlıdır.


Bu
suretle mahallelerin birleştirilmesinde, muhtarlığa bağlanacak ev sayısının
(1000) den fazla olmaması ve bir mahallede birden fazla muhtar bulundurulması
halinde de bir muhtara verilecek ev sayısının (300) den az olmaması gözönünde
tutulur.


Apartımanlarda bir ailenin oturduğu her daire bu işde bir
ev sayılır. Bir mahallede birden fazla muhtar ve ihtiyar kurulu bulunursa
bunlara birer sıra numarası verilir.


 


Madde
4 – Mahalle
muhtar ve ihtiyar kurulu, bir muhtar ile dört üyeden kurulur, kurulun dört
yedek üyesi vardır.


 


BÖLÜM:
2


Muhtar ve ihtiyar kurullarının
seçimi


 


Madde 5 – Mahalle
muhtar ve ihtiyar kurulu ile bunların yedek üyeleri mahalle halkı tarafından
seçilir. Bu seçim her dört yıllık bir dönem sonunda yenilenir.


 


Madde
6 – Bir
seçim dönemi içinde her hangi bir sebeple olursa olsun seçimin yenilenmesi
halinde yeni muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinin görevi o dönem sonunda biter.


 


Madde 7 – Seçimin
belediye meclisinin belli seçim yılı içindeki Aralık ayında bitirilmesi
şarttır.


 


Madde
8 – Seçime
katılmak ve oy vermek için:


1
– Türk olmak,


2
– Seçim başlamadan önce en aşağı altı aydan beri o mahallede oturmakda bulunmuş
olmak,


3
– (18) yaşını bitirmiş olmak,


4
– Hırsızlık, kaçakcılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve sahte kağıtları bilerek
kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz
kızartıcı suçlardan biri ile veya ağır hapis cezasiyle hükümlü veyahut kamu
hizmetlerinden yasaklı olmamak, lazımdır.


 


Madde
9 – Subaylar,
erat, askeri memurlar ve polisler mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimlerinde
oya katılamazlar.


 


Madde
10 –
Mahalle muhtarlığına ve ihtiyar kurulu üyeliğine seçilmek için:


1
– Türk olmak,


2
– Seçim başlamadan önce en aşağı bir yıldan beri o mahallede oturmakta bulunmuş
olmak,


3
– (25) yaşını bitirmiş olmak,


4 – Hırsızlık, kaçakçılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve
sahte kağıtları bilerek kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz kızartıcı
suçlardan biriyle veya ağır hapis cezasiyle hükümlü veya kamu hizmetlerinden
yasaklı olmamak,


5
– Türkçe okur yazar olmak,


şarttır.


 


Madde
11 – Milletvekilleri, İl Umumi Meclisi üyeleri, subaylar,
erat, askeri memurlar, yargıçlar, genel, özel ve katma bütçelerle idare edilen
daire ve kurumlardan aylık alan memurlar, mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu
üyeliğine seçilemezler.


 


Madde
12 – Muhtar ve üye olmak için gereken ve (10) uncu maddede
yazılı olan şartlardan her hangi birine bozukluk gelir veya (11) inci maddedeki
durumlardan her hangi biri gerçekleşirse muhtarlık ve üyelik sıfatı kalkar.


Muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinin talim ve manevra
maksadiyle 45 günden fazla silah altına alınmaları halinde de yukarıki hüküm
uygulanır. Ancak bu sıfatın kalktığına ve üyelerden birinin çekilmesinin
kabulüne veya vazifeye devamsızlık sonucu bir üyenin çekilmiş sayılmasına,
seçimi onamağa yetkili bulunan makamlarca karar verilir.


 


Madde
13 – Ana, baba, büyük ana, büyük baba, evlat, kardeş,
kaynana, kayınbaba, büyük kaynana, büyük kayınbaba, damat, gelin, enişte,
kayınbirader, baldız ve görümceler mahalle muhtar ve ihtiyar kurulunda
birleşemezler.


Birleşmeye
engel derecedeki hısımlık muhtarla ihtiyar kurulu üyelerinden birisi arasında
olursa üye olanın yerine en çok oy almış bulunan yedek üye getirilir.


İhtiyar
kurulunda birleşmesi yasak olanlar seçilmiş ise en çok oy kazanmış olan, bu da
eşit ise evli olan ve evlilerden yaşı büyük olan ve bu da eşit ise çocuğu çok
olan üyelik sıfatını alır. Çocuk sayısının da eşitliği halinde kimin alınacağı
ad çekme ile belirtilir.


Seçimden
sonra dünür olanlar da yukarki hükümlere bağlıdır.


 


Madde
14 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimi en büyük
mülkiye memurunun veya memur edeceği kimsenin gözetimi altında yapılır.


 


Madde
15 – Seçime, belediye seçimi için Belediye Kanununun (34)
üncü maddesine göre yapılmış olan son defterler esas tutulur. Bunun için yerin
en büyük mülkiye memurunun emriyle belediyelerce bu defterlerin ikişer
örnekleri çıkartılarak seçim komisyonuna verilir.


 


Madde
16 – Yerin en büyük mülkiye memuru, muhtar ve ihtiyar
kurulu seçiminin yapılması için, son belediye seçimine esas olan defterlerden
(10) ve (11) inci maddelerde yazılı niteliklerde oldukları yapacağı soruşturma
ile anlaşılan her mahalle halkından üçer kişilik birer (seçim komisyonu) kurar
ve işi komisyona ayrılan kimselere yazı ile bildirir.


 


Madde
17 –
Seçimin nerede, ne gün ve saat kaçtan kaça kadar yapılacağı, oylar bir günde
sandığa atılamayacaksa kaç gün mühlet verileceği ve son günde hangi saate kadar
oyların kabul olunacağı seçime başlanmadan en az üç gün önce yerin en büyük
mülkiye memuru tarafından seçmenlere duyurulacak şekilde uygun araçlarla ilan
olunur.


 


Madde
18 –
Seçim için belirtilen gün, saat ve yerde sandığa oy pusulaları atılmağa
başlanmadan önce seçim komisyonu, orada hazır bulunanlara sandığın boş olduğunu
gösterdikten sonra dört tarafını sicimle bağlayıp düğüm yerlerini mühürler.
Sandığın başka başka anahtarlarla açılır iki kilidi, üzerinde ince bir mektup
sığacak kadar yarığı bulunur. Seçim bir günde bitmezse oy atılması için
belirtilen son dakikada oy atılacak yarık komisyon tarafından seçmenlerden en
az üç kişinin önünde bir kağıtla kapatılarak dört tarafından mühür mumu ile
mühürlenir ve iş bir zabıtla belirtilir. Sabahları belli saatte gene öylece
açılır ve iş gene bir zabıtla belirtilir.
Sandık en büyük mülkiye memurunun uygun göreceği yerde saklanır.


 


Madde 19 – Her
seçmen kendi oy pusulasını getirip seçim komisyonu önünde sandığa atmakla
ödevlidir. Hiç bir sebep ve suretle başkasının adına sandığa seçim pusulası
atılamaz. Seçim pusulasında seçmenin adı, soyadı, adresi, imzası veya mühürü
bulunur. Her seçmenin elinde nüfus kağıdı olduğu halde seçim sandığının başına
gelerek seçim defterindeki adı karşısını imzalaması ve Türkçe okuyup yazmak
bilmiyorsa mühür veya parmak basması gerektir.


 


Madde
20 – Muhtar ve ihtiyar kurulu üyelikleri seçimi bir arada
yapılır. Her seçmen oy pusulasında muhtarlık için bir kişinin ve ihtiyar kurulu
üyeliği içinde (8) kişinin adını yazar. Yazmak bilmiyenler güvendikleri kimseye
sandık başında yazdırırlar.


 


Madde
21 – Oy verilmesi için belirtilen sürenin sonunda seçim
defterine konulan imza, mühür veya işaretlerin sayısı, mahallede seçim hakkına
sahip olanların sayısı ile karşılaştırılarak yarısından eksik olduğu
anlaşılırsa iş seçim komisyonu tarafından bir zabıtla belirtilir. Bu halde
seçim süresi yerin en büyük mülkiye memuru tarafından üç gün uzatılır ve uzatma
işi bu makamca seçmenlere duyurulacak şekilde uygun araçlarla ilan olunur. Bu
sürenin sonunda oya katılanların sayısına bakılmayarak sandık açılır.


Madde 22 –
Seçim bittikten sonra sandık, seçmenlerden hazır bulunanlardan en az üç kişinin
önünde seçim komisyonu tarafından açılır. Oyların sınıflanması aynı günde
bitirilemezse oy pusulaları sandığa konur ve sandık (18) inci madde hükümlerine
göre kapatılarak saklanır.


 


Madde 23 –
Sandık açıldıktan sonra oy pusulaları sayılarak seçim defterine konulan imza,
mühür ve işaretlerin toplamiyle karşılaştırılır. Oy pusulaları imza, mühür ve
işaret toplamından az veya çok çıkarsa, seçim bozuk sayılarak iş bir zabıtla
belirtilir ve seçim yenilenir.


 


Madde
24 – Oy pusulalarının toplam bakımından seçim defterindeki
imza, mühür ve işaretlere uygun olduğu anlaşıldıktan sonra aşağıdaki şekilde
sayılmasına başlanır:


A)
Yazısı okunmıyan pusulalarla seçilenin kim olduğu belli olmıyan pusulalar bir
tarafa ayrılır.


B)
Muhtarlık ve üyelik niteliklerini taşımıyan adlar hesaba katılmaz.


C)
Muhtarlık için bir kişiden fazla ad yazılmış ise birinciden ve üyelik için (8)
kişiden fazla ad yazılmış ise (8) inciden sonrakiler hesaba katılmaz.


D)
Seçim pusulalarının sayılması ve sınıflanması bu suretle tamamlandıktan sonra
en çok oy kazanandan başlayarak sırasiyle her adayın kaç oy almış olduğu muhtar
için ayrı, ihtiyar kurulu üyeleri için de ayrı olmak üzere belirtilir.


E)
Eşit oy kazananlardan evli olan, evlilerden yaşı büyük olan, bu da eşit ise
çocuğu çok olan üstün tutulur. Çocuk sayısında eşitlik varsa ad çekme yapılarak
adı önce çıkan sırada öne geçer.


F)
Muhtarlık oylarının sınıflanmasında en çok oy aldığı anlaşılan, muhtarlığa; ve
ihtiyar kurulu üyeliği oylarının sınıflanmasında da en çok oy kazanandan
başlayarak dört kişi asıl üyeliğe ve dört kişi de yedek üyeliğe ayrılır.


 


Madde
25 – Oyların sınıflanması yapıldıktan sonra seçim komisyonu
tarafından bir mazbata yapılarak yerin en büyük mülkiye memurluğuna verilir.


Bu
mazbatada:


A)
Seçimin başlama ve bitme tarihi,


B)
Sandığın ne zaman ve kimlerin önünde açıldığı,


C) Oy pusulalarının kaç tane çıktığı ve seçim
defterindeki adların kaç tanesinin karşısına imza veya işaret konulmuş ve kaç
adın karşısı boş kalmış olduğu,


Ç)
Oy pusulalarından kaç tanesi ne sebeple geçer sayılmadığı,


D)
Geçer sayılan oy pusulalarının sınıflanması sonucunda hangi adların en çoktan
en aza doğru kaç oy kazandığı (muhtarlık için ayrı, ihtiyar kurulu üyeliği için
ayrı),


E)
Muhtarlığa, asıl ve yedek üyeliklere kimlerin ayrıldığı,


F)
Seçimin kanuna aykırı yapıldığı mahalle halkından biri tarafından haber verilir
veya ileri sürülürse bunun neden ibaret olduğu,


gösterilir.


 


Madde
26 –
Mahalle muhtarlığı ile ihtiyar kurulu asil ve yedek üyelerinin seçimi il
merkezine bağlı yerlerde valinin ve ilçe içindeki yerlerde kaymakamın onamasiyle
kesinleşir.


Seçim
mazbatası kesinleştikten sonra dosyasında saklanarak tasdikli bir örneği iş
gördüğü yerde asılmak üzere muhtara gönderilir.


 


Madde
27 –
Muhtar ve ihtiyar kurulu seçimlerinde bu tüzük hükümlerine aykırılık olduğu bir
ay içinde seçimi onamağa yetkili makamlar yanında ileri sürülebilir. Gerek bu
ve gerek (25) inci maddenin (F) fıkrasına göre böyle bir ileri sürme seçim
mazbatasında yazılmış bulunduğu halde bu makamlar tarafından soruşturma
yapılarak kağıtları mahallenin bağlı bulunduğu ilçe veya il idare kuruluna
verilir.


İdare
kurulları bu kağıtları inceliyerek en çok bir ay içinde kararını verir. İdare
kurullarının verecekleri bu kararlara karşı her hangi bir makamaitiraz
edilemez. Karar seçimin bozulması yolunda ise en çok bir ay içinde yeniden
seçim yapılır. Bunun için yeni bir seçim komisyonu kurulur. Seçimin bozulması
seçim komisyonunun yaptığı hatalara dayanıyorsa komisyon hakkında (31) inci
maddenin (Ç) fıkrası hükmü uygulanır.


 


Madde
28 – Seçimi onanmıyan muhtarın yerine bir ay içinde bir
başkası seçilir ve seçimi onanmıyan üyelerin yerine kendilerinden sonra oy
kazanmış olan yedek üyelerden biri getirilir. Yedek üyelerden de bir veya bir
kaçının seçimi onanmamak suretiyle asıl üyeliğe getirilecek yedek üye kalmazsa
bir ay içinde boş üyelik sayısınca asıl ve tam sayıda da yedek üye seçimi
yapılır.


 


Madde
29 –
Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulları görevlerini yapmakta savsadıkları halde
vali veya kaymakamlar kendilerine yazılı uyartıda bulunurlar. Bu uyartıya
aldırmayarak direnenlerin işten eli çektirilerek yerlerine- varsa - gerikalan
üyelerden vekil tayin olunur.


İşten el çektirilenler hakkındaki kağıtlar en kısa bir
zamanda idare kurulunca incelenerek verilecek karara göre ya görevlerine
yeniden başlattırılır veya görevlerine son verilir.


 


Madde
30 – Muhtarlık ölüm, çekilme, vazifeden çıkarılma, seçimin
onanmaması, 45 günden fazla askere alınma gibi sebeplerle veya her hangi başka
bir şekilde boş kalırsa, yenisi seçilinceye kadar vali veya kaymakam mahalle
ihtiyar kurulu üyelerinden birini muhtarlık görevlerini yapmağa yetkili kılar.
Mahalle ihtiyar kurulu üyeliğinde boş yer olursa bu yer yedek üye ile
doldurulur. Yedek üye kalmamış bulunursa boşluk sayısınca yeniden seçim
yapılır. Yeni seçimler bir ay içinde yapılır.


 


BÖLÜM: 3


Seçim cezaları


 


Madde
31 –
Muhtar ve ihtiyar kurulları seçimlerinde yapılan yolsuzluklar hakkında 4541
sayılı kanunun 15 inci maddesi delaletiyle 1580 sayılı Belediye Kanununda
yazılı) aşağıdaki hükümler uygulanır:


A) Sahte bir ad ve sıfat takınarak ve seçim hakkından
yasaklı olduğunu saklıyarak kendisini seçim defterine yazdıranlar bir haftadan
aşağı olmamak üzere hafif hapisle cezalandırılırlar.


B)
Kendi seçilmek veya başka bir kimseyi seçtirmek kastiyle tehdit edenler, bir
haftadan aşağı olmamak üzere hafif hapisle beraber beş liradan iki yüz liraya
kadar hafif para cezasiyle cezalandırılırlar.


C) Seçim sandığını yetkisi
dışında açan, seçim işiyle ilgili resmi kağıt ve defterleri ve seçim komisyonunun
belirttiği süre içinde açıkta duran ilanları ve seçim cetvellerini ve oy puslalarını
çalan veya parçalayanlar ve seçim işlerini önleyenler hakkında bir aydan aşağı
olmamak üzere hafif hapis ile beraber ayrıca yirmi beş liradan iki yüz liraya
kadar hafif para cezası hükmolunur.


Ç)
Seçim komisyonu üyelerinden bir veya bir kaçı veya hepsi her ne suretle olursa
olsun seçimi ve tarafsızlığı bozacak bir iş yaparlarsa altı aydan aşağı olmamak
üzere hafif hapis veya elli liradan iki yüz liraya kadar hafif para cezasiyle
veya bu cezaların her ikisiyle birlikte cezalandırılırlar.


D)
Seçim işlerinde memurluk yetkisini kötüye kullanan Hükümet memurları Türk Ceza
Kanununa göre cezalandırılırlar.


E) Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimleriyle ilgili
kamu hakları davalarında zaman aşımı süresi, hükümden önce altı ay, hükümden
sonra bir yıldır.


 


BÖLÜM: 4


Mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının görevleri


 


Madde
32 –
Mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının göreceği işler şunlardır:


1
– (Nüfus Kanunu) na göre:


A)
Kendilerini nüfus kütüğüne yazdırmamış olanlara ilmühaber vermek.


B)
Nüfus kağıdını kaybedenlere, kendi imzalariyle verecekleri bildirime dayanarak
ilmühaber vermek.


C) Doğum olaylarını nüfus idarelerine bildirmekle ödevli
olan baba, veli veya vasilerin dolduracakları olay ilmühaberlerini onamak. (Bu
ilmühaberlerde doğan çocuğun adı, soyadı, doğduğu
yer, tarih ve günü, baba ve anasının adlariyle soyadları, mahalle, sokak ve ev
numarası, şahitlerin adları, soyadları, yaptıklarıiş ve oturdukları yer
gösterilir.)


Ç)
Ölüm olayları için bulunduğu nüfus dairesine (ölüm gününden başlıyarak en çok
on gün içinde) ilmühaber vermek. (Bu ilmühaberde ölenin ve baba ve anasının adlariyle
soyadları, ölenin evli olup olmadığı, evli ise kimin koca veya karısı olduğu, yaşı,
işi, doğduğu yeri, ölümünün sebebi, günü ve mümkün ise saati yazılır.)


D)
Yerleşmek maksadiyle veya altı aydan fazla devam edecek misafirlik suretiyle
yapılacak yer değiştirmelerinin kütüklere yazılması için ilgililere ilmühaber
vermek.


E) Sanat ,sıfat, mezhep ve şekiller gibi hallerin nüfus
kütüklerine yazılması için isteyenlere ilmühaber vermek.


2
– (1111) sayılı Askerlik Kanunu hükümlerine göre:


 


A)
Her yıl askerlik çağına giren erkeklerin nüfus kütüğündeki künyelerini gösteren
cetveller üzerine gereken veya ilk ve son yoklama memurları veya askerlik şubeleri tarafından istenilen her türlü bilgileri
vermek.


B)
Sorulacak işler hakkında bilgi vermek üzere askerlik meclislerinde hazır bulunmak.


C) Askerlik şubelerince hazırlanan çağrı puslalarını imza
karşılığında alarak puslalarda yazılı olanlar, mahallelerinde iseler,
kendilerine, değil iseler ana, baba, kardeş veya başka hısımlarına bildirmek ve
puslalarda gösterilen günde çağrılanları çağrı puslalariyle birlikte alarak
askerlik meclisine gitmek ve çağrı üzerine gelmemiş olanlardan mahallelerinde
bulunmıyanların nerede, ne gibi işlerde bulunduklarını, mahallelerinde
bulundukları halde askerlik meclisine gelemiyecek derecede hasta veya çürük olanların
hastalıklarını veya çürüklüklerini ve hapiste olanlar varsa ne için ve nerede
mahpus olduklarını ve kaç gün hapis kalacaklarını, orta veya yüksek okullarda
okuyanlar varsa, hangi okulda ne vakitten beri okumakta olduklarını askerlik
meclisine bildirmek.


Ç)
Yoklama gününde yoklama cetvelindeki adlar okunurken adları okunanların gelip
gelmediklerini ve gelenleri cetvelde yazılı ad sahipleri olup olmadıklarını
sorulacak soru üzerine bildirmek.


D)
Askere yollama tarihinden başlıyarak sonu belirsiz kalanlar hakkında
şahadetname vermek.


Eratın
sonunun belirsiz sayılması için:


1
– Askerlik şubesi kayıtlarında askere gönderildiği yazılı olduğu halde yollama
tarihinden başlıyarak beş yıl resmi bir haber veya kıtasınca tasdikli bir
mektubu gelmemiş bulunmak,


2
– Kıtaya girdiği hakkında şube veya kıtalarında kaydı bulunduğu halde o tarihten
başlıyarak beş yıl aynı suretle bir haber alınmamış bulunmak,


şarttır.


E) En büyük mülkiye memuru tarafından gönderilen ve
askere çağrılanların adlarını taşıyan cetvelleri imza karşılığında alarak
cetvellerde adları yazılı askerleri çağırıp istenilen güne kadar
hazırlanmalarını ve belli günde askerlik şube merkezinde bulunmalarını
kendilerine, eğer mahallerinde değil iseler ana, baba, kardeş veya
hısımlarından kim varsa onlara bildirmek ve mahallerinde bulunmıyanların nerede
bulunduklarını ve ne iş yaptıklarını ana, baba, kardeş ve başka hısımlarından
veya bildiklerinden sorup soruşturarak ve bulundukları yerleri bilinmiyenlerin
ne vakitten beri mahalleden çıkmış olduklarını anlıyarak cetveldeki adları
karşısına yazmak ve cetvelin altını onamak ve bu cetveli ve istenilenleri
çağrılan günde beraber alarak en büyük polis amirine ve jandarma komutanına
teslim etmek.


F)
Toplanma gününde hazır bulunarak gelmiyenlerin, gelmemeleri hastalık veya mevkufluk
veya mahpusluk gibi bir sebepten ileri gelip gelmediği hakkında ilgili memurlar
tarafından istenilecek bilgiyi vermek ve anılan sebeplerle gelemediklerinden
dolayı bir ay süre ile yollanmaları geciktirilmiş olan kimseler için yeniden
şahadetname veya rapor alarak şubelerine göndermek.


G)
Askerlik çağında olanlardan on beş günden fazla bir süre ile şubenin bulunduğu
yerden dışarıya çıkmak isteyenlerin, çıkmadan önce gidecekleri yerler hakkında
verecekleri haberleri kaydetmek ve şubelerine bildirmek ve mahallerinde on beş
günden fazla oturan yabancıları yoklama sırasında, kaçak, kalıntı, yoklama
kaçağı, izinsiz ve saklıları her zaman şubelere bildirmek.


3
– (1525) sayılı (Şose ve Köprüler Kanunu) na göre:


A)
Yol vergisiyle ödevli olanlar için her yılın Şubat ayı başından Nisan ayı
sonuna kadar özel muhasebelerinden verilecek cetvelleri doldurup geri vermek.


B)
Daimi veya geçici tahsildar tayini mümkün olmıyan yerlerde yol paralarını alıp
ilgili özel muhasebe dairesine vermek.


C)
İl genel meclislerince her yıl tayin edilen yapı süresinin bitmesinden bir ay
sonra kendi mahallelerinde oturan ve ödevlerini çalışmak suretiyle yapacak
olanların belgelerini denetliyerek bu ödevlerini yapmaktan kaçınmış olanlar varsa,
bunların cetvellerini ilgili özel muhasebeye vermek.


4
– (1O86) sayılı (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu) na göre:


A)
Sulh hakimleri önünde görülecek davalarla ilgili vekalatnamelerdeki imzaları
onamak.


B)
Adli kağıtların tebliği için gösterilen konutlarda tebliğ yapılabilecek kimse
bulunmadığı zaman posta müvezzileri tarafından bırakılacak kağıtları almak.


C) İmza koyamıyan veya yazı bilmiyen kimsenin kullanacağı
mührü veya el ile yapacağı işareti onamak.


Ç)
Adli müzaheret isteğinde bulunanların mahkemeye verecekleri şahadetnameleri yazmak
(Bu şahadetnamelerde isteklinin sanat ve sıfatı, varlığının ve Devlete vermekte
olduğu verginin miktarı ve ailesinin durumu ve dava giderini vermeğe erki
olmadığı yazılır.)


5
– (1412) sayılı (Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu) na göre:


A)
Yargıç veya cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın kolluk tarafından evlerde veya
iş görülen yerlerle kapalı yerlerde yapılacak aramalarda hazır bulunmak.


B)
Bir davayı temyiz isteğinde bulunacak kimselerin yatırmak ödevinde bulundukları
depo parasını yatırmaktan ayrıklı tutulabilmeleri
için fakir oldukları hakkında ilmühaber vermek.


6
– (Hayvan sirkatinin meni hakkındaki kanun) hükümlerine göre:


A)
Hayvanını satmak isteyenlerle hayvan satın alanlara ilmühaber vermek.


B)
Ödettirilmesi gereken çalınmış hayvan bedelini mahalle halkına paylaştırmak.


C)
Hayvan hırsızları ve yatakları hakkında zabıt tutarak kolluğa vermek.


7
– (797) sayılı (Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu) hükümlerine göre: Mahallede
her geçen ay içindeki ölüm olaylarını ertesi ayın on beşine kadar varidat dairelerine
yazı ile bildirmek.


8
– (Tahsili Emval Kanunu) hükümlerine göre:


A)
Yapılacak hacizlerde hazır bulunmak.


B) Borçlarını ödemekte direnenlerin varlıkları olup
olmadığı hakkında ilmühaber vermek.


9
– (393) sayılı (Muzır hayvanların itlafı hakkındaki kanun) hükümlerine göre:


Hayvanların öldürülmesi için kullanılacak silah ve başka
şeyleri mücadele mevsiminde mücadele kurulundan makbuz karşılığında alarak
zararlı hayvanları öldürmekle ödevli bulunan şehir ve kasaba halkına dağıtmak
ve mevsimin sonunda silahları ve kullanılmamış maddeleri toplayarak mücadele
kuruluna teslim etmek.


10
– (1580) sayılı (Belediye Kanunu) na göre: Seçim işinin yapılmasına bakmak
üzere belediye başkanı veya belediye şube müdürleri tarafından yazı ile verilecek
haber üzerine mahalle halkı arasından belediye seçim hakkı olanlardan, okur
yazarlar üstün tutulmak üzere, gizli oyla iki kişi seçmek.


11
– (Tedrisatı İptidaiye Kararnamesi) ne göre:


A)
Her yıl ilk okullar açılmadan on beş gün önce semtin bağlı bulunduğu ilkokulun başöğretmeni ile birlikte mahalle sınırı içinde
oturan ve mecburi öğretim yaşında olan çocukların cetvellerini yaparak
mühürlemek.


B)
Bu cetvellerde adları yazılı çocuklardan okula devam etmek ödevinde olanları,
okulların açılmasından önce on beş gün içinde velilerine bildirmek.


C)
İlkokula devam etmeyen çocuklar hakkında yapılacak her türlü bildirme
vetakiplere aracılık etmek.


12
– (2613) sayılı (Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu) na göre:


Kadastro
komisyon veya postaları, keşif, ölçme ve incelemeler yapmak için konutlara
girerlerken komisyon veya posta başkanlarının istekleri üzerine hazırbulunmak.


13
– (2644) sayılı (Tapu Kanunu) hükümlerine göre:


A) Sahiplerinin verecekleri bildirimle yetinilerek
yapılacak malını ve hakkını kullanma işlemlerinin dışında
kalan gayrı menkul mallara ilişkin bağıt ve kütüğe geçirme işlerinde
gayrimenkulün sınırı ve diğer vasıfları hakkında sahipleri tarafından verilecek
bildirimleri onamak.


B)
Medeni Kanunun yürürlüğe girmesi tarihinden önce ölen kimselerin mirasçıları
tarafından yaptırılacak intikal işlerinde ilmühaber vermek.


C)
Kayıt ve senetlerine fotoğraf yapıştırmak isteyenlerin hüviyetlerini ve işin
ilişkin olduğu gayrimenkulün sahibi olduğunu gösterir ilmühaber vermek.


Ç) Tapu işlemlerinde tapu dairelerince istenilecek
hüviyeti onama ilmühaberlerini vermek.


14
– Mahallede oturanlarla yakından ilgilenerek mahalleye girdiğini haber aldığı
hüviyeti belirsiz, ve şüpheli kimseler hakkında kolluğa haber vermek.


15
– (1593) sayılı (Umumi Hıfzıssıhha Kanunu) na göre haber verilmesi mecburi olan
salgın ve bulaşıcı insan hastalıklarını haber aldığı gün hemen şehir ve
kasabada bulunan resmi sağlık kurumlarından birine ve en büyük mülkiye memuruna
yazı ile bildirmek.


16
– (1234) sayılı (hayvanların sağlık zabıtası hakkındaki kanun) hükümlerine göre
haber verilmesi mecburi olan salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıklarını haber
aldığı gün hemen şehir ve kasabada bulunan resmi veteriner kurumlarından birine
ve en büyük mülkiye memuruna yazı ile bildirmek.


17
– (2906) sayılı (Nebatları Hastalık ve Zararlı Böceklerden Koruma Kanunu)
hükümlerine göre bitkilere zarar veren böceklerin çıktığını haber aldığı gün
hemen şehir ve kasabada bulunan resmi ziraat kurumlarından birine ve en
büyükmülkiye memuruna yazı ile haber vermek.


18
– Yardıma muhtaç olanlara fakirlik ihtiyaç ilmühaberlerini vermek.


19 – Mahallede oturanlar hakkında resmi
kurumlar tarafından istenilen iyi hal kağıtlarını yazmak ve konut senedini
onamak.


20
– Bakanlar Kurulunca, halkın ihtiyaçlarını karşılamak ve kamu hizmetlerini
kolaylaştırmak üzere karar altına alınacak işlerden o mahalleye ilişkin
kısımları uygulamak,


(Bu
işlerin nasıl görülecekleri hakkında kararlarda ayrıca açıklık varsa bu yolda,
yoksa ihtiyar kurullarının çokluğu ile görülür.)


21
– (1918) sayılı (Kaçakçılığın men ve takibine dair kanun) hükümlerine göre:


A) Kanunun kaçakçılık saydığı eylemleri, bunları önlemek
ve kovalamakla ödevli bulunan en büyük mülkiye memuruna, gümrük ve tekel
memurlarına veya polis müdürü, merkez memuru, komiser, muavin ve memurlarından
birine veya jandarma komutan, subay ve eratından birine veya sınır ve kıyılarda
gümrük muhafaza kıtaları subay, erat ve memurlarından birine yazı ile haber
vermek.


B)
Kaçakçılık eylemlerini önlemek ve kovalamakla ödevli memurların bulunmadığı
yerlerde kendisi kaçakçılığı önlemek ve kovalamakla


beraber işi hemen gümrük ve tekel memurlariyle en büyük
mülkiye memuruna bildirmek.


C) Kaçak eşya bulunduğundan şüphe edilen özel evlerde ve
herkese açık bulunmadıkları zaman dükkan, mağaza, ticaret veya alış veriş
yapılan özel evler, depo, ambar, antrepo, han, otel, pansiyon, sinema, tiyatro, gazino, kahvehane, bar,
dansing ve bunlara benzer yerlerle eklentilerinde yapılacak aramalarda hazır
bulunmak.


22 – (904) sayılı (Islahı Hayvanat Kanunu) hükümlerine
göre: Mahallelerinde bulunan aygır ve buğaları muayeneleri yapılmak üzere
ilgili veteriner veya ziraat memurlarına bildirmek.


23
– (541) ve (1056) sayılı (Pamuklara arız olan haşarat ve emrazın imha ve
tedavisi ve tohumlarının islahı hakkındaki kanunlar) hükümlerine göre:


Pamuk
mahsulüne her hangi bir böcek veya geçici bir hastalık geldiğinde:


Hükümetçe
ilan edilen fenni kısıntı ve usullere uyduklarını gösteren ziraat idarelerinin
şehadetnamesini almadan pamuk çekirdeği, pamuk ve çekirdekli pamuk, koza, pamuk
bitkisi ve kısımlarını kullanan, saklayan, bir yere bırakan veya memleket
içinde hastalıksız ve pamuk bölgesi olan yerlere taşıyanları en büyük mülkiye
memuruna bildirmek.


 


Madde
33 – I - Yukarki maddede yazılı görevlerden muhtarın yalnız
olarak göreceği kısımlar şunlardır:


(1)
sayılı bendin (B.D.E) harflerinde,


(2)
sayılı bendin (G) harfinde,


(3)
sayılı bendin (B) harfinde,


(7,14,15,16,17,23)
sayılı bendlerde,


yazılı
işler.


II
– Bu görevlerden ihtiyar kurulunun çokluğu ile görülecek kısımlar şunlardır:


(1)
sayılı bendin (A) harfinde,


(2)
sayılı bendin (A.B.C.Ç.D.E.F ) harflerinde,


(3)
sayılı bendin (A.C.) harflerinde,


(4)
sayılı bendin (A.C.Ç) harflerinde,


(5)
sayılı bendin (B) harfinde,


(6,
8, 9, 10, 11, 12, 13, 18, 19, 22) sayılı bendlerde,


yazılı
işler.


III
– Bu görevlerden muhtarların iki şahit önünde görecekleri kısımlar şunlardır:


(1)
sayılı bendin (C.Ç) harflerinde,


yazılı
işler.


IV
– Bu görevlerden yalnız iki üyenin göreceği kısımlar şunlardır:


(5)
sayılı bendin (A) harfinde,


(21)
sayılı bendin (C) harfinde,


yazılı
işler.


V
– (4) sayılı bendin (B) harfinde yazılı görev muhtar veya ihtiyar kurulu
üyelerinden her hangi biri tarafından ve (21) sayılı bendin (A, B) harflerinde
yazılı görevler muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinden her biri tarafından
yapılır.


 


BÖLÜM: 5


Harçlar ve tarifeler


 


Madde
34 –
Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulları tarafından (vatandaşların kendi özlük
işlemlerine esas olacak nitelikte olmak üzere) görülecek hizmetlere karşılık
olarak ilgili iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı gerek iş
sahiplerine verilen her türlü kağıtlarda ve gerek muhtarlıkta bulunan harç defterinde
gösterilir.


 


Madde
35 – Muhtarların hangi işlerden ne miktar harç alacakları
her yılbaşında il içindeki bütün şehir ve kasabalar için il idare kurullarınca
kararlaştırılacak bir tarife ile belirtilir ve ilan olunur.


Muhtarlar
bu tarifenin valiler tarafından tasdikli bir örneğini muhtarlık odasında iş
sahiplerinin görebilecekleri yerde asılı olarak bulundurmak ödevindedirler.


 


Madde
36 – Harç tarifesinin yapılmasında tarifenin uygulanacağı
şehir veya kasabanın ekonomi durumu, halkın geçim düzeyi ve yaşama şartları ve
bu harçları ödeme yeteneği gözönünde tutulacağı gibi muhtarlık işlerinin
yürütülmesi için gerekli olan kira, ısıtma, aydınlatma ve hizmetçi ücreti gibi
giderler de gözetilir.


 


Madde
37 – Fakirlikleri, en büyük mülkiye memuru tarafından kabul
edilenlerden ve kanun ve tüzüklerin bir kamu hizmeti olarak muhtarlara ve
ihtiyar kurullarına yüklettiği görevlerden harç alınmaz.


 


Madde
38 – Muhtarlık işlerinden alınacak harçlar yalnız
muhtarlara aittir. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli olan kira, ısıtma,
aydınlatma, hizmetçi ücreti, kırtasiye gibi giderler bu harçlardan ödenir.


 


BÖLÜM: 6


Türlü hükümler


 


Madde
39 – Muhtar, kendisine çalışma yeri olarak belli bir yer
ayırmak ve bu yerde gündelik işlerini görmeğe yetecek kadar günün belli
saatlerinde bulunmak ve bunu mahalle halkına ilan etmek ve yerin en büyük
mülkiye memuruna bildirmek ve çalışma yerinin giriş kapısının uygun bir yerine
muhtarlığın başlığını taşıyan bir levha koymak ödevindedir.


 


Madde
40 – İhtiyar kurulu asli üyeleri haftada en az iki defa
belli saatlerde muhtarın çalışma yerinde toplanmak ödevindedirler. Bu saatlerin
dışında muhtarın çağrısı üzerine toplanırlar.


 


Madde 41 –
Muhtar ve ihtiyar kurulu üyeleri, görevlerini günü gününe görürler ve her hangi
makbul sebepler olmadıkça halkın işlerini hiç bir suretle bir günden fazla
alıkoyamazlar.


 


Madde
42 – Muhtarlar, örneği, Dahiliye Bakanlığınca belirtilecek
şekilde resmi mühür kullanırlar. İki veya daha fazla mahallelerin bir muhtar ve
ihtiyar kuruluna bağlanmasında, mühürün örneği bozulmamak şartiyle bağlanan
mahallelerin adları mühürde yazılır. Bir mahallenin birden fazla muhtar ve
ihtiyar kuruluna ayrılmasında da muhtarlığın mahallede aldığı numara yazılır.


Muhtarlar, her türlü kağıtlara basdıkları mühürün
kenarına, imzalarını koymakve ayrıca kağıtların uygun bir yerine adreslerini,
başlıklarını, ad ve soyadlarını yazmak ödevindedirler.


Muhtarlık
mühürü, yalnız muhtarlarda veya vekillerinde bulunur ve yalnız bunlar
tarafından kullanılır ve saklanır.


 


Madde
43 – Muhtarlık resmi mühriyle muhtar ve ihtiyar kurulu
üyelerini nimzaları ve adresleri, en büyük mülkiye memuru tarafından onanarak
il ve ilçe yazı kalemleriyle bucak müdürlüklerine ve mahkeme kalemlerine, maliye,
özel idare, nüfus, tapu ve polis dairelerine ve askerlik şubelerine en büyük
mülkiye memuru eliyle verilir.


 


Madde 44 – Muhtarların
kullanacakları her türlü defter, fiş, ilmühaber, şehadetname ve başka
kağıtlardan gerekli görülenlerin örnekleri Dahiliye Bakanlığınca yapılır ve
kendilerine bildirilir. Muhtarlar bu örneklere uygun defter, fiş, ilmühaber,
şehadetname ve başka kağıtlar kullanmak ödevindedirler.


Dahiliye
Bakanlığı bu örnekleri yaparken istatistik işleriyle ilgili olanları hakkında
İstatistik Genel Direktörlüğünün de düşüncesini alır.


 


Madde
45 – Mahalle bekçileri, mahalle muhtar ve ihtiyar
kurullarına, görevlerini yapmakta yardım etmekle ödevlidirler. Muhtarlar bunun
için gerektiğinde bekçinin bağlı bulunduğu polis merkezine veya jandarma
komutanlığına başvururlar.


 


Madde 46 – Muhtarlar,
her hangi zaruri bir sebeple geçici bir zaman için görevlerinden ayrılmak
istediklerinde yerlerine ihtiyar kurulu üyelerinden birini vekil bırakmak
suretiyle işi, yerin en büyük mülkiye memuruna bildirirler.


 


Madde
47 – Şehir ve kasabalarda mahalle muhtar ve ihtiyar
kurulları teşkiline dair (4541) numaralı kanunun (23) üncü maddesine
dayanılarak yapılmış ve Danıştay tarafından incelenmiş olan bu Tüzük Resmi
Gazete ile yayımının erte- si gününden başlayarak yürürlüğe girer.


 


Madde
48 –
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.











[1] 18/7/1963 tarih ve 287 sayılı Kanunla, bu tüzüğün dayanağı olan 4541
sayılı Kanunun seçimlerle ilgili 5, 8 ve 19 uncu maddeleri değiştirilmiş ve 7
ve 9 uncu maddeleri kaldırılmış, daha sonra 18/1/1984 tarih ve 2972 sayılı
Kanunla, 287 sayılı Kanun ve seçimlerle ilgili kanunların bu kanuna aykırı
hükümleri yürürlükten kaldırılmış ve köy ve mahalle muhtarı, köy ihtiyar
meclisive mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimleri aynı kanunla yeniden
düzenlenmiştir.