Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına ilişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği

RADYASYON
TESİSLERİNE VE RADYASYON UYGULAMALARINA


İLİŞKİN
YETKİLENDİRMELER YÖNETMELİĞİ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, radyasyon tesislerine ve radyasyon uygulamalarına ilişkin
faaliyetlerin radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyet ilkeleri çerçevesinde
yürütüldüğünün tespit ve teyit edilmesi için faaliyetlerin yetkilendirilmesine
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu
Yönetmelik, radyasyon tesislerini ve radyasyon uygulamalarını kapsar.


(2) Nükleer tesislerde ve
radyoaktif atık tesislerinde yürütülen radyasyon uygulamaları, nükleer
maddelerle yürütülen radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerinde
kullanılan nükleer maddeler bu Yönetmelik kapsamındadır.


(3) 5 keV veya daha düşük
enerjili radyasyon üreten cihazlara ilişkin hususlar bu Yönetmeliğin kapsamı
dışındadır.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu
Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü
maddesinin üçüncü fıkrası, 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası ve 6 ncı
maddesinin birinci fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) ve (d) bentlerine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu
Yönetmelikte geçen;


a) Açık kaynak: Radyasyon
uygulamalarında kullanılmak üzere üretilmiş, kapalı kaynak formunda olmayan
katı, sıvı, gaz, aerosol veya toz hâlindeki radyoaktif maddeyi,


b) Bildirim: Bu Yönetmelik
kapsamındaki faaliyetler ile bu faaliyetlere yönelik onaya, yetkilendirmeye ve
muafiyete ilişkin Kuruma yapılan her türlü yazılı beyanı,


c) Dereceli yaklaşım: Radyasyon
tesislerinde ve radyasyon uygulamalarında gerçekleştirilen faaliyetlerin
güvenlik ve emniyet açısından önemi, karmaşıklığı ve oluşabilecek risklerin
boyutu ile doğru orantılı ayrıntıda dokümante edilmesini, yürütülmesini,
yönetilmesini ve düzenleyici kontrolünü,


ç) Işınlanma: Radyasyona maruz
kalma durumunu,


d) Kapalı kaynak: Radyasyon
uygulamalarında kullanılmak üzere üretilmiş, normal çalışma koşullarında ve
olası radyasyon acil durumlarında dağılma, saçılma ve sızıntıya karşı bir
kapsül içerisine kapatılmış veya kaplama malzemesi ile kaplanmış radyoaktif
maddeyi,


e) Kurum: Nükleer Düzenleme
Kurumunu,


f) Radyasyon alanı: Planlanmış
ışınlanmalar nedeniyle halk için belirlenen yıllık doz sınırlarının üzerinde
ışınlanma olasılığı olan alanı,


g) Radyasyon güvenliği: Radyasyon
tesislerinin işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında
çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını
sağlamak üzere uygun şartların oluşturularak sürdürülmesini, kazaların
önlenmesini veya kaza sonuçlarının hafifletilmesini,


ğ) Radyasyon kaynağı: Radyasyon
üreten veya yayan cihazlar ile radyoaktif kaynakları,


h) Radyasyon tesisi: Radyasyon
kaynaklarının üretilmesi, kullanılması, bulundurulması veya bakımı ve
onarımının yapılması amacıyla özel olarak tasarlanmış tesisi,


ı) Radyasyon uygulamaları:
Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, kullanılması, bulundurulması, bakımı ve
onarımı ile radyoaktif kaynakların ihracatı, ithalatı ve taşınması
faaliyetlerini,


i) Radyasyondan korunma
sorumlusu: Radyasyon tesisinin veya radyasyon uygulamasının türüne göre Kurum
tarafından belirlenmiş nitelikleri taşıyan, yetkilendirilen kişi veya
yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından yükümlülüklerinin yerine
getirilmesini teminen görevlendirilen ve yetkilendirilen kişiye verilen yetki
kapsamında Kurum tarafından uygun bulunan gerçek kişiyi,


j) Radyasyonla çalışan: Radyasyon
tesisi ve radyasyon uygulamasındaki görevi gereği halk için belirlenen doz
sınırlarının üzerinde ışınlanma olasılığı olan gerçek kişiyi,


k) Radyoaktif kaynak:
İçeriğindeki radyoaktif maddeden faydalanılarak radyasyon uygulamalarında
kullanılmak üzere üretilen açık veya kapalı kaynakları,


l) Radyoaktif madde: Nükleer
madde, radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere,
çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya
izotopları içeren maddeleri,


m) Yetkilendirilen kişi: Bu
Yönetmelik kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından
kendisine lisans veya izin verilen gerçek veya tüzel kişiyi,


n) Yetkilendirme: Radyasyon
tesisleri ve radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi için
yapılan başvurunun yeterli ve uygun bulunması sonucunda gerçek veya tüzel kişilere
Kurum tarafından lisans veya izin verilmesi işlemini,


o) Yüksek aktiviteli kapalı
kaynak: Aktivite seviyesi EK-3’te belirtilen D değerlerine eşit veya daha
yüksek değerlerde olan kapalı kaynakları,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel İlkeler ve
Dereceli Yaklaşım


Genel ilkeler


MADDE 5- (1)
Radyasyon tesislerine ve radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetler Kuruma
bildirimde bulunulmaksızın veya Kurumdan yetki alınmaksızın yürütülemez.


(2) Radyasyon tesislerine ve
radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin bireysel veya toplumsal açıdan
sağlayacağı fayda göz önünde bulundurularak gerekçelendirilmesi esastır.


(3) Radyasyon tesislerine ve
radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetler nedeniyle maruz kalınabilecek
radyasyon dozlarının mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması ve bu
faaliyetler nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının Kurum tarafından
belirlenen doz sınırlarını aşmaması sağlanır.


(4) Bu Yönetmelik kapsamında
verilen yetki devredilemez.


(5) Yetkilendirilen kişi, Kurum
tarafından verilen yetki kapsamına uygun olarak faaliyet yürütmekle, yetki
koşullarının devamlılığını sağlamakla ve Kurum tarafından tespit edilerek
kendisine bildirilen bulguları verilen süre içerisinde gidermekle yükümlüdür.


(6) Kurum tarafından verilen
yetkinin koşullarına ve mevzuata uymak veya düzenleyici kontrol altında olmak
veya yükümlülüklerini yerine getirmek üzere görevlendirme yapmak veya hizmet
almak yetkilendirilen kişinin sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.


(7) Yetkilendirilen kişinin
sorumlulukları, düzenleyici kontrolden çıkarılma ile sona erer. Yetkilendirilen
kişinin işi bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal
edilmesi ve benzeri durumlar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu gibi
durumlarda güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından zafiyet oluştuğunun
Kurum tarafından değerlendirilmesi hâlinde, hukuki ve mali sorumluluk
yetkilendirilen kişiye ait olmak kaydıyla, güvenlik, emniyet ve nükleer güvencenin
sağlanmasına yönelik her türlü önlem Kurum tarafından aldırılabilir.


(8) Radyasyon tesislerinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında; çalışanların,
halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasında asıl sorumluluk
yetkilendirilen kişiye aittir. Radyasyondan korunmanın sağlanmasına ilişkin
hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


(9) Radyasyon tesislerine yönelik
yönetim sisteminin kurulmasına ve bu sistemin uygulanmasına ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


(10) Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında kullanılan radyoaktif maddenin nükleer güvence
kapsamında olması hâlinde, nükleer güvenceye ilişkin hususlarda ilgili
yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


(11) Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında, radyoaktif atık yönetimi özel hesabı ve işletmeden
çıkarma özel hesabına ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.


Dereceli yaklaşım


MADDE 6- (1) Bu
Yönetmelik kapsamındaki yetkilendirme esasları dereceli yaklaşımla belirlenir.


(2) Dereceli yaklaşım
çerçevesinde;


a) Radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamaları EK-1’de sınıflandırılmıştır.


b) Radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamaları için yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından
alınması gereken izinler ve onaylar EK-2’de belirtilmiştir.


(3) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen
radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamalarına veya mevcut radyasyon
kaynaklarıyla farklı amaçlara yönelik yürütülecek faaliyetlere ilişkin onay ve
yetkilendirme süreçlerinde, onay ve yetkilendirme koşulları Kurum tarafından
dereceli yaklaşım göz önünde bulundurularak belirlenir.


(4) Yetkilendirilen kişi,
radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi
sırasında radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyetin sağlanması kapsamında
yürüttüğü faaliyetlerde radyasyon tesisinin ve radyasyon uygulamasının türüne
ve niteliğine göre dereceli yaklaşım uygular.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Onaylar


Onay başvurusu


MADDE 7- (1) Onay
koşulları ve onay başvurusunda istenen bilgi ve belgeler radyasyon tesisinin
veya radyasyon uygulamasının türüne göre Kurum tarafından dereceli yaklaşımla
belirlenir.


(2) Radyasyon tesislerini
işletecek ve radyasyon uygulamalarını yürütecek tüzel kişiler onay almak için
Kurum tarafından belirlenen usulle başvuruda bulunur. Onay almak üzere başvuran
kişi onay işlemleri için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet
bedellerini öder.


Onay başvurusunun incelenmesi


MADDE 8- (1) Onay
başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunması
durumunda onay işlemleri başlatılır.


(2) Onay başvurusunda sunulan
bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda, eksiklikler
onay almak üzere başvuran kişiye bildirilir. Söz konusu eksikliklerin
tamamlanması için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren en fazla üç
ay süre verilir.


(3) Söz konusu eksikliklerin
tamamlanması için verilen süre içerisinde, onay almak üzere başvuran kişi
tarafından yazılı olarak bildirilen gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması
hâlinde en fazla altı aya kadar ilave süre verilebilir.


(4) Eksikliklerin verilen süre
sonunda tamamlanması hâlinde onay başvurusu iptal edilir ve durum onay almak
üzere başvuran kişiye bildirilir. Onay için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade
edilmez.


Saha onayı


MADDE 9- (1)
Kurumdan, EK-2’de belirtilen gama ışınlama tesisleri için tesisin kurulacağı
yer ile bu yere ilişkin bilgi ve belgelerin uygunluk ve yeterliliklerinin
değerlendirildiği saha onayı alınması gerekir. Saha onayı alınmadan mekânsal
tasarım onayı verilmez.


(2) Saha onayı alınması gereken
gama ışınlama tesisleri için uygunluk ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi ve
belgeler Kurum tarafından belirlenir.


Mekânsal tasarım onayı


MADDE 10- (1)
Kurumdan, EK-2’de belirtilen radyasyon tesislerinin ve radyasyon
uygulamalarının yürütüleceği alanların tasarımına ilişkin mimari proje ile
sunulan diğer bilgi ve belgelerin uygunluk ve yeterliliklerinin
değerlendirildiği mekânsal tasarım onayı alınması gerekir. Mekânsal tasarım
onayı alınmadan işletmeye alma izni veya lisans verilmez.


(2) Mekânsal tasarım onayı
alınması gereken radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları için uygunluk
ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi ve belgeler Kurum tarafından belirlenir.


(3) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesislerinin, birinci grup radyasyon uygulamalarının ve ikinci grup radyasyon
uygulamalarının yürütüleceği alanların eğitim kurumları, yurt, kreş, mesken
gibi mekânlara bitişik olmaması gerekir.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Yetkilendirme
Başvurusu


Yetkilendirme başvurusu


MADDE 11- (1)
Radyasyon tesislerinin veya radyasyon uygulamalarının türüne göre yetkilendirme
koşulları ve yetkilendirme başvurusunda istenen bilgi ve belgeler Kurum
tarafından dereceli yaklaşımla belirlenir.


(2) Radyasyon tesislerini
işletecek ve radyasyon uygulamalarını yürütecek gerçek ya da tüzel kişiler,
lisans veya izin almak için Kurum tarafından belirlenen usulle başvuruda
bulunur. Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi, yetkilendirme işlemleri için Kurum
tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini öder.


(3) Kurum, yetkilendirilmek üzere
başvuran kişiler tarafından sunulan bilgi ve belgelerin doğrulanması amacıyla
araştırma veya yerinde inceleme yapabilir.


Yetkilendirme başvurusunun
incelenmesi


MADDE 12- (1)
Yetkilendirme başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun
bulunması durumunda yetkilendirme işlemleri başlatılır.


(2) Yetkilendirme başvurusunda
sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda,
eksiklikler yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Söz konusu
eksikliklerin tamamlanması için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren
en fazla üç ay süre verilir.


(3) Yerinde inceleme sonucunda
çalışma koşullarının Kurum tarafından uygun bulunmaması, yerinde inceleme
yapılacak alanda yetkili kişilerin bulunmaması, başvuruda beyan edilen fiziksel
koşulların uygun olmaması veya radyasyon kaynağının faaliyete hazır hale
getirilememesi durumlarında yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye eksikliklerin
tamamlanması için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren en fazla üç
ay süre verilir. Eksikliklerin tamamlandığının tespitine yönelik tekrar yerinde
inceleme yapılabilir. Bu durumda başvuru sahibi tekrar yerinde inceleme için
belirlenen işlem ve hizmet bedelini verilen süre içerisinde ödeyerek Kuruma
başvurur. Süresi içerisinde işlem ve hizmet bedelinin ödenmemesi durumunda
başvuru iptal edilir ve ödenen işlem ve hizmet bedelleri iade edilmez.


(4) İkinci ve üçüncü fıkralarda
belirtilen eksikliklerin tamamlanması için verilen süre içerisinde,
yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından yazılı olarak bildirilen
gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması hâlinde en fazla altı aya kadar
ilave süre verilebilir.


(5) Eksikliklerin verilen süre
sonunda tamamlanmadığı durumda yetkilendirme başvurusu iptal edilir ve durum
yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Yetkilendirme için ödenen
işlem ve hizmet bedelleri iade edilmez.


(6) Eksiklikleri zamanında
tamamlamayan kişiler Kurumdan gerekli yetkiyi alıncaya kadar radyasyon kaynağı
ile faaliyet gösteremez.


Radyasyondan korunma programı


MADDE 13- (1)
Yetkilendirilen kişi; radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon
uygulamalarının yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek
nesillerin radyasyondan korunmasını sağlamak amacıyla radyasyondan korunma
programının hazırlanmasını, ilgili yetkilendirme başvurularında Kuruma
sunulmasını ve uygulanmasını sağlar.


(2) Radyasyon tesislerinin ve
radyasyon uygulamalarının türüne göre radyasyondan korunma programının içeriği
Kurum tarafından belirlenir. Radyasyondan korunma programı radyasyon
tesislerinin ve radyasyon uygulamalarının türüne göre asgari aşağıdaki
bilgileri, talimatları ve planları içerir:


a) Yetkilendirilecek kişiye
ilişkin bilgiler.


b) Radyasyon tesisine ve
radyasyon uygulamasına ilişkin bilgiler.


c) Radyasyon kaynaklarına ilişkin
bilgiler.


ç) Radyasyondan korunma
sorumlusuna, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin bilgiler.


d) Radyasyonla çalışanların
sınıflandırılmasına ve bu çalışanların görev ve sorumluluklarına ilişkin
bilgiler.


e) Radyasyon alanlarının
belirlenmesine ve bu alanlara ilişkin bilgiler.


f) Radyasyon ölçüm cihazlarına ve
dozimetrelere ilişkin bilgiler.


g) Koruyucu donanım ve ekipmana
ilişkin bilgiler.


ğ) Radyasyonla çalışanların tıbbi
gözetimine ilişkin bilgiler.


h) Yönetim sistemine ilişkin
bilgiler.


ı) Bakım ve onarıma ilişkin
talimatlar.


i) Çalışma talimatları ve
radyasyondan korunmaya ilişkin talimatlar.


j) Kişisel izleme, çalışma
alanlarının izlenmesi ve çevresel izleme talimatları.


k) Radyoaktif kaynakların
taşınmasına ilişkin talimatlar.


l) Radyasyon tesisi ve radyoaktif
kaynaklar için emniyet planı.


m) Radyoaktif atık yönetimi
planı.


n) İşletmeden çıkarma planı.


o) Radyasyon acil durum planı.


ö) Eğitim planı.


(3) Yetkilendirilen kişi
tarafından radyasyondan korunma programı;


a) İçeriğinde belirtilen hususlarda
değişiklik olması hâlinde,


b) Yetki süresi boyunca en az bir
kez gözden geçirilerek, içeriğine ve uygulanmasına ilişkin durum
değerlendirmesi yapılarak gerekli görülmesi hâlinde,


güncellenir ve çalışanlar
bilgilendirilir.


Güvenlik değerlendirmesi


MADDE 14- (1) EK-1’de
yer alan; radyasyon tesisleri, birinci grup radyasyon uygulamaları ve Kurum
tarafından belirlenen ikinci grup radyasyon uygulamaları için, yetkilendirilmek
üzere başvuran kişi veya yetkilendirilen kişi tarafından güvenlik
değerlendirmesi yapılarak hazırlanan raporun ilgili yetkilendirme
başvurularında Kuruma sunulması sağlanır.


(2) Radyasyon tesislerinin ve
radyasyon uygulamalarının türüne göre güvenlik değerlendirmesine ilişkin
raporun içeriği Kurum tarafından belirlenir. Güvenlik değerlendirmesine ilişkin
rapor, radyasyon tesislerinin ve radyasyon uygulamalarının türüne göre asgari
aşağıdaki hususları içerir:


a) Çalışma koşullarının
değerlendirilmesi.


b) Işınlanmaya yol açabilecek
durumların belirlenmesi.


c) Normal çalışma koşullarında
beklenen ışınlanmaların sıklığının ve büyüklüğünün belirlenmesi.


ç) Planlanmış ışınlanma durumları
kapsamında oluşabilecek olay veya kaza sonucunda meydana gelebilecek potansiyel
ışınlanmalar hakkında değerlendirmeler yapılması.


d) Radyasyondan korunma, güvenlik
ve emniyet önlemlerinin yeterliliğinin değerlendirilmesi.


(3) Yetkilendirilen kişi
tarafından güvenlik değerlendirmesine ilişkin rapor;


a) İçeriğinde belirtilen
hususlarda değişiklik olması hâlinde,


b) Güvenlik değerlendirmeleri
sonucunda oluşturulan olay veya kaza senaryolarında meydana gelen
güncellemeler, radyasyon acil durumlarının analizi sonucunda elde edilen
sonuçlar ve benzer radyasyon tesislerinde veya radyasyon uygulamalarında elde
edilen tecrübeler dikkate alınarak gerekli görülmesi hâlinde,


c) Yetki süresi boyunca en az bir
kez gözden geçirilerek, içeriğine ve uygulanmasına ilişkin durum
değerlendirmesi yapılarak gerekli görülmesi hâlinde,


güncellenir ve çalışanlar
bilgilendirilir.


BEŞİNCİ BÖLÜM


İzinler


İşletmeye alma izni


MADDE 15- (1) EK-2’de
işletmeye alma izni alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesislerinde lisans
öncesi test amaçlı çalışma yapılabilmesi ve tesise bu amaçla radyoaktif kaynak
getirilebilmesi için aşağıdaki hususlar çerçevesinde Kurumdan izin alınması
gerekir:


a) Yetkilendirilmek üzere
başvuran kişi tarafından işletmeye alma izni için gerekli bilgi ve belgelerle
Kuruma başvuruda bulunulur.


b) İşletmeye alma izni başvurusu
için sunulan bilgi ve belgelerin yeterli bulunması ve dereceli yaklaşıma göre
gerek görülmesi hâlinde yapılacak yerinde inceleme sonucunda hazırlanan raporun
ve Kurum tarafından yapılacak değerlendirmenin olumlu olması durumunda tesise,
işletmeye alma izni verilir.


c) İşletmeye alma izni süresi
içerisinde radyoaktif madde üretilmesi durumunda, üretilen radyoaktif maddeler
satılamaz, devredilemez, teşhis ve tedavi için veya test dışı başka amaçla
kullanılamaz. Bu radyoaktif maddeler için 31 inci maddede yer alan hükümler
uygulanır.


ç) İşletmeye alma izninin
geçerlilik süresi altı aydır. Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından
talep edilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması durumunda bu süre
en fazla altı ay daha uzatılabilir.


d) Yetkilendirilen kişi yapılan
testlerin sonuçlarını içeren ve tesisin tam kapasite çalışabileceğini gösteren
güvenlik değerlendirmesine ilişkin raporla birlikte lisans başvurusunda
bulunur.


e) İşletmeye alma izni iptal
edilen veya işletmeye alma izni sona erdiği halde lisans alamamış kişiler,
tesiste bulunan radyoaktif kaynakları Kuruma beyan etmekle yükümlü olup bu
radyoaktif kaynaklarla faaliyet gösteremez. İşletmeye alma izni süresi
bitiminden itibaren en geç üç ay içerisinde lisans başvurusu yapılmaması
hâlinde tesiste bulunan radyoaktif kaynaklar, Kurumun uygun bulması durumunda
yetkilendirilen kişi tarafından satılabilir veya devredilebilir, ihraç
edilebilir, mahrecine iade edilebilir veya radyoaktif atık tesisine teslim
edilebilir.


f) İşletmeye alma izninin
geçerlilik süresi içerisinde gerekli işlemleri tamamlamayan kişinin, lisans
alabilmesi için yeniden işletmeye alma izni alması gerekir.


(2) İşletmeye alma izni alınması
gereken radyasyon tesisleri için uygunluk ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi
ve belgeler Kurum tarafından belirlenir.


Değişiklik izni


MADDE 16- (1) EK-2’de
değişiklik izni alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesisleri ve birinci
grup radyasyon uygulamaları için yetkilendirilen kişi tarafından;


a) Yetki kapsamındaki radyasyon
kaynağında ortam doz hızını artıracak değişikliğin,


b) Radyasyon alanlarındaki
değişikliğin,


c) Mekânsal tasarım
değişikliğinin,


gerekmesi durumunda Kurumdan izin
alınması gerekir.


(2) Yetkilendirilmek üzere
başvuran kişi tarafından değişiklik izni için gerekli bilgi ve belgelerle
Kuruma başvuruda bulunulur.


(3) Birinci fıkrada belirtilen
güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişikliklerin yapılması, sunulan bilgi ve
belgelerin Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde
yapılacak yerinde inceleme veya denetim sonucunda hazırlanan rapor esas
alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin uygun bulunması durumunda
değişiklik izni verilir.


(4) EK-2’de değişiklik izni
alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesisleri ve birinci grup radyasyon
uygulamaları için mevcut radyasyon kaynağına ek olarak ortam doz hızını
artırmayan yeni bir radyoaktif kaynak eklenmesi, yetkilendirilen kişi
tarafından sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve
değerlendirilmesi akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde inceleme veya denetim
sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda değişiklik izni verilir.


İşletmeden çıkarma izni


MADDE 17- (1) EK-2’de
işletmeden çıkarma izni alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesisleri için
yetkilendirilen kişi tarafından, mevcut radyoaktif kaynakların ihraç
edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif atık tesisine teslim
edilmesine ya da satış veya devrine ilişkin işlemler ile tesisin sökümüne,
radyoaktif kirliliğin giderilmesine ve sahanın serbestleştirilmesine ilişkin
çalışma planı ile öngörülen güvenlik ve emniyet önlemlerini içeren işletmeden
çıkarma planı hazırlanarak Kuruma sunulur. Kurumun işletmeden çıkarma planını
ve sunulan bilgi ve belgeleri uygun bulması durumunda lisans sonlandırılarak yetkilendirilen
kişiye işletmeden çıkarma izni verilir.


(2) Yetkilendirilen kişi
tarafından işletmeden çıkarma iznine esas işletmeden çıkarma planında
belirtilen çalışmalar gecikmeksizin yerine getirilerek sürecin tamamlanması
akabinde işletmeden çıkarma raporu hazırlanarak Kuruma sunulur.


(3) Radyasyon tesislerinin
işletmeden çıkarma işlemlerine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan
hükümler uygulanır.


İthalat, ihracat, taşıma ve
transit geçiş izni


MADDE 18- (1)
Radyoaktif kaynakların ithalatı ve ihracatında, aşağıda belirtilen kişiler
tarafından radyoaktif kaynakların yurda girişi veya yurt dışına çıkışı için
Kurumdan izin alınması gerekir:


a) Satış amacı olmaksızın
radyoaktif kaynakları yalnız kendi çalışmalarında kullanmak üzere
yetkilendirilen veya yetkilendirilmek üzere başvurusu Kurum tarafından uygun
bulunmuş kişiler.


b) Radyoaktif kaynakların
ithalatı ve ihracatına ilişkin lisans almış kişiler.


(2) Kurum tarafından belirlenen
radyoaktif kaynakların taşınmasında ve transit geçişinde Kurumdan izin alınması
gerekir.


(3) Radyoaktif kaynakların
ithalat, ihracat, taşıma ve transit geçiş işlemlerine ilişkin hususlarda ilgili
yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


ALTINCI BÖLÜM


Lisans


Lisans


MADDE 19- (1)
Radyasyon tesislerinin ve radyasyon uygulamalarının lisanslanması EK-1’de yer
alan sınıflandırmaya göre yapılır.


(2) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesisleri, birinci grup radyasyon uygulamaları ve ikinci grup radyasyon
uygulamaları için Kurumdan yalnızca Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre
kurulmuş tüzel kişiler lisans alabilir.


(3) Radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamalarına ilişkin lisans başvurusunda;


a) Yetkilendirilecek kişiye
ilişkin bilgiler,


b) Radyasyon tesisine veya
radyasyon uygulamasına ve radyasyon kaynaklarına ilişkin bilgiler,


c) Yetkilendirilen kişi adına
temsile yetkili kişiye, radyasyondan korunma sorumlusuna ve radyasyonla
çalışanlara ilişkin bilgiler,


ç) Radyasyondan korunma programı,


d) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesisleri, birinci grup radyasyon uygulamaları ve Kurum tarafından belirlenen
ikinci grup radyasyon uygulamaları için güvenlik değerlendirmesine ilişkin
rapor,


Kuruma sunulur. Radyasyon
tesisinin veya radyasyon uygulamasının türüne göre başvuruda istenecek diğer
bilgi ve belgeler Kurum tarafından belirlenir.


(4) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesisleri ve birinci grup radyasyon uygulamaları için, gerekli onay ve
izinlerin alınmasını takiben sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından
gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde yapılacak yerinde inceleme
sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda lisans verilir.


(5) EK-1’de yer alan ikinci grup
radyasyon uygulamaları için, sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından
gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde yapılacak yerinde inceleme
sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda lisans verilir.


(6) EK-1’de yer alan üçüncü grup
radyasyon uygulamaları için, sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından
gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde
inceleme sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda lisans verilir.


(7) EK-1’de yer alan üçüncü grup
radyasyon uygulamalarından Kurum tarafından belirlenenler için, radyasyon
güvenliğine ilişkin koşulların yerine getirildiğine dair sunulan bilgi ve
belgelerin gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi üzerine uygun bulunması
durumunda kayıt altına alınarak lisans verilir.


(8) Hesaplar Yönetim Kurulu
tarafından belirlenen radyasyon tesisleri veya radyasyon uygulamaları için,
radyoaktif atık yönetimi özel hesabına veya işletmeden çıkarma özel hesabına
ilişkin yükümlülüklerin yerine getirildiği, Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından
Kuruma bildirilmeden lisans verilmez.


(9) Lisans; lisans süresinin
aşılmaması, Kurum tarafından verilen yetki kapsamına uygun olarak faaliyet
gösterilmesi ve yetki koşullarının devam etmesi şartıyla beş yıl süreyle
geçerlidir.


YEDİNCİ BÖLÜM


Muafiyetler


Muafiyetler


MADDE 20- (1)
Radyasyon tesislerinde ve radyasyon uygulamalarında kullanılacak aşağıdaki
koşulları sağlayan radyoaktif kaynaklar, Kurum tarafından bildirim koşulu
getirme ve toplam miktara sınır koyma hakkı saklı kalmak koşuluyla
yetkilendirmeye ilişkin yükümlülüklerden muaftır:


a) Aktiviteleri veya aktivite
konsantrasyonları EK-4’te yer alan muafiyet değerlerini aşmayan radyoaktif
kaynaklar.


b) Her bir radyoizotopun toplam
aktivitesinin EK-4’te yer alan ikinci sütunda belirtilen değere bölünmesi
yoluyla karışımdaki tüm radyoizotoplar için elde edilen oranların toplamı 1
veya 1’den küçük olan, farklı radyoizotopların karışımından oluşan radyoaktif kaynaklar.


(2) EK-4’te yer almayan veya
EK-4’te yer alan ancak muafiyet değerlerini aşan radyoaktif kaynakları içeren
cihazlar veya düzenekler, ithalat ve ihracatı için Kurumdan izin alınması
koşuluyla aşağıdaki hususların bir arada sağlanması durumunda, Kurum tarafından
değerlendirilerek yetkilendirmeye ilişkin diğer yükümlülüklerden muaf
tutulabilir:


a) Radyoaktif kaynağın herhangi
bir sızıntı ve radyoaktif kirlilik oluşturmasına karşı etkin bir şekilde
korunmasının sağlanmış olması.


b) Radyoaktif kaynak içeren
cihazın veya düzeneğin normal çalışma koşullarında yüzeylerinden 10 cm
uzaklıktaki herhangi bir noktada doz hızının 1 μSv/saat
değerini aşmaması.


(3) 30 kV ve altında gerilimle
çalışan radyasyon üreten cihazlar, normal çalışma koşullarında erişilebilen
yüzeylerinden 10 cm uzaklıktaki herhangi bir noktada doz hızının 1 μSv/saat değerini aşmaması koşuluyla yetkilendirmeye
ilişkin yükümlülüklerden muaftır. Yetkilendirmeye ilişkin yükümlülüklerden muaf
tutulan radyasyon üreten cihazlar için Kurum tarafından yapılacak değerlendirme
üzerine bildirim koşulu getirilebilir.


(4) 30 kV üzerinde gerilimle
çalışan radyasyon üreten cihazlar, normal çalışma koşullarında erişilebilen
yüzeylerinden 10 cm uzaklıktaki herhangi bir noktada doz hızının 1 μSv/saat değerini aşmaması koşuluyla ve güvenli
kullanılması kaydıyla, Kurum tarafından değerlendirilerek yetkilendirmeye
ilişkin yükümlülüklerden muaf tutulabilir.


(5) Kurum tarafından verilen
muafiyetler, radyasyon güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından gerekli
görüldüğü durumlarda kaldırılabilir. Muafiyeti kaldırılan radyasyon kaynakları
için yetkilendirme başvurusunda bulunulur.


(6) İkinci ve dördüncü fıkralarda
belirtilen radyasyon kaynaklarının satış veya devri durumunda Kuruma bildirimde
bulunulur.


SEKİZİNCİ BÖLÜM


Yetkilendirme
Sonrası İşlemler


Yetkilendirmeye ilişkin
bilgilerde değişiklik yapılması


MADDE 21- (1)
Yetkilendirilen kişi tarafından, aşağıda verilen değişikliklerden birinin
yapılması hâlinde, en geç on beş gün içerisinde Kurum tarafından belirlenen
bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda bulunulur ve yetkilendirmeye ilişkin
ilgili bilgiler güncellenir:


a) Yetkilendirilen kişinin ve
yerin aynı kalması şartıyla, ünvanının veya adresinin değişmesi.


b) Taşınabilir cihazlar ile
faaliyet gösteren yetkilendirilen kişinin merkez adresinin değişmesi.


(2) Radyasyondan korunma
sorumlusunun değişmesi durumunda yetkilendirilen kişi tarafından;


a) Değişiklik yapılmadan on beş
gün önce Kurum tarafından belirlenen bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda
bulunulması,


b) Değişikliğin önceden
bildirilmesinin beklenemeyeceği durumlarda belirtilen değişikliğin yapılmasını
takiben en geç yedi gün içerisinde Kuruma başvuruda bulunulması,


hâlinde Kurum tarafından
başvurunun uygun olduğunun değerlendirilmesi üzerine yetkilendirmeye ilişkin
radyasyondan korunma sorumlusu bilgileri güncellenir.


Lisansın yenilenmesi


MADDE 22- (1)
Yetkilendirilen kişi, lisans süresinin bitiminden önceki altı ay içerisinde,
Kurum tarafından lisansın yenilenmesi için belirlenen bilgi ve belgeler ile birlikte
Kuruma başvuruda bulunur. Süresi içerisinde yapılan başvuru kapsamında sunulan
bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi
akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde inceleme veya denetim sonucunda
hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin uygun
bulunması durumunda lisans yenilenir.


(2) Lisans süresinin bitiminden
önce yenilenme başvurusu yapılmayan lisanslar, lisans süresinin bitiminde
kendiliğinden sona erer. Süresi biten lisanslar için lisans yenileme işlemi
yapılmaz.


(3) Lisans süresinin bitiminden
önce yetkilendirilen kişi tarafından yenilenme başvurusunda bulunulan radyasyon
tesisi ve radyasyon uygulamalarına ilişkin lisans, Kurum tarafından lisansın
yenilenmesine ilişkin işlemler tamamlanıncaya kadar geçerliliğini korur.


Lisansı geçersiz hâle gelen
faaliyetin yeniden yetkilendirilmesi


MADDE 23- (1)
Lisansın sona ermesi, sonlandırılması veya iptali gibi bir sebeple lisansı
geçersiz hâle gelen bir faaliyete ilişkin yeniden lisans alınmak istenmesi
durumunda, yeniden lisans başvurusu yapılır. Bu faaliyete ilişkin daha önce
Kurum tarafından tesis edilmiş işlemler göz önünde bulundurularak radyasyon
tesisinin ve radyasyon uygulamasının türüne göre yapılacak yetkilendirmeye
ilişkin hususlar yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Lisans
alınıncaya kadar radyasyon kaynağıyla faaliyet gösterilemez. Kurumun
düzenleyici kontrolü ve yetkilendirilen kişinin yetkilendirmeye ilişkin
yükümlülükleri devam eder.


Yetkilendirilmiş bir faaliyet
için başka bir kişinin yetkilendirilmesi


MADDE 24- (1)
Yetkilendirilmiş bir faaliyet için başka bir kişinin yetkilendirilmesinin talep
edilmesi durumunda, bu kişi tarafından Kuruma yetkilendirilmek üzere
başvurulur.  Bu faaliyete ilişkin daha önce Kurum tarafından tesis
edilmiş işlemler göz önünde bulundurularak radyasyon tesisinin ve radyasyon
uygulamasının türüne göre yapılacak yetkilendirmeye ilişkin hususlar
yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Yetkilendirilmek üzere
başvuran kişi tarafından sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden
geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde
inceleme sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve
değerlendirmenin uygun bulunması durumunda, yetkilendirilmek üzere başvuran
kişi ilgili maddeler uyarınca yetkilendirilir.


Lisansın istek üzerine
sonlandırılması


MADDE 25- (1)
Yetkilendirilen kişi tarafından radyoaktif kaynak kullanılmayan radyasyon
uygulamaları için lisansın sonlandırılmasının talep edilmesi hâlinde, radyasyon
kaynaklarının son durumu hakkındaki bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması ve
Kurum tarafından uygun bulunması durumunda lisans sonlandırılır.


(2) Yetkilendirilen kişi
tarafından radyasyon tesislerinde veya radyoaktif kaynakla faaliyet yürütülen
radyasyon uygulamalarında lisansın sonlandırılmasının talep edilmesi hâlinde,
lisans kapsamındaki radyoaktif kaynağın; ihraç edildiğini, mahrecine iade
edildiğini, radyoaktif atık tesisine teslim edildiğini ya da satış veya
devrinin yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması ve Kurum
tarafından uygun bulunması durumunda lisans sonlandırılır.


Düzenleyici kontrolden
çıkarılma


MADDE 26- (1)
Yetkinin kendiliğinden sona ermesi, sonlandırılması veya iptali hâlinde;


a) EK-2’de yer alan radyasyon
tesisleri için işletmeden çıkarma raporu ile diğer radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamaları için yetki kapsamındaki radyoaktif kaynakların ihraç
edildiğini, mahrecine iade edildiğini, radyoaktif atık tesisine teslim
edildiğini ya da satış veya devrinin yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin
Kuruma sunulması,


b) Hesaplar Yönetim Kurulu
tarafından belirlenen;


1) Radyasyon tesisleri için
radyoaktif atık yönetimi özel hesabına ve işletmeden çıkarma özel hesabına,


2) Radyasyon uygulamaları için
radyoaktif atık yönetimi özel hesabına,


ilişkin yükümlülüklerin yerine
getirildiğine dair Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından yapılan bildirim
kapsamındaki bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması,


c) Radyoaktif kaynak kullanılmayan
radyasyon uygulamaları için radyasyon kaynaklarının son durumu hakkındaki bilgi
ve belgelerin Kuruma sunulması,


üzerine Kurumun düzenleyici
kontrolden çıkarma kararı ile yetkilendirilen kişinin yetki ve yükümlülükleri
sona erer.


DOKUZUNCU BÖLÜM


Yükümlülükler ve
Görevler


Temel yükümlülükler


MADDE 27- (1)
Radyasyon tesislerini işletmek ve radyasyon uygulamalarını yürütmek üzere
yetkilendirme başvurusu yapan veya yetkilendirilen kişinin temel yükümlülükleri
aşağıda belirtilmiştir:


a) Radyasyondan korunmanın ve
radyasyon güvenliğinin sağlanması.


b) Radyasyon tesislerinin ve
radyoaktif kaynakların emniyetinin sağlanması.


c) Radyasyon acil durumlarının
önlenmesi, radyasyon acil durumlarına hazırlık ve müdahalenin sağlanması.


ç) Radyoaktif atık yönetiminin
güvenli bir şekilde sağlanması.


d) Radyoaktif kaynakların güvenli
bir şekilde taşınmasının sağlanması.


Yetkilendirilen kişinin
yükümlülükleri


MADDE 28- (1)
Radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesinde
faaliyetin türü ve çalışma koşullarına bağlı olarak yetkilendirilen kişinin
yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:


a) Yükümlülüklerin yerine
getirilebilmesi için gerekli idari ve teknik altyapıyı kurmak ve mali
kaynakları sağlamak.


b) Radyasyon tesislerinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesine ilişkin plan, program ve
talimatları hazırlamak, güvenlik ve emniyete ilişkin müdahaleleri yapmak ve
yetkilendirmeye ilişkin diğer işlemleri yürütmek üzere Kurum tarafından
belirlenen nitelikleri taşıyan yeterli sayıda radyasyondan korunma sorumlusu
istihdam etmek, yetkili kılmak ve radyasyondan korunma sorumlusunun görevden
ayrılması durumunda 21 inci maddede belirtilen biçimde Kuruma başvuruda
bulunmak.


c) Radyasyon tesislerini işletmek
ve radyasyon uygulamalarını yürütmek üzere Kurum tarafından belirlenen
koşulları sağlayan, güvenlik ve emniyet kültürüne sahip yeterli sayıda ve
yetkin personel istihdam etmek, görev ve sorumluluklarını açık ve net olarak
belirlemek ve bu kişilerin belirlenen program ve talimatlar çerçevesinde görev
ve sorumluluklarını yürütmesini sağlamak.


ç) Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında üretilen veya kullanılan radyasyon kaynaklarını
güncel ulusal ve uluslararası mevzuat ve standartlara uygun olarak üretmek veya
temin etmek.


d) Radyasyon acil durumlarında
kullanılacaklar da dâhil olmak üzere faaliyetin türüne göre gerekli koruyucu
donanımı ve ekipmanı temin etmek, uygun şartlarda muhafaza etmek, belirli
aralıklarla testlerini ve kontrollerini yaparak veya yaptırarak hazır durumda
bulundurmak ve uygun şekilde kullanmak veya kullanılmasını sağlamak.


e) Uygun radyasyon ölçüm
cihazlarının ve aktif dozimetrelerin temin edilmesini, bakımlarının yapılarak
çalışır halde bulundurulmasını ve çalışmalarda kullanılmasını sağlamak.


f) Faaliyetlere ilişkin ölçüm,
analiz, test, muayene, kalibrasyon ve benzeri hizmetleri, alanında akredite
edilmiş olan ve varsa Kurum tarafından belirlenen ek şartları sağlayan
kuruluşlardan temin etmek.


g) Radyasyondan korunma
programının hazırlanmasını, çalışanların program doğrultusunda
bilgilendirilmesini, programın uygulanmasını ve gerektiğinde güncellenmesini
sağlamak, gerekli teknik ve idari tedbirleri almak.


ğ) Radyasyonla çalışanlar ile
radyasyon alanlarında bulunması muhtemel personele belirli aralıklarda
radyasyondan korunmaya, radyasyon güvenliğine, radyoaktif atık yönetimine,
radyoaktif maddelerin taşınmasına, radyasyon acil durumlarının yönetimine,
radyasyon tesislerinin veya radyoaktif kaynakların emniyetine, radyasyon
kaynaklarına ve çalışma talimatlarına ilişkin eğitim verilmesini sağlamak.


h) Radyoaktif kaynakların, imal
veya temin edilmesinden ihraç edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif
atık tesisine teslim edilmesine ya da satış veya devrine kadar tüm aşamalarda
güvenlik ve emniyetini sağlamak.


ı) Radyasyon alanlarının
sınıflandırılmasını, uygun uyarı işaret levhalarının görünür şekilde
yerleştirilmesini, radyasyon alanlarına erişim kontrolünü, bu alanlara uygun
çalışma ve radyasyon acil durum talimatlarının hazırlanmasını ve uygulanmasını
sağlamak.


i) Radyasyonla çalışanların
sınıflandırılmasını, radyasyonla çalışanlardan A sınıfı olarak
sınıflandırılanların kullanacakları pasif dozimetrelerin temin edilmesini,
doğru ve düzenli olarak kullanılmasını, zamanında dozimetri servisine
gönderilerek kişisel doz sonuçlarının takip edilmesini ve değerlendirilmesini,
doz sonuçları hakkında bilgilendirilmesini, bu kişilerin tıbbi gözetimlerinin
düzenli olarak yaptırılmasını, Kurum tarafından radyasyonla çalışanlar için
belirlenen doz sınırları üzerinde ışınlanması durumunda gerekli işlemlerin
yapılmasını sağlamak ve gerekli hâllerde personelin görev planını değiştirmek.


j) Radyasyon tesislerine ve
radyasyon uygulamalarına ilişkin normal çalışma koşulları ve muhtemel kazalar
için radyolojik ve radyolojik olmayan risklerin tanımlanmasına ve gerekli
tedbirlere yönelik güvenlik ve emniyet değerlendirmelerinin yapılmasını
sağlamak.


k) 33 üncü madde kapsamında
belirtilen kayıtların tutulmasını sağlamak.


l) Radyasyon alanlarında
yapılacak bakım, onarım, radyoaktif kaynak değişimi, sökümü, cihazların test,
kontrol ve kalibrasyonu ile kalite uygunluk ve kalite kontrol testleri gibi
işlemlerin yetkin radyasyonla çalışanlar veya harici çalışanlar tarafından
gerçekleştirilmesini, işlemler sırasında radyasyondan korunmaya yönelik
önlemlerin alınmasını ve bu kapsamda görev alacak kişilerin dozimetre
kullanarak çalışma yapmasını sağlamak ve Kurum tarafından harici çalışanlara
ilişkin belirlenen diğer yükümlülükleri yerine getirmek.


m) Kapalı kaynakların ve kapalı
kaynak ihtiva eden cihazların sızıntı testinin yapılmasını sağlamak.


n) Radyasyon kaynaklarının,
güvenlik açısından önemli sistem ve donanımın kabul testleri, bakım ve
onarımına ilişkin programların yürütülmesini sağlamak.


o) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesislerinin işletilmesinin, birinci grup radyasyon uygulamalarının ve ikinci
grup radyasyon uygulamalarının yürütülmesinin kalite standartlarına uygun bir
şekilde gerçekleştirilmesi için yönetim sisteminin oluşturulmasını ve
uygulanmasını sağlamak.


ö) Çalışanların, halkın, çevrenin
ve gelecek nesillerin ışınlanması riskini doğuracak her türlü faaliyete ilişkin
olarak bu riskten etkilenebilecek kişilerin bilgilendirilmesini sağlamak.


p) Radyasyonla çalışanlar dışında
radyasyon alanlarında bulunması muhtemel personelin maruz kalabileceği dozların
halk için belirlenen yıllık doz sınırlarının altında kalacak şekilde
çalışmasını sağlamak.


r) Radyoaktif kirliliğe karşı
önlemlerin alınmasını sağlamak.


s) Radyoaktif kaynakların ve
radyoaktif atıkların taşınması sırasında güvenliği ve emniyeti sağlayarak,
radyoaktif maddenin taşınmasına ilişkin mevzuatta gönderici, alıcı ve taşıyıcı
kişi için belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek.


ş) Radyasyon alanlarında ve bu
alanların bitişik alanlarında ölçüm ve çevresel izleme programlarının
yürütülmesini sağlamak.


t) Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik
yapılması hâlinde Kuruma gerekli bildirimleri ve başvuruları yapmak, Kurumdan
izin veya uygun görüş alınmadan değişikliklerin gerçekleştirilmemesini
sağlamak.


u) Radyasyondan korunma sorumlusu
tarafından bildirilen eksikliklerin, güvenlik ve emniyeti ilgilendiren
hususların tamamlanmasını ve yerine getirilmesini sağlamak.


ü) Radyasyon tesisinin
işletilmesinin ve radyasyon uygulamasının yürütülmesinin birlikte
gerçekleştirildiği veya farklı türde radyasyon uygulamalarından en az ikisinin
yürütüldüğü hâllerde birimlerarası koordinasyonu sağlamak.


Radyoaktif kaynakların
yönetimi


MADDE 29- (1)
Radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamalarında, radyoaktif kaynağın imal veya
temin edilmesinden ihraç edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif atık
tesisine teslim edilmesine ya da satış veya devrine kadar tüm aşamalarda
yürütülecek işlemler, yetkilendirilen veya yetkilendirme başvurusu uygun
bulunan kişiler tarafından gerçekleştirilir.


(2) Yetkilendirilen kişinin sahip
olduğu radyoaktif kaynakları devretmek istemesi durumunda radyoaktif kaynağın
devri ancak yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirimde bulunulması ve
devralacak kişinin yaptığı lisans başvurusunun Kurum tarafından uygun bulunması
durumunda gerçekleştirilir.


(3) Radyoaktif kaynakların
taşınması ve dağıtılması, radyoaktif maddenin taşınması için gerekli yetkileri
almış gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılır. Radyoaktif kaynaklar, Kurum
tarafından lisans almış veya lisans başvurusu uygun bulunmuş gerçek veya tüzel
kişiler dışındaki kişilere teslim edilemez.


(4) Radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamaları kapsamında radyoaktif kaynaklar ile radyoaktif kaynak
ihtiva eden mobil/taşınabilir cihazların taşınmasına ilişkin hususlarda ilgili
mevzuatta yer alan hükümler uygulanır.


(5) Radyoaktif kaynak ihtiva eden
mobil/taşınabilir cihazlar, bu cihazlar ile faaliyet gösterilen radyasyon
uygulaması için alınan lisans kapsamında yurt içinde taşınabilir. Bu cihazlar
ile faaliyet gösterilen radyasyon uygulaması için yetkilendirilen kişi;


a) Radyoaktif kaynak ihtiva eden
taşıma kaplarının veya cihazların güvenliği ve emniyeti sağlanarak
depolanabilmesi için merkez depo oluşturur ve merkez depoyu sadece bu amaca
uygun olarak kullanır.


b) Saha, şantiye ve benzeri
yerlerde yapılan çalışmalar esnasında, çalışmaların bitiminde radyoaktif kaynak
ihtiva eden taşıma kaplarının veya cihazların güvenliğinin ve emniyetinin
sağlanacağı geçici depo oluşturur ve geçici depoyu sadece bu amaca uygun olarak
kullanır.


c) Radyoaktif kaynak ihtiva eden
taşıma kapları veya cihazlar; eğitim kurumları, yurt, kreş, mesken gibi
mekânlarda depolanamaz. Cihaz, radyoaktif kaynak ve ilgili donanım hiçbir şekilde
merkez depo veya geçici depo yerleri dışında bekletilemez veya depolanamaz.


(6) EK-1’de belirtilen;
hızlandırıcı tesisleri ve radyoaktif kaynak hazırlama tesislerinde üretilen
veya hazırlanan radyoaktif kaynaklar, bu tesislerin işletilmesi için alınan lisans
kapsamında yurt içinde taşınabilir.


(7) Yüksek aktiviteli kapalı
kaynak üreticileri, her yüksek aktiviteli kapalı kaynağa ayrı seri numarası
vererek bu seri numarasını ve radyasyon uyarı işaretini kapalı kaynak ve taşıma
kabı üzerine işler, yüksek aktiviteli kapalı kaynak ve taşıma kabı tipleriyle
ilgili resimli katalogları hazırlar. Taşıma kabı yeniden kullanılacak ise
taşıma kabında taşınabilecek kapalı kaynağın cinsi ve azami aktivitesi de
belirtilir.


(8) Yetkilendirilen kişi,
radyoaktif kaynaklara ilişkin olarak;


a) Radyoaktif kaynak teslim
alınırken kaynak mahfazası ve taşıma kabı üzerindeki bilgilerle, ilgili
belgelerde yer alan bilgilerin birbiriyle uyumlu, okunaklı olduğunun ve
radyasyon uyarı işaretlerinin uygunluğunun kontrol edilmesini, radyoaktif
kaynak teslimine ilişkin tutanağın oluşturulmasını ve kayıt altına alınmasını,


b) Üreticisi tarafından
düzenlenen radyoaktif kaynağa ilişkin belgelerin muhafaza edilmesini,


c) Belirli aralıklarla radyoaktif
kaynağın ve ilgili donanımın yerlerinde bulunduklarının, çalışır durumda
olduklarının, güvenliğinin ve emniyetinin sağlandığının tespitinin yapılmasını
ve kayıtlarının tutulmasını,


ç) Radyoaktif kaynağın zarar
görme ihtimali olan her durum için radyoaktif kaynağın bütünlüğünün kontrol
edilmesini,


d) Yüksek aktiviteli kapalı
kaynakların ve kapalı kaynak ihtiva eden cihazların sızıntı kontrolünün en az
yılda bir kez yapılmasını,


sağlar.


(9) Yetkilendirilen kişi,
faaliyet gösterdiği yüksek aktiviteli kapalı kaynaklara ilişkin olarak; Kurum
tarafından belirlenen şekilde kayıtları tutar ve her yıl en geç Aralık ayı
sonuna kadar Kuruma bildirir.


(10) Yetkilendirilen kişi, yılda
en az bir defa olmak üzere düzenli olarak radyoaktif kaynaklarına ilişkin
envanteri gözden geçirir, var ise kullanım dışı kalmış kapalı kaynakları
belirler ve kullanım dışı kalmış kapalı kaynakların güvenlik ve emniyetini
kesintisiz şekilde sağlamaya devam eder. Kullanım dışı kalmış kapalı kaynaklara
ilişkin olarak yetkilendirilen kişi tarafından aşağıdaki işlemlerden uygun
olanı gerçekleştirilir:


a) Kullanım dışı kalmış kapalı
kaynakların başka bir amaçla yeniden kullanılmasının talep edilmesi durumunda
gerekli bilgi ve belgelerle Kuruma bildirimde bulunulur. Kullanım dışı kalmış
kapalı kaynaklar yalnızca Kurumun uygun görüşü ve bu Yönetmelik hükümleri
kapsamında yeniden kullanılabilir.


b) Kullanım dışı kalmış kapalı
kaynakların devredilmesinin istenmesi durumunda kapalı kaynağın devri ancak
yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirimde bulunulması ve devralacak
kişinin yaptığı lisans başvurusunun Kurum tarafından uygun bulunması durumunda
gerçekleştirilir.


c) Kullanım dışı kalmış kapalı
kaynakların yeniden kullanılmaması veya devredilmemesi durumunda radyoaktif
atık yönetimi kapsamında 31 inci maddede yer alan hükümler uygulanır.


Radyoaktif kaynakların
emniyeti


MADDE 30- (1)
Yetkilendirilen kişi radyoaktif kaynağın emniyetini sağlamak üzere; radyoaktif
kaynağa erişimi kısıtlayacak veya radyoaktif kaynağın bulunduğu alanlara
görevli personel dışındaki girişleri engelleyecek şekilde, gerekli kilit
mekanizmalarının, izleme ve iletişim sistemlerinin temin edilmesini ve
gerekirse buna yönelik personel görevlendirilmesini de içeren uygun tedbirlerin
alınmasını sağlar.


(2) Yetkilendirilen kişi;
radyoaktif kaynaklara yetkisiz erişim, çalınma veya kaybolma gibi durumlarda
radyoaktif kaynağın aranmasına ve emniyetinin sağlanmasına yönelik gerekli
çalışmaları derhâl yerine getirir ve Kuruma bildirim yapar. Duruma ve
gelişmelere ilişkin raporu en geç üç ay içerisinde Kuruma sunar.


(3) Yetkilendirilen kişi,
radyoaktif kaynakların emniyetine ilişkin gerekli hâllerde ilgili kamu kurum ve
kuruluşlarına bildirimde bulunur ve bu kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği
yapar.


(4) Radyasyon tesislerinin ve
radyoaktif maddelerin emniyetine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer
alan hükümler uygulanır.


Radyoaktif atıkların yönetimi


MADDE 31- (1)
Radyasyon tesisinin işletilmesi ve radyasyon uygulamasının yürütülmesi
nedeniyle ortaya çıkan radyoaktif atıkların güvenli bir şekilde yönetimini
sağlamaktan yetkilendirilen kişi sorumludur. Radyoaktif atıkların oluşumunun
hacim ve aktivite olarak mümkün ve makul olan en düşük seviyede tutulması için
yetkilendirilen kişi tarafından gereken tüm önlemler alınır.


(2) Kullanım dışı kalmış kapalı
kaynaklar hiçbir şekilde çevreye bırakılamaz, yetkilendirilen kişi tarafından
nihai olarak depolanamaz, mahrecine iade edilir, bunun mümkün olmadığı durumda
radyoaktif atık tesisine teslim edilir. Yetkilendirilen kişi, bu işlemlerin
gerçekleştiğine ilişkin bilgi ve belgeler ile ivedilikle Kuruma bildirimde
bulunur.


(3) Yetkilendirilen kişi,
radyoaktif atıkların mevzuata uygun olarak mahrecine iadesini veya radyoaktif
atık tesisine teslim edilmesini sağlamak ve bu süreçteki maliyetleri
karşılamakla yükümlüdür. Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, yetkisinin
kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal edilmesi ve benzeri durumlar
yetkilendirilen kişinin bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.


(4) Radyoaktif atık yönetimine
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


Radyasyon acil durum yönetimi


MADDE 32- (1)
Yetkilendirilen kişi tarafından, radyoaktif madde salımına, belirlenen doz
sınırlarının üzerinde ışınlanmaya veya radyasyondan korunmanın zafiyete
uğramasına neden olabilecek olayları tespit etmek ve önlemek veya kontrol
altına almak için gerekli önlemler alınır.


(2) Radyasyon acil durum yönetimi
kapsamındaki acil durumlara hazırlık hususları, radyasyon tesislerine ve
radyasyon uygulamalarına özgü olası acil durumlara etkin müdahale yapılmasını
sağlamak üzere hazırlanmış radyasyon acil durum planında yer alır. Radyasyon
acil durum planının; radyasyon tesislerindeki ve radyasyon uygulamalarındaki
teknik ve idari değişiklikler, güvenlik değerlendirmeleri sonucunda oluşturulan
kaza senaryolarında meydana gelen güncellemeler, gerçekleştirilen tatbikatlar
sonrasında çıkarılan dersler, benzer radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamalarında elde edilen tecrübeler gibi hususlar göz önünde bulundurularak
gerektiğinde güncellenmesi ve çalışanların bu doğrultuda bilgilendirilmesi,
eğitilmesi ve planın tatbikatlarla sınanması sağlanır.


(3) Radyasyon tesisinin
işletilmesi veya radyasyon uygulamasının yürütülmesi sırasında meydana
gelebilecek radyasyon acil durumlarının yönetilmesi amacıyla acil durumlara
hazırlık ve müdahaleye ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.


Kayıtlar


MADDE 33- (1)
Yetkilendirilen kişi tarafından, radyasyon tesislerinin işletilmesi ve
radyasyon uygulamalarının yürütülmesi süresince aşağıda belirtilen belgeler ve
kayıtlar tutulur:


a) Onay, izin ve lisans
belgeleri.


b) Radyasyon kaynaklarına ilişkin
belge ve kayıtlar.


c) Radyasyon ölçüm cihazlarına
ilişkin belgeler ve yapılan ölçümlere ilişkin kayıtlar.


ç) Radyoaktif atıklara ilişkin
belge ve kayıtlar.


d) Radyasyon acil durumlarına ilişkin
belge ve kayıtlar.


e) Radyasyonla çalışanlar ile
harici çalışanlara ilişkin tıbbi gözetim, kişisel doz ve radyasyondan korunma
eğitimlerine ilişkin belge ve kayıtlar.


f) Radyasyon alanlarında
yapılacak bakım, onarım, radyoaktif kaynak değişimi ve sökümü, cihazların test,
kontrol ve kalibrasyonu ile kalite uygunluk ve kalite kontrol testleri gibi
işlemlere ilişkin belge ve kayıtlar.


g) Radyasyondan korunma programı
ve güvenlik değerlendirmesine ilişkin rapor.


(2) Birinci fıkrada belirtilen
belge ve kayıtlar, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, faaliyet
düzenleyici kontrolden çıkarılıncaya kadar muhafaza edilir.


(3) Yetkilendirilen kişi, Kurum
tarafından talep edilmesi hâlinde, birinci fıkrada belirtilen belge ve
kayıtları Kuruma sunar.


ONUNCU BÖLÜM


Çeşitli ve Son
Hükümler


Denetim ve yaptırım


MADDE 34- (1) Bu
Yönetmelik kapsamındaki radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları Kurumun
denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan
hükümler uygulanır.


(2) İlgili mevzuat veya yetki
koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin
tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin
hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.


Öngörülmeyen durumlar


MADDE 35- (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde, sürecin
nasıl ve hangi koşullarla devam edebileceğine, Kurum tarafından karar verilir.


Yürürlükten kaldırılan
yönetmelik


MADDE 36- (1)
17/12/2020 tarihli ve 31337 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon
Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.


(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile
yürürlükten kaldırılan Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına
İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış
sayılır.


Geçici hükümler


GEÇİCİ MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan lisanslar, lisans
süreleri sona erene kadar geçerlidir. Bu kapsamda, yetkilendirilen kişilerin 16
ncı ve 22 nci maddeler doğrultusunda lisansa ilişkin ilk başvurusunda 19 uncu
maddede belirtilen lisanslama usulleri uygulanır.


(2) 17/12/2020 tarihinden önce
geçerli bir lisansa sahip olan gerçek veya tüzel kişilere 10 uncu maddenin
üçüncü fıkrası uygulanmaz.


(3) 14 üncü madde kapsamında
getirilen yükümlülükler, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç
yıl içerisinde yerine getirilir.


(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce karara bağlanmamış mevcut başvurular, başvuru tarihinde
yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.


Yürürlük


MADDE 37- (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 38- (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız