Radyasyon Güvenliği Tüzüğü

2883








 


 


2883


 


RADYASYON
GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ


 


         
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  :
24/7/1985,         No : 85/9727


         
Dayandığı Kanunun
Tarihi             
: 9/7/1982,  No : 2690


         
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi   : 7/9/1985,  No : 18861


         
Yayımlandığı Düsturun Tertibi        :
5,   Cildi : 25,   S. 1000


 


BİRİNCİ
KISIM


Genel Hükümler


BİRİNCİ
BÖLÜM


Kapsam, Terimler ve Kısaltmalar


            
Kapsam


            
Madde 1 – İyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarını bulunduran, kullanan,
imal, ithal ve ihraç eden, alan, satan, taşıyan ve depolayan, resmi özel kurum
ve kuruluşlar ve gerçek kişilerce uyulması gereken kurallar bu Tüzükte
gösterilmiştir.


            
Özgül aktivitesi gram başına 0.002 mikrocurie (kilogram başına 74 kilo Becquerel)
den daha az olan radyoaktif maddeler bu Tüzüğün kapsamı dışındadır.


            
Terimler ve kısaltmalar


            
Madde 2 – Bu Tüzükte geçen terimlerin ve kısaltmaların anlamları aşağıda
belirtilmiştir :


            
A – İyonlaştırıcı radyosyonlar, maddesel ortamdan geçerken onunla etkileşerek
iyon çiftleri oluşturabilen X ışını, gamma ışını gibi elektromanyetik
ışınlarla, kinetik enerjileri olan yüklü parçacıklar, ağır iyonlar ve serbest
nötronlar gibi tanecik karakterli ışınımlardır.


            
Ses dalgalarıyla, elektromanyetik spektrumun morötesi ve daha büyük dalga boylu
bölgesi, bu tanımın kapsamı dışındadır.


            
Bu Tüzükte iyonlaştırıcı radyasyon terimi yerine radyasyon sözcüğü
kullanılmıştır.


            
B – Radyoaktivite birimleri, Curie (Ci) ve Becquerel (Bq) dir:


            
1 – 1 Curie, saniyede 3,7x10 üzeri on parçalanma veren radyoaktif madde
miktarıdır.


            
2 – 1 Becquerel, saniyede bir parçalanma veren radyoaktifmadde miktarıdır.


            
1 Becquerel, 2,7x10**(-11)Curiedir.


            
C – Rem (rem), radyasyon korunmasında kullanılan biyolojik eşdeğer doz birimi
olup, soğurulan dozla kalite faktörünün çarpımına eşittir.


            
Rad (rad), soğurulan doz birimi olup, 1 gram madde içinde 100 erglik enerji
soğurulması meydana getiren herhangi bir radyasyon dozudur.


            
D – Radyasyon kaynağı, iyonlaştırıcı radyasyon yayınlayan radyoaktif maddelerle
radyasyon yayınlayıcı veya üretici aygıtlardır.


            
E – Radyoaktif maddeler, bir veya birden çok iyonlaştırıcı radyasyon
yayınlayarak çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayan bir izotopu, alaşım,
karışım, çözelti veya bileşik olarak içeren maddelerdir.


            
F – Radyasyon yayıcı aygıtlar, bir veya birkaç tür iyonlaştırıcı radyasyonu, belirli
güvenlik önlemleri içerisinde ve denetim altında yaymak amacıyla yapılmış olan
ve radyoaktif madde içeren aygıtlardır.


            
G – Radyasyon üretici aygıtlar, elektriksel, elektronik manyetik veya
elektromekanik yöntemlerden biriyle yüklü parçacık veya ağır iyonları
hızlandırarak belirli güvenlik önlemleri


 içerisinde ve denetim
altında iyonlaştırıcı radyasyon üretmek üzere yapılmış röntgen makinaları,
betatron, lineer akseleratör, siklotron ve nötron jeneratörü gibi aygıtlardır.


            
H – Özgül aktivite bir radyoaktif maddenin 1 gramlık kütlesinin Curie veya 1
kilogramlık kütlesinin Becquerel cinsinden ifade edilen aktivite yoğunluğudur.


            
İ – Denetimli alanlar, radyasyon güvenliği bakımından giriş ve çıkışların özel
denetime ve içerisindeki çalışmaların özel kurallara bağlı olduğu alanlardır.





2884


 


            
J – Radyasyon alanları, içinde çalışan kişilerin iyonlaştırıcı radyasyonlara
maruz kaldığı alanlardır. Bunlar maruz kalınan ışınlama düzeyine göre,


            
1. Yıllık ışınlamaların doz eşdeğer sınırlarının onda üçünü geçebileceği
"çalışma durumu A alanları."


            
2 – Yıllık ışınlamaların doz eşdeğer sınırlarınınonda üçünün aşılmasının hiç
beklenmediği " çalışma durumu B alanları" olmak üzere ikiye ayrılır.


            
K – Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyosyon
kaynaklarıyla çalışan kişidir.


            
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra
çalışan kişiler radyosyon görevlisi sayılmazlar.


            
L – Radyasyon kazası, istenmeyen bir olay sonucu, radyasyon korunması
standandartlarıyla belirlenen sınırların çok üzerinde radyasyon dozu alınması
veya radyoaktif bulaşma meydana gelmesidir.


            
M – Radyoaktif yağışlar, nükleer patlamaların atmosfere yaydığı radyoaktif
maddelerin çeşitli biçimlerde yeryüzüne inmesidir.


            
N – Kurum, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu anlamına gelir.


            
Tüzükte kullanılan diğer terimlerin anlamları, Nükleer Tanımlar Yönetmeliğinde
belirtilir.


İKİNCİ BÖLÜM


Görevler ve Yetkiler


            
Hizmetlerin yürütülmesi


            
Madde 3 – Radyasyon güvenliğine ilişkin hizmetler, Radyasyon Sağlığı ve
Güvenliği dairesince yürütülür.


            
Görevler ve yetkiler


            
Madde 4 – Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesinin görevleri şunlardır:


            
A – Radyasyon güvenliğine ilişkin ilke, mevzuat, standart ve tedbirleri
belirlemek üzere çalışmalar yapmak ve bunların uygulanmalarını sağlamak,


            
B – Radyasyon kaynaklarına ve bu kaynakları bulunduran, kullanan, imal, ithal
ve ihraç eden, alan, satan, taşıyan ve depolayan resmi, özel kurum ve
kuruluşlara ve gerçek kişilere lisans vermek, lisans koşullarına aykırı
durumlarda lisanslarını geçici veya sürekli olarak iptal etmek, gerekirse,
aygıt ve tesisin kapatılmasına karar vermek ve yasal kovuşturmaya geçilmesi
için ilgili makamlara duyuruda bulunmak,


            
C – Radyasyon kaynaklarının Ülkeye giriş, çıkış, transit geçiş ve taşınmalarına
izin vermek,


            
D – Bu Tüzük kapsamına giren işleri, radyasyon alanlarını, radyasyon güvenliği
bakımından sınıflandırmak ve denetlemek,


            
E – Radyasyon kaynaklarıyla çalışanları ve toplumu, radyasyon tehlikelerinden
korumak amacıyla, gerekli tedbirleri almak, alınmasını sağlamak,


            
F – Çevrenin radyoaktif artıklarla ve radyoaktif yağışlarla kirlenmesini
engellemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, alınmasını sağlamak,


            
G –
Radyasyon kazası halinde, alınması gerekli tedbirleri belirlemek ve uygulanmasını
sağlamak,


            
H – Radyasyon güvenliği için ilgili bakanlık ve kuruluşlarlarla işbirliği
yapmak,


            
İ – Radyasyon güvenliği konusunda araştırma, eğitim ve yayınlar yapmak ve bu
konularda, ilgili kuruluşlarla ortak çalışmalarda bulunmak.





2885


 


İKİNCİ KISIM


Temel Standartlar, Lisans, İzin,
Denetim


BİRİNCİ BÖLÜM


Temel Standartlar


            
Radyasyon güvenliği temel standartları


            
Madde 5 – Radyasyon güvenliğine ilişkin ilke ve tedbirler aşağıda
belirtilen radyasyon korunması temel standartlarına göre düzenlenir:


            
A – Görevi gereği, radyasyon kaynaklarıyla çalışan veya radyasyona maruz kalan
kişilerin, iç ve dış radyasyon kaynaklarından bütün vücutlarının alacağı yıllık
doz 5 remi geçmeyecektir.


            
B – Radyasyon görevlisi sayılmayan kişilerin ve toplumdaki diğer kişilerin
maruz kalacakları iç ve dış radyasyonun dozları toplamı, bütün vücut için,yılda
0,5 remi geçmeyecektir.


            
Yaş sınırlaması


            
Madde 6 – 18 yaşından küçükler, bu Tüzük kapsamına giren işlerde
çalıştırılamazlar.


İKİNCİ BÖLÜM


Lisans


            
Lisansa bağlı işler


            
Madde 7 – Bu Tüzük kapsamına giren radyasyon kaynaklarının
bulundurulması, kullanılması, imal, ithal ve ihraç edilmesi, alınması, satılması,
taşınması, depolanması ve radyasyon kaynaklarıyla çalışılabilmesi, Kurumca
verilecek lisansa bağlıdır.


            
Bu işler, diğer bakanlık ve kuruluşlardan da izin, ruhsat veya belge alınmasını
gerektiriyorsa, bunların verilmesi, Kurumca lisans verilmesi ön koşuluna
bağlıdır.


            
Lisans türleri


            
Madde 8 – Lisans türleri, aşağıda gösterilmiştir:


            
A – Radyasyon kaynaklarını bulunduran, kullanan, imal, ithal ve ihraç eden,
alan, satan, taşıyan ve depolayan kişilere verilen lisanslar,


            
B – Radyasyon kaynaklarına verilen lisanslar,


            
1 – Tıpta kullanılan radyasyon kaynaklarına verilen lisanslar,


            
2 – Sınai veya başka amaçlarla kullanılan radyasyon kaynaklarına verilen
lisanslar,


            
C – Radyasyon kaynaklarının kullanıldığı,depolandığı, imal edildiği, radyoaktif
artıkların zararsız hale getirildiği ve benzeri yerlere verilen lisanslar.


            
Lisans başvurusu


            
Madde 9 – Bu Tüzük hükümleri uyarınca lisans alması gereken kişi ve
kuruluşlar, aşağıdaki bilgi ve belgeleri ekledikleri bir dilekçeyle Kuruma
başvururlar:


            
A – Yapacakları iş için yeterli bilgileri bulunduğunu kanıtlayan resmi belge,


            
B – Kurumca verilen ve başvuran tarafından doldurulan lisans başvuru formu.


            
Bunlar dışında, lisans türüne göre aranacak diğer özel koşullar ve istenecek
belgeler, yönetmelikte gösterilir.


            
Başvurunun değerlendirilmesi


            
Madde 10 – Dilekçeye eklenen belgeler yeterli görülürse,Kurumca
görevlendirilen uzmanlarca, yerinde inceleme yapılarak bir rapor düzenlenir. Bu
rapor, Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesince değerlendirilir. Koşulların
sağlandığı kanısına varılırsa, Kurum Başkan





2886


 


lığınca
onaylanan lisans belgesi başvurana verilir. Eksiklikler varsa, bunlar başvurana
bildirilir; lisans verilmesi bunların tamamlanması koşuluna bağlıdır.


            
Lisans süresi ve şartları


            
Madde 11 – Lisans, türlerinin gerektirdiği özel tedbirlerin yanı sıra,
aşağıdaki genel şartlarla verilir:


            
A – Lisans, 5 yıl için geçerlidir. Sürenin bitiminde, 12 nci madde hükümlerine
göre yenilenebilir.


            
B – Lisansın özel koşullarında, Kurumun yazılı izniyle değişiklik yapılabilir.


            
C – Lisans devredilemez.


            
D – 8 inci maddenin ve C bentlerine göre verilen ve kullanılmayacak olan
lisansların sahipleri, iptali için kuruma başvurmak zorundadırlar.


            
Radyasyon kaynaklarını kullananların işten ayrılmaları ve yerlerine alınanlar,
bunları çalıştıranlarca Kuruma bildirilir.


            
Lisansın yenilenmesi


            
Madde 12 – Lisansların yenilenmesi için, süresinin bitiminden 6 ay önce,
Kuruma bir dilekçeyle başvurulması gerekir. Başvuru dilekçesine eklenecek
belgeler yönetmelikte gösterilir.


            
Lisansın iptali


            
Madde
13
– Kurum uzmanlarınca yapılan denetimler sırasında, lisans koşullarına veya
radyasyon güvenliği mevzuatına uyulmadığı belirlenirse, bir rapor düzenlenir.
Bu rapor, Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesince değerlendirilir. Raporda
belirlenen hususlar yerinde görülürse, eksikliklerin ve sakıncaların
giderilmesi için bir süre belirlenerek lisansın geçici olarak iptaline karar verilir.
Kurum Başkanlığınca onaylanan karar ilgiliye bildirilir. Verilen süre içinde
öngörülen hususların giderilmesi halinde, iptal kararı kaldırılır.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


İzin


 


            
İzne bağlı işler


            
Madde 14 – Radyasyon kaynaklarının taşınması, transit geçişi, Ülkeye
girişi ve çıkışı, Kurumun yazılı iznine bağlıdır. Bu Tüzük hükümleri uyarınca
lisans verilmiş olması izin alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.


            
Giriş ve çıkış izinleri


            
Madde 15 – Radyasyon kaynaklarını ithal ve ihraç edecek olanlar, bunlara
ilişkin proforma faturaları ekledikleri bir dilekçeyle Kuruma başvurmak
zorundadırlar. Giriş ve çıkış izni, Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesince
yapılacak inceleme sonuçlarına göre verilir.


            
Radyasyon güvenliği esaslarına aykırı bir durum görülürse, iznin verilmesi,
bunun giderilmesine bağlıdır.


            
Taşıma ve transit geçiş izni


            
Madde 16 – Radyasyon kaynaklarını taşımak veya transit geçirmek
isteyenler durumu Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. İzin, Kurum uzmanlarınca,
gerekirse, taşımanın başlayacağı yerde veya giriş gümrüğünde yapılacak inceleme
sonuçlarına göre verilir.


            
Radyasyon güvenliği esaslarına aykırı bir durum görülürse, iznin verilmesi,
bunun giderilmesine bağlıdır.


            
Taşıma ve transit geçiş izninin koşulları


            
Madde 17 – Taşıma ve transit geçiş izni, yönetmeliğinde belirlenecek
özel koşulların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:


            
A – Kurum uzmanlarınca bir yol belirlenmişse, taşıma bu yol üzerinden
yapılacaktır.


            
B – Araca, radyasyon tehlikesi uyarı işaretleri konulacaktır.





2887


 


            
C – Taşıma veya geçiş sırasında meydana gelecek kazalar en hızlı haberleşme
aracıyla Kuruma bildirilecek ve Kurum uzmanlarınca öngörülen önlemler derhal
alınacaktır.


 


                                                          
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


                                                                       
Denetim


            
Denetime bağlı işler


            
Madde 18 – Çalışma alanları bakımından bu Tüzük kapsamınagiren resmi,
özel kurum ve kuruluşlar ve gerçek kişiler, Kurumun denetimine bağlıdır.


            
Kurum uzmanları, bu amaçla ilgili yer ve tesislere girmek, gerekli gördükleri
belgeleri istemek ve incelemek yetkisine sahiptirler.


            
Denetim sırasında ilgililer, uzmanlara her türlü kolaylığı göstermekle
yükümlüdürler.


            
Denetim esasları


            
Madde 19 – Denetim, haberli veya habersiz olarak her zaman yapılabilir.


            
Denetim, radyasyon kaynaklarının bulundurulduğu yerlerin fiziksel yönden
incelenmesini ve radyasyon düzeylerinin, radyoaktif madde miktarlarının
(konsantrasyon) ölçülmesini, radyasyon kaynaklarının Ülkeye girişi, çıkışı,
taşınması ve transit geçişi sırasında Tüzük ve yönetmelikte öngörülen esaslara
uyulup uyulmadığının incelenmesini kapsar.


            
Denetimin ayrıntıları ve ilgililerin denetime ilişkin yükümlülükleri
yönetmelikte gösterilir.


 


ÜÇÜNCÜ KISIM


Çeşitli ve Son Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


 


            
Kayıt tutma yükümlülüğü


            
Madde 20 – Çalışma alanları bakımından bu Tüzük kapsamına giren resmi,
özel kurum ve kuruluşlar ve gerçek kişiler yönetmeliğinde öngörülen esaslara
uygun olarak kayıt tutmakla yükümlüdürler.


            
Radyasyon kaynaklarının kaybı ve çalınması


            
Madde 21 – Bu Tüzük kapsamına giren radyasyon kaynaklarının kaybı ve
çalınması halinde, sorumlu ve görevlilerce derhal gerekli tedbirler alınır ve
durum en hızlı haberleşme aracıyla Kuruma bildirilir.


            
Kurum uzmanlarınca, yerinde yapılan inceleme sonucunda, radyasyon güvenliği
açısından öngörülen yönergelerin gereği, sözü edilenlerce, derhal yerine
getirilir. Bu konularda, gerekirse, ilgili kuruluşların yardımı istenir, onlarla
işbirliği yapılır.


            
Radyasyon kazaları


            
Madde 22 – Bir radyasyon kazası halinde, lisans ve izin koşulları
gereğince alınması gerekli önlemler sorumlu ve görevlilerce derhal alınır ve
durum en hızlı haberleşme aracıyla Kuruma bildirilir.


            
Kurum uzmanlarınca yerinde yapılan inceleme sonucunda, radyasyon güvenliği
açısından öngörülen yönergelerin gereği, sözü edilenlerce, derhal yerine
getirilir. Bu konularda, gerekirse, ilgili kuruluşlarınyardımı istenir, onlarla
işbirliği yapılır.


            
Radyoaktif yağışlar


            
Madde 23 – Radyoaktif yağışlara ilişkin ölçüm, kayıt ve
değerlendirmelerin sonuçları gerektirirse, Kurum, ilgili bakanlık ve
kuruluşlarla işbirliği yaparak toplumun ve çevrenin korunması için gerekli
önlemlerin alınmasını sağlar.





2888


 


            
Radyasyon tesisleri plan ve projelerinin incelenmesi


            
Madde 24 – Radyasyon kaynaklarının kullanılması imal edilmesi,
depolanması, radyoaktif artıkların zararsız hale getirilmesi ve benzeri
amaçlarla kurulacak tesisler için yapı yapacak olanlar, plan ve projelerini
ekledikleri bir dilekçeyle Kuruma başvurmak zorundadırlar. Plan ve projeler
radyasyon güvenliği yönünden uygun bulunursa, durum, bunların üzerinde
belirtilir. Uygun bulunmazsa, yapılması gerekli değişiklikler ve alınması
gerekli tedbirler bir raporla ilgiliye bildirilir. Yapı izni verilmesi
sırasında Kurumun plan ve projelerin radyasyon güvenliği yönünden uygun olduğu
yolundaki bildirimi aranır. Tesise, Kurumca lisans verilmesi aşamasında, plan
ve projeye veya rapora uyulup uyulmadığı incelenir.


İKİNCİ
BÖLÜM


Son
Hükümler


            
Yönetmelikler


            
Madde 25 – Bu Tüzükte çıkarılması öngörülen yönetmelikler, Tüzüğün
yayımından başlayarak 1 yıl içinde yürürlüğe konur.


            
Geçici Madde – Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan
lisanslar, veriliş tarihlerinden başlayarak 5 yıl süreyle geçerlidir. Süresi
dolmuş olan lisansların yenilenmesi için, Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten
başlayarak 2 yıl içinde Kuruma başvurulması gerekir.


Yürürlük


            
Madde 26 – 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun 4 ve 10
uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük
hükümleri Resmi Gazete'de yayımı gününde yürürlüğe girer.


Yürütme


            
Madde 27 – Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.