Posta Çekleri ve Yolculuk Posta Çekleri Tüzüğü

POSTA
ÇEKLERİ VE YOLCULUK POSTA


ÇEKLERİ TÜZÜĞÜ


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 2.4.1969          No     : 6/11684


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 2.3.1950          No     : 5584


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 1.7.1969          No     : 13237


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 5                      Cildi : 8        Sayfa  :
2315


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel hükümler


 


Kapsam:


Madde
1 –
5584 sayılı Posta Kanununda belirtilen posta çeklerine ve yolculuk posta
çeklerine ilişkin işlemler, bu Tüzük hükümlerine göre yürütülür.


 


Deyimler:


Madde
2 –
Bu Tüzükte geçen PTT deyimi, Türkiye Cumhuriyeti Posta Telgraf ve Telefon
İşletmesini; çek merkezi deyimi, posta çekleri merkezlerini; çek deyimi, posta
çeklerini; yolculuk çeki deyimi, yolculuk posta çeklerini; çek hesabı deyimi,
posta çekleri hesabını; teminat parası deyimi, çek hesabında sürekli olarak
bulundurulacak parayı;


ifade
eder.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Posta çekleri


 


Posta çeklerinin tanımı:


Madde 3 – Bir
hesap sahibi tarafından, bir miktar paranın hesabına borç kaydı suretiyle, kendisine veya üçüncü bir şahsa ödenmesi veya hutta
üçüncü şahsın hesabına alacak kaydedilmesi hususunda, posta çek merkezine
verilen yazılı emre, posta çeki denir.


 


Posta çekleri merkezleri:


Madde 4 –
Posta çekleri işlemleri, PTT nin işletme organı olarak kurulacak posta çekleri merkezleri
tarafından yürütülür. PTT merkezleri ve şubeleri, posta çekleri işlemlerinde,
çek merkezlerinin yardımcılarıdır.


Posta çekleri merkezlerinin açılacağı yerler, PTT Genel
Müdürlüğü tarafından belirtilir.


 


Adlarına çek hesabı açılabilecek
kişiler:


Madde
5 –
Çek hesabı, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olan gerçek kişiler ile
tüzel kişiler adlarına açılabilir.


Çek hesabı, istek sahibinin konutunun veya iş yerinin
bulunduğu bölgedeki çek merkezinde açılır. Bu suretle hesap açtıranlar, diğer
çek merkezlerinde de çek hesabı açtırabilecekleri gibi, bir çek merkezinde
birden fazla çek hesabı da açtırabilirler.


 


Çek hesabı açılması için başvurma:


Madde
6 –
Çek hesabı açılması için çek merkezlerine veya PTT merkezlerine, örneği PTT'ce
tespit edilecek bir dilekçe ile başvurulur.


Açılması
istenilen her çek hesabı için ayrı bir dilekçe verilir.


Çek
merkezince veya PTT merkezince gerekli görüldüğü takdirde, hesap açtırmak
istiyen, kimliğini ispat etmek zorundadır.


 


Çek hesabı açılmasına engel haller:


Madde
7 –
PTT, başvuranın çek hesabı açtırmaya ehil olup olmadığını araştırır.


26
ncı maddenin a ve b bentlerinde gösterilen nedenlerle çek hesapları kapatılmış
bulunanlara ve iflas halinde olanlara çek hesabı açılmaz.


 


Çek hesabına katılma beyanı:


Madde
8 –
Çek hesabı açılması isteğinin kabulü halinde, istek sahibi, örneği PTT'ce
tesbit edilecek, bir katılma beyanı kağıdını çek merkezine verir.


Katılma
beyanı kağıdı, tüzel kişilerin yetkili temsilcileri, gerçek kişilerin kendileri
tarafından imzalanır.


 


Çek hesabı açılması:


Madde
9 –
Çek hesabı, gerçek veya tüzel kişinin adına açılır. Çek merkezinde açılan her
çek hesabına bir sıra numarası verilir.


 


Çek hesabının nakli:


Madde 10 – Çek
hesabı, hesap sahibinin yazılı isteği üzerine, konut veya işyerinin çek merkezi
bölgesinden başka bir yere taşınması gibi PTT ce önceden tespit edilecek
sebeplerle, başka bir çek merkezine nakledilebilir. Çek hesabına, yeni çek
merkezince, yeni bir sıra numarası verilir.


Eski çek hesabına gelen para yatırma kağıtları, hesabın
nakledildiği çek merkezine yollanır. Ancak, çek hesabının
naklinden üç ay sonra gelecek para yatırma kağıtları, çıkış yerlerine geri
gönderilir.


 


Katılma beyanı kağıdındaki
bilgilerde değişiklik:


Madde
11 –
Katılma beyanı kağıdında yazılı bilgilerde değişiklik olduğu takdirde, çek
hesabı sahibi, durumu, hesabın bulunduğu çek merkezine, en kısa zamanda, yazı
ile bildirmek zorundadır.


Çek
merkezi, bu bildiri üzerine katılma beyanı kağıdında gereken düzeltmeyi yapar.


 


Çek hesabında sürekli olarak
bulundurulacak para:


Madde 12 – Adına
çek hesabı açılanlar, miktarı PTT'ce tesbit olunacak teminat parasını sürekli
olarak hesaplarında bulundurmak zorundadırlar.


 


Çek hesabındaki alacağa çekle
tasarruf:


Madde
13 –
Çek hesabındaki alacak üzerinde;


a)
Karşılığında para ödenmek,


b)
Bir veya birden fazla kimse adına ödeme havalesi ile para gönderilmek,


c)
Bir veya birden fazla çek hesabına para aktarılmak için yapılacak tasarruflar,
çek düzenlemek suretiyle olur.


 


Tasarruf yetkisi verilmesi:


Madde
14 –
Çek hesabı sahibi, hesaptaki alacağına tasarruf hususunda, bir veya daha fazla
kişilere yetki verebilir.


Bu
yetki, hesap sahibi tarafından imzalanmış ve yetki verilmesi istenen kişilerin
tatbik imzalarını kapsayan, örneği PTT'ce tesbit edilecek imza kartları ile
verilir.


Tasarruf
yetkisi, belirli para tutarları ile sınırlandırılamaz.


Tasarruf
yetkisi, hesap sahibi tarafından, hesabın bulunduğu çek merkezine yazılacak bir
yazı ile her zaman geri alınabilir.


Tasarruf yetkisi, hesap sahibi gerçek kişi ise ölümü ile,
tüzel kişi ise zevali ile sona erer.


 


Tasarruf sınırı:


Madde 15 – Çek
hesabı üzerinden yapılacak tasarruflar, hesap sahibinin-teminat parası
hariç-hesaptaki alacağı miktarını aşamaz.


 


Hesaptaki alacağın çekilişi:


Madde 16 – Çek hesabı sahibi, hesabındaki alacağını-teminat parası hariç
her zaman çekebilir.


 


Çekler:


Madde
17 –
Hesaptaki alacağın çekilmesi için PTT'ce bastırılan çekler kullanılır. Her çek
hesabı sahibine ve yetkili kılacağı kişilere çek karnesi verilir.


 


Çek bedelinin sınırlandırılması:


Madde
18 –
PTT, bir çekin kapsayacağı bedeli sınırlandırabilir.


 


Ciro edilememe:


Madde
19 –
Posta çekleri ciro edilemez.


 


Çekin doldurulması:


Madde
20 –
Posta çekleri, el veya yazı makinası ile veya klişe kullanılmak suretiyle
doldurulur.


El
yazıları ile imzaların mürekkeple olması ve imzaların elle atılması zorunludur.


Çek bedelleri, rakam ve yazı ile olmak üzere, Türk parası
ile lira ve kuruş olarak gösterilir.


 


Kabul edilmiyecek çekler:


Madde
21 –
Silintili, kazıntılı veya rakam veya yazıları çizilmiş veya bedele ait rakam ve
yazıları arasında fark bulunan çekler kabul edilmez.


 


Çekin ödenmeme sebebinin
açıklanması:


Madde 22 – Çek
herhangi bir sebeple ödenemez veya çek hesabından aktarma yapılamaz ise,
çek geri verilir ve geri verilmesi sebebi çek merkezi veya PTT merkezi
tarafından çekin üzerine yazılır.


 


Hesaba kaydedilecek işaretli çekler:


Madde 23 –
Üçüncü bir kişi adına veya hamiline ödenmesi için düzenlenmiş bir çekin yüz tarafına çekilecek iki çizgi arasına "hesaba
kaydedilecek" veya "havale edilecek" yazısı yazılan çeklerin
bedelleri, para olarak ödenmez. Bu çekler, hesaptan hesaba aktarma veya ödeme
havalesi için kullanılır.


 


Hesap bildirisi:


Madde 24 – Çek
hesabı sahiplerine, PTT'ce belirtilecek devreler sonunda, hesaplarında kalan
para miktarı yazı ile bildirilir. Bu devreler dışında, hesap sahibinin isteği
üzerine, kendisine veya başkasına, posta veya telgraf veya telefonla bildirim
yapılmasının esas ve usulleri PTT'ce tesbit olunur.


 


Faiz:


Madde
25 –
Çek hesabı sahiplerine, hesaplarındaki alacakları için, Ödünç Para Verme Kanunu
hükümlerine göre tesbit olunacak hadler dahilinde, PTT'ce belirtilecek faiz
verilebilir.


 


Çek hesabının kapatılması:


Madde
26 –
Çek hesabı, PTT'ce hesap sahibinin çek merkezine yazı ile başvurması üzerine
veya aşağıdaki hallerde re'sen, kapatılır:


a)
Hesaptaki teminat parası dışında kalan alacak tutarından fazla çek
düzenlenmesi,


b)
Hesabın ahlak ve genel adaba aykırı, güvenliği bozucu veya milli ekonomiye
zarar veren maksatlar için kullanılması,


c)
Hesap sahibinin iflas etmesi veya medeni hakları kullanma ehliyetini
kaybetmesi,


d)
Yetkili mercilerin isteği üzerine, çek hesabındaki alacağın - teminat parası
dahil - bu mercilere ödenmesi,


e)
Hesap sahibi gerçek kişi ise ölümü, tüzel kişi ise zevale ermesi.


Hesaptaki alacağı - teminat parası dahil - üzerine
ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulması hallerinde de, gereğine göre, çek
hesabı kapatılabilir.


PTT, çek hesabını kapatma sebebini,
hesap sahibine yazı ile bildirir.


 


Kapatılan çek hesabının tasfiyesi:


Madde 27 – Çek
hesabındaki alacak ve teminat parası; istek üzerine, hesabın kapatılması için
çek merkezine başvurulduğu tarihten sekiz gün sonra; re'sen kapatılma
hallerinde ise, çek merkezince hesabın kapatıldığının hesap sahibine
duyurulduğu günden itibaren ödenir ve çek karnesi geri alınır.


 


Çek hesabına para yatırma:


Madde
28 –
Çek hesabına para yatırılması, PTT'ce bastırılan para yatırma kağıtları ile
yapılır.


Yatırılan
paralar, para yatırma kağıtlarında Türk parası ile gösterilir.


Her
para yatırma kağıdı ile yatırılacak paranın en az miktarı, PTT'ce tespit
olunur.


 


Para yatırma kağıtlarının yollanması
ve dağıtılması:


Madde
29 –
Para yatırma kağıtlarının yollanmasında ve dağıtılmasında uygulanacak esas ve
usuller, PTT'ce tesbit olunur.


 


Gelen paraların çek hesabına kaydı
isteği:


Madde 30 – Çek
hesabı sahibi; adına gelen ödeme havaleleri, posta veya telgraf havaleleri ve
ödeme şartlı posta maddeleri bedelleri ile kendi adına tahsil olunan alacak
tutarlarının, çek merkezindeki hesabına alacak kaydını, konutunun veya iş
yerinin posta maddelerini dağıtmakla görevli PTT merkezinden yazı ile
isteyebilir.


 


Çeklerin ödenmesi:


Madde
31 –
Çeklerin, para olarak veya ödeme havaleleri ve hesaptan hesaba aktarma
suretiyle ödenmesine ait esas ve usuller, PTT'ce tesbit olunur.


 


Birden fazla ödeme veya aktarma
emrini kapsayan çekler:


Madde 32 – Ödeme
havaleleri ve hesaptan hesaba aktarma suretiyle para ödenmesine ait çekler,
birden fazla ödeme veya aktarma emirlerini kapsayabileceği gibi, ödeme ve aktarma
emirlerini birlikte de kapsayabilir.


 


Çek hesaplarının tutulması ve
yürütülmesi:


Madde
33 –
Çek hesaplarının tutulmasına ve yürütülmesine ilişkin esas ve usuller, PTT'ce
tesbit olunur.


 


Alacak veya borçlanma bildirileri:


Madde
34 –
24 üncü maddede öngörülen hesap bildirilerinden ayrı olarak, hesaplara
geçirilen her alacak veya borç için, ilgili hesap sahibine bilgi verilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Yolculuk posta çekleri


 


Yolculuk posta çeklerinin tanımı:


Madde
35 –
Yolculuk posta çekleri, PTT merkezlerinde para ile değiştirilmek üzere, PTT'ce
çıkarılan ve belirli değerleri taşıyan belgelerdir.


 


Yolculuk çeklerinin çıkarılması:


Madde 36 – Yolculuk çekleri, PTT'ce karneler halinde çıkarılır ve
üzerlerinde yazılı değerleri ile karne
bedelleri para olarak alınmak veya alıcısının çek hesabına borç kaydedilmek
suretiyle istiyenlere verilir.


 


Yolculuk çeklerinin düzenlenmesi:


Madde
37 –
PTT'ce yolculuk çeklerinin her birinin üzerine, satın alanın adı ve
düzenlendiği gün, el veya yazı makinası ile veya klişe kullanmak suretiyle
yazıldıktan sonra, satın alanın tatbik imzası attırılır.


El
yazıları ile imzaların mürekkeple olması ve imzaların elle atılması zorunludur.


 


Yolculuk çeklerinin geçerlik süresi:


Madde
38 –
Yolculuk çeklerinin geçerlik süresi, iki aydan az olmamak üzere, PTT' ce tespit
olunur.


 


Yolculuk çeklerinin ödenmesi:


Madde
39 –
Yolculuk çekleri, PTT merkezlerince; üzerlerinde adı ve tatbik imzası bulunan
kimse tarafından altı imzalanmış olmak şartiyle, getirene ödenir.


 


Kullanılmayan yolculuk çekleri:


Madde
40 –
Kullanılmıyan yolculuk çekleri, sahiplerinin başvurması üzerine, düzenlendiklerinin ertesi gününden başlayarak üç
yıl içinde, üzerlerinde yazılı değerleri ödenmek suretiyle PTT'ce geri alınır.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Son hükümler


 


Yürürlük:


Madde
41 –
2/3/1950 tarihli ve 5584 sayılı Posta Kanununun 67 nci maddesinin üçüncü
fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve Danıştayca incelenen bu Tüzük hükümleri,
Resmi Gazete ile yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.


 


Yürütme:


Madde
42 –
Bu Tüzük hükümlerini Adalet ve Ulaştırma Bakanları yürütür.