4586 sayılı Petrolün Boru Hatları ile Transit Geçişine Dair Kanun

PETROLÜN BORU HATLARI
İLE TRANSİT


GEÇİŞİNE DAİR KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 4586


Kabul
Tarihi                           : 23/6/2000


Yayımlandığı
Resmî Gazete   : Tarih  : 29/6/2000        Sayı  : 24094


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 39


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Yetki


Amaç


Madde
1
– Bu Kanunun amacı, petrolün boru hatları ile transit geçişine ilişkin usul ve esasları
belirlemek ve her bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili Türkiye'nin taraf
olduğu milletlerarası andlaşma hükümlerinin uygulanmasını sağlamaktır.


 


Kapsam


Madde
2 –
Bu Kanun, petrolün boru hatları ile transit geçişine ilişkin olarak; etüd, güzergâh
tayini, mühendislik, finansman, kamulaştırma işlemleri, inşaat, devreye alma, işletme,
bakım, onarım, genişletme, terminallerden yükleme, depolama, sevkiyat, yönetim,
terk işlemleri, terk sonrası çevresel rehabilitasyon faaliyetlerini ve projelerle
ilgili diğer tüm faaliyetleri kapsar.


 


Tanımlar


Madde
3 – Bu
Kanunun uygulanmasında;


a)
Bakanlık: Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığını,


b)
Genel Müdürlük: Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,


c)
Belge: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler için, ilgili proje anlaşmalarında belirtilen
proje süresi boyunca geçerli olacak izni,


d)
Petrol hakkı: Tabi olunan milletlerarası andlaşmalardan doğan ve belge ile tevsik
edilen haklardan herhangi birini,


e)
Transit geçiş: Başka bir ülkeden veya bu ülke yoluyla gelen petrolün başka bir ülkeye
tevcihen, Türkiye ülkesi içerisinde boru hattı vasıtasıyla transit olarak taşınmasını
(Bu petrolün sisteme yapılacak herhangi bir bağlantı ile Türkiye pazarına girmesi,
sistemin transit özelliğini kaldırmaz.),


f)
Transit petrol boru hattı projesi (proje): Transit geçiş için gerekli olan ve yatırımcılar
tarafından veya bunlar adına sahip olunan, kontrol edilen ve/veya işletilen boru
hattı ve ilgili tüm tesisler ile bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan tüm faaliyetleri
ve bu Kanun kapsamındaki diğer faaliyetleri,


g)
Yatırımcı: Bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak milletlerarası
andlaşma hariç diğer proje anlaşmalarına taraf olan gerçek ve tüzel kişiler ve ortaklıklar
ile bunların kanunî halefleri veya devralanlarını,


h)
Proje anlaşması: Bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak ilgili
milletlerarası andlaşmalar ile kamu kurum veya kuruluşlarının yatırımcıyla imzaladıkları
her bir anlaşmayı,


ı)
Proje iştirakçileri: Yatırımcıların, onların hissedarlarının, işletmeci şirketlerin,
müteahhitlerin, taşıtıcıların, borç verenlerin ve sigortacıların herhangi birini
ya da tümünü,


i) Transit geçiş ücreti: Petrolün ülkeden transit geçişi karşılığında,
boru hattı sisteminden taşınan her birim hacim petrol için, ilgili yatırımcı tarafından
Devlete ödenen bedeli,


j) Petrol: Yer altından çıkan veya çıkarılan sıvı veya gaz
halindeki doğal hidrokarbonları,


k)
Müstakil ve daimi hak: Gayrimenkul statüsüne tâbi mülkiyetin gayri aynî hakkı,


ifade
eder.


 


Yetki


Madde
4 – Transit
petrol boru hattı projesine ait proje anlaşmalarının yürütülmesinde;


a)
Belgenin verilmesi, petrol hakkı sahipliği, bunların devri ve bu Kanunun uygulanmasına
dair usul ve esaslar ile ilgili diğer konularda Bakanlık,


b)
Çevre mevzuatında yer alan standartlar, çevresel etki değerlendirme prosedürü ve
çevre ile ilgili diğer konularda Çevre Bakanlığı,


Düzenlemeler
yapmaya yetkilidir.


Bakanlık,
bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler çıkarabilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Standartlar


Madde 5 – Transit
petrol boru hattı projesinin mühendislik, inşaat ve işletme safhalarında ve projeye
yönelik diğer uygulamalarda, proje anlaşmalarında belirtilen, uluslararası düzeyde
kabul görmüş teknik, kalite, çevre, emniyet ve sağlık norm ve standartları esas
alınır.


 


Güvenlik


Madde
6 – Bir
transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak; güzergâh belirlenmesi ve değerlendirilmesine
ilişkin ilk proje faaliyetlerinden başlayarak tüm proje süreci boyunca ve proje
tamamlandıktan sonra, bu Kanun kapsamında yer alan proje faaliyetlerinin söz konusu
olduğu bölge içindeki tüm arazi ve tesislerin emniyet ve güvenliği 2495 sayılı Yasa
hükümlerine göre sağlanır. Boru hattı ve tesislerin ilave güvenlik ihtiyacı ise,
gerekli bina, tesis, malzeme, araç, teçhizat vb. bedeli ilgili kamu kurumu tarafından
karşılanmak suretiyle devletin ilgili güvenlik kuvvetince sağlanır.


 


Çevre


Madde
7 –
Proje iştirakçileri, proje faaliyetlerinin yürütülmesinde; yer üstü, yer altı ve
kıta içi sular, deniz, hava, göl, bitki örtüsü, hayvan varlığı ve diğer doğal kaynaklar
dahil çevreye zarar vermemekle yükümlüdür. Çevreye verilen zarar, proje anlaşmalarında
öngörülen esaslar dahilinde proje iştirakçileri tarafından tazmin edilir.





Kamulaştırma ve tescil


Madde
8 –
Transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak;


a)
Boru hattı güzergâhı ve diğer tesislere ilişkin olarak arazi ile ilgili yapılması
gereken etüt, izin, kamulaştırma ve diğer işlemleri yürütmek üzere, Cumhurbaşkanı
bir kamu kurum veya kuruluşunu görevlendirebilir.[1]


b)
Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu, bu görevi en kısa zamanda
ve öncelikle yerine getirmek zorundadır. Söz konusu kamu kurum veya kuruluşu, bu
kamulaştırma kapsamına giren her türlü eylem ve işlem ile ilgili olarak çıkabilecek
hukukî ihtilafların da muhatabıdır.


c)
Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşunca, gerekli arazilerin
tespiti sırasında, yapılacak masraflar ile üçüncü şahıslara verilebilecek maddî
zararlar, bu maddenin uygulanmasında kamulaştırma bedeli olarak kabul edilir.


d)
Transit petrol boru hattı ve ilgili tesislerine ilişkin olarak yapılacak kamulaştırma
veya diğer iktisaplarda, yatırımcı tarafından ödenecek arazi bedelinin ilgili proje
anlaşması kapsamında sabit bir fiyat olarak belirlendiği durumlarda, fiili ödemeler
ile mülk sahiplerince açılacak bedele itiraz davalarında belirlenecek fiyatlar arasındaki
fark, ilgili proje anlaşmasında belirlenen sabit bedeli aştığı ölçüde, genel bütçeye
konulacak ödenekten karşılanır.


e)
Görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu, kamulaştırma ve/veya diğer iktisapları,
mülkiyet edinme veya gayrimenkul üzerinde müstakil ve daimî haklar dahil irtifak
hakkı tesisi suretiyle yapabilir.


1)
Transit petrol boru hattı projesine ait boru hattı güzergâhında bulunan Devletin
hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile tapulama veya kadastro sırasında tespit
veya tescil dışı bırakılmış yerler ve tahdit görmemiş ormanlar, Hazine adına tapu
siciline tescil edilir.


2)
(l) numaralı alt bende göre tescil edilen yerler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları
ve Hazine adına tapu siciline tescil edilmiş bulunan tescilli ormanlar dahil gayrimenkuller
üzerinde, kamulaştırma ile görevlendirilen kuruluşun ilgili kuruma vereceği bilgiye
dayanılarak kamulaştırma ile görevlendirilen kuruluş lehine müstakil ve daimî hak
dahil irtifak hakkı tesis edilir.


f)
Bu maddenin (e) bendinin (l) numaralı alt bendinde sayılan yerler dışında kalan
ve transit petrol boru hattı projesi güzergâhında bulunan mera, çayır, yaylak ve
kışlak gibi orta mallarının vasıfları, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca 4342
sayılı Mera Kanununa bağlı kalmaksızın re'sen kaldırılarak Hazine adına tescil edildikten
sonra kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kuruluşu lehine müstakil ve daimî hak
olarak tesis edilir.


g)
Orman sayılan yerlerden geçecek transit petrol boru hattı projesine ilişkin boru
hattı ve tesisler için müstakil ve daimî haklar dahil izin ve irtifak hakkı tesisi,
6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre yapılır.


h)
Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu lehine tesis edilen müstakil
ve daimî hak, proje kapsamında petrol hakkı sahiplerine devir ve tahsis edilebilir.


ı)
Boru hattı ve ilgili tesisler, belgeden ayrı olarak herhangi bir tasarrufa konu
olamazlar. Bunlar petrol siciline kaydedildikten sonra belge sahibi, görevlendirilen
kamu kurum veya kuruluşu veya Genel Müdürlüğün bu sicile atfen lüzumlu evrakları
vermek suretiyle yapacağı talep üzerine tapu siciline tescil edilir. Tapu siciline,
bunlara ait herhangi bir tasarrufun Genel Müdürlüğün izni olmadıkça yapılamayacağı
şerhi verilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Hizmet Satın Alımları, Diğer Giderler, Sigorta ve Vergi


Hizmet satın alımları ve diğer giderler


Madde
9 – Münhasıran
bir transit petrol boru hattı projesi için, bu projelerin her aşamasında ve sözleşme
görüşmelerinde hukukî, malî ve teknik konularda ihtiyaç duyulan hizmetler, bu konularda
gerekli yeterlik ve niteliği haiz olanlar arasından, Bakanlık ve/veya kamu kurum
veya kuruluşunca temin edilir. Bu hizmet alımları, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye
Kanunu ile 832 sayılı Sayıştay Kanununun vize ve tescile ilişkin hükümlerine ve
2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi değildir.


Transit
petrol boru hattı projeleri ile ilgili hizmet satın alımları, proje takip, tahkim,
mahkeme, sigorta, tazminat ve proje ile ilgili sorumluluk ve taahhütlerden doğan
veya diğer tüm giderler, her yıl bütçe kanununa konulacak ödenekten karşılanır.


 


Sigorta


Madde
10 –
Milletlerarası andlaşmaların hükümleri saklı kalmak kaydı ile, transit petrol boru
hattı proje faaliyetleri ile ilgili olarak üçüncü şahıslara verilebilecek zararlara
karşı sigorta yaptırılır.


 


Vergi


Madde
11 – Transit petrol boru hatları projelerine ait faaliyetler,
mal varlıkları, gelirler ve işlemlerden doğan damga vergisi, gümrük vergisi, banka
ve sigorta muameleleri vergisi ve transit geçiş ile ilgili diğer vergi, resim, harç
ve fonlarla ilgili olarak, söz konusu projeye ait olup usulüne göre yürürlüğe girmiş
milletlerarası andlaşmada bir hüküm bulunmadığı durumda ilgili kanunlarda yer alan
hükümler uygulanır.


Transit petrol boru hatları projesine
ait boru hattı ve ilgili tesislerin, petrol sicili ve tapu siciline tescilinden
harç alınmaz.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Uygulanmayacak hükümler


Madde 12 – Bu Kanun
kapsamındaki hususlarla ilgili olarak milletlerarası andlaşmalarda yer alan konularda;
2644 sayılı Tapu Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi
Teşvik Kanunu, 6326 sayılı Petrol Kanunu ve 6831 sayılı Orman Kanunu ile diğer kanunların
tahdidi ve takyidi hüküm getiren ilgili maddeleri uygulanmaz.





İhtilafların çözümü


Madde
13 – Transit petrol boru hatları projeleri ile ilgili olarak,
Devlet mercileri ile yatırımcılar arasında çıkabilecek ihtilaflar, ilgili proje
anlaşmaları hükümlerine göre, ilgili proje anlaşmasında başka bir hüküm bulunmuyor
ise Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmalarda yer alan çözüm usulleri
vasıtasıyla ve/veya milletlerarası tahkim usullerine göre çözümlenir.


 


Değiştirilen hüküm


Madde
14 – 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun
14 üncü Maddesine (h) bendi eklenmesiyle ilgili olup yerine işlenmiştir.


 


Yürürlük


Madde
15 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
16 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


4586 SAYILI
KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE


GİRİŞ TARİHLERİNİ
GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



4586
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






KHK/700



8



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek
göreve başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 130 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.