Patates ve Domateste Bakteriyel Solgunluk ve Patateste kahverengi Çürüklük Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik

PATATES VE DOMATESTE
BAKTERİYEL SOLGUNLUK VE PATATESTE

KAHVERENGİ ÇÜRÜKLÜK
ETMENİNİN ERADİKASYONU VE YAYILMASININ

ÖNLENMESİ İÇİN ALINACAK
TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, patates ve domateste bakteriyel solgunluk ve
patateste kahverengi çürüklük hastalığına neden olan Ralstonia
solanacearum’un yeri ve yayılış alanlarının tespiti, mücadelesi ve
yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu
Yönetmelik, patates ve domateste bakteriyel solgunluk ve patateste
kahverengi çürüklük hastalığına neden olan Ralstonia solanacearum’un
sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve eradike
edilmesi hususlarını kapsar.

Dayanak

MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesi ile 31/10/2006 tarihli ve
5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;

a) Araştırma
Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten
enstitülerini,

b) Bakanlık:
Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Genel
Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ç) KASK sistemi:
İl ve ilçe müdürlükleri tarafından karantinaya tabi zararlı organizmalarda
yürütülen sürvey çalışmalarının ve bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına
alındığı Tarım Bilgi Sisteminde yer alan karantinaya tabi zararlı organizma
sürveyi kayıt sistemini,

d) Kendi gelen
bitkiler: Ekimi yapılmadan üretim yerlerinde kendiliğinden yetişen/çıkış
yapan konukçu bitkileri,

e) Klonal
seleksiyon: Vejetatif yoldan üretilen tohumluk patateslerden, aynı yetişme
ortamında mukayeseleri sonucunda en iyilerin seçimine yönelik yapılan seleksiyonu,

f) Konukçu
bitkiler: Tohumları hariç Solanum tuberosum L. (patates) bitkileri;
meyveleri ve tohumları hariç Solanum lycopersicum (L.) Karsten ex Farw
(domates) bitkileri,

g) Laboratuvar:
Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve
zirai karantina müdürlüklerinin laboratuvarları ile bakanlıkça
yetkilendirilmiş laboratuvarları,

ğ) Lot: Bir
sevkiyatın, tek bir ürünün bileşim ve orijin olarak homojen yapıda olduğu
belli sayıdaki birimini,

h) Mikro bitki:
Yumru oluşturan Solanum türlerinin mini yumruları dahil, in vitro
bitkileri,

ı) Müdürlük: İl
ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerini,

i) Solanaceae
familyasından konukçu bitkiler: Solanaceae familyasından yabani ve kültüre
alınan bitkileri,

j) Sürvey: Bir
alanda hangi türlerin var olduğunu ya da zararlı organizma popülasyonunun
özelliklerini belirlemek için belirli bir süre boyunca yürütülen zararlının
resmî prosedürü,

k) Temel
tohumluk: Çeşidin ve bitki sağlığının korunması için kabul edilen
uygulamalara göre üretilmiş, başlıca amacı sertifikalı tohumluk patates
üretimi olan ve resmî kontroller sonucunda, 10/4/2011 tarihli ve 27901
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tohumluk Patates Sertifikasyonu ve
Pazarlaması Yönetmeliğinde temel tohumluk patatesler için ortaya konan
standartları karşıladığı tespit edilen patates yumrularını,

l) Üretildiği
yerde dikimi yapılacak yumrular: Belirli bir üretim yerinde üretilen ve
ticari olmayan ve sertifikalandırılması amaçlanmayan yumruları,

m) Zararlı
organizma: Patates ve domateste bakteriyel solgunluk ve patateste
kahverengi çürüklük hastalığına neden olan Ralstonia solanacearum'u (Smith
1896) Yabuuchi vd. 1996 emend. Safni vd. 2014,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sürveyler ve Sürvey
Sonuçlarının Bildirimi

Sürveyler

MADDE 4- (1)
Müdürlük konukçu bitkilerde, bu bitkilerin sulanmasında kullanılan yüzey
sularında ve sıvı atıklarda zararlı organizmanın resmî sürveylerini
aşağıdaki koşullara uygun olarak her yıl yapar:

a) Dikim amaçlı
olarak kullanılmayacak yumrularda yapılacak sürveyler aşağıdakileri kapsar:

1) Patates
bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar geçen süre
içerisindeki mümkün olan en geç dönemde tarladaki yumrulardan veya depodaki
yumru lotlarından numune alınır.

2) Zararlı
organizmanın belirtilerinin görsel olarak tanımlanmasının mümkün olduğu
durumlarda tarlada patates bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun
olması halinde zararlı organizmanın belirtilerini tespit etmek için
kesilmiş yumrularda da görsel muayene yapılır.

b) Üretildikleri
yerlerde dikimi yapılacaklar haricinde, dikim amaçlı yumrular için
yapılacak sürveylerde, sistematik olarak tarlada patates bitkilerinin ve
depodaki lotların görsel muayenesi yapılır. Patates bitkilerinin saplarının
kuruduğu dönemden hasata kadar geçen süre içerisindeki mümkün olan en geç
dönemde tarladaki yumrulardan veya depodaki yumrulardan numune alınır.

c) Üretildikleri
yerlerde dikimi yapılacak yumrular için yapılacak sürveylerde, zararlı
organizmanın varlığına ilişkin risk esaslı sürveyler gerçekleştirilir ve
aşağıda yer alan koşulları kapsar:

1) Patates
bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar geçen süre
içerisindeki mümkün olan en geç dönemde tarladaki yumrulardan veya depodaki
yumru lotlarından numune alınır.

2) Zararlı
organizmanın belirtilerinin görsel olarak tanımlanmasının mümkün olduğu
durumlarda tarlada patates bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun
olması halinde zararlı organizmanın belirtilerini tespit etmek için
kesilmiş yumrularda da görsel muayene yapılır.

ç) Domates
bitkileri ile ilgili olarak, sürveyler, uygun zamanlarda, yeniden dikilmesi
amaçlanan fide üretim yerlerinde en azından büyüyen mahsülün görsel
muayenesini içerir.

d) Konukçu
bitkiler haricindeki Solanaceae familyasından diğer konukçu bitkilerinde,
yüzey sularında ve sıvı atıklarda sürveyler uygun metotlara göre yapılır ve
uygun olduğu durumlarda numuneler alınır.

(2) İllerdeki
patates ve domates üretim sistemleri dikkate alınarak, numunelerin nereden,
ne zaman alınacağı ve numune sayısı, sağlam bilimsel ve istatistiksel
ilkelere ve zararlı organizmanın biyolojisine dayanarak Genel Müdürlük
tarafından planlanır.

Sürvey
sonuçlarının bildirimi

MADDE 5- (1)
Müdürlük önceki takvim yılı boyunca gerçekleştirilen yıllık sürveylerin
sonuçlarını her yılın 31 Aralık tarihine kadar Genel Müdürlüğe bildirir. Bu
sürveylerin sonuçları EK-2’de belirtilen Sürvey Şablonu’na göre düzenlenir
ve KASK sistemine veri girişleri yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tespit ve Alınacak
Tedbirler

Tespit

MADDE 6- (1)
Müdürlük, sürveylerde toplanan örnekleri EK-1’in 2.1 inci maddesinde atıfta
bulunulan tespit testlerine tabi tutulması için ilgili laboratuvara
gönderir.

Zararlı
organizma şüphesi halinde alınacak tedbirler

MADDE 7- (1)
Müdürlük tespit testleri sonuçlanıncaya kadar aşağıda yer alan tedbirleri
alır:

a) Zararlı
organizmanın yayılması için tanımlanabilir bir riskin olmadığı yerlerde,
müdürlüğün kontrolü altında bulunan konukçu bitkiler hariç, numunelerin
alındığı tüm ürünler, lotlar veya sevkiyatlardaki konukçu bitkilerin bir
yerden bir yere naklini yasaklar.

b) Şüpheli
bulgunun kaynağını takip eder.

c) (a) bendinde
atıfta bulunulan numunelerin alındığı üretim yerinde üretilen, (a) bendinde
belirtilenler dışında, herhangi bir konukçu bitkinin bir yerden diğerine
nakli için gereken resmî kontrolleri yapar.

ç) Bakanlık
tarafından onaylanmış uygun metotlar kullanılarak dezenfekte edilen suyun
kullanıldığı seralarda yetiştirilen domatesler ve diğer kültüre alınan
Solanaceae familyasından konukçu bitkiler hariç, yüzey sularında zararlı
organizmanın varlığı doğrulanana veya reddedilene kadar konukçu bitkiler ve
diğer kültüre alınan Solanaceae familyasından konukçu bitkilerde yüzey
suyunun kullanımı yasaklanır.

(2) Tespit
testlerinin sonuçları beklenirken, aşağıda yer alan materyal ve dökümanın
tamamı alıkoyulur ve muhafaza edilmesi sağlanır:

a) Örneklemenin
yapıldığı yerde kalan tüm yumrular ve mümkünse, geride kalan tüm bitkiler
müdürlük tarafından.

b) Testlemede
kullanılan, artan tüm bitki ekstraktları, DNA ekstraktları ve ek olarak
hazırlanmış materyal laboratuvar tarafından.

c) Uygun
olduğunda saf kültür laboratuvar tarafından.

ç) İlgili tüm
belgeler müdürlük ve laboratuvar tarafından.

(3) Zararlı
organizmanın varlığına dair şüphenin EK-1'in 1.1 inci maddesi uyarınca
doğrulanması durumunda, müdürlük yürütülen sürveylerde alınan numuneleri
EK-1’de atıfta bulunulan testlerin yapılması ve zararlı organizmanın
varlığının doğrulanması veya reddedilmesi amacıyla laboratuvara gönderir.

Zararlı
organizma tespiti halinde alınacak tedbirler

MADDE 8- (1)
Zararlı organizmanın varlığının EK-1'in 1.2 nci maddesi uyarınca
doğrulanması durumunda, bu madde kapsamındaki tedbirler uygulanır.

(2) Müdürlük,
konukçu bitkilerde zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda,
aşağıdaki tüm tedbirleri alır:

a) EK-3'e uygun
olarak bulaşıklığın kapsamını ve birincil kaynağını/kaynaklarını belirlemek
için, 6 ncı maddeye göre ek testlerin yapılması amacıyla dikim amaçlı
yumruların klonal olarak akraba olduğu tüm yumruları laboratuvara gönderir.

b) Aşağıdaki
unsurların tümünü içeren bulaşık alandan sınırlandırılmış bir alan
oluşturur:

1) Bulaşık bitki
numunesinin alındığı konukçu bitkiler, sevkiyatlar ve/veya lotlar, gemiler,
tesisler, araçlar, depolar, ambalaj malzemeleri dahil, bu konukçu
bitkilerin üretiminde, taşınmasında veya depolanmasında kullanılan
makineler ve uygun olduğunda, konukçu bitkilerin yetiştirildiği veya hasat
edildiği üretim yeri/yerleri.

2) Hasat öncesi
veya sonrası temas yoluyla veya bulaşık konukçu bitkilerle eş zamanlı
üretim, sulama veya ilaçlama yoluyla ve EK-4'ün 1 inci maddesinde yer alan
unsurlar dikkate alınarak zararlı organizma ile muhtemel bulaşık olduğu
belirlenmiş (1) numaralı alt bentte yer alan tüm türler.

c) Müdürlük,
Araştırma Enstitülerince EK-4'ün 2 nci maddesinde atıfta bulunulan zararlı
organizmanın olası yayılma unsurlarını dikkate alarak, bitki sağlığı riski
açısından gerekli olduğu değerlendirildiği durumda, bulaşık alan çevresinde
bir tampon bölge oluşturur.

ç) Müdürlük
aşağıda yer alanları belirler:

1) (b) bendinin,
(1) numaralı alt bendinde yer alan öğeleri bulaşık olarak.

2) (b) bendinin,
(2) numaralı alt bendinde yer alan öğeleri muhtemel bulaşık olarak.

(3) Konukçu
bitkiler dışındaki Solanaceae familyasından konukçu bitkilerin ürünlerinde
zararlı organizma varlığının doğrulanması ve konukçu bitkilerin üretiminin
risk altında olduğunun tespit edilmesi durumunda müdürlük aşağıdaki
tedbirleri alır:

a) EK-3'e uygun
olarak bulaşıklığın kapsamını ve birincil kaynağını/kaynaklarını belirlemek
için, 6 ncı maddeye göre ek testlerin yapılması amacıyla dikim amaçlı
yumruların klonal olarak akraba olduğu tüm yumruları laboratuvara gönderir.

b) Aşağıdaki
unsurların tümünü içeren bulaşık alandan sınırlandırılmış bir alan
oluşturur:

1) Bulaşık
numunenin alındığı konukçu bitkiler.

2) Zararlı
organizma ile bulaşık olma ihtimali olan ve hasat öncesi veya sonrası temas
veya bulaşık konukçu bitkilerle eş zamanlı üretim, sulama veya ilaçlama
adımları yoluyla muhtemel bulaşık olduğu belirlenen konukçu bitkiler.

c) Müdürlük
aşağıda yer alanları belirler:

1) (b) bendinin,
(1) numaralı alt bendinde yer alan konukçu bitkileri bulaşık olarak.

2) (b) bendinin,
(2) numaralı alt bendinde yer alan konukçu bitkileri muhtemel bulaşık
olarak.

(4) Yüzey sularından,
endüstriyel işlemeden veya konukçu bitkileri işleyen paketleme
tesislerinden gelen sıvı atık deşarjlarında veya ilişkili yabani Solanaceae
familyasından konukçu bitkilerde zararlı organizmanın doğrulandığı
durumlarda, konukçu bitkilerin üretiminin sulama, ilaçlama veya yüzey
suyunun taşması yoluyla risk altında olduğu tespit edildiğinde, müdürlük
aşağıdaki tedbirleri alır:

a) Bulaşıklığın
kapsamını belirlemek için, yüzey suyu ve sıvı atık numuneleri ve varsa
yabani Solanaceae konukçu bitkileri üzerinde, uygun zamanlarda, EK-3'e göre
bir araştırma yapar.

b) EK-4'ün 2 nci
maddesinde atıfta bulunulan zararlı organizmanın olası yayılma unsurlarını
dikkate alarak, bulaşık bir bölgeyi içeren sınırlandırılmış bir alan
oluşturur.

c) Bulaşık alan
aşağıdakileri içerir:

1) Bulaşık
numune/numunelerin alındığı yüzey suyu.

2) EK-4'ün 1 inci
maddesinde listelenen unsurlar dikkate alınarak, bulaşık olması muhtemel
yüzey suyu.

ç) Müdürlük
aşağıda yer alanları belirler:

1) (c) bendinin
(1) numaralı alt bendinde belirtilen yüzey suyunu bulaşık olarak.

2) (c) bendinin
(2) numaralı alt bendinde atıfta bulunulan yüzey suyunu, muhtemel bulaşık
olarak.

(5) Müdürlük,
Genel Müdürlüğe bulaşıklığı (veya salgın) bildirir. Genel Müdürlük, bu
bildirimde yer alan diğer ilgili müdürlükleri olası bulaşıklığın boyutunu
belirlemek ve ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralara göre sınırlandırılmış
bir alan oluşturmak üzere görevlendirir. Yüzey sularında bir bulaşma durumu
varsa, bu bulaşıklığın olduğu yüzey suyu hâlihazırda sınırları çizilmiş
alan içerisinde yer alıyorsa ilave bir bildirime gerek yoktur.

(6) İlgili
kurumlar, aşağıdaki unsurların tümünün muhafaza edilmesini sağlar:

a) Tüm testler
tamamlanana kadar 7 nci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen materyali.

b) Tüm testler
tamamlanana kadar ikinci tespit testi ve uygun olduğunda tanımlama testleri
ile ilgili materyali.

c) Beşinci fıkra
uyarınca bildirim prosedürü yapılması halinde prosedür tamamlandıktan sonra
en az bir aya kadar zararlı organizmanın saf kültürünü.

Zararlı
organizmayı eradike etmek için tedbirler

MADDE 9- (1)
8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendi
uyarınca; zararlı organizma ile bulaşık olduğu belirlenen konukçu bitkiler
dikilmez. İlgili müdürlük, zararlı organizmanın yayılması için tanımlanabilir
bir risk bulunmadığının tespit edilmesi şartıyla, EK-5'in 1 inci maddesi
uyarınca bulaşık konukçu bitkilerin imha edilmesini veya başka bir şekilde
bertaraf edilmesini sağlar. Konukçu bitkilerin, bulaşık olarak
belirlenmeden önce dikildiği durumlarda, dikilen materyal, EK-5'in 1 inci
maddesi uyarınca derhal imha edilir veya başka bir şekilde bertaraf edilir.
Bulaşık olan konukçu bitkilerin dikildiği üretim yeri/yerleri, bulaşık
olarak tanımlanır. Sınırlandırılmış alan, 8 inci maddenin ikinci fıkrasının
(b) bendine göre oluşturulur.

(2) 8 inci
maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca
muhtemel bulaşık olan konukçu bitkiler ve 8 inci maddenin dördüncü fıkrası
uyarınca bir risk tespit edilen konukçu bitkiler dikilmez. Bakanlığın
kontrolünde, zararlı organizmanın yayılması için tanımlanabilir bir risk
bulunmadığının tespit edilmesi şartıyla, EK-5'in 2 nci maddesinde
belirtildiği gibi uygun kullanıma veya bertarafa tabi tutulur. Konukçu
bitkilerin, muhtemel bulaşık olarak belirlenmeden önce dikildiği
durumlarda, dikilen materyal derhal imha edilir veya EK-6’nın 2 nci
maddesinde belirtilen tedbirler uygulanır. Muhtemel bulaşık konukçu
bitkilerin dikildiği üretim yeri/yerleri muhtemel bulaşık olarak
belirlenir. Sınırlandırılmış bir alan, 8 inci maddenin ikinci fıkrasının
(b) bendi uyarınca oluşturulur.

(3) 8 inci
maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca
veya 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi
bulaşık olduğu ve 8 inci maddenin dördüncü fıkrasının (c) bendinin (2)
numaralı alt bendi uyarınca muhtemel bulaşık olduğu belirlenen herhangi bir
makine, araç, gemi, depo veya bunların birimleri ve ambalaj malzemeleri
dahil diğer nesneler imha edilir veya EK-5'in 3 üncü maddesinde belirtilen
yöntemler kullanılarak temizlenir ve dezenfekte edilir.

(4) Birinci,
ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen tedbirlere ek olarak, EK-5'in 4 üncü
maddesinde belirtilen tedbirler, sınırlandırılmış alanlarda uygulanır.

Dikim amaçlı
yumrular için özel testleme tedbirleri

MADDE
10- (1) Dikim amaçlı yumruların üretim sahasında zararlı
organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, bulaşık yumru lotları ile
klonal olarak akraba hatlar da EK-1’de belirtilen testlere tabi tutulur
veya klonal olarak akraba hatların bulunmadığı durumlarda, bulaşık yumru
lotları ile doğrudan veya dolaylı temas halinde olan yumrular veya yumru
lotları EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulur.

(2) Sertifikalı
dikim amaçlı yumruların üretim alanında zararlı organizmanın varlığının
doğrulanması durumunda; ya başlangıç klonal seleksiyon bitkilerinin her
biri ya da temel tohumluk patateslerin temsili örnekleri EK-1'de belirtilen
testlere tabi tutulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari
yaptırımlar

MADDE 11- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun
38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre idari yaptırım uygulanır.

Avrupa Birliği
mevzuatına uyum

MADDE 12- (1)
Bu Yönetmelik, Ralstonia solanacearum (Smith 1896) Yabuuchi vd. 1996 emend.
Safni vd. 2014 Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak
Tedbirlere ilişkin 11/07/2022 tarihli ve (AB) 2022/1193 sayılı Komisyon
Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum
çerçevesinde hazırlanmıştır.

Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik

MADDE 13- (1)
24/9/2011 tarihli ve 28064 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Patates ve
Domateste Bakteriyel Solgunluk ve Patateste Kahverengi Çürüklük Hastalığı
ile Mücadele Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 14- (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

 

Ekleri
için tıklayınız.