Patates Halka Çürüklüğü Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik

PATATES HALKA ÇÜRÜKLÜĞÜ
ETMENİNİN ERADİKASYONU VE

YAYILMASININ ÖNLENMESİ
İÇİN ALINACAK TEDBİRLER

HAKKINDA YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, patates halka çürüklüğü hastalığına neden olan
Clavibacter sepedonicus’un yeri ve yayılış alanlarının tespiti, mücadelesi
ve yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu
Yönetmelik, patates halka çürüklüğü hastalığına neden olan Clavibacter
sepedonicus’un sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının
engellenmesi ve eradike edilmesi hususlarını kapsar.

Dayanak

MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesi ile 31/10/2006 tarihli ve
5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;

a) Araştırma
Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten
enstitülerini,

b) Bakanlık:
Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Genel
Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ç) KASK sistemi:
İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından karantinaya tabi zararlı organizmalarda
yürütülen sürvey çalışmalarının ve bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına
alındığı Tarım Bilgi Sisteminde yer alan karantinaya tabi zararlı organizma
sürveyi kayıt sistemini,

d) Kendi gelen
bitkiler: Ekimi yapılmadan üretim yerlerinde kendiliğinden yetişen/çıkış
yapan konukçu bitkileri (Solanum tuberosum L.),

e) Klonal
seleksiyon: Vejetatif yoldan üretilen tohumluk patateslerden, aynı yetişme
ortamında mukayeseleri sonucunda en iyilerin seçimine yönelik yapılan
seleksiyonu,

f) Konukçu
bitkiler: Tohumlar dışındaki Solanum tuberosum L. bitkilerini,

g) Laboratuvar:
Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve
zirai karantina müdürlüklerinin laboratuvarları ile bakanlıkça
yetkilendirilmiş laboratuvarları,

ğ) Lot: Bir
sevkiyatın, tek bir ürünün bileşim ve orjin olarak homojen yapıda olduğu
belli sayıdaki birimini,

h) Mikro bitki:
Yumru oluşturan Solanum türlerinin mini yumruları dahil, in vitro
bitkileri,

ı) Müdürlük: İl
ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerini,

i) Sürvey: Bir
alanda hangi türlerin var olduğunu ya da zararlı organizma populasyonunun
özelliklerini belirlemek için belirli bir süre boyunca yürütülen resmî
prosedürü,

j) Temel
tohumluk: Çeşidin ve bitki sağlığının korunması için kabul edilen
uygulamalara göre üretilmiş, başlıca amacı sertifikalı tohumluk patates
üretimi olan ve resmî kontroller sonucunda, 10/4/2011 tarihli ve 27901
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tohumluk Patates Sertifikasyonu ve
Pazarlaması Yönetmeliğinde temel tohumluk patatesler için ortaya konan
standartları karşıladığı tespit edilen patates yumrularını,

k) Üretildiği
yerde dikimi yapılacak yumrular: Belirli bir üretim yerinde üretilen ve o
yerde daimi olarak kalması amaçlanan ve sertifikalandırılması amaçlanmayan
yumruları,

l) Yüksek düzeyde
bulaşık alan: 10 yıldan uzun bir süre boyunca devam eden yıllık sürveyler
sırasında tespit edilen salgın yerlerinin sayısının Clavibacter
sepedonicus’un birden fazla yerde mevcut olduğunu gösterdiği ve zararlı
organizmanın resmî denetim altında olmayan üretim alanlarında da mevcut
olduğunun göz ardı edilemediği bir alanı,

m) Zararlı
organizma: Patateste halka çürüklüğü hastalığına neden olan Clavibacter
sepedonicus’u (Spieckermann & Kotthoff 1914) Nouioui vd. 2018,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sürveyler ve Sürvey
Sonuçlarının Bildirimi

Sürveyler

MADDE 4- (1)
Müdürlük, konukçu bitkilerde, zararlı organizmanın resmî sürveylerini
aşağıdaki koşullara uygun olarak her yıl yapar:

a) Dikim amaçlı
olarak kullanılması amaçlanmayan yumrularda yapılacak sürveyler
aşağıdakileri kapsar:

1) Depodaki yumru
lotlarından veya patates bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata
kadar geçen süre içerisindeki mümkün olan en geç dönemde, tarladaki
yumrulardan numune alınır.

2) Zararlı
organizmanın belirtilerinin görsel olarak tanımlanmasının mümkün olduğu
durumlarda tarlada patates bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun
olması halinde zararlı organizmanın belirtilerini tespit etmek için
kesilmiş yumrularda da görsel muayene yapılır.

b) Üretildikleri
yerlerde dikimi yapılacaklar haricinde, dikim amaçlı yumrular için
yapılacak sürveylerde, sistematik olarak tarlada patates bitkilerinin ve
depodaki lotların görsel muayenesi yapılır. Depodaki yumru lotlarından veya
patates bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar geçen
sürede, mümkün olan en geç dönemde, tarladaki yumrulardan numune alınır.

c) Üretildikleri
yerlerde dikimi yapılacak yumrular için yapılacak sürveylerde; zararlı
organizmanın varlığına ilişkin belirlenmiş risk esaslı sürveyler
gerçekleştirilir ve aşağıda yer alan koşulları kapsar:

1) Depodaki yumru
lotlarından veya patates bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata
kadar geçen süre içerisinde, mümkün olan en geç dönemde, tarladaki
yumrulardan numune alınır.

2) Zararlı
organizmanın belirtilerinin görsel olarak tanımlanmasının mümkün olduğu
durumlarda tarlada patates bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun
olması halinde zararlı organizmanın belirtilerini tespit etmek için
kesilmiş yumrularda da görsel muayene yapılır.

ç) Yumrular
haricinde konukçu bitkilerde yapılacak sürveyler ve örneklemeler, bu
bitkilerde zararlı organizmanın tanımlayabilmek için uygun metotlar
kullanılarak yapılır.

(2) Numunelerin
toplandığı yer, zamanlama ve numune sayısı, illerdeki patates üretim
sistemleri dikkate alınarak, bilimsel ve istatistiksel ilkelere ve zararlı
organizmanın biyolojisine dayanarak Genel Müdürlük tarafından planlanır.

Sürvey
sonuçlarının bildirimi

MADDE 5- (1)
Müdürlükler, bir önceki yılda gerçekleştirilen yıllık sürveylerin
sonuçlarını her yıl 31 Aralık tarihine kadar Ek-2’de yer alan formata uygun
olarak Genel Müdürlüğe bildirir ve KASK sistemine veri girişlerini yapar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tespit ve Alınacak
Tedbirler

Tespit

MADDE 6- (1)
Müdürlükler, sürveylerde toplanan örnekleri, EK-1’in 2.1 inci maddesinde
yer alan tespit testlerinin yapılması için ilgili laboratuvara gönderir.

Zararlı
organizma şüphesi halinde alınacak tedbirler

MADDE 7- (1)
Müdürlükler, tespit testleri sonuçlanıncaya kadar aşağıda yer alan
tedbirleri alır:

a) Zararlı
organizmanın yayılması için tanımlanabilir bir riskin olmadığı ortaya
konulmuş yerlerde Bakanlığın kontrolü altında bulunan konukçu bitkiler
hariç, numunelerin alındığı tüm ürünler, lotlar veya sevkiyatlardaki
konukçu bitkilerin bir yerden bir yere naklini yasaklar.

b) Şüpheli
bulgunun kaynağını takip eder.

c) (a) bendinde
atıfta bulunulan numunelerin alındığı üretim yerinde üretilen, (a) bendinde
belirtilenler dışında, herhangi bir konukçu bitkinin bir yerden diğerine
nakli için gereken resmî kontrolleri yapar.

(2) Tespit
testlerinin sonuçları beklenirken, ilgili kurumlar aşağıda yer alan
materyal ve dokümanın tamamını alıkoyar ve muhafaza edilmesini sağlar:

a) Örneklemenin
yapıldığı yerde kalan tüm yumrular ve mümkünse geride kalan tüm bitkiler.

b) Testlemede
kullanılan, artan tüm bitki ekstraktları, DNA ekstraktları ve ek olarak
hazırlanmış materyal.

c) Uygun
olduğunda saf kültür.

ç) İlgili tüm
belgeler.

(3) Zararlı
organizmanın varlığına dair şüphenin EK-1'in 1.1 inci maddesi uyarınca
doğrulanması durumunda, müdürlükler, yürütülen sürveylerde alınan
numuneleri EK-1’de atıfta bulunulan testlerin yapılması ve zararlı
organizmanın varlığının doğrulanması veya reddedilmesi amacıyla
laboratuvara gönderir.

Zararlı
organizma tespiti halinde alınacak tedbirler

MADDE 8- (1)
Zararlı organizmanın varlığının EK-1'in 1.2 nci veya 1.3 üncü maddeleri
uyarınca doğrulanması durumunda, bu madde kapsamındaki tedbirler uygulanır.

(2) Müdürlük,
zararlı organizmanın olası yayılımını belirlemek için EK-3'ün 1 inci
maddesinde yer alan unsurları dikkate alarak, gecikmeksizin
sınırlandırılmış bir alan oluşturur.

(3)
Sınırlandırılmış alan, bulaşık bir bölge ve gerektiğinde bitki sağlığı riskine
karşılık bulaşık alanın etrafında bir tampon bölge içerir.

(4) Bulaşık alan,
aşağıdaki unsurların tümünü kapsar:

a) Bulaşık olduğu
belirlenmiş bir bitki örneğinin alındığı konukçu bitkiler, tesisler,
sevkiyatlar ve/veya lotlar, araçlar, gemiler, depolar veya bunların
birimleri; konukçu bitkilerin üretimi, depolanması ve nakliyesi sırasında
kullanılan makineler ve ambalaj malzemeleri dahil diğer nesneler; ve uygun
olduğunda, konukçu bitkilerin yetiştirildiği veya hasat edildiği üretim
yeri/yerleri veya üretim alan/alanları.

b) Bulaşık
konukçu bitkilerle eş zamanlı olarak üretilen veya hasat öncesi veya
sonrası temas eden, EK-3’ün 2 nci maddesinde yer alan unsurlar da göz
önünde bulundurularak, zararlı organizma ile muhtemel bulaşık olduğu
belirlenmiş (a) bendinde yer alan tüm unsurları.

(5) Müdürlük;

a) Dördüncü
fıkranın (a) bendinde yer alan öğeleri bulaşık olarak,

b) Dördüncü
fıkranın (b) bendinde yer alan öğeleri muhtemel bulaşık olarak,

belirler.

(6)
Sınırlandırılmış bir alandan çıkan yumrular, EK-1'de atıfta bulunulan
testler kullanılarak zararlı organizmadan ari oldukları kanıtlanmadıkça, bu
sınırlanmış alandan çıkarılmaz.

(7) Müdürlük,
EK-4'te yer alan yüksek düzeyde bulaşık bir alanda zararlı organizma tespit
edildiğinde Genel Müdürlüğe bildirimde bulunmayabilir.

(8) Müdürlük,
Genel Müdürlüğe bulaşıklığı (veya salgın) bildirir. Genel Müdürlük, bu
bildirimde yer alan diğer ilgili müdürlükleri olası bulaşıklığın boyutunu
belirlemek ve ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralara göre sınırlandırılmış
bir alan oluşturmak üzere görevlendirir.

(9) İlgili
kurumlar, aşağıdaki unsurların tümünün muhafaza edilmesini sağlar:

a) Tüm testler
tamamlanana kadar 7 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen materyali.

b) Tüm testler
tamamlanana kadar tespit testi ve uygun olduğunda tanımlama testleri ile
ilgili materyali.

c) Yedinci fıkra
uyarınca tespitte bulunulması halinde, bildirim prosedürü tamamlandıktan
sonra en az bir aya kadar zararlı organizmanın saf kültürünü.

Zararlı
organizmayı eradike etmek için tedbirler

MADDE 9- (1)
8 inci maddenin beşinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zararlı organizma ile
bulaşık olduğu belirlenen konukçu bitkiler dikilmez. Müdürlükler, zararlı
organizmanın yayılması için tanımlanabilir bir risk bulunmadığının tespit
edilmesi şartıyla, EK-5'in 1 inci maddesi uyarınca bulaşık konukçu
bitkilerin imha edilmesini veya başka bir şekilde bertaraf edilmesini
sağlar. Konukçu bitkilerin, bulaşık olduğu tanımlanmadan önce dikildiği
durumlarda, dikilen materyal EK-5'in 1 inci maddesi uyarınca derhal imha
edilir veya başka bir şekilde bertaraf edilir. Bulaşık konukçu bitkilerin
dikildiği üretim yeri/yerleri bulaşık olarak tanımlanır.

(2) 8 inci
maddenin beşinci fıkrasının (b) bendi uyarınca muhtemel bulaşık olan
konukçu bitkiler dikilmez ve klonal bağı olan patates stokları için 10 uncu
maddede atıfta bulunulan testlerin sonucuna halel getirmeksizin, resmî
gözetim altında, zararlı organizmanın yayılmasına ilişkin tanımlanabilir
bir risk bulunmadığı tespit edilecek şekilde, EK-5’in 2 nci maddesinde belirtildiği
gibi uygun kullanıma veya bertarafa tabi tutulur. Konukçu bitkilerin,
muhtemel bulaşık olarak belirlenmeden önce dikildiği durumlarda, dikilen
materyal derhal imha edilir veya EK-5'in 2 nci maddesinde belirtilen
tedbirler uygulanır. Muhtemel bulaşık konukçu bitkilerin dikildiği üretim
yeri/yerleri muhtemel bulaşık olarak belirlenir.

(3) 8 inci
maddenin beşinci fıkrası uyarınca bulaşık olduğu veya muhtemel bulaşık
olduğu belirlenen herhangi bir makine, araç, gemi, depo veya bunların
birimleri ve ambalaj malzemeleri dahil diğer nesneler, EK-5'in 3 üncü
maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak temizlenir ve dezenfekte
edilir veya imha edilir.

(4) Birinci,
ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen tedbirlere ek olarak, EK-5'in 4 üncü
maddesinde belirtilen tedbirler, sınırlandırılmış alanlarda uygulanır.

Dikim amaçlı
yumrular için özel testleme tedbirleri

MADDE 10- (1)
Dikim amaçlı yumruların üretim sahasında zararlı organizmanın varlığının
doğrulanması durumunda, Müdürlük bulaşık yumru lotları ile klonal bağı olan
hatların da EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulmasını sağlar veya klonal
bağı olan patates hatlarının bulunmadığı durumlarda, bulaşık yumru lotları
ile doğrudan veya dolaylı temas halinde olan yumrular veya yumru lotları
EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulur.

(2) Sertifikalı
dikim amaçlı yumruların üretim alanında zararlı organizmanın varlığının
doğrulanması durumunda, ya başlangıç klonal seleksiyon bitkilerinin her
biri ya da temel tohumluk patateslerin temsili örnekleri EK-1'de belirtilen
testlere tabi tutulur.

Yüksek düzeyde
bulaşık alan orijinli konukçu bitki yumrularının hareketlerine ilişkin
geçici tedbirler

MADDE 11- (1)
EK-4'te yer alan yüksek düzeyde bulaşık alan orijinli, dikim için olanlar
dışındaki konukçu bitki yumruları, ancak aşağıdaki iki koşulu yerine
getirmeleri halinde, yüksek düzeyde bulaşık alandan diğer alana
taşınabilir:

a) Bitki
pasaportu taşıması durumunda.

b) Bakanlık
tarafından kayıt altına alınmış ve denetlenen ve zararlı organizmadan ari
olduğu resmî olarak tanınan bir üretim yeri orijinli olanlar veya EK-1'e
göre yapılan numune alma ve testlere dayalı olarak zararlı organizmadan ari
olduğu belirlenenler.

(2) Müdürlük, her
beş yılda bir, sorumluluk alanında bulunan yüksek düzeyde bulaşık alanın
son durumuna ilişkin Genel Müdürlüğe bir rapor sunar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari
yaptırımlar

MADDE 12- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun
38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre idari yaptırım uygulanır.

Avrupa Birliği
mevzuatına uyum

MADDE 13- (1)
Bu Yönetmelik Clavibacter sepedonicus’un (Spieckermann & Kotthoff 1914)
Nouioui vd. 2018 Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak
Tedbirlere ilişkin 11/7/2022 tarihli ve 2022/1194 sayılı Komisyon Uygulama
Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.

Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik

MADDE 14- (1)
24/9/2011 tarihli ve 28064 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Patates Halka
Çürüklüğü Hastalığı ile Mücadele Hakkında Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 15- (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 16- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

 

Ekleri için tıklayınız.