5682 sayılı Pasaport Kanunu

2361










 


PASAPORT KANUNU[1]


 


 


Kanun Numarası                  : 5682


Kabul Tarihi                         : 15/7/1950


Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 24/7/1950   Sayı: 7564


Yayımlandığı Düstur           : Tertip: 3   Cilt: 31   Sayfa: 2243


 


 


 


Giriş - çıkış kapıları


Madde 1 – (Değişik: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/1
md.)


Türk
vatandaşları ve yabancılar Cumhurbaşkanınca tayin olunan yolcu giriş - çıkış
kapılarından Türkiye'ye girip çıkabilirler.[2]


Gümrük
kapılarının açılışında İçişleri Bakanlığının görüşü alınır.


 


Pasaport veya pasaport yerine geçerli vesika zorunluğu:


Madde 2 – (Değişik: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/2
md.)


Türk
vatandaşları ile yabancılar Türkiye'ye girebilmek ve Türkiye'den çıkabilmek
için yolcu giriş - çıkış kapılarındaki polis makamlarına usulüne uygun ve
muteber pasaport veya pasaport yerine geçerli bir vesika ibraz etmeye
mecburdurlar.


Gümrük
ve diğer işlemlerin yapılabilmesi için polis makamlarınca giriş veya çıkış
işlemlerinin bitirilmesi şarttır.


Kanunlar
ve milletlerarası anlaşmalarla tespit edilenlerden başka, Türk vatandaşları ile
yabancılar için, ne gibi belgelerin pasaport yerine geçerli kabul edilebileceği
hususunda İçişleri ve Dışişleri bakanlıkları müştereken karar almaya
yetkilidirler.


 


Pasaport veya vesikasız gelen Türk vatandaşları:


Madde 3 – Pasaportsuz
veya vesikasız, usulüne uygun veya muteber olmıyan pasaport veya vesikalarla
Türkiye sınırlarına gelerek Türk vatandaşlığını iddia edenler:


A)
Türkiye Cumhuriyeti nüfus hüviyet cüzdanlarını veya hüviyet varakalarını ibraz
ettikleri ve bunların kendilerine ait bulunduğu tahakkuk eylediği takdirde;


B)
Nüfus hüviyet varakasından başka vesika veya delil gösterenler ise, bu vesika
veya delillerin kıymeti polisçe takdir edilerek Türk vatandaşı olduklarına
kanaat getirilmesi halinde Türkiye'ye kabul olunurlar.


Yukardaki
(B) fıkrasında bahis mevzuu kimseler vatandaşlıkları en seri vasıta ile usulü
veçhile sabit oluncaya kadar icabederse en yakın idare merkezine gönderilerek
mahalli mülkiye amirinin göstereceği yerde oturtulabilirler.


Türk
vatandaşlığı sabit olmıyanlar geri çevrilirler.


 


Pasaportsuz veya vesikasız gelen yabancılar:


Madde 4 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Giriş vizesi mecburiyeti:


Madde 5 – (Mülga birinci fıkra: 4/4/2013-6458/124 md.)


(Mülga ikinci fıkra: 4/4/2013-6458/124 md.)


Türk
vatandaşları Türkiye'ye gelmek için vize almak mecburiyetine tabi değildirler.


 


Vize muafiyeti:


Madde 6 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Çıkış vizesi:


Madde 7 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Türkiye'ye girmeleri memnu kimseler:


Madde 8 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Mukabelei bilmisil:


Madde 9 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


İstisnai pasaport ve vize kolaylıkları:


Madde 10 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Harbde ve fevkalade hallerde istisnai tedbirler:


Madde 11 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Pasaportların ve vesikaların nevileri, harçları ve bunları vermeye
yetkili makamlar:


Madde 12 – Türkiye
Cumhuriyeti namına verilecek pasaport ve bunların yerini tutmaya mahsus
vesikalar şunlardır:


A)
Pasaportlar:


I
- Diplomatik pasaportlar;


II-
Hususi damgalı pasaportlar;


III
- Hizmet damgalı pasaportlar;


IV 
- Umuma mahsus pasaportlar (Münferit veya müşterek olur);


V
- Yabancılara mahsus pasaportlar.


B)
(Değişik: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/3 md.)
Pasaport yerine geçerli vesikalar:


I.
Pasavanlar, idari mektuplar ve hudut geçiş belgeleri,


II.
Gemiadamı cüzdanları, demiryolu ve hava ulaşım araçları memur ve mürettebatına
verilen vesikalar,


III.
Seyahat belgesi ve benzeri belgeler.


 


Diplomatik pasaportlar:[3][4]


Madde 13 – Diplomatik
pasaportlar, Dışişleri Bakanlığı ile yabancı memleketlerde Türkiye Cumhuriyeti
Büyük Elçilik ve elçilikleri tarafından verilir.


Diplomatik
pasaportlar, muvakkat görev veya seyahat için gidenlere görevlerinin veya
seyahatlerinin mahiyetine göre, bir seyahate mahsus olmak üzere veya azami iki
sene için, daimi görevle gidenlere de Dışişleri Bakanlığınca tespit edilecek
sürede geçerli olmak üzere verilir.


(Değişik: 28/5/1988 - 3463/1 md.) Diplomatik pasaportlar; Türkiye Büyük Millet Meclisi
Üyelerine, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara, Anayasa Mahkemesi Başkan ve
üyeleri ile Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi,
Uyuşmazlık Mahkemesi, Sayıştay, Genel Kurmay birinci ve ikinci başkanlarına,
Cumhuriyet Başsavcısına, orgenerallere, oramirallere, eski cumhurbaşkanlarına,
yasama meclisleri eski başkanlarına,eski başbakanlar, eski cumhurbaşkanı
yardımcıları ve eski bakanlara, Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyelerine, (…)[5]
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Genel Sekreterine, Bakan yardımcıları
ile Diyanet İşleri Başkanına, Valilere, Büyükşehir Belediye başkanlarına, Büyükelçi
unvanını almış olanlar ile Dışişleri Bakanlığı meslek mensuplarına, Yurtdışı
Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanına, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı
Başkanına ve bu Başkanlığın yurtdışındaki Program Koordinasyon Ofisi
sorumlusuna, Cumhurbaşkanlığı üst düzey görevlilerine, Türkiye Cumhuriyeti dış
temsilcilikleri nezdinde memur edilen müşavirlere, ataşelere ve muavinlerine, din
hizmetleri koordinatörlerine, Hükümet adına milletlerarası resmi müzakereler
yapılması, mukavelenameler akdi için veya milletlerarası toplantılarla kongre
ve konferanslara katılmak üzere gönderilenlere ve yabancı devletler veya
millletlerarası teşekküller nezdinde daimi veya geçici görev yapmak üzere
gönderilenlere, siyasi kuryelere verilir. 5[6][7][8][9][10][11]


(Değişik: 25/2/1981 - 2418/1 md.) Diplomatik pasaport alabilecek durumda bulunan veya alan
kimselerin sıfat veya vazifeleri devam ettiği müddetçe, eşlerine dahi
diplomatik pasaport verilmesi veya bunların eşlerinin pasaportlarının refakat
hanesine kayıt edilmesi mümkündür.


(Değişik beşinci fıkra: 23/7/2010-6009/58 md.) Diplomatik pasaport alan kimselerin
sıfat ve vazifeleri devam ettiği müddetçe, ergin olmayan veya ergin olsalar
dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam
eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında
yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda bedensel, zihinsel
veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda
olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile
belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli
diplomatik pasaport verilir.[12]


Diplomatik
pasaportların, sahiplerinin veya varsa refakat hanesinde kayıtlı bulunanların
birer kıta fotoğrafisini ihtiva eylemeleri lazımdır.


Diplomatik
pasaportlar hiçbir harç veya resme tabi değildir.


 


Hususi pasaportlar


Madde 14 — (Değişik:RG-25/6/1958-7154/1 md.)



A) (Değişik:28/5/1988-3463/2
md.) Hususî damgalı pasaportlar;


(Değişik
paragraf:22/8/1989-378 KHK/1 md.) (…)[13]
birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar
karşılık gösterilmek veya T . C . Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli
kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan
Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri , vakıf yükseköğretim kurumlarında
görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri ile birinci
derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik
pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife
ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek
cümle:19/10/2005-5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim
kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile
ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı
aranmaz.[14][15]


Bunlardan emeklilik veya
çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport
verilir.


(Değişik
paragraf:3/3/1993-3868/1 md.) (…)[16]
, il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi damgalı pasaport
verilir.


(Ek
paragraf:17/10/2019-7188/1 md.) Baro levhasına yazılı olan ve en az on beş yıl
kıdemi bulunan avukatlara, haklarında 26/9/2004 tarihli ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci,
Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya
kovuşturma bulunmaması kaydıyla hususi damgalı pasaport verilebilir. Buna
ilişkin usul ve esaslar, Dışişleri Bakanlığı ile Adalet Bakanlığının olumlu
görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle
belirlenir.


Hususî damgalı pasaport
alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususî
damgalı pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine
başkası ile evlenmemiş ise aynı neviden pasaport verilmesi mümkündür.


(Değişik
paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda
bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli
bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının
ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve
iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en
az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık
kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da
hususi damgalı pasaport verilir.[17]


(Ek
paragraf:15/7/2016-6728/7 md.) Yıllık ortalama ihracat değerlerine göre yapılan
sınıflandırmada; son üç yılda yıllık ortalama ihracat tutarı Cumhurbaşkanının
belirleyeceği değerin üzerinde olan firma yetkililerine, Türk Ceza Kanununun 53
üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan
dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile;
Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine
karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni
kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat
karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık
suçlarından mahkûm olmamaları kaydıyla, Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslara
göre dört yıl süreyle hususi damgalı pasaport verilebilir.[18][19]


B) (Değişik:RG-25/2/1981-2418/2
md.) Hizmet Damgalı Pasaportlar:


Bu Kanun gereğince
kendilerine diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilmesi mümkün olmayan
kimselere, Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmi vazife İle dış
memleketlerde vazifeye alındıklarında verilir.


Türkiye Cumhuriyetinin
üyesi bulunduğu milletlerarası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar ile
Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Cemiyetince görevlendirilenlere de aynı
nevi pasaport verilir.


(Değişik
paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hizmet damgalı pasaport alanların eşlerine, ergin olmayan
veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan
öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar
dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda
bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli
bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık
kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile
aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir.17


C)
(Değişik:RG-7/11/1984-3073/4 md.) Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar


Talep edenin mensup
bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir.
Bu nev'i pasaportlar aynı şart dahilinde İçişleri Bakanlığının muvafakati ve
Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti
büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir. Yukarıdaki «A» ve «B»
bendlerinde yazılı eşlere ve çocuklara hususi veya hizmet damgalı pasaport
verilmesi veya çocukların refakat hanesine kaydı için de aynı yazılı başvuruya
lüzum vardır. Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış
olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren
belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır.


(Değişik
paragraf:28/5/1988-3463/2 md.) (Değişik birinci cümle:23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı
pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek
sürelerde; hizmet damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla pasaport
sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek süre
için geçerli olmak üzere tanzim edilir. Bu pasaportlardan süresi bitenlerin, bu bendin birinci fıkrasında
yazılı başvuru, İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının
vereceği talimat üzerine Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de
aynı müddetler için beşer defa uzatılması mümkündür.


Bu pasaportların
sahiplerinin ve varsa refakat hanesine kayıtlı bulunanların birer
fotoğraflarının pasaportlarına yapıştırılması lazımdır.


 


Umuma mahsus pasaportlar:


Madde 15 – (Değişik: 19/6/l984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/5
md.)


Türk
vatandaşlarının umuma mahsus münferit ve umuma mahsus müşterek pasaportları
yurt içinde İçişleri Bakanlığınca veya İçişleri Bakanının vereceği yetkiye göre
valiliklerce, yabancı memleketlerde Türkiye Cumhuriyeti konsoloslukları
tarafından verilir.


Pasaport
sahibi talep ettiği takdirde reşit olmayan kız ve erkek çocukları pasaportun
refakat hanesine kaydolunur.


Refakat
hanesine yazılı olanlar adına pasaport verilmiş bulunan kimselerin beraberinde
bulunmadıkça o pasaportla seyahat edemezler.


(Değişik dördüncü fıkra: 23/7/2010-6009/58 md.) Umuma mahsus münferit pasaportlar
Kanunda yazılı istisnalar saklı kalmak ve altı aydan az olmamak kaydıyla
İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde geçerli olmak üzere düzenlenir.


(Beşinci fıkra mülga: 3/3/1993 - 3868/2 md.)


Askerlik
hizmetini yapmak üzere memlekete celp edilenlerle, yabancı memleketlerde yoksul
kalmış oldukları sabit olan Türk vatandaşlarının pasaportları Türkiye'ye
dönüşlerini teminen bir ay süre ile uzatılır. Pasaportu olmayanlara bir ay
süreli seyahat belgesi verilir.


 


Umuma mahsus müşterek pasaportlar:


Madde 16 – (Değişik birinci fıkra: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul:
7/11/1984-3073/6 md.)
Toplu bir halde yolculuk etmek isteyen ve en az 5 kişilik bir kafile teşkil
eden Türk vatandaşlarına istedikleri takdirde umuma mahsus müşterek pasaport
verilir.


(Değişik: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/6 md.) Bu pasaportlar verildiği tarihten
itibaren 3 ay, 6 ay ve 1 yıl muteber olmak üzere düzenlenir.


Bu
pasaportlar umuma mahsus münferit pasaportlar gibi, kafileyi teşkil edenlerin
fotoğrafilerini havi bir listenin ilavesi suretiyle tanzim olunur.


Bu
pasaportla seyahat halinde kafileden ayrılanlar ayrıca pasaport almaya
mecburdurlar.


(Harca ilişkin hükümler mülga: 25/2/1952 - 5887/126 - e md.)


Seyahatleri
Türkiye için kültürel, ticari veya sosyal bir menfaat temin edecek mahiyette
bulunduğu sabit olanlarla Milli Eğitim Bakanlığının müsaadesiyle ilmi
tetkiklerde bulunmak veya yabancı memleketlerde yapılacak spor teması ve
müsabakalarına iştirak etmek üzere kafile halinde gezi yapacak öğretmen,
öğrenci ve sporculara verilecek pasaportlar hiçbir harca tabi değildir.


 


Umuma mahsus pasaportların alınması için şartlar:


Madde 17 – A) (Değişik birinci fıkra: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul:
7/11/1984 - 3073/7 md.) (Değişik birinci paragraf: 3/10/2016-KHK-676/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/10
md.) Umuma mahsus pasaport almak isteyenlerin başvuru yerleri ve istenecek
belgeler İçişleri Bakanlığınca tespit edilir.


Yabancı
memleketlerde kayıtlı bulundukları konsolosluğa müracaat edenlere konsolosluk
kütüğündeki kayıtları esas tutularak pasaport verilir. Başka bir konsolosluğa
müracaat edenlerin tabiiyet ilmühaberi veya eski pasaportlarından başka nüfus
tezkerelerini de ibraz etmemeleri takdiri bu konsolosluk pasaportun itasını
gerekli göreceği tahkikatın icrasına talik edebilir.


B)
(Mülga: 3/3/1993 - 3868/2 md.)


Reşit
olmıyanlar ve mahcurlar:


C)
Reşit olmıyanların ve mahcurların yalnız seyahat etmek üzere pasaport
alabilmeleri için kanuni mümessillerinin muvafakatlerini havi resmi bir
makamdan tasdikli vesika ibraz eylemeleri lazımdır


D)
(Mülga: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/7 md.)


E)
(Ek:6/12/2019-7196/69 md.) Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca
verilen velayet ya da vesayet kararları, kararın verildiği ülkelerde bulunan Türkiye
Cumhuriyeti dış temsilciliklerindeki pasaport başvurularında kabul edilebilir.


 


"Yabancılara mahsus" damgalı pasaportlar:


Madde 18 – Tabiiyetsiz
bulunan veya tabiiyet durumlarının muntazam bulunmaması hasebiyle ikamet ve
seyahatleri bakımından fiilen tabiiyetsizlere tatbik edilen muamelelere tabi
tutulmasında İçişleri Bakanlığınca zaruret görülen kimselere icabında mezkür
Bakanlığın alacağı kararla "yabancılara mahsus" damgasını taşıyan ve
Türk vatandaşlığını iktisap bakımından her hangi bir manayı veya hamili lehine
her hangi bir hak iktisabını tazammun etmiyen bir pasaport verilir.


Bu
pasaport iki nevidir:


A)
Türkiye'ye yalnız bir giriş veya Türkiye'den yalnız bir çıkış için muteber olan
pasaportlar


Giriş
için verildiği takdirde Türkiye'ye girişin vukuu; Türkiye'den çıkış için
verildiği takdirde de üzerindeki şerhte tasrih edilen memlekete vusul üzerine
muteberliği nihayet bulacak olan bu pasaportların sahipleri tarafından itası
tarihinden itibaren bir ay içinde bulunduğu memleketi terketmek suretiyle
kullanılması şarttır. Aksi takdirde yenilenmesi gerekir.


B)
(Değişik birinci fıkra: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 - 3073/8
md.) (Değişik birinci paragraf: 23/7/2010-6009/58 md.) Bir gidiş ve geliş
için verilen pasaportlar üç aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığının
takdirine göre belirlenecek süreyle geçerli olmak üzere tanzim edilir.


Her
iki neviden pasaportlar, İçişleri Bakanlığı ve yabancı memleketlerde, İçişleri
Bakanlığının talebi veya tasvibi üzerine Dışişleri Bakanlığınca verilecek
talimata istinaden, Türkiye Cumhuriyeti konsolosluk makamları tarafından
verilir.


Yukardaki
(A) fıkrasında yazılı neviden pasaportların yürürlüğünü kaybetmesi tarihinden
itibaren iki ay geçmiş ise bunların yenilenmesi işlemi İçişleri Bakanlığının
kararına bağlıdır.


Pasaport
sahibinin tabiiyet bakımından aynı durumda bulunup reşit olmıyan ve iş sahibi
bulunmıyan kız veya erkek çocuklarının o pasaportun refakat hanesine kaydı
caizdir. Kocasiyle tabiiyet bakımından aynı durumda bulunan karısı hakkında da
aynı işlem yapılabilir.


Refakat
hanesinde kayıtlı olanlar, pasaport sahibiyle seyahat etmedikleri takdirde o
pasaportu kullanamazlar.


Bu
pasaportların, sahiplerinin ve varsa refakat hanesinde kayıtlı olanların birer
kıta fotoğrafisini ihtiva eylemesi lazımdır.


 


Harcı:


(Harca ilişkin hükümler mülga: 25/2/1952-5887/126 md.)


 


Pasavanlar ve benzeri belgeler:


Madde 19 – Pasavanlar
veya benzeri belgeler, Türkiye Cumhuriyeti ile hem hudut memleketlerin hudut
mıntıkaları dahilinde pasaport yerine kullanılmak üzere Türk vatandaşlarına
verilir. Bunların şekli, ita tarzı, muteberlik müddeti, kimlere verileceği
Türkiye Cumhuriyeti ile alakalı Devletler arasında yapılmış veya yapılacak
anlaşmaların hükümlerine uygun olarak İç ve Dışişleri Bakanlıklarınca
müştereken tesbit edilir.


 


Harcı:


Bu
vesikalar pasaport harcına değil hususi tarifeleri mucibince resme ve harca
tabidir.


 


Türkiye dışına taşıma yapan ulaşım araçlarının memur ve mürettebatına
verilen vesikalar:


Madde 20 – (Değişik: 19/6/1984 - KHK/240; Aynen kabul: 17/11/1984 -
3073/9 md.)


Türkiye
karasuları dışına çıkan Türk gemilerinin Türk vatandaşı olan mürettebatına
usulüne uygun olarak bölge liman ve deniz işleri müdürlüklerince fotoğraflı
"Gemiadamı Cüzdanı",


Havayolu
uluslararası ulaşım araçları memur ve mürettebatına anlaşmalarda belirtilen
örneğine ve usulüne uygun olarak idarelerince fotoğraflı "Uçak Mürettebatı
Belgesi",


Demiryolu
uluslararası ulaşım araçları memur ve mürettebatına anlaşmalarda öngörülen
yetkili makamlarca Örneğine ve usulüne uygun olarak fotoğraflı "Demiryolu
Personeli Kimlik Belgesi", düzenlenir.


(Değişik fıkra: 3/10/2016-KHK-676/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/11
md.) Demiryolu
personeli kimlik belgeleri, anlaşmalarda öngörülen yetkili makamlarca tasdik
edilmedikçe pasaport yerine kullanılamaz. Gemi adamı cüzdanı ve uçak
mürettebatı belgesini düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar, ilgililerin bu
Kanunun 22 nci maddesi kapsamındaki durumlarını yetkili merciden teyit etmek zorundadır.


Gemiadamları
ve uçak mürettebatına verilecek belgelerin şekil ve muhtevası İçişleri,
Dışişleri ve Ulaştırma Bakanlıklarınca müştereken tespit edilir.


Yabancı
gemi, hava ve demiryolu uluslararası ulaşım araçları memur ve mürettebatı,
yetkili makamlarca usulüne ve örneğine uygun olarak düzenlenmiş vesikaları ile
Türk karasuları ve liman şehirlerine karşılılık esasına göre girip
çıkabilirler.


 


Pasaport yerine geçerli vesikaların veriliş şartları:


Madde 21 – (Değişik: 19/6/1984 - KHK 240; Aynen kabul: 7/11/1984 -
3073/10 md.)


19
ve 20 nci maddelerde yazılı vesikaların verilişi sırasında 7, 17 ve 22 nci
maddelerin hükümleri tatbik olunur.


 


Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller:


Madde 22 – (Değişik: 28/5/1988 - 3463/3 md.)


Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, (…)[20] ve terör örgütlerine
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim,
öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve
yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit
edilenlere (…)[21] pasaport veya seyahat vesikası verilmez.
Ancak, yabancı memleketlere gitmeleri mahkemelerce yasaklananlar dışında
kalanlara, zaruri hallerde Cumhurbaşkanının onayı ile pasaport veya pasaport
yerine geçen seyahat vesikası verilebilir. [22][23]


Bu
durumda olanların açık kimlikleri (adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, ana ve
baba adı ile nüfusa kayıtlı olduğu yer) ve tahdit sebebi, ilgili daireler
tarafından mahallin polis makamlarına bildirilir.


İlgili
polis makamları da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü
kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet
müdürlüklerine, şahsın nüfusa kayıtlı olduğu il emniyet müdürlüğüne ve Emniyet
Genel Müdürlüğüne bildirir.     


Bunların
yurt dışına çıkışları engellenir ve kendilerine pasaport veya vesika verilmez,
verilmişse geri alınır.


Birinci
fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport verilmesi veya yurt dışına çıkması
yasaklananlarla, yurt dışında kalmalarında genel güvenlik bakımından mahzur
bulunduğu tespit edilenlerin süreleri dolan pasaportları yenilenmez,
kendilerine Türkiye'ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir.


Pasaport
veya pasaport yerine geçen vesikaları kaybedenlerden, bunu haklı bir sebebe
dayandıramayanlarla bulundukları ülkelerden sınır dışı edilmiş olanlara, bu
ülkelerden çıkarılış sebepleri gözönünde tutularak pasaport veya vesika
verilmeyebilir.


 


Türk vatandaşlarının seyahatlerinin sınırlandırılması veya yasaklanması:


Madde 23 – (Değişik: 25/2/1981 - 2418/4 md.)


Cumhurbaşkanı,
harp tehlikesi veya memleket güvenliğine veya sağlık durumuna dokunan diğer
olağanüstü haller dolayısıyla Türk vatandaşlarının yabancı memleketlere
gitmelerini kısmen veya tamamen men edebileceği gibi, siyasi ve ekonomik
mülahazalarla sadece belli ülkeler için geçerli pasaport düzenlenmesine de
karar verebilir.[24]


Harp
tehlikesi, yabancı memleketlerde zuhur edebilecek dahili karışıklıklar veya
salgın hastalıklar sebebiyle veya siyasi veya ekonomik nedenlerle dış
memleketlerdeki pasaport vermeye yetkili Türkiye Cumhuriyeti makamları,
Dışişleri Bakanlığının talimatı veya muvafakati ile Türk vatandaşlarına
verecekleri pasaportları, yalnız belli memleketlere gitmek için muteber olmak
üzere tanzim edebilirler.


(Mülga üçüncü fıkra: 31/3/2011-6217/31 md.)


 


Vize itasına yetkili makamlar, vizelerin nev'i ve harçları:


Madde 24 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Giriş vizesinin mahiyeti:


Madde 25 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Tabiiyetsizler:


Madde 26 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 27 – Yabancıların
diplomatik pasaportlariyle bu kanunda derpiş olunanhususi ve servis damgalı
pasaportlara tekabül eden pasaportlarının vizeleri hiç bir harca veya resme
tabi değildir.


 


Giriş Vizesi


Tek bir giriş vizesi:


Madde 28 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Transit vizesi:


Madde 29 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 30 – 31 – (Mülga: 25/2/1952-5887/126 - e md.)


 


Çıkış vizesi:


Madde 32 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Cezai hükümler:


Madde 33 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 34 – (Değişik: 31/3/2011-6217/8 md.)[25]


Türkiye
Cumhuriyeti sınırlarından her nasılsa pasaportsuz olarak girmiş olan
vatandaşlara bin Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası
verilir. (Mülga ikinci cümle: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 35 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 36 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 37 – (Mülga: 25/2/1952 - 5887/126 - e md.)


 


Madde 38 – (Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Madde 39 – 5654
sayılı kanun hariç, 3519 sayılı pasaport kanuniyle ekleri
kaldırılmıştır.                                                                 


 


Ek Madde 1 – (24/3/1950 - 5654/1 md. ile gelen Ek md. hükmü olup teselsül
için numaralandırılmıştır; mülga: 28/5/1988 - 3463/5. md.)


 


Ek Madde 2 – (19/6/1984 - KHK 240/12 md. ile eklenen 7/11/1984 3073/12
md. ile aynen kabul edilen Ek md. 1 in hükmü olup madde numarası teselsül
ettirilmiştir.)


Pasaport
Kanununun uygulanması, pasaportların şekil ve muhtevalarının tespiti ile
pasaport ve pasaport yerine geçerli belgelerin düzenlenmesine ait esaslar
İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde Dışişleri ve Maliye ve Gümrük
bakanlıklarının iştiraki ile hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.


 


Ek Madde 3 – (19/6/1984 - KHK 240/12 md. ile eklenen 7/11/1984 - 3073/12
md. ile aynen kabul edilen Ek md. 2'nin hükmü olup madde numarası Teselsül ettirilmiştir.)


Pasaport
Kanununda yer alan harç ve resimler için 492 sayılı Harçlar Kanununun
pasaportlarla ilgili hükümleri uygulanır.


 


Ek Madde 4 – (Ek:28/5/1988 - 3463/4 md.)


Devlet
memuru olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü  derece kadrolarda bulunup da Hususi
Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların
taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci, 2 nci ve 3 üncü
derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki
hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi
Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da
Hususi Pasaport verilir.


 


Ek Madde 5 – (Ek: 28/5/1988 - 3463/4 md.; Mülga: 4/4/2013-6458/124 md.)


 


Ek Madde 6 – (Ek: 23/7/2010-6009/59 md.)


Elektronik pasaportlarda refakate kayıt işlemi yapılamaz, bu
pasaportlar temdit edilemez ve müşterek e-pasaport düzenlenemez.


 


Ek Madde 7- (Ek:17/10/2019-7188/2 md.)  (İptal:
Anayasa Mahkemesi’nin 3/6/2021 tarihli ve E.: 2019/114, K.: 2021/36 sayılı
Kararı ile.)


 


Geçici Madde 1 – (Ek: 11/5/1976 - 2009/2 md. ile gelen Geçici md. hükmü
olup teselsül için numaralandırılmıştır.)


Halen
yabancı ülkelerde çalışmakta olan işçiler için düzenlenen pasaportların
geçerlik süresi; süre bitiminde müracaat halinde, ilgili daha kısa süre için
uzatılmasını istemediği takdirde, beş yıla kadar uzatılır. İşçinin eş ve
çocukları da bu hükümden yararlanır.


 


Madde 40 – Bu
kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde 41 – Bu
kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


                                              


 


15/7/1950 Tarih ve 5682 Sayılı Ana Kanuna İşlenemeyen Hükümler


1 – 7/11/1984 Tarih ve 3073 sayılı Kanunun geçici maddesi:


Geçici Madde – 2/2/1984
tarihli ve 2977 sayılı İdari Usul ve İşlemlerin Yeniden Düzenlenmesi ile ilgili
Yetki Kanunu ile Bakanlar Kuruluna verilen Kanun Hükmünde Kararname çıkarma
yetkisi, 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu için; adı geçen Kanunla
verilen süre bitimine kadar geçerlidir.


 


 


5682 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 








Değiştiren Kanunun/ KHK’nin Numarası



 

5682 Sayılı Kanunun Değişen Veya İptal Edilen
Maddeleri



 

Yürürlüğe Giriş Tarihi







5654



—



31/3/1950






5887



—



25/2/1952






6770



—



11/7/1956






7154



—



4/7/1958






216



—



12/1/1961






2009



—



26/5/1976






2418



—



27/2/1981






KHK/240



—



9/9/1984






3073



—



20/11/1984






KHK - 253



—



28/2/1986






3280



—



6/5/1986






3463



—



14/6/1988






KHK/378



—



8/11/1989






3868



—



9/3/1993






4358



—



4/4/1998






5411



14



1/11/2005






5766



22



6/6/2008






5978



13



6/4/2010






6009



13, 14, 15, 18 ve Ek Madde 6



1/8/2010






6216



13



3/4/2011






6217



23, 33, 34, 35, 38



14/4/2011






KHK/656



13



2/11/2011






6253



13



18/12/2011






6360



13, 14



6/12/2012






6462



13, 14



3/5/2013






6458



4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 24, 25, 26, 28, 29, 32, 33,
34, 35, 36, 38, Ek Madde 5



11/4/2013
tarihinden bir yıl sonra

(11/4/2014)






6552



13, 14



11/9/2014






6728



14



9/8/2016






KHK/674



22



1/9/2016






KHK/676



17, 20



29/10/2016






6758



22



24/11/2016






7070



17, 20



8/3/2018






7103



13,14



27/3/2018






 

 

KHK/700



1, 13, 14, 22, 23



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte
(9/7/2018)






7188



14, Ek Madde 7



24/10/2019






7196



14, 17



24/12/2019






7243



14



17/4/2020






Anayasa
Mahkemesi’nin 3/6/2021 tarihli ve E.: 2019/114, K.: 2021/36 sayılı Kararı
ile.



Ek Madde 7



14/7/2022






Anayasa
Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/112, K: 2024/160 Sayılı Kararı



22



21/11/2024









 














[1]
(a)   Bu Kanun hükümleri, 6/6/1985 tarih ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler
Kanununun 12 nci maddesi gereğince anılan Kanunun uygulandığı yerlerde
uygulanmaz.


(b)      Bu Kanunun harçlarla ilgili hükümleri, 25/2/1952 tarih ve
5887 sayılı Kanunun 126 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ve bu Kanun
kapsamı içinde yer alan harçlar 17/7/1964 tarih ve 492 sayılı Kanunla
düzenlenmiştir.







[2]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[3]
23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, bu maddenin ikinci
fıkrasında yer alan “azami dört sene için muteber olmak üzere verilip icabında
aynı müddetler için üç defa temdit olunur.” ibaresi “Dışişleri Bakanlığınca
tespit edilecek sürede geçerli olmak üzere verilir.” şeklinde; aynı maddenin üçüncü
fıkrasında yer alan “Büyükelçilik unvanı taşıyan Başbakan başmüşavirleri ile
Başbakan dışişleri danışmanlarına,” ibaresi “Büyükelçi unvanını almış olanlar
ile” şeklinde değiştirilmiştir.







[4]
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Kanunun 75 inci maddesiyle, bu maddede yer
alan “Anayasa Mahkemesi,” ibaresi “Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile”
olarak değiştirilmiştir.







[5]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Türkiye
Büyük Millet Meclisi Üyesi olmayan bakanlara” ibaresi “Cumhurbaşkanı
yardımcıları ve bakanlara” şeklinde değiştirilmiş, “eski başbakanlar”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, eski cumhurbaşkanı yardımcıları” ibaresi
eklenmiş, “Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresi madde metninden çıkarılmış,
“Başbakanlık ve bakanlık müsteşarları” ibaresi “Bakan yardımcıları” şeklinde
değiştirilmiş ve “Genel Sekreterliği üst düzey görevlilerinden resmi bir
görevle gönderilenlere” ibaresi “üst düzey görevlilerine” şeklinde
değiştirilmiştir.







[6]
24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle, bu fıkraya
“Dışişleri Bakanlığı meslek mensuplarına,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanına,” ibaresi eklenmiştir.







[7]
24/10/2011 tarihli ve 656 sayılı KHK’nın 20 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanına,” ibaresinden sonra gelmek
üzere “Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanına ve bu Başkanlığın
yurtdışındaki Program Koordinasyon Ofisi sorumlusuna,” ibaresi eklenmiştir.







[8]
1/12/2011 tarihli ve 6253 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresi eklenmiştir.







[9]
12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “Diyanet İşleri Başkanına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Valilere,
Büyükşehir Belediye başkanlarına,” ibaresi eklenmiştir.







[10]
10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “ataşelere ve muavinlerine,” ibaresinden sonra gelmek üzere “din
hizmetleri koordinatörlerine,” ibaresi eklenmiştir.







[11]
21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“dışişleri eski bakanlarına,” ibaresi “eski bakanlara, Türkiye Büyük Millet
Meclisi eski üyelerine,” şeklinde değiştirilmiştir.







[12]
25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“özürlerinden” ibaresi “engellerinden” şeklinde değiştirilmiştir.







[13]
21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu paragrafta yer
alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile” ibaresi
madde metninden çıkarılmıştır.







[14]
10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 86 ncı maddesiyle bu paragrafta yer
alan “kamu görevlilerine” ibaresi “kamu görevlileri ile birinci derece kadro
ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına” şeklinde
değiştirilmiştir.







[15]
15/4/2020 tarihli ve 7243 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle bu paragrafta yer
alan “diğer kamu görevlileri” ibaresinden sonra gelmek üzere “, vakıf
yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan
öğretim üyeleri” ibaresi, “Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev
yapan öğretim üyeleri” ibaresi eklenmiştir.







[16]
12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “Büyükşehir” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[17]
25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu paragraflarda yer
alan “özürlerinden” ibareleri “engellerinden” şeklinde değiştirilmiştir.







[18]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesiyle
bu paragrafta yer alan “Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanının”
şeklinde, “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[19]
6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu paragrafta yer
alan “iki” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiştir.







[20]
Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E:
2024/112, K: 2024/160 Sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…memleketten
ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca
tespit edilenlere…” ibaresi iptal edilmiştir.







[21]
4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle; bu fıkrada yer alan ",
vergiden borçlu olduğu pasaport vermeye yetkili makamlara bildirilenlere"
ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[22]
15/8/2016 tarihli ve 674 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu maddenin birinci
fıkrasına “İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere” ibaresinden sonra gelmek
üzere “ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen
yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek
veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı
İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere” ibaresi eklenmiş olup, daha sonra bu
hüküm 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle aynen kabul
edilerek kanunlaşmıştır.







[23]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanının teklifi ve Başbakanın”
ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde değiştirilmiştir.







[24]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[25]
4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Kanunun 123 üncü
maddesiyle, bu maddede yer alan “vatandaşlar ve yabancılara” ibaresi
“vatandaşlara” şeklinde değiştirilmiştir.