Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük

PAMUKLARIN
KONTROLÜNE DAİR TÜZÜK[1][2]


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 5.8.1953          No     : 4/1283


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 10.6.1930        No     : 1705


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 11.9.1953        No     : 8505


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 34      Sayfa  :
1937


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel hükümler


 


Madde
1 – (Değişik: 128/1961 - 5/1535 K.)


Bu
Tüzük hükümleri preselenmek üzere çırçırlanacak Çiğitli (Kütlü) pamuklarla, preselenmiş veya preselenecek Mahlıç pamuklara,
çırçırlama ile iplikimalatı esnasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerine ve
linter pamuklarına şamildir.


(Değişik:
2/7/1999 - 99/13097 K.) Bu pamuklar, 1705 sayılı Ticarette
Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun ve bu Tüzük
hükümleri gereğince tasnif ve kontrola tabidir.


 


Madde
2 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Bu Tüzük hükümleri dairesinde yapılacak tasnif ve kontrol
işleri, Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından görülür.


 


Madde
3 – Pamuk
kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları, Dış Ticaret Müsteşarlığı
tarafından tesbit ve ilan olunur.


Pamuk kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları
dışında kalan yerlerden yapılacak talep üzerine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca
lüzum görüldüğü takdirde pamuk kontrolu için dışticarette standardizasyon
denetmeni gönderilir.


 


Madde
4 – Pamukların
bulundurulacağı depolarla işleneceği çırçır ve prese yerlerinin haiz olması
lazım gelen sıhhi ve teknik şartlar, işçilerin sağlığını koruma ve iş emniyeti
ve parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan iş
yerlerinde alınacak tedbirler hakkındaki tüzükler hükümleriyle diğer mevzuat
hükümleri de nazara alınarak Sağlık, Tarım ve Köyişleri ve Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlıklarının mütalaaları alındıktan sonra Dış Ticaret Müsteşarlığınca
ihzar ve Bakanlar Kurulunca tasvip olunacak bir talimatname ile tesbit olunur.


 


Madde
5 – (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.)


Kütlü
pamukların üretildikleri bölgelerden başka bölgelere naklinin önlenmesi için
alınacak tedbirler Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri
Bakanlığının görüşleri alınmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığının
yayımlayacağı tebliğ ile belirlenir.


Dış
ticarette standardizasyon denetmenleri, pamukların bulundukları depoları ve
işlendikleri çırçır ve prese yerlerini, çırçır ve prese makinelerini her zaman
kontrol edebilirler, gerektiğinde iade edilmek koşuluyla numune alabilirler.


Kontrol
sırasında, pamuklar üzerinde hile ve tağşiş fiillerine teşebbüs edildiği veya
hile ve tağşiş fiillerinin işlendiği ya da pamuk kalitesini bozan, çekirdek
veren, çekirdek kıran çırçır makinelerinin işletildiği görüldüğü veya başka
bölge pamukları bulunduğu takdirde failleri
hakkında takibat yapılmak üzere Tüzüğün Beşinci Bölümündeki hükümler
çerçevesinde işlem yapılır.


 


Madde
6 – Pamukların
çırçır ve prese fabrikaları sahipleri tarafından:


a)
Açıkta bırakılması;


b)
Kapalı yerlerde rutubetli veya vasıflarını bozacak şartlar altında muhafazası;


c)
Gruplara ve tiplere ayrılmadan depolara konulması;


yasaktır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Pamukların vasıfları ve tasnifi


 


Madde
7 – (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.)


Türkiyede üretilen pamuklarla çırçırlama ve iplik
imalatı sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin ve linter
pamuklarının derece (grade) bakımından tasnifi ve kontrolü zorunludur. Bu
pamuklardan gerek gördüklerini elyaf uzunluğuna (stapel) ve karakter
özelliklerine göre ayrıca, tasnif ve kontrol etabi tutmaya ve tesbit edeceği
kontrol merkezlerinde uygulamaya Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.


Türkiyede
üretilen pamuklar:


1.
Kısa elyaflı (yerli),


2.
Orta elyaflı (upland),


3.
Uzun elyaflı,


olarak
üç gruba ayrılır. Bu gruplara ait pamukların hangi varyetelerinin
yetiştirileceği Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenir.


Tüzük kapsamına giren pamukların derece (grade)
bakımından sınıf vetiplere ayrılarak tasnif edilmesi, adlandırılması, bunların
elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özellikleri bakımından tasnifi, tasnifte
esas alınacak değerler ve bunların ne şekilde adlandırılacağını tesbite Dış
Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir. Bunlara ilişkin esaslar uygulanacağı yılın
temmuz ayına kadar ilan edilir.


 


Madde
8 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Bu
Tüzüğün şümulüne giren pamukların:


a) (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Standart
pamuk tip numunelerinin Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu üretim bölgeleri
için ayrı ayrı veya bütün Ülkeyi kapsayacak biçimde belirlenmesine,


b) Standart pamuk tip nümunelerinden hangilerinin hangi
kontrol merkezlerinde kontrol ve tasnife esas tutulacağını tayine,


c)
Standart pamuk tip nümunelerini iki seneden evvel olmamak üzere lüzum gördükçe
değiştirmeğe,


Dış
Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.


Dış Ticaret Müsteşarlığı standart pamuk tip nümunelerinin
tesbitinde veya değiştirilmesinde 11 inci maddede yazılı istişare kurullarının
ayrı ayrı veya toplu olarak mütalaasını alır. İstişare kurulları, ayrı ayrı
veya toplu olarak 2/3 üyesi tarafından standart pamuk tip nümunelerinin iki
seneden evvel olmamak üzere değiştirilmesini Dış Ticaret Müsteşarlığından
istiyebilir. Bu takdirde Dış Ticaret Müsteşarlığı İstişare Kurullarını bir ay
içinde toplantıya davet eder.


Dış
Ticaret Müsteşarlığınca tesbit olunan standart pamuk tip numunelerinden lüzumu
kadarı (Esas Standart Pamuk Tip Nümunesi) namiyle hususi mahallerde muhafaza
edilir.


 


Madde
9 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Pamuklar
çıçırlama şekillerine göre:


1
– Merdaneli (Toplu) çırçır makinası Rollerfin,


2
– Testereli çırçır makinası Sawgin,


3
- Linter makinası Lintergin,


ile
işlenmiş olarak üçe ayrılır. Bunların birbirine karıştırılması yasaktır.


 


Madde
10 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535)


Standart
pamuk tip nümuneleri, zamanla veya kullanılma neticesinde vasıflarını
kaybettikçe, aynı evsafa uygun yenileri ile değiştirilir. Bu değiştirme (Esas
Standart Pamuk Tip Nümuneleri) gözönünde tutulmak suretiyle Dış Ticaret
Müsteşarlığınca yapılır.


 


Madde
11 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Standart
pamuk tip nümune istişare kurulları Ege istihsal bölge-si için İzmir'de,
Çukurova istihsal bölgesi için Adana'da ve Dış Ticaret Müsteşarlığının lüzum
göreceği diğer istihsal merkezlerinde teşkil olunur.


Bu
kurullar:


1
– Ticaret Borsasını temsilen (1),


2
– Ticaret ve Sanayi Odasını temsilen (3),


3
– Tekstil ve Hammaddeleri ihracatçıları Birliğini temsilen (1),


4
– Ziraat Odalarını temsilen (1),


5
– Tarım ve Köyişleri Bakanlığını temsilen (2),


6
– Sanayi ve Ticaret Bakanlığını temsilen (2),


7
– Dış Ticaret Müsteşarlığını temsilen (2),


8
– Üniversiteyi temsilen (1),


üyeden
teşekkül eder.


Ticaret
ve sanayi odaları ayrı ayrı teşekkül etmişlerse Ticaret Odasını temsilen bir, Sanayi Odasını
temsilen iki üye seçilir. Sanayi Odası temsilcilerinden birinin çırçır ve prese fabrikatörlerinden, diğerinin tekstil
fabrikatörlerinden olması, Ticaret ve Sanayi Odası müşterek olduğu ahvalde de
üç temsilciden birisinin çırçır ve prese fabrikatörlerinden, diğerinin tekstil
fabrikatörlerinden olması mecburidir.


Standart
pamuk tip nümune istişare kurullarına asil üyelerin bulunmadığı zamanlarda
vazife görmek üzere aynı veçhile ve aynı sayıda yedek üye seçilir.


Standart
pamuk tip nümune istişare kurulları aralarında birini başkan seçerler.


Bu
kurullar en az on üyenin iştirakiyle toplanır ve ekseriyetle karar verirler.
Oyların eşitliği halinde başkanın oyu iki oy sayılır.


Standart pamuk tip nümune istişare kurulları Dış Ticaret
Müsteşarlığının tensip edeceği zaman ve yerde ayrı ayrı veya müştereken
toplanırlar. Müşterek toplantılar, bir kuruldan dokuz üyeden az olmamak
şartiyle en az 18 üyenin katılmasiyle yapılır.


 


Madde
12 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.)


İstihsal
olunan pamukların derece (Grade) bakımından tasnif ve kontrolunda aşağıdaki
unsurlar esas olarak alınır:


a)
Renk,


b)
Yabancı madde (Yalnız pamuk bitkisine ait yaprak, kabuk parçaları, çiçek veya
sap kırıntılariyle tozlardır.)


c)
Hazırlanma durumu (Pamuğun iyi veya fena çırçırlanmış olup olmadığı.)


Standart pamuk tip nümuneleri, yukarıda bildirilen
esaslar dahilinde pamukların çırçırlama şekillerine, gruplarına, sınıflarına ve
tiplerine göre bütün hususiyetleri gösterilmek suretiyle ayrı ayrı hazırlanır.


(Ek: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Pamukların karakter özellikleri bakımından
incelenmesinde esas alınacak kriterleri
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşlerini
alarak belirlemeye Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.


 


Madde
13 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.)


Çırçırlama ve iplik imalatı esnasında meydana gelen pamuk
lifi döküntülerinin ve linter pamuklarının 7 nci maddede yazılı pamuk
gruplarına ve bunların da mütekabilen yukarıda yazılı pamuklara karıştırılması
yasaktır.


 


Madde
14 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.)


Bu
Tüzük şümulüne giren pamukların grup, sınıf ve tiplerinin birbirine
karıştırılması ve 12 nci maddede yazılı olanlar dışında kalan yabancı
maddelerin pamuklarda bulunması yasaktır.


 


Madde
15 – Çiğitli hariç olmak üzere, pamuğun rutubeti % 8,5 dan
fazla olamaz.


Rutubet
derecesinin tayininde kullanılacak metod Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit ve
ilan olunur.


 


Madde
16 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Linter pamuklarına ait standart tip nümunelerin
hazırlanmasında çekirdek üzerinden bir veya iki defa kesilmiş olması ile, renk,
yabancı madde ve çırçırlama durumu; çırçırlama ve iplik imalatı esnasında hasıl
olan lif döküntülerine ait standart tip nümunelerin hazırlanmasında imalat
safhasının arzettiği hususiyetler ile renk ve yabancı madde durumu gözönünde
tutulur.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ambalaj


 


Madde
17 – (2/7/1999 - 99/13097 K.)


Pamuklar
çırçırlandıktan sonra preselenmiş ve ambalajlanmış olarak balya halinde
piyasaya sunulur. Balyaların asgari ve azami boyutunu safi ve gayrisafi
ağırlığını, preslenme şeklini, çember sayısını, ambalaj maddelerinin nitelikleri
ile kullanılış usul ve biçimlerini tesbit etmeye Dış Ticaret Müsteşarlığı
yetkilidir.


 


Madde
18 – (2/7/1999 - 99/13097 K.)


Preselenmiş pamuk balyalarında kullanılacak çember ve
ambalaj maddelerinin, pamuğun özelliğini değiştirmeyecek malzemeden yapılmış,
temiz, sağlam ve yırtıksız olması şarttır.


Ülke
içindeki fabrika ve imalathanelerin ihtiyaçları için prese ettirilecek balyalar
hakkında Dış Ticaret Müsteşarlığının izniyle bu madde hükümleri uygulanmaz.


 


Madde
19 – (2/7/1999 -99/13097 K.)


Preselenmiş
pamuk balyalarının üzerinde, içinde bulunan pamukların vasıflarını gösteren
resmi marka ve işaretlerin ve kontrol mühürünün bulunması zorunludur.


Preselenmiş
pamuk balyalarının işaretlenmesi etiket kullanılarak da yapılabilir. Etiket
veya balya üzerinde bu marka ve işaretlerin yeri, biçimi, rengi, boyutu, nerede
ve nasıl kullanılacağı ve balyaların ne
şekilde mühürlenip mühürlenmeyeceği Dış Ticaret Müsteşarlığınca tespit ve ilan
olunur.


 


Madde 20 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.) Preselenmiş pamuk balyalarının çenberli yüzlerinden biri
resmi marka ve işaretlere, mukabil yüzü özel marka ve işaretlere tahsis olunur.


Resmi
marka ve işaretlerin konulacağı yüzde, başka hiçbir yazı ve işaret bulunamaz.


Özel
marka ve işaretlerin, resmi marka ve işaretlerle iltibasa yer vermeyecek
şekilde tesbit edilmiş olmaları lazımdır.


Resmi
marka ve işaretlerle kontrol damgası üzerinde tahrifler, değişiklikler,
ilaveler veya çıkartmalar yapılması yasaktır.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Preselenmiş pamukların kontrol şekli ve sonuçları


 


Madde
21 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


23
üncü maddede tesbit edilen kontrol şekillerinden:


A
– Sondaj usulüne göre kontrol isteklerinde:


1
– Pamukların prese edilmesini mütaakıp prese fabrikası sahibi ve mal sahibi
veya yazı ile bildirecekleri temsilcileri, bağlı bulundukları kontrol mermezine,
her mal sahibine ait her parti için Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit edilecek
örneğe uygun bir beyannameyi müştereken vererek prese edilen pamukların
kontrolunu istemeğe mecburdurlar.


2 – Preselenmiş pamuklar; çırçırlama şekli, grup, sınıf ve
tipi zikrolunarak kontrola arzedilir.


3
– Bir mal sahibine ait olup grup, sınıf, tip ve çırçırlama şekli aynıolan
preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır. Bir parti içine, o partiye
giremiyecek vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.


4
– (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Bir defada kontrole arz edilecek bir
veya birden fazla mal sahibine ait preselenmiş pamuklar 200 balyadan fazla
olamaz.


5 – (Değişik:2/7/1999 - 99/13097 K.) Kontrol,
beyannamenin alındığı tarihten itibaren, iki günü geçmemek üzere en kısa
zamanda yapılır.


B
– Tek balya usulüne göre kontrol ve tasnif isteklerinde:


1
– Pamukların prese edilmesini mütaakip, prese fabrikası sahibi ve mal sahibi
veya yazı ile bildirecekleri temsilcileri, bağlı bulundukları kontrol merkezine
her mal sahibine ait her parti için Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit edilecek
örneğe uygun bir beyannameyi müstereken vererek prese edilen pamukların tasnif
ve kontrolunu istemeğe mecburdurlar.


2
– Preselenmiş pamuklar; çırçırlama şekli ve grupu zikrolunarak tasnif ve
kontrola arzedilir. (Ek cümle: 2/7/1999
- 99/13097 K.) Kontrollerde her balyanın sınıfı, tipi, elyaf uzunluğu
(stapel) ve karakter özellikleri belirlenir.


3
– Bir mal sahibine ait olup çırçırlama şekli ve grupu aynı olan ve bir defada
tasnif ve kontrolu istenen preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır, bir
parti 100 balyadan fazla olamaz. Bir parti içine, o partiye giremiyecek
vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.4 - Bir defada
tasnif ve kontrola arzedilecek bir veya birden fazla mal sahibine ait
preselenmiş pamuklar 100 balyadan fazla olamaz.


5
– (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Tasnif ve kontrol, beyannamelerinin
alındığı tarihten itibaren, iki günü geçmemek üzere en kısa zamanda yapılır.


 


Madde
22 – Kontrola arzedilen preselenmiş pamukların, kontroldan
önce balyaları üzerine, tip damgası hariç, resmi marka ve işaretleri vurulmuş
ve kontrolu kolaylaştıracak şekilde istif edilmiş olmaları lazımdır.


 


Madde
23 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Bu
Tüzük hükümleri gereğince pamukların tasnif ve kontrolu:


1
– Kontrolu istenen pamuklardan muayyen nispette balyanın kırılıp açılarak
içindekilerin muayenesi suretiyle yapılan (Sondaj) kontrolu,


2
– Tasnif ve kontrolu istenen pamukların her balyasından usulüne göre nümune
alınarak bunların tasnif ve kontrol edilmesi suretiyle yapılan (Tek balya)
kontrolu,


olmak
suretiyle iki şekilde yapılır.


(Değişik:
2/7/1999 - 99/13097 K.) Pamukların kontrolü yeterli
nitelikte tasnif odaları bulunan çırçır ve prese fabrikaları ile bunların
depolarında sondaj kontrolü ile yapılır. Bu şekilde
kontrolün mümkün olmaması halinde sondaj kontrolu için alınan numuneler,
denetmenin dairesindeki tasnif odasında kontrole tabi tutulur.


Tek
balya usulune göre tasnif ve kontrol:


a)
Çırçır ve prese fabrikası veya deposunda bulunan balyalardan usulüne göre
alınan nümunelerin kontrol merkezlerindeki tasnif odalarında,


b)
Bu pamukların tasnif dışındaki hükümlere uygunluğu bakımından kontrolu çırçır
ve prese fabrikalarında veya bunların depolarında, yapılır.


Çırçır
ve prese fabrikası sahibi ile mal sahibi veya bunların temsilcileri yalnız
fabrikada veya bunların depolarındaki kontrollar esnasında hazır bulunmaya
mecburdurlar. Bunlar tasnif odalarında yapılmakta olan tasnif sırasında hazır
bulunamazlar.


 


Madde
24 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.)


Pamukların sondaj usulüne göre kontrolu, kontrola
arzedilen her partiye ait preselenmiş pamuk balyaları içinden en az % 2 ve en
çok % 20 nispetinde ayrılacak balyaların açılarak ambalajlarının ve içindekilerinin
ayrı ayrı muayenesi suretiyle yapılır. Kontrolda her balya ait olduğu partiyi
temsil eder.[3]


Pamukların
tek balya usulüne göre tasnif ve kontrolu:


1
– Muayeneye arzedilen her balyadan Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit edilecek
usule göre alınan nümunelerin kontrol merkezlerindeki tasnif odalarında teker
teker tetkik edilerek tasnifi,


2 – Nümune alınma esnasında muayeneye arzedilen balyalardan
(50 balyaya kadar) bir adedinin, (50 balyadan fazlası için) iki adedinin
açılarak içindekilerinin karışık olup olmadığının ve pamuk balyalarının
hepsinin tüzük hükümlerine uygun şekilde hazırlanıp hazırlanmadığının tesbiti,
suretiyle yapılır.


 


Açılacak
balya miktarı, pamukların karışık olarak hazırlandığından şüphe edildiği
ahvalde % 20 ye kadar çıkartılabilir.


 


Madde
25 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.) Preselenmiş pamuk
partisinin:


A
– Sondaj usulüne göre kontrolu sonucunda:


1
– Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup, sınıf, tip ve çırçırlama
şekillerine ait vasıflara uygun olduğu görüldüğü takdirde,


2
– Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine
uygun olduğu, fakat beyannamesinde yazılı sınıf ve tipe uygun olmayıp diğer bir
sınıf ve tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyaların üzerine kontrolda
tesbit edilen sınıf ve tip damgasının vurulması mal sahibi veya temsilcisi
tarafından beyannamesinin arkasına yazılarak imza edilmek suretiyle kabul
olunursa,


Balyalar üzerine dış ticarette standardizasyon denetmeni tarafından
sınıf ve tip damgası ve kontrol mühürü vurulup mal sahibine Dış Ticaret
Müsteşarlığınca tesbit olunan örneğe uygun şekilde bir kontrol belgesi verilir.


3
– Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine
uygun olduğu, fakat beyannamesinde yazılı sınıf ve tipe uygun olmayıp diğer bir
sınıf ve tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyalar üzerine kontrolda tesbit
edilen sınıf ve tipe ait damganın vurulması mal sahibi veya temsilcisi
tarafından kabul edilmezse kontrol belgesi verilmez.


4
– İkinci ve üçüncü fıkralar dışında olmak üzere bu Tüzük hükümlerinden birine
uygun olmadığı görüldüğü takdirde kontrol belgesi verilmez ve ayrıca prese
fabrikası sahibi hakkında zabıt varakası tanzim olunur.


B
– Tek balya usulüne göre tasnif ve kontrolu sonucunda:


1
– Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekline
uygun olup tasnif neticesi mal sahibi tarafından kabul edildiği takdirde her
balya için ayrı ayrı veya aynı çırçırlama şeklindeki ve aynı grup, sınıf, tip
ve elyaf uzunluğundaki pamuklara ait balyalar için Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit
edilen örneğe uygun şekilde bir kontrol belgesi verilir. (Ek cümle: 2/7/1999
-99/13097 K.) Ayrıca, her balyanın karakter özellikleri tespit edilerek
düzenlenen rapor, kontrol belgesi ile birlikte mal sahibine verilir.


2
– (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Tasnif olunan pamuklara ait balyalardan
numune alındıktan ve sınıf, tip, elyaf uzunlukları ve karakter özellikleri tesbit
edildikten sonra bu hususta yapılacak işlemler Dış Ticaret Müsteşarlığınca
tesbit olunur.


3
– Tasnif neticesi mal sahibince kabul edilmediği takdirde, kontrol belgesi
verilmez.


4
– Tasnif neticesinde:


a)
Pamukların sınıfları bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın aynı tip
pamuklardan (Standart 1 beyaz ile standart 1 H. B. (Hafif benekli) gibi meydana
geldiği,


b)
Pamukların tip bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın aynı sınıf
içinde bir kademe farklı pamukların bulunmasından meydana geldiği,


c)
Pamukların elyaf uzunluğu bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın
uzunluk tasnifinin iki taraflı kademesindeki pamukların bulunmasından meydana
geldiği,


Tesbit olunduğu takdirde tasnif neticesi aşağı kademedeki
sınıfa, tipe, ve elyaf uzunluğuna göre tayin olunur.


5
– Tüzük hükümlerine aykırı şekilde bulunan pamuklarla sınıf, tip ve elyaf
uzunluğu bakımından karışıklığı (4) üncü bend de yazılı kademeleri aşan
pamuklar için kontrol belgesi verilmez ve prese fabrikası sahibi hakkında zabıt
tanzim olunur.


 


Madde
26 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Kontrol
belgesinin geçerlik süresi bir yıldır.


Kontrol
tarihi üzerinden bir yıl geçmiş olan balyaların usulü dahilinde yeniden tasnif
ve kontrola arzı mecburidir. İhraç edilecek pamuklarda bu süreye ihracat
kontrol belgesinin geçerlik süresi ilave olunur.


 


Madde
27 –
Kontrol belgesi, talep vukuunda istenilen sayıda yeni kontrol belgeleri ile
değiştirilebilir.


 


Madde 28 – (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.) Preseli pamukların alım ve satımlarının kontrol
belgesi ile yapılması zorunludur. Etiket veya balyaları üzerinde resmi marka ve işaretleri kontrol belgesine uymayan veya kontrol
mühürleri bulunmayan preseli pamukların alınıp satılması ve nakli yasaktır.


 


Madde
29 – (Değişik: 12.8.1961 - 5/1535 K.)


Bu
Tüzük hükümleri gereğince tasnif ve kontrol edilmiş pamukların ihraçları
sırasında ayrıca ihraç kontroluna tabi tutulması mecburidir.


İhraç
kontrolunda:


a)
Pamukların ihraç olununcaya kadar geçen müddet içinde gayri müsait şartlar
altında muhafaza ve nakil edilmelerinden dolayı vasıflarını kaybedip etmediği,


b)
Ambalajları ile resmi marka ve işaretlerin bozulup bozulmadığı,


c)
İhracatçı tarafından beyan olunan hususların balyalar üzerinde gösterilen resmi
marka ve işaretlere uygun olup olmadığı,


tetkik
olunur.


İhracı uygun görülen pamuklar için ayrıca ihracat kontrol
belgesi verilir. Bu belgenin geçerlik süresi iki aydır. İhraç kontrollarının ne
şekilde yapılacağı Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit olunur. İhracat kontrol
belgesi bulunmayan veya geçerlik süresi dolmuş bulunan, ihracat kontrol
belgesindeki kayıtlara uymayan, balyalar üzerindeki resmi işaretleri bulunmayan
veya bu işaretleri tahrif edilmiş bulunan pamuklarla 18 inci maddenin ikinci
fıkrası hükmüne göre preselenmiş pamukların ihracı yasaktır. Bu gibi pamukların
gümrüklerden geçmelerine gümrük idarelerince müsaade olunmaz.


Madde
30 –
Kontrol edilmiş pamuk balyalarının evsaf ve ambalajları ile mühür, marka ve
işaretlerine halel verecek bir arıza vuku bulduğu veya diğer her hangi bir
sebeple resmi marka ve işaretler üzerinde tashihat yapılması icap ettiği
takdirde mal sahibi veya prese fabrikası sahibi derhal dış ticarette
standardizasyon denetmenliklerine haber vermeğe ve lüzumlu tashihatı Tüzük
hükümlerine uyacak şekilde dış ticarette standardizasyon denetmeni huzurunda
yapmağa mecburdur.


 


Madde
31 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Tasnif
ve kontrol edilmiş pamuk balyalarında sonradan değişiklik yapıldığına dair
şüphe uyandıracak haller görüldüğü ve balyalar üzerindeki resmi marka ve
işaretlerin tahrif edildiği tesbit olunduğu takdirde pamuk balyaları, pamuk
kontrol teşkilatı veya Dış Ticaret Müsteşarlığınca bu işle görevlendirilecek
bir memur tarafından herzaman ve her yerde tekrar kontrol edilebilir. Bu
kontrol neticesinde:


1
– Preselenmiş pamukların sonradan değiştirilmemiş veya resmi marka ve
işaretleri tahrif edilmemiş olduğu tesbit olunduğu takdirde hiç bir muamele
yapılmaz.


2
- Preselenmiş balyalar içindeki pamukların balyalar üzerindeki resmi marka ve
işaretlere veya kontrol belgesi kayıtlarına uygun olmadığı, resmi marka ve
işaretlerinin tahrif edildiği tesbit olunduğu takdirde kontrol belgesi hükümsüz
bırakılarak balyalar üzerindeki resmi marka ve işaretlerle kontrol damgası
iptal olunur. Ayrıca bu aykırılık ve tahrifleri yapanlar hakkında bu tüzük
hükümleri dahilinde takibat yapılmak üzere zabıt tanzim olunur.


Bu pamuklardan icabına göre balyalı veya balyasız olmak
üzere lüzumu kadar nümune alınır. Bunlar kontrol memuru, mal sahibi veya
temsilcisi veya bunlar olmadığı takdirde hazır bulunanlar ile dış ticarette
standardizasyon denetmeni veya bu işle görevlendirilen memur tarafından
müştereken mühürlenir. Bu nümuneler dış ticarette standardizasyon
denetmenliklerinde veya yediemin sıfatiyle ilgililerin nezdinde muhafaza
edilir.


 


Madde
32 – Kontrol edilmiş preseli pamuklar, Dış Ticaret
Müsteşarlığının göreceği lüzum üzerine, son ihraç vasıtasına yükletilinceye
kadar tekrar kontrol edilebilir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Tüzük hükümlerine aykırı hareketler ve sonuçları


 


Madde
33 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Kontrollar sırasında tüzük hükümlerine aykırı görülen
hallerde tutulacak zabıt varakaları beş nüsha olarak tanzim olunur.


Haklarında
zabıt varakası tanzim edilenler veya temsilcileri, münderecatına itirazları
olmadığı takdirde zabıt varakasını imzalamağa itirazları varsa itirazlarını
zabıt varakasının hususi yerine yazıp imza etmeğe mecburdurlar.


İlgililerin
zabıt varakasını imzadan imtina etmeleri veya hazır bulunmamaları halinde
keyfiyet zabıt varakasına şerh verilerek hazır bulunanlar tarafından imzalanır.


Zabıt
varakasının bir nüshası, haklarında zabıt varakası tanzim edilenlere veya
temsilcilerine verilir.


 


Madde 34 –
Haklarında zabıt varakası tanzim edilenlerin zabıt varakası münderecatına itirazları halinde, anlaşmazlık konusu olan pamuklardan
dışticarette standardizasyon denetmenince lüzum görülen miktarı, dış ticarette
standardizasyon denetmeniyle haklarında zabıt varakası tanzim edilenler veya
mümessilleri tarafından müştereken mühürlenerek anlaşmazlığın halline kadar
dışticarette standardisazyon denetmenliklerinde muhafaza edilir.


 


Madde
35 –
Kontrol neticesinde dışticarette standardizasyon denetmenin kararına itiraz
vakı olduğu takdirde, dışticarette standardizasyon denetmeni 36 ncı maddede
yazılı Hakem Kurulunu 24 saat içinde toplantıya davet eder.


 


Madde
36 –
Kontrol neticesinde dışticarette standardizasyon denetmeninin kararına itirazı
bulunanların bu itirazlarını incelemek ve bir karara bağlamak üzere Dış Ticaret
Müsteşarlığının lüzum göreceği yerlerde hakem kurulları teşkil olunur.


Bu
kurullar:


A)
Mahalli ticaret odası veya ticaret ve sanayi odası tarafından bir yıl süre ile
seçilecek ve seçimi Dış Ticaret Müsteşarlığınca tasdik edilecek pamuktan anlar
bir,


B)
Dış Ticaret Müsteşarlığınca bir yıl süre ile seçilecek pamuktan anlar bir,


C)
Borsa tarafından bir yıl süre ile seçilecek ve seçimi Dış Ticaret Müsteşarlığınca
tasdik edilecek pamuktan anlar bir, azadan terekküp eder.


Hakem kurulları, azası arasından birisini reis seçer ve
tam sayı ile toplanarak ekseriyetle karar verir.


Asil
azaların bulunmadığı zaman kurulda vazife görmek üzere aynı esaslar dahilinde
birer yedek aza seçilir.


Ticaret
ve sanayi odası bulunmayan yerlerde A fıkrasında gösterilen aza doğrudan
doğruya Dış Ticaret Müsteşarlığı borsa bulunmayan yerlerde C fıkrasında
gösterilen aza mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından seçilir.


Azalar,
itiraz edenin usul ve füruundan, dördüncü dereceye kadar civar hısımlarından
veya ortak veyahut hizmetlilerinden bulundukları takdirde kurula katılamazlar.


 


Madde
37 – (Değişik: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Hakem
Kurulu, anlaşmazlık konusunu veya dış ticarette standardizasyon denetmeni
tarafından alınmış olan nümuneleri 48 saat zarfında tüzük hükümleri içinde
inceliyerek karar verir.


Hakem Kurulunun bu kararı dış ticarette standardizasyon
denetmeni tarafından Standart Pamuk Tip nümunelerine ve tüzük hükümlerine
aykırı veya indi görüldüğü takdirde ihtilaf konusu olan pamuk nümuneleri
müştereken mühürlenerek Yüksek Hakem Kuruluna incelenmek üzere gönderilir.
Yüksek Hakem Kurulu nihai olan kararını bu nümuneler üzerinden verir.


Yüksek
Hakem Kurulu


1
– Sanayi ve Ticaret Bakanlığını temsilen bir,


2
– Tarım ve Köyişleri Bakanlığını temsilen bir,


3
– Dış Ticaret Müsteşarlığını temsilen bir,


olmak
üzere pamuk tasnifi ile bilfiil meşgul olan veya pamuk tasnifinden anlar
mütehassıs üç üyeden teşekkül eder.


Asil
üyelerin bulunmadığı zaman vazife görmek üzere aynı sayıda ve aynı esaslar
dahilinde birer yedek üye seçilir. Yüksek Hakem Kurulu, üyelerinin hepsinin
katılmasiyle toplanır ve ekseriyetle karar verir. Kararın bir sureti Dış
Ticaret Müsteşarlığına gönderilir. Yüksek Hakem Kurulu Dış Ticaret Müsteşarlığının
lüzum gördüğü yerlerde kurulur.


 


Madde
38 – (Değişik: 2/7/1999 - 99/13097 K.)


Tüzüğün
5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre çıkarılacak tebliğ hükümlerine aykırı
hareket edenler hakkında düzenlenecek tutanak ile kontrol sonucunda düzenlenen
tutanak veya bu tutanağa itiraz halinde itirazın hakem kurulunca reddedilmesi
durumunda, tutanağın bir örneği 1705 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına verilir
ve bir örneği de Dış Ticaret Müsteşarlığına gönderilir.


 


ALTINCI BÖLÜM


Çeşitli hükümler


 


Madde
39 –
Memleket içinde ve dışında harb hali, seferberlik ve seferberliğe hazırlık veya
tabi afetler gibi mücbir sebepler altında Tüzükte yazılı ambalaja mütaallik
hükümlerin tatbikında halin icabına göre karar almağa Dış Ticaret Müsteşarlığı
yetkilidir.


 


Geçici
Madde 1 – (Ek: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Tek
balya kontrol sistemi ve buna mütaallik hükümler bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği
tarihten iki sene sonra ilk gelecek Ağustosun 15 inden itibaren uygulanarak
sondaj kontrol usulü ile buna mütallik hükümler yürürlükten kalkar.


 


Geçici
Madde 2 – (Ek: 12/8/1961 - 5/1535; Değişik: 18/6/1965 - 6/4840 K.)


Tek
balya kontrol usulünün geçici birinci maddede gösterilen süre sonunda
uygulanmasına imkan görülmediği takdirde Dış Ticaret Müsteşarlığı, Tarım ve
Köyişleri Bakanlığının muvafakatını almak surtiyle bu süreyi, bitiminden en az
bir ay önce uzatmağa yetkilidir.


 


Geçici
Madde 3 – (Ek: 12/8/1961 - 5/1535 K.)


Dış
Ticaret Müsteşarlığı tesbit edeceği şartlara uygun müesseselerde veya mutabık
kalacağı müesseselerde, geçici birinci maddedeki süre içinde tek balya kontrol
usulünü uygulamaya yetkilidir.


 


Madde
40 –
20/3/1952 tarih ve3/14706 sayılı kararname ile meriyete konulmuş olan
"Preselenmiş Pamukların Denetlenmesine Dair Tüzük" meriyetten
kaldırılmıştır.


 


Madde
41 –
1705 ve 3018 sayılı kanunlara göre hazırlanmış ve Danıştayca tetkik edilmiş
olan bu Tüzük hükümleri neşri tarihinden 15 gün sonra meriyete girer.





 







5/8/1953 TARİH VE 4/1283 SAYILI
BAKANLAR KURULU KARARI

İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE
DEĞİŞİKLİK GETİREN

TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE






Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü Yürürlüğe
Koyan Kararnamenin






Tarihi



Numarası



Farklı Tarihte

Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe Giriş Tarihi






12/8/1961

18/6/1965

25/7/1970

2/7/1999



5/1535

6/4840

7/1045

99/13097



-

-

-

-



13/9/1961

15/7/1965

3/9/1970

Yayımı olan 31/7/1999 tarihinden Başlayarak
15 gün sonra









 











[1]
12.8.1961 tarih ve 5/1535 sayılı Kararnamenin 2 nci maddesiyle bu Tüzüktegeçen
"Ekonomi ve Ticaret Vekaleti", "Kontrolör",
"Nizamname" "Heyet" ve "İcra Vekilleri Heyeti"
ibareleri, sırasıyla "Ticaret Bakanlığı", "Pamuk eksperi",
"Tüzük", "Kurul" ve "Bakanlar Kurulu" şeklinde
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.







[2]
2/7/1999 tarih 99/13097 sayılı Kararnamenin 15 inci maddesiyle bu Tüzükte geçen;
Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Sanayi Bakanlığı, Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, Devlet Şurası, Danıştay, Pamuk İhracatçıları Birliği,
Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği, Tarım Birlik veya odası, ziraat
odaları, Kontrolörlük, dış ticarette standardizasyon denetmenlikleri, Pamuk
eksperleri, dış ticarette standardizasyon denetmeni. olarak değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.







[3] Bu fıkrada yeralan % 5 oranı, 2/7/1999 tarih ve 99/13097 sayılı
Tüzüğün11 inci maddesiyle % 2 olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.