Pamukların Çırçırlanma-preselenme ve Depolanmasının Denetimine Dair Tüzük

PAMUKLARIN
ÇIRÇIRLANMA-PRESELENME VE


DEPOLANMASININ DENETİMİNE DAİR TÜZÜK


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 18.4.1972        No     : 7/4331


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 10.6.1930        No     : 1705


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 9.5.1972,         No     : 14182


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 5                      Cildi : 11      Sayfa  : 2213


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel hükümler


 


Madde
1 – Pamuk
çırçır - prese ve linter fabrikaları ve depoları ile buralardaki çalışmaların denetimi
bu Tüzük hükümlerine tabidir.


 


Madde
2 – Bu
Tüzük hükümlerine göre yapılacak denetim işleri Ticaret Bakanlığı tarafından görülür.


 


Madde
3 – A)
Çırçırlama:


1
- Çiğitli (Kütlü) pamuğun elyafının çekirdeğinden (Çiğidinden) ayrılması,


2
- Linter pamuğunun çekirdek üzerinden sıyrılması, işlemine denir.


B)
Preseleme:


1
- Lif (Mahlıç) pamuğun,


2
- Linter pamuğunun,


3
- İplik yapımı ve çırçırlama sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin,
prese makinalarında balya haline getirilmesi işlemine denir.


Balyaların,
yüksek basınçlı preselerde küçültülmesi işi preseleme sayılmaz.


C)
Depolama:


1
- Çiğitli pamukların,


2
- Lif pamukların,


3
- Linter pamuklarının,


4
- Lif döküntüsü pamukların,


balyalı,
balyasız veya hararlı olarak fabrika depolarında korunması işidir.


 


Madde
4 – Pamuk
çırçır - prese fabrikası işletenler, çırçırlamanın devamı süresince; pamuk tasnifinden
anlayan, ortaokulu bitirmiş en az bir pamuk ustası ile çırçır makinalarının pamuğun
vasıflarını bozmayacak şekilde çalışmasını sağlayacak yeterlikte, ilkokulu bitirmiş,
en az bir çırçır ustası çalıştırmak zorundadırlar.


Yeterlik
belgeleri; pamuk ustalarına Ticaret Bakanlığınca, çırçır ustalarına Tarım Bakanlığınca
verilir.


Madde 5 – Pamuk
çırçır - prese fabrikaları ile linter ve prese fabrikaları işletenler, Ticaret
Bakanlığınca tespit edilen her kontrol mevsiminde ve işletmeye başlamadan en az
bir hafta önce, Pamukların Kontroluna
Dair Tüzüğün 3 üncü maddesi hükmüne göre bağlı
bulundukları pamuk kontrol merkezine, örneği Ticaret Bakanlığınca saptanacak bir
bildirgeyle, çalışmaya başlıyacaklarını bildirirler.


Çalışma
dönemi içinde meydana gelen değişiklikler ile çalışma döneminin sona erdiği tarih
kontrol merkezine ayrıca bildirilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Çırçırlama


 


Madde
6 – Çiğitli
pamuğun çırçırlandığı yerlerde çırçır ve prese makinalarının birlikte bulundurulması
zorunludur. Bu yerlere çırçır - prese fabrikaları denir.


Ancak,
3 ten az tek toplu rollergin çırçır makinası bulunan yerler çırçırprese fabrikası
sayılmaz ve bu gibi yerlerde prese makinası bulundurmak zorunluğu yoktur.


Linter
pamuğunun çırçırlanması için kurulan fabrikalara linter fabrikası denir. Linter fabrikalarında en az bir adet testereli linter (Lintergin)
makinası ile en az bir adet prese makinası bulunur.


İplik
yapımı veya çırçırlama sırasında meydana gelen - pamuk lifi döküntülerini, tip dışı
pamuklardan avaryalı, kuşbaşı pamuklarla benzeri pamukları preselemek üzere, yalnız
prese makinalarından meydana gelen prese fabrikaları kurulabilir. Prese fabrikalarında
lif (mahlıç) pamuklar preselenemez.


 


Madde
7 – Bakanlar
Kurulu, bir bölgede, üretilen pamukların gruplarına göre, hangi cins çırçır makinalarının
kullanılabileceğini, Tarım ve Sanayi Odalarının mütalaasını da almak suretiyle tespit
eder.


Bu
kararın hangi tarihte yürürlüğe gireceği kararda belirtilir.


 


Madde
8 – Pamuk
çırçır - prese fabrikalarında; makinalara pamuk sevk aspiratörü ve rutubet ölçme
aleti ile pamuğu temizleyici, rutubetlendirici, kurutucu ve pamuğun iyi çırçırlanmasını
ve işlenmesini temin edecek yedirici cihazlardan veya bunların benzerlerinden gerekli
görülenlerin bulundurulması hakkında, Tarım Bakanlığı ile Ticaret, Sanayi ve Tarım
Odalarının mütalaalarını da almak suretiyle bir karar almaya, Ticaret Bakanlığı
yetkilidir.


Bu
kararın hangi tarihte yürürlüğe gireceği kararda belirtilir.


 


Madde 9 – Aynı
fabrikada rollergin, sawgin ve lintergin makinalarının bulunması halinde, cinslerine
göre, makinalarla preselerinin fabrikanın ayrı binalarında veya aynı binanın ayrılmış
bölümlerinde bulundurulması zorunludur.


 


Madde
10 – Çırçırlama yerlerinde, tabanların, pamuklara yabancı madde
karışmasını ve kirlenmeyi önleyecek nitelikte tahta, beton veya benzeri maddeden
yapılması zorunludur.


 


Madde
11 – Çekirdek kıran veya kaçıran, elyaf kesen, ondüle, neps
veya sicim yapan çırçır makinalarının çalıştırılması yasaktır.


 


Madde
12 – Grup, sınıf ve tipleri farklı olan pamukların, çırçır makinaları
ayrı dahi olsa, aynı bölümde, aynı zamanda ve bir arada, çırçırlanmaları yasaktır.


 


Madde
13 – Çırçırlanmış pamukların, prese yerine, kirlenmeden ve içlerine
yabancı madde karışmadan götürülmesi zorunludur.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Preseleme


 


Madde
14 – Preseleme yerlerinde tabanların, beton veya benzeri maddeden
yapılmış olması ve pamuklarla balyaların kirlenmelerini önleyecek şekilde temiz
tutulması zorunludur.


 


Madde
15 – Preselenme sırasında prese kasalarına su verilerek pamukların
ıslatılması yasaktır. Preselemede damper kullanılması zorunludur.


 


Madde
16 – Prese makinalarının kasa boyutları ile basınçlarının tespitine
Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Bu hususta alınacak karar yayımından 2 yıl sonra yürürlüğe
girer.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Depolama


 


Madde
17 – Çiğitli ve preseli pamukların kapalı depolarda veya sundurmalarda
korunması zorunludur.


Depoların
ve sundurmaların büyüklüğü, Ticaret Bakanlığınca, fabrikaların işleme gücüne göre,
tespit ve ilan olunur.


 


Madde
18 – Kapalı depoların tabanlarının pamuklara yabancı madde karışmasını
ve kirlenmeyi önleyecek ve rutubeti geçirmeyecek ve duvarları ile çatısının pamuğu
her türlü hava etkisinden koruyacak şekil ve nitelikte yapılmış olması şarttır.


 


Madde
19 – Sundurma tabanlarının yerden en az 25 cm. yüksekte beton
veya aralıksız taş döşeli, çatılarının su geçirmeyecek nitelikte, çatı kenarlarının
tabandan en az bir metre taşkın olması şarttır.


 


Madde
20 – Fabrika avlularının su toplanmasına ve çamura engel olacak
şekilde beton veya aralıksız taş döşeli olması şarttır.


 


Madde
21 – Çiğitli pamukların depolanmasında; çeşitli grup, sınıf
ve tiplerdeki pamukların karışmasını, niteliklerinin
bozulmasını, fazla basınç altında bulunmasını önleyecek ve bunların yeterince havalanmasını
sağlayacak tedbirlerin alınması zorunludur.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Denetim şekil ve sonuçları


 


Madde 22 – Pamuk
çırçır - prese fabrikaları, depoları ve buralardaki çalışmalar, bağlı bulundukları pamuk kontrol merkezince, bir merkeze bağlı olmayanlar
ise, Ticaret Bakanlığınca görevlendirilecek pamuk eksperleri tarafından,
doğrudan doğruya veya ihbar üzerine, iş saatlerinde denetlenebilir.


 


Madde
23 – Fabrika işletenler veya temsilcileri, denetimi yapanlara
fabrikayı ve depolarını göstermek ve istenilen bilgiyi vermek zorundadırlar.


 


Madde
24 – Denetim sonucunda eksperler tarafından bir rapor düzenlenir
ve bir örneği denetlenen fabrikayı işletenlere gönderilir. Bu raporlar, istendiğinde
gösterilmek üzere, düzenli bir şekilde saklanır.


 


Madde 25 – Tüzüğe
aykırı haller görüldüğü takdirde, durum, denetimle görevli eksper tarafından bu
konudaki görüşünüde belirten bir tutanak ile tespit edilir. Tutanaklar 5 nüsha olarak
düzenlenir. Fabrikayı işletenler veya temsilcileri, itirazları yoksa, tutanağı imzalamak,
varsa, itirazlarını tutanağa yazıp imza etmek zorundadırlar. İlgililerin tutanağı
imza etmemeleri veya hazır bulunmamaları halinde, durum, tutanakta açıklanarak görevliler
ile üçüncü kişiler tarafından imzalanır. Tutanağın bir nüshası fabrikayı işletenlere
veya temsilcilerine verilir.


 


Madde 26 – Denetim
sonucunda 25 inci maddeye göre düzenlenen tutanak, fabrikada işlenen veya depolanan
pamukların zarar gördüğüne ilişkin ise, ilgililer tutanağa itiraz edebilirler. Bu
takdirde eksper, bu pamuklardan yeteri kadar numune alarak, fabrikayı işleten veya
temsilcisi ile birlikte mühürler. Numuneler, Pamukların Kontroluna Dair Tüzüğün
36 ncı maddesi gereğince kurulmuş bulunan Hakem Kuruluna gönderilir. Hakem Kurulunca
numunelerin incelenmesi sonucu verilen karara eksper uyduğu takdirde karar gereğince
işlem yapılır. Eksper bu karara uymadığı takdirde incelenmiş bulunan pamuk numuneleri
Hakem Kurulu ile eksper tarafından birlikte mühürlenerek Pamukların Kontroluna Dair
Tüzüğün 37 nci maddesinde yazılı Yüksek Hakem Kuruluna gönderilir, Yüksek Hakem
Kurulunun kararına göre işlem yapılır.


 


Madde
27 – Yukardaki maddelerde sözü edilen tutanağın bir nüshası,
tutanak pamukların zarar gördüğüne ilişkin değilse veya bu hususa ilişkin olup itiraz
edilmemişse doğrudan doğruya, pamukların zarar gördüğüne ilişkin olup itiraz edilmişse
hakem kurulları kararları sonucuna göre, 1705 ve 3018 sayılı Kanunlar gereğince
takibat yapılmak üzere, kontrol merkezince, Cumhuriyet Savcılığına verilir; bir
nüshası da Ticaret Bakanlığına gönderilir.


 


Geçici
Madde 1 – Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihte pamuk çırcır - prese
fabrikalarında çalışmakta olan pamuk ve çırçır ustalarının kazanılmış hakları saklıdır.


Ustalar,
bu hususu belirten belgeyi almak için, Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi kovalayan
9 ay içinde, Tarım veya Ticaret Bakanlığına başvurmak ve anılan bakanlıklar da bu
konudaki istekleri 1 ay içinde sonuçlandırmak zorundadırlar.


 


Geçici
Madde 2 – Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi kovalayan 5 yıl içinde,
halen mevcut pamuk çırçır-prese fabrikalarındaki depolar, Tüzük hükümlerine uygun
hale getirilir veya buralarda Tüzük hükümlerine uygun yeni depolar yapılır. Bu süre
içinde, çiğitli ve preseli pamuklar hararlar içinde sundurmalarda veya altları ızgaralı
ve üstleri su geçirmeyen örtülerle örtülmek suretiyle avlularda muhafaza edilebilir.


 


Geçici
Madde 3 – Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi kovalayan 5 yıl içinde,
halen mevcut pamuk çırçır-prese fabrikalarında, pamukların çırçırlandığı yerlerin
tabanları, 10 uncu madde hükümlerine uygun hale getirilir.


 


Geçici
Madde 4 – Bu Tüzükteki süreleri uzatmaya, Ticaret Bakanlığının teklifi
üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.


 


Geçici
Madde 5 – (Ek: 16.5.1974 - 7/8278 K.)


15
inci maddede öngörülen preselenmede damper kullanılması zorunluluğu 1 Ağustos 1975
tarihine kadar ertelenmiştir.


 


Madde
28 – 10 Haziran 1930 tarihli ve 1705 sayılı Kanun ile bu Kanuna
ek 3018 sayılı Kanuna dayanılarak düzenlenen ve Danıştayca incelenen bu Tüzük hükümleri,
Resmi Gazete ile yayımı tarihinden 6 ay sonra gelen ilk Ağustos ayının birinci günü
yürürlüğe girer,


 


Madde
29 – Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





 







18/4/1972 TARİH VE 7/4331 SAYILI BAKANLAR
KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE






Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği
Yürürlüğe Koyan Kararnamenin






Tarihi



Numarası



Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe

Giriş Tarihi






16/5/1974



7/8278



-



5/6/1974