GİRİŞ GENEL DEĞERLENDİRME I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi II. MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ VE TEMEL AMAÇLAR III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi 7. İş ve Yatırım Ortamı 8. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar EK-1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler EK-2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2026-2028) Ödenek Teklif Tavanları EK-3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
GİRİŞ Orta Vadeli Program (OVP), Türkiye’nin kalkınma planı, yıllık program ve merkezi yönetim bütçesi arasındaki hedef, politika ve kaynak bütünlüğünü sağlayarak üç yıllık bir perspektifle makroekonomik politika çerçevesisunan temel politika belgesidir. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her senemüşterekenhazırlanan ve Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan OVP;makro politikalar, ilkeler, hedefler ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklüklerin yanı sıra , bütçe dengesi, ǡǡborçlanma durumu ve kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını kapsayacak şekilde Resmi Gazete’de yayımlanarakmerkezi yönetim bütçe sürecini başlatır.
OVP’de, küresel, bölgesel ve ulusal ekonomik gelişmeler çerçevesinde belirlenen makroekonomik ortaya konulmaktadırǤ çerçevede, OVP hem kamuhem de özeliçin politika öngörülebilirliğini artıran bir belge niteliğindedir. OVP, her yıl uygulama sonuçları ile küresel ve ulusal ekonomide gelişmeler dikkate alınarak güncellenmektedir.
ʹͲʹǦʹͲʹͺdönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da, On İkinci Kalkınma Planı (2024ǦʹͲʹͺȌ dikkate alınarak makroekonomik ve finansal istikrarıgüçlendirilmesiǡ korunması tek haneye düşürülerek fiyat istikrarını sağlaı amaçlamaktadır. Program ayrıca üretkenliğin artırılması, ArǦGe ve yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi, yeşil ve dijital ekonomiye geçiş sürecinde teknolojik dönüşümün hızlandırılması, beşeri sermayenin güçlendirilmesi, işgücü piyasasının daha etkin hale getirilmesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomide kayıt dışılığın azaltılması yoluyla sürdürülebilir büyümeyi Ǥ Program dönemi boyunca kamu kurum ve kuruluşlarının bütçe hazırlıkları ile yasal ve idari düzenleme faaliyetleri ve diğer karar alma ve uygulama süreçleri, OVP’de belirlenen amaç ve öncelikler esas alınarak yürütülecektir.
OVP’nin ilk yılında uygulanacak politikalar ve somut tedbirler, ayrıntılı biçimde 2026 Yılı umhurbaşkanlığı Yıllık Programında yer alacaktırǤ
1
GENEL DEĞERLENDİRME ȋʹͲʹͷ–ʹͲʹȌ’da, üç yıllık dönemde izlenecek makroekonomik politika çerçevesini ortaya konulmuşǡ öncelikli reform alanlarına yön düzenlemeler takvime bağlanarak Programın ilgili kurumlar tarafından etkin, koordineli ve disiplinli şekilde uygulanması ve izlenmesi sağlanmıştır.
Bu çerçevede, büyüme ve ticaret, beşeri sermaye ve istihdam, fiyat istikrarı ve finansal istikraǡ kamu maliyesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik öncelikli reform alanlarında düzenlemelere ilişkin OVP (2025Ǧ2027)’de beşana başlık ve 27 kategoride 79 tedbir yer almıştır. 2025 yılının ilk yarısında tamamlanması öngörülen 4ͳ16 tanesi hayata geçirilmiştir. İlk iki çeyrekte henüz tamamlanmamış tedbirlerle birlikte 2025 yılının üçüncü ve dördüncü çeyreğinde tamamlanması öngörülen takvimde tamamlanması için yakından takip edilmektedir.
2025 yılı omik hedef ve gelişmeleri küresel ve bölgesel konjonktür ışığında değerlendirildiğinde başta tarifeler olmak üzereticaret ortamındar küresel yöndelemiştirǤDiğer taraftan,yaşanan jeopolitik gelişmeler piyasalarında dalgalanmalara neden olmuştur. Ayrıca, uygulanan tarifelerin enflasyon üzerindeki etkileri başta Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankalarının faiz indirim sürecini . Bu gelişmeler çerçevesinde, küresel büyüme görünümünde aşağı yönlü riskler belirginleşmiştir.
ȋʹͲʹͷǦ2027)’de 2025 yılı için yüzde 4,0 olarak milli gelir büyümesinin, küresel ekonomideki gelişmelerin dışınin yanı sıraflasyon sürecinin sıkı bir duruşugerektirmesiyle, OVP hedefiyle kıyaslandığında ılımlı bir seviyede gerçekleşmesi ǤÖte yandan yurtiçi talep gelişmeleri ve petrol fiyatlarındaki mevcut seyir ile birlikte cari işlemler dengesinde hbir görünüm Ǥ
Makroekonomik politikalarda sıkı duruşkarşın,2025 yılında işsizlik oranının ȋʹͲʹͷǦʹͲʹȌ e göre daha düşük seviyede gerçekleşmesi öngörülmektedirǤ Diğer ǡ2025 yılında etkinliği ve verimliliği artırmaya yönelik alınan birlikte bütçede harcama hedefleri ile uyumlu bir görünüm sağlanmıştır. Bununla birlikte, büyüklüklerdeki değişime bağlı olarak aşağı yönlü seyri doğrultusundabütçe açığının milli gelire oranının hedeflenenin üzerinde gerçekleşmesiǤ Program döneminde cari işlemler açığının daralmasıyla dış finansman ihtiyacındaki azalmanın da etkisiyle kalıcı rezerv birikimi sağlanmıştır. Ağustos 2025 itibarıyla 178 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında KKM stoku bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 trilyon 197 milyar TL azalarak 397 milyar TL seviyesine kadar gerilemiş, KKM’nin toplam mevduat içerisindeki payı yüzde 1,7’ye gerilemiştir. TL mevduatın toplam mevduat içerisindeki payı ise yüzde 52,5’ten yüzde 60,7'ye yükselmiştir. Ağustos 2025 sonu itibarıyla Türkiye’nin kredi risk primi (CDS) 270 baz puan seviyesinin altına inmişǡyükselen ülke kredi notu da pozitif görünümü desteklemiştir.
ʹͲʹͶ itibarıyla başlayan dezenflasyon süreciǡ sıkı para politikası uygulamaları, iç ve yapısal dönüşüm adımlarının devamıyla enflasyonda gerileme eğilim sürmektedirǤBununla beraber geçmiş enflasyona endeksleme davranışı güçlü olan h artışındakikatılığın sürmesi ve iklim koşullarına bağlı olarakgıda fiyatlarında gözlenen artışlarǡ ȋʹͲʹͷǦ2027) öngörülerinin üzerinde seyretmesine yol açmıştıǤ
2
ȋʹͲʹͷǦ2027)’de dönüşüm adımları kapsamında yeşil ve dijital dönüşüm yönelik düzenlemeler hayata geçirilmiş, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikişgücünün yönelik ilaveadımlaratılmıştır. Ayrıca, kamu harcamalarında ǡǡ let, kayıt dışılıkla mücadele iş yatırım ortamın yönelik iyileştir r kararlılıkla sürdürülmüştür. ʹͲʹǦ2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’daküresel, bölgesel ve ulusaldüzeyde ortaya çıkan gelişmeler ışığındaǡ temel makroekonomik çerçeve güncelle, önümüzdeki üç yıllık dönemde hayata geçirilecek öncelikli dönüşüm adımlarımaktadırǤ
3
DÜNYA TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER I. I. DÜNYA VEVE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİ A.A. DÜNYA EKONOMİSİ ʹͲʹ4 yılında küresel ölçekte büyüme görünümüǡme eğilimi sür ʹͲʹ4 yılında küresel ölçekte büyüme görünümüǡme eğilimi sür te tebelirsizliklerin belirsizlikleringölgesindeǡ gölgesindeǡdayanıklı dayanıklıbirbirperformans performanssergilemiştir. sergilemiştir. Gelişmiş ekonomiler büyümesini korurken gelişmekte olan ekonomiler ise özellikle Asya Gelişmiş ekonomiler büyümesini korurken gelişmekte olan ekonomiler ise özellikle Asya kaynaklı ivme kaybetmiştir. 2024 yılında başta Avrupa Merkez Bankası ȋȌ kaynaklı ivme kaybetmiştir. 2024 yılında başta Avrupa Merkez Bankası ȋȌ Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankaları büyüme enflasyon Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankaları büyüme veveenflasyon dinamiklerini dikkate alarak politika faizlerinde indirim döngüsüne başlamıştır. Diğer taraftan dinamiklerini dikkate alarak politika faizlerinde indirim döngüsüne başlamıştır. Diğer taraftan gelişmekte olan ülke merkez bankaları temkinli yaklaşımını sürdürmüştür. Özellikle yılın son gelişmekte olan ülke merkez bankaları temkinli yaklaşımını sürdürmüştür. Özellikle yılın son çeyreğinde ABD’de seçim süreci kaynaklı politika belirsizliği küresel iktisadi faaliyette belirleyici çeyreğinde ABD’de seçim süreci kaynaklı politika belirsizliği küresel iktisadi faaliyette belirleyici unsur olmuştur. birbir unsur olmuştur.
ʹͲʹͷyılının yarısında ABD Çin arasında artan ticaret gerilimǡartışları ve ʹͲʹͷyılının ilkilk yarısında ABD veve Çin arasında artan ticaret gerilimǡartışları ve önlemler,küresel küreselticaret ticaretsistemine sistemineyönelik yönelikbelirsizlikleri belirsizlikleriderinleştirmiştir. derinleştirmiştir.ABD’nin ABD’ninilan ilanettiği ettiği önlemler, küresel ölçekte yaygın başta Çin olmak üzere birçok ülke tarafından karşılık verilmişǡ küresel ölçekte yaygın başta Çin olmak üzere birçok ülke tarafından karşılık verilmişǡ sert dalgalanmalara yol açmıştır. Tüm bu gelişmelerin etkisiyle sert dalgalanmalara yol açmıştır. Tüm bu gelişmelerin etkisiyle küreselbüyüme büyüme baskılanmış ancakönen önenyüklemeli yüklemeli ticaretveveyatırım yatırımfaaliyetleri faaliyetleri küresel baskılanmış ancak ticaret dönemdebüyümeyi desteklemiştǤ dönemdebüyümeyi desteklemiştǤ
Finansalkoşullar koşullar2025 2025 yılınınilkilkyarısında yarısındagörece göreceiyileşmiş, iyileşmiş,gelişmekte gelişmekte olanülkelere ülkelereyönelik yönelik Finansal yılının olan sermayeakımları akımlarıcanlanmıştır. canlanmıştır.uuolumlu olumlutabloya tabloyarağmenǡ rağmenǡözellikle özellikleABD’nin ABD’ninuygulamayı uygulamayı sermaye planladığı ilave tarifelerin ertelenmesiticaret politikası belirsiartmışǡküresel büyüme planladığı ilave tarifelerin ertelenmesiticaret politikası belirsiartmışǡküresel büyüme ticaret üzerindeki r varlığını korumuştur.2022 yılında zirveye ulaşan küresel enflasyona veve ticaret üzerindeki r varlığını korumuştur.2022 yılında zirveye ulaşan küresel enflasyona karşı alınan tedbirler belirli kazanımlar sağlanmışken fiyat artışlarındaki düşüş süreci karşı alınan tedbirler belirli kazanımlar sağlanmışken fiyat artışlarındaki düşüş süreci dönemde yavaş seyretmektedir. al fiyatları artış hızındaki belirgin düşüşler manşet enflasyonun dönemde yavaş seyretmektedir. al fiyatları artış hızındaki belirgin düşüşler manşet enflasyonun gerilemesine yardımcı olurken hizmet fiyatları artış hızı ortalama enflasyonüzerinde kalmaya gerilemesine yardımcı olurken hizmet fiyatları artış hızı ortalama enflasyonüzerinde kalmaya Ǥ Başlıcaekonomilerde ekonomilerdegörece göreceyüksek yüksekseviyelerden seviyelerdengerilemesine gerilemesinerağmen rağmen Ǥ Başlıca öngörülenin üzerindeseyretmesi, faiz indirimlerini ötelemiştirǤManşet enflasyonun öngörülenin üzerindeseyretmesi, faiz indirimlerini ötelemiştirǤManşet enflasyonun beklentilerlenispeten nispetendaha dahauyumlu uyumlubirbirgörünüm görünümizlediği izlediğiAvro AvroBölgesi Bölgesivevediğer diğergelişmiş gelişmiş beklentilerle ekonomiler, parasal gevşeme döngüsü açısından ABD'nin önünde yer almıştır. Birçok gelişmekte ekonomiler, parasal gevşeme döngüsü açısından ABD'nin önünde yer almıştır. Birçok gelişmekte olanülke ülkemerkez merkezbankaları bankalarıiseisedış dış politika politikafaiz faizoranlarını oranlarınıdüşürme düşürme olan Ǥ Ǥ
Küreselsalgın öncesi yirmi yıllık dönemde dünya büyümesi ortalama yüzde 3,son yıllardaki Küreselsalgın öncesi yirmi yıllık dönemde dünya büyümesi ortalama yüzde 3,son yıllardaki omikgelişmelere gelişmelereparalel paralelolarak, olarak,2024 2024yılında yılındayüzde yüzde3,33,3oranı oranı omik ortalamaların altındabüyüme kaydedilmiştir. Dünya ekonomisinin Uluslararası Para Fonu (IMF) ortalamaların altındabüyüme kaydedilmiştir. Dünya ekonomisinin Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre 2025 yılındabir önceki yılın altında kalarakyüzde 3ǡͲoranında büyümesi, tahminlerine göre 2025 yılındabir önceki yılın dada altında kalarakyüzde 3ǡͲoranında büyümesi, 2026 yılındabenzer bir görünümleyüzde 3,1 oranında büyüme kaydetmesi beklenmektedir. 2026 yılındabenzer bir görünümleyüzde 3,1 oranında büyüme kaydetmesi beklenmektedir.
Ülkelere göre incelendiğinde, 2024 yılında ABD ekonomisi güçlü talep sayesinde yüzde Ülkelere göre incelendiğinde, 2024 yılında ABD ekonomisi güçlü iç iç talep sayesinde yüzde 2,82,8 ileile görece yüksek büyüme kaydederken Avro Bölgesinde büyüme yüzde0,9 sınırlı düzeyde görece yüksek birbir büyüme kaydederken Avro Bölgesinde büyüme yüzde0,9 ileile sınırlı düzeyde kalmış, özellikle imalat sanayiindeki durgunluk ve yüksek enerji maliyetleri büyümeyi kalmış, özellikle imalat sanayiindeki durgunluk ve yüksek enerji maliyetleri büyümeyi baskılamıştır. Çin ekonomisi ihracattaki artışa rağmen zayıf talep gayrimenkul sektöründeki baskılamıştır. Çin ekonomisi ihracattaki artışa rağmen zayıf iç iç talep veve gayrimenkul sektöründeki bağlı olarakyüzde 5ǡͲoranında büyüme kaydetmiştir.2024 yılında yüzde oranında bağlı olarakyüzde 5ǡͲoranında büyüme kaydetmiştir.2024 yılında yüzde 1,81,8 oranında büyüyengelişmiş gelişmiş 2025veve2026 2026yıllarında yıllarındasırasıyla sırasıylayüzde yüzde1,51,5veveyüzde yüzde1,61,6 büyüyen 2025 oranlarında büyümesi beklenmektedir. Türkiye’nin önemli ticaret ortağı olan Avro Bölgesinin oranlarında büyümesi beklenmektedir. Türkiye’nin önemli ticaret ortağı olan Avro Bölgesinin ʹͲʹͷ ʹͲʹ yıllarındasırasıyla sırasıylayüzde yüzde1ǡͲ 1ǡͲ yüzde1,21,2oranında, oranında,Almanya’nın Almanya’nınyüzde yüzde0,10,1veve ʹͲʹͷ ʹͲʹ yıllarında yüzde yüzde 0,9 oranında büyümesi öngörülmektedir. Aynı dönemde Birleşik Krallık’ın sırasıyla yüzde yüzde 0,9 oranında büyümesi öngörülmektedir. Aynı dönemde Birleşik Krallık’ın sırasıyla yüzde ͳǡʹyüzde oranında büyümesi beklenirken Japonya’nın yüzde yüzde oranında ͳǡʹyüzde 1,41,4 oranında büyümesi beklenirken Japonya’nın yüzde 0,70,7 veve yüzde 0,50,5 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. ABD’nin ise 2025 yılında yüzde 1,9 oranında büyümesi büyüyeceği tahmin edilmektedir. ABD’nin ise 2025 yılında yüzde 1,9 oranında büyümesi öngörülmekteyken 2026 yılında yüzde 2ǡͲoranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. öngörülmekteyken 2026 yılında yüzde 2ǡͲoranında büyüyeceği tahmin edilmektedir.
4
2024 yılında yüzde 4,3 büyüyen gelişmekte olan ülkelerin 2025 ve 2026 yıllarında IMF göre yüzde 4,1 ve yüzde 4ǡͲoranlarında büyümesi beklenmektedir. Gelişmekte olan ülkeler arasında öncü konumda olan Çin’in 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla yüzde 4,8 ve yüzde 4,2 oranında, Hindistan’ın ise her iki yılda yüzde 6,4 oranında büyümesi öngörülmektedir. Çin ekonomisi son dönemlerde artan teşvikler, iyileşen tüketici güveni ve güçlü dış talepten olumlu etkilenmiş ve beklentilere yakın bir performans sergilemiştir. Ancak gayrimenkul sektörü kırılganlıklargibi devam eden yapısal sorunlar ve ticaret gerilimleri Çin ekonomisindeaşağı yönlü baskı oluşturmaktadır. nflasyon oranlarının birçok ekonomide hedef seviyelere yaklaşması ve bazı ülkelerde iktisadi faaliyette yavaşlamanın belirginleşmesi, küresel finansal koşullarda sınırlı bir gevşemey hazırlamıştır. Bununla birlikte, ticaret politikalarındaki belirsizlikler, özellikle büyük ekonomiler arasında devam eden tarife ve korumacı eğilimler, küresel ekonomik görünüm üzerinde baskı oluşturmaktadır. Süregelen jeopolitik gelişmyanı sıra, fiyatlarındaki oynaklık ve para politikası adımlarının hızı ile zamanlaması, önümüzdeki dönemde ülkelerin büyüme performansınıını Ǥ
Grafik 1: Küresel Büyüme ve Küresel Ticaret Hacmi Artışı (Yüzde) 9
8
Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler
7 5
6
3 1
4
-1 -3 -5 -7
2 Gelişmiş Ekonomiler Gelişmekte Olan Ekonomiler Dünya
Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2025Ȍǡǣ
0
2023
2024
2025T
2026T
2025 yılı küresel görünümündebir önceki yıla kıyasla yaşanankısmiyavaşlama dünya ticaret hacmiartış hızıdaki yavaşlamanın leşmesi öngörülmektedir. 2024 yılında mal ve hizmet ticaret hacmindeki artışǡküresel düzeyde yüzde 3,5, gelişmiş ülkelerde yüzde 2,Ͳyükselen ve gelişmekte olan ekonomilerdeyüzde 5ǡͺoranında miş olup ʹͲʹͷ yılında sırasıyla yüzde 2,6, yüzde 1,8 ve yüzde 3,8 oranlarında gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. 2026 yılında ise küresel mal ve hizmet ticaretindeki artış hızının ve korumacılıktaki yükselişle yavaşlayarak yüzde 1,9 olması enmektedir. Bu dönemde mal ve hizmet ticaret artış hızının gelişmiş ülkelerde yüzde 1,2 oranına, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde ise yüzde 3,2 oranına gerilemesi tahmin Ǥ
Avro Bölgesi Diğer Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Asya Çin Yükselen ve Gelişmekte Olan Avrupa Orta Doğu ve Orta Asya ǦAltı Afrika Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler Emtia Fiyatları Yakıt Dışı(Dünya Emtia İthalat Ağırlıklarına Göre Ort.) Tüketici Fiyatları Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler
ǦͳǡͶ Ǧͷǡ 6,6 Ͷǡ ͺǡͲ
Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2025), T: Tahmin
2024 yılında küresel düzeyde zayıf emtia fiyatları aşağı yönlü baskı oluşturmuştur. Özellikle enerji fiyatları, RusyaǦUkrayna savaşıyla zirve seviyeleri gördükten gerileyerek salgın öncesi yakınsamışancak yıl ortasında başta Gazze’deki katliamlar ve On İki Gün Savaşı olmak üzere Orta Doğu’da yaşanan İsrail kaynaklı nedeniyle kısa süreli artışlar görülmüştür. 2025 yılına gelindiğinde ise emtia fiyatları genel olarak ılımlı bir seyir izlemekte olupküresel ticaret akımlarında gözlenen öne çekilmiş talep ışları, bazı alt gruplarda geçici dalgalanmalara yol açmıştır. üresel navlun fiyatlarında ʹͲʹͷyılınınilk yarısında kısmi artışlar gözlenmiş, ikinci çeyrekte bu eğilim yavaşlamıştır. 2025 yılında emtia fiyatları, özellikle enerji ve gıda alt gruplarında,manşet enflasyonun düşüşüne katkı sunarken hizmet fiyatlarındaki dirençli seyir enflasyondaki gerilemeyi sınırlamaya devam etmiştir. Önümüzdeki dönemde küresel talebin görünümü, ticaret politikalarının ve jeopolitik ǡbaşta enerji olmak üzere emtia fiyatların unsurlar olacaktırǤ
Grafik 2: Ticaret Politikası ve Jeopolitik Belirsizlik Endeksi ͳʹͲͲ
ͳͲͲͲ
ͳʹͲͲ
ͳͲͲͲ
Ticaret Politikası Belirsizlik Endeksi
ͺͲͲ
Jeopolitik Risk Endeksi
ͺͲͲ
ͲͲ
ͲͲ
ͶͲͲ
ͶͲͲ
ʹͲͲ
ʹͲͲ
Ͳ
Ͳ
Kaynak: Ticaret Politikası Belirsizliğinin Ekonomik Etkileri, Caldara vd. (2020)Ǣ ǡ ǤȋʹͲʹͳȌ
6
ıkı finansal koşullar küresel enflasyon, özellikle hizmet fiyatlarındaki dirençli seyir nedeniyle hedef seviyelere tam olarak yakınsamamıştır. 2025 yılında zayıflayan özel tüketim ve yatırımlar manşet enflasyonda düşüşü desteklerken çekirdek enflasyon birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomide yüksek kalmaya devam etmǤǡ olası etkiiyle birlikte önümüzdeki dönemde endişeleri canlı tutmaktadır.
Bu çerçevedeǡ ankaları 2025’in ilk yarısında temkinli bir duruş sergilemiş ancak bazı gelişmiş ülkelerde sınırlı faiz indirimlerine gidilmiştir. ABD Merkez Bankası yılın ilk yarısında politika faiz oranını sabit tutarak yılın ikinci yarısında kademeli faiz indirimi sinyali vermiş, Avrupa Merkez Bankasıpolitika faizini sınırlı orandadüşürmüştür.Çin’de parasal gevşeme ve mali teşvikler devam ederken Japonya faiz artırımlarını kontrollü biçimde sürdürmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise faiz indirimlerine dair adımlar büyük ölçüde sınırlı kalmıştır. Mevcut sıkı finansal koşullar ve politika belirsizlikleri altında, küresel enflasyonun 2024 yılına göre düşüş göstereceği ancak bazı ekonomilerde hedeflerin üzerinde kalmayı sürdüreceği öngörülmektedir. IMF’nin 2025 yılı tahminine göre enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 2,5 ve yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 5,4 olması öngörülmektedir. Küresel enflasyonun ise 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla ortalama yüzde 4,2 ve yüzde ͵ǡ oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedirǤ
Önümüzdeki dönemde, jeopolitik gerilimlerin sı belirsizliklerinin, küresel ticarette korumacılık eğilimlerini ve tedarik zincirlerinde bozulmaları besleme olasılığı hâlen devam etmektedir. Ayrıca, finansal koşullarda sıkılaşmanın seyri ve beklenen gevşeme döngüsünün takvimi, küresel risk iştahı ve gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımları üzerinde belirleyici olacaktır. Son olarak, iklim değişikliğine bağlı kuraklık gibi doğal afetlerin sıklığının artması ve boyutlarının büyümesi küresel enflasyon beklentilerinde arz yönlü ǤȋʹͲʹǦ2028)’ın makroekonomik politika çerçevesi ortaya konulurken söz konusu aşağı ve yukarı yönlü riskler dikkate alınmış, hedefle
belirlenirken ihtiyatlı bir yaklaşım benimsenmiştir.
7
B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme Küresel ölçekte devam eden enflasyonla mücadele politikalarının etkisiyle dış talebin zayıf seyrettiği, jeopolitik gerilimlerin sürdüğü ve finansal koşulların nispeten sıkı seyrettiği 2024 yılında, Türkiye ekonomisi dezenflasyon sürecine uyumlu şekilde büyümesini sürdürmüştür. OVP ȋʹͲʹͷǦ2027) kapsamında sıkı para ve maliye politikaları eşgüdüm içinde uygulanmış, güçlenmiş ve iç talepte dengelenme eğilimi belirginleşerek 2024 yılı Haziran ayından itibaren fiyatlar genel seviyesindeki artış hızı yavaşlamaya başlamıştır. 2023 yılında yaşanan deprem felaketinin yol açtığı hasarın giderilmesine yönelik uygulanan tedbirlere ve yürütülen yeniden yapılanma faaliyetlerine 2024 yılında da devam edilmiştir. Böylece 2024 yılı boyunca inşaat yatırımları güçlü seyretmiş ve sabit sermaye yatırımları bir önceki yıla kıyasla ivme kaybetmesine rağmen artış eğilimini sürdürmüştür. Yılın ikinci yarısında sıkı para ve maliye olitikası uygulamalarının kararlılıkla devam etmesiyle birlikte özel tüketimin artış hızı azalmış ve büyüme kompozisyonundaki dengelenmeyle dezenflasyon süreci desteklenmiştir. Böylelikle, Türkiye ekonomisi 2024 yılında küresel ve bölgesel ölçekte artan be eden zayıf dış talep koşulları ve finansal sıkılaşmaya rağmen dayanıklılığını koruyarak yılın tamamında yüzde 3,3 oranında büyüme kaydetmiştir. 2024 yılında milli gelir iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde, yıl genelinde inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesine en fazla katkı sağlayan üretim sektörü olmaya devam etmiştir. 2024 yılının tamamında inşaat dâhil hizmetler sektörü ve sanayi sırasıyla yüzde 3,6 ve yüzde 0,2 oranlarında katma değer artışı göstermiş olup bu sektörlerin büyümeye katkıları ise sırasıyla 2,3 puan ve 0,04 puan olmuştur. Ayrıca inşaat sektörü, beş yıllık daralmanın ardından deprem bölgesindeki yeniden yapılanma faaliyetlerinin de etkisiyle 2023 yılında yeniden canlanmış ve 2024 yılındaivme kazanarak yüzde 9,9 oranında güçlü bir büyüme kaydetmiştir. Diğer taraftan, tarım sektörü önceki yıldaki seyrinin aksine yıl genelinde yüzde 5,1 oranında artış kaydederek büyümeye0,3 puan katkı sağlamıştır. Türkiye ekonomisi 2024 yılının ilk yarısında ılımlı bir performans sergileyerek yıllık bazda yüzde 3,7 oranında büyümüştür. Bu dönemde ivme kaybetmekle birlikte inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesinin temel sürükleyicisi olurken sanayi sektörü sıkı politikalara rağmen milli ınırlı oranda pozitif katkıda bulunmuştur. sektörü yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,1 oranında artış kaydederken sanayi sektörü aynı dönemde yüzde 1,0 oranında büyümüştür. Bahse konu dönemde inşaat sektörü ile ticaret, ulaştırma ve konaklama hizmetleri ise sırasıyla yüzde 8,9 oranında ve yüzde 3,6 oranında büyüyerek iktisadi faaliyete katkı sunmaya devam etmiştir. Tarım sektörü ise yüzde 6,4 oranında artarak milli gelir büyümesine 0,2 puan katkı sağlamıştır.
2024 yılının ikinci yarısında ise milli gelir katma değer artışı, yüzde 3,0 seviyesinde gerçekleşerek iktisadi faaliyetin ivme kaybetmesine rağmen pozitif seyrini koruduğunu ortaya koymuştur. İnşaat dâhil hizmetler sektörü bu dönemde yüzde 3,2 oranında büyüyerek e lokomotifi olmaya devam etmiştir. Sanayi sektörü ise yüzde 0,6 oranında sınırlı bir daralma kaydetmiş ve büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Ayrıca, bu dönemde inşaat sektöründe büyüme hız kazanarak yüzde 10,9 oranında artış kaydetmiş olup deprem bölgesinde yürütülen yeniden yapılanma çalışmalarının büyüme üzerindeki olumlu etkisi sürmüştür. Tarım sektörü ise aynı dönemde ivme kazanarak yüzde 4,7 oranında artış kaydetmiş ve büyümeye 0,3 puan katkı sağlamıştır.
2025 yılının ilk çeyreğinde GSYH artış hızı yüzde 2,3 oranında gerçekleşmiş olup iktisadi faaliyet ılımlı seyretmiştir. Milli gelir üretim yönünden değerlendirildiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörü yüzde 3,4 oranında artış kaydederek büyümenin arkasındaki itici güç olma
8
etmiştir. Bununla birlikte, sanayi katma değeribu dönemdebir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7 oranında daralmıştır. Tarım sektörü ise iklim koşulları nedeniyle yüzde 2,1 oranında daralarak artış eğilimini sonlandırmıştır.
2025 yılının ikinci çeyreğinde ise yüzde 4,8 oranındabüyüme kaydederek kazanmıştır. Bu dönemde sanayisektörü yüzde 6,1 oranında artış kaydederek büyümeye yüzde 1,2 puan katkıda bulunurken, inşaat dâhil sektörü katma değeri yüzde 5,2 oranında artarak büyümeye 3,4 puan katkı muştur. Tarım sektörü koşulları nedeniyle yüzde 3,5’lik daralma ile büyümeye 0,1 puan negatif katkıda bulunmuştur. Böylece, 2025 yılı ilk yarısındaki ekonomik büyüme yüzde 3,6 oranında gerçekleşmiştirǤ Grafik 3: Üretim Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) 9
6 ,5
4
4 ,0
4 ,9
4 ,6
5 ,3
4 ,8 2 ,3
2 ,8
3 ,2
2 ,3
-1
Tarım
Sanayi
Hizmetler
Vergi-Süb.
GSYH
ǣTÜİK,hesaplamaları
Harcamalar yöntemiyle milli gelir incelendiğinde, 2024 yılında özel tüketim bir önceki yıla kıyasla kaybetmiş olsa da ekonomik büyümenin ana sürükleyicisi olmaya devam etmiştir. Yüzde 4,3 oranındaki artışla büyümeye 3,0 puan katkı yapan özel tüketim, hanehalkı harcamalarındaki dirençli seyrin sürdüğüne işaret etmiştir. Sabit sermaye yatırımları yüzde 2,7oranında artarak büyümeye 0,7 puan katkı sağlarken bu gelişmede özellikle inşaat yatırımlarındaki toparlanma etkili olmuştur. Kamu tüketimi ise yüzde 0,8’lik düşüşle büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Bu dönemde net mal ve hizmet ihracatı 1,0 puanlık pozitif katkısıyla dış talebin büyümeye destek verdiği bir kompozisyon ortaya koymuştur.
2024 yılının ilk yarısında, Türkiye ekonomisi iç talebin öncülüğünde büyümeyi sürdürmüştür. Özel tüketim harcamaları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,7 oranında artarak büyümeye 3,2 puan katkı sağlamıştır. Aynı dönemde uygulanan dezenflasyonist politikaların da etkisiyle kamu tüketimi yüzde 0,4 oranında azalmış ve büyümeye 0,1 puanlık negatif etkide bulunmuştur. Toplam sabit sermaye yatırımları, inşaat sektöründeki hareketliliğin etkisiyle yüzde 3,7 oranında artış göstermiş ve büyümeye 1,0 puan katkı yapmıştır. Son beş çeyrektir büyümeye negatif etkide bulunan net mal ve hizmet ihracatının 2024 yılı ilk yarısında ise katkısı ͳǡͶçekleşmiştir. 2024 yılının ikinci yarısında ise özel tüketim, ilk yarıya kıyasla bir miktar ivme kaybetmiş, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,0 oranında artarak büyümeye 2,7 puan katkı sunmuştur. Kamu tüketimi aynı dönemde yüzde 1,1 oranında azalarak ekonomik büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Toplam sabit sermaye yatırımları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre inşaat yatırımlarının yüzde 9,6’lık güçlü büyümesiyle birlikte yüzde 1,8 oranında artmış ve büyümeye 0,4 puanlık katkıda bulunmuştur.
9
2025 yılının ilk çeyreğinde, fiyat istikrarını önceliklendiren politikaların devamıyla büyüme kompozisyonunda iç talep dengelenmiş olmakla birlikte belirleyici olmayı sürdürmüştür. Bu dönemde özel tüketim harcamaları yıllık bazda yüzde 1,6 artarak büyümeye 1,1 puan katkı sağlamış, sabit sermaye yatırımlarındaki yüzde 1,8’lik artış ise 0,5 puanlık katkıyla iç talep kaynaklı toparlanmayı desteklemiştir. Böylece toplam yurt içi talebin büyümeye katkısı 2,8 puan düzeyinde gerçekleşmiştir. Dış ticaret açısından değerlendirildiğinde, küresel ticaret politikalarındaki belirsizliğe bağlı olarak ihracattaki sınırlı artış ve ithalattaki ivmelenme ile birlikte net mal ve hizmet ihracatı büyümeye 0,5 puan negatif etkide bulunmuştur.
2025 yılı ikinci çeyreği özel tüketim harcamaları yüzde 5,1 oranında artarken, kamu harcamalarında yüzde 5,2 oranında düşüşyaşanmıştır. 2025 yılı ikinci çeyreğinde toplam tüketim büyümesi yüzde 3,5 oranında kaydedilirken sabit sermaye yatırımlarının büyümesi ise yüzde 8,8 nında gerçekleşmiştir. İkinci çeyrek itibarıyla makineǦteçhizat yatırımları da yüzde 9,3 oranında belirgin bir artış kaydetmiştir.Toplam yurt içi talep büyümeye 6,2 puan katkı sağlarken na ihracat pazarlarında süregelen zayıf dış talep koşulları ve küresel ölçekte artan korumacılık politikalarının etkisiyle net mal ve hizmet ihracatının büyümeye 1,4 puan negatif etkide bulunduğu görülmüştür. Bu çerçevede, yılın ikinci çeyreğinde yıllık GSYH artışı yüzde 4,8 seviyesinde gerçekleşmiştirǤ
2025 yılının ikinciyarısına yönelik tahminler, büyümenin dengeli bir görünüm sergileyeceğine işaret etmektedir. Sıkı parasal ve mali duruşun etkisiyle, iç talebin daha ılımlı bir patikada seyretmesi beklenirken, kamu harcamalarının büyümeyi destekleyici yöndeki katkısının sınırlı kalacağı öngörülmektedir. Dış talep tarafında ise, artan jeopolitik belirsizlikler ve küresel politikalarındaki kısıtlayıcı eğilimlerin, ihracatın büyümeye olan katkısını sınırlandırmaya devam etmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda, yılın ikinci yarısında ekonomik büyümenin önceki yıla kıyasla daha dengeli bir yapıda sürmesi, 2025 yılı genelinde ise yüzde ͵ǡ͵ gerçekleşmesi öngörülmektedirǤ Grafik 4: Harcama Yoluyla GSYH Büyümesi ve Bileşen Katkıları (Yüzde Puan) 15 10
4 ,0
4 ,6
6 ,5 4 ,9
5
5 ,3
2 ,3
2 ,8
3 ,2
4 ,8 2 ,3
0 -5 -10
Toplam Tüketim Stok Değişimi GSYH Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları
Toplam Sabit Sermaye Yatırımları Net Mal ve Hizmet İhracatı
Üretim faktörlerinin büyümeye katkısı incelendiğinde, 2024 yılında yüzde 3,3 oranında gerçekleşen büyümeye en büyük katkının sermaye stoku ve istihdamdan sağlandığı görülmektedir. 2025 yılında ise büyümenin temel belirleyicileritoplam faktör verimliliği ve sermaye stoku artışı olması beklenǤ 2025 yılında gerçekleşecek yüzde 3,3 büyümeye toplam faktör verimliliğinin sırasıyla 1,3 puan ve 2,0 puan katkı vermesi Ǥ
10
2. İstihdam Parasal koşullardaki sıkılaşmanın olumsuz etkilerine rağmen istihdam, 2024 yılında güçlü seyrini sürdürmüş, yıllık istihdam artışı 988 bin olurken istihdam oranı 1,2 puan artmıştır. İlgili dönemde tüm sektörlerde istihdam artarken, tarımda 132 bin, sanayide 35 bin, hizmetlerde 656 bin ve inşaatta 165 bin kişilik ilave istihdam sağlanmıştır. Yüzde 49,1’ini kadınların oluşturduğu işgücündeki 837 bin kişilik artış, işgücüne katılım oranını yüzde 54,2 seviyesine taşımıştır. Bu doğrultuda işgücüne katılım ve istihdam oranları, serinin güncellendiği 2005 yılından bu yana en yuksek seviyelerine ulaşmıştır. şsizlik oranı ise bir onceki yıla gore 0,7 puan azalarak yuzde 8,7 seviyesine gerilemiş, boylece yuzde 9,3 olarak ongorulen OVP (2025-2027) tahmininin altında gerçekleşmiştir. Enflasyonla mücadele sürecinde 2025 yılının ilk yarısında mevsimsel etkilerinden arındırılmış istihdam 261 bin kişi azalırken işgücüne katılım oranı 0,6 puan azalarak yüzde 53,5 olmuştur. Aynı dönemde, işsizlik oranı 2024 yılı dördüncü çeyreğine göre değişmeyerek yüzde 8,6 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2025 yılı genelinde, istihdam ve işgücüne katılım oranında düşüş beklenmekle birlikte işsizlik oranının yüzde 8,5 seviyesine gerileyeceği tahmin edilmektedir. Grafik 5: İşsizlik Oranındaki Değişime Katkılar (Yüzde Puan) 8
3. Fiyat İstikrarı 2024 yılı başlarında tüketici fiyat artışlarında maliyet yönlü gelişmelerin yanı sıra ücret ayarlamaları ile geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi belirleyici olmuştur. Bu dönemde enerji fiyatlarındaki 25 m3’e kadar bedelsiz doğal gaz kullanımına yönelik düzenlemenin sona ermesiyle oluşan baz etkisi kaynaklı yükseliş ve başta kira olmak üzere hizmet enflasyonundaki atalet, manşet enflasyon üzerindeki baskıları artırmıştır. Haziran ayından itibaren dezenflasyon süreci başlamış, üçüncü çeyrekte enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme kaydedilmiştir. Bu dönemde Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir, emtia fiyatlarındaki ılımlı görünüm ve talep koşullarındaki zayıflama enflasyondaki düşüşe katkı sağlamıştır. Yılın son çeyreğinde dezenflasyon süreci ivme kazanırken, geçici arz koşullarına bağlı olarak gıda fiyatlarındaki oynaklık manşet enflasyondaki iyileşmeyi sınırlamıştır. Aralık ayında belirgin yavaşlamayla birlikte yıl sonunda TÜFE yıllık artış oranı yüzde 44,4 olarak gerçekleşerek Mayıs ayından itibaren 31,1 puanlık düşüş kaydetmiştir.
11
2025 yılı OcakǦAğustosdönemindeTÜFE birikimli artışı yüzde ʹͳǡͷgerçekleşmiştirǤ dönemde, hizmet grubu fiyat gelişmeleri temel belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, gıda fiyatlarında enflasyonist baskıların azaldığı gözleiş ǡiklim koşullarına bağlı arz yönlü gelişmelerbu görünümü bir miktar sınırlamıştır. Döviz kurunda sağlanan se temel mal fiyatlarındaki artışı sınırlayarak tüketici enflasyonunun seyrinde etkili olmuşturǤ ezenflasyon süreci, sürdürülen sıkı para politikası duruşu, Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve ekonomi politikaları arasındaki eşgüdümün güçlenmesiyle kesintisiz olarak devam etmiş, Ağustos 2025 itibarıyla TÜFE yıllık artış oranı yüzde 3ʹǡͻͷ seviyesine gerilemiştir. Alt gruplar itibarıyla değerlendirildiğinde, yıllık enflasyondaki yavaşlamaya en yüksek katkı gıda ve hizmet gruplarından gelirken, temel mallar grubu bu kalemleri izlemiştir. Grafik 6: TÜFE Yıllık Artışı (Yüzde) 90
75,45 70
50
44,38
30
32,95 10
Oca.23
Nis.23
Tem.23
Eki.23
Oca.24
Nis.24
Tem.24
Eki.24
Oca.25
Nis.25
Tem.25
Kaynak: TÜİK
Para politikasında sürdürülen kararlı duruşǡ iye politikasının güçlü desteği ve arz yönlü politikaların etkisiyle, yurt içi talebin dengelenmesi, döviz kurundaki istikrarlı görünüm ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin devam etmesi sonucunda, aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün yılın gerikalanında da sürmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, TÜFE yıllık artış oranının yıl sonunda yüzde 28,ͷseviyesine gerileyeceği öngörülmektedirǤ
4. Ödemeler Dengesi
2024 yılında küresel ticarette gözlenen toparlanma süreci, hizmet ticaretindeki güçlü artışla ǡ daha sınırlı bir büyüme gerçekleşmiştir. Başta Avrupa olmak üzere ana ihracat pazarlarımızda ekonomik kademeli olarak canlanması ve dış talepteki artış, ihracatımıza olumlu yansımıştır. Türkiye, bu dönemde uyguladığı ihracat odaklı politikalar, pazar çeşitlendirme stratejileri ve rekabet gücünü artırmaya yönelik yapısal adımlar sayesinde küresel ticaretteki ivmeden fayda sağlamışǡ bu doğrultuda ihracatını artırarak dünya mal ihracatındaki payını yüzde 1,07 seviy sürdürmüştür. Bu dönemde mal ihracatımız bir önceki yıla göre yüzde 2,4 oranında artarak OVP (2025ǦʹͲʹ) hedefinin sınırlı düzeyde altında 261,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.
2024 yılında toplam mal ithalatı, enerji ve altın ithalatındaki aşağı yönlü görünümün de etkisiyle bir önceki yıla göre yüzde 5 oranında düşüş kaydetmiştir.Bu kapsamda, 2024 yılında ithalatǡ ȋʹͲʹͷǦ2027) tahminlerine yakın seyrederek 344 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılındayükselişeğilimini sürdürerek bir önceki yıla göre yüzde 12,5 oranında artışla 56,3 milyar dolar seviyesine yükselmiştirǤ
12
Grafik 7: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde) 3
2,0
1 -1 -3
-0,8
-5 -7
-0,8
-1,8 -3,5
-4,3
2018
2019
2020
-5,1 2021
2022
2023
2024
ǣTCMB, TÜİK
Bu gelişmelerin sonucunda, 2024 yılında 10,2 milyar dolar seviyesinde kaydedilen cari işlemler açığı, GSYH’ya oranla yüzde 0,8 ile OVP (2025Ǧ2027) tahmininin altında kalmıştır.
2024 yılında, bir önceki yıla benzer şekilde doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar kalemlerinde net sermaye girişleri gerçekleşmiştir. Buna karşılık, net hata ve noksan kalemi kaynaklı sermaye hareketlerinde ise 2024 yılında bir önceki yıla göre net çıkış yönünde artış kaydedilmiştir.
2025 yılının ilk yedi ayında ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 oranında artarak 156,3 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Bu artışta, küresel ticaretteki yavaşlamaya rağmen ihracat miktar endeksindeki yükselişin yanı sıra ihracat birim değerindeki artış da belirleyici olmuştur. 2025 yılı ihracatının yüzde 4,6 oranında artarak 273,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi tahmin edilmektedir.
2025 yılının ilk yedi ayında ithalat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,9 oranında artarak 212,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiş2025 yıl genelinde ithalatın yüzde 6,7 oranında ͵kaydedileceğiǤ
Seyahat gelirleri ise 2025 yılının ilk 6 ayında yüzde 7,9 oranında artarak 23,8 milyar dolar seviyesine yükselmiş olup yıllıklandırılmış olarak 2024 yılının Haziran ayına göre yüzde 10,5 oranında artışla 58,1 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Yılın kalan aylarında seyahat gelirlerinin ılımlı oranda yükselerek OVP (2025Ǧ2027) hedefinin üzerine çıkması ve 2025 yılında 60 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
Söz konusu gelişmeler ışığında, cari işlemler açığının 2025 yılında OVP (2025ǦʹͲʹȌ göre daha düşük seviyedeǡʹʹǡkaydedilmesi öngörülmektedir. 2025 yılı cari işlemler açığının GSYH’ya oranının yüzde1,4 seviyesinde gerçekleşmesi, enerji hariç cari işlemler dengesinin ise GSYH’ya oranla yüzde 1,7 fazla vermesi öngörülmektedirǤ
13
5. Finansal İstikrar Sıkı para politikasıyla beraber parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek ve TL’ye geçişi teşvik acıyla atılan makroihtiyati politika adımları dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Bu çerçevede, kredi büyümesi sınırlandırılarak enflasyonla uyumlu seviyelerde seyretmesi sağlanmış ve TL finansal varlık ağırlığı artmaya devam etmiştir. Firmaların yabancı ȋ Ȍ kredi riskini azaltmak amacıyla YP kredi büyüme hızına ilişkin sınır tedrici olarak düşürülerek Mart 2025’te aylık yüzde 0,5 seviyesine getirilmiştir. Ayrıca YP kredi büyüme sınırından istisna tutulan kredilerin kapsamı da daraltılmıştır. Söz konusu önlemler neticesinde kur etkisinden arındırılmış ve yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı Ağustos ayı itibarıyla yüzde 18,4 seviyesine gerilemiştir. Ocak ayında TL kredi büyümesine getirilen sınırların farklılaştırılmasıyla TL/YP kredi değişimleri arasındaki fark TL krediler lehine açılmaya başlamıştır. Ağustos ayı itibarıyla TL ticari kredi artışı yüzde 32,9 seviyesinde seyretmiştir. Tüketici kredilerinde, makroihtiyati tedbirlerin yanı sıra sıkı finansal koşulların etkisiyle yıl başından itibaren dengelenme süreci gözlenmiştir. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, iktisadi faaliyetteki dengelenmeye de bağlı olarak Temmuz 2025 tarihi itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7’den yüzde 2,2’ye yükselmiştir. Bu artışta, tüketici kredileri ve kredi kartlarının alacak bakiyesindeki yükseliş etkili olurken alt kırılıma bakıldığında en fazla artışın ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartı alacak bakiyelerinde gerçekleştiği görülmüştür. Son dönemde yaşanan bu artışa bağlı olarak ǡʹͲʹͶ Eylül ve 2025 Temmuz aylarında, dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartlarına yeniden yapılandırma imkânı getirmiştir. Yapılandırma düzenlemesinin ilerleyen süreçte, tahsili geciken ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartlarının banka bilançolarının aktif kalitesine yönelik oluşturacağı riski azaltması beklenmektedir. Buna ilaveten ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı finansal piyasalar açısından riskleri sınırlandırmaktadır. DK’nın, Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan döviz alış kurlarını artırıcı yönde kararı 2025 yılı Ocak ayı itibarıyla uygulanmaya başlanmış, karar sektörün SYR’sinde bir miktar gerilemeye neden olmuştur. Diğer taraftan, uzun süredir kredilere uygulanmakta olan yüksek risk ağırlıklarına son verilmiş, kararın sektör SYR’si üzerinde artırıcı yönde etkisi olmuştur. Aralık 2024 itibarıyla söz konusu düzenlemelerin öncesinde yüzde 19,7 seviyesinde bulunan sektör SYR’si, Temmuz 2025 tarihi itibarıyla yüzde 18,2 seviyesi kaydedilmiştir. Söz konusu rasyo, Basel kriterlerine göre belirlenen yüzde 8’lik yasal alt sınırın ve BDDK’nın yüzde 12 olarak belirlediği hedef oranın üzerinde seyretmeye devam etmektedir.
KKM uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, daha önce sağlanan desteklerin tedricen azaltılmasıyla birlikte KKM bakiyesi hızla düşüş eğilimine girmiştir. Ağustos 2025 tarihi itibarıyla toplam KKM bakiyesi geçen yılın aynı dönemine kıyasla 47 milyar dolardan 9,7 milyar dol gerilemiştir. TL dönüşümlü KKM bakiyesi Aralık 2024 tarihinde sıfırlanmış olup kalan bakiye yalnızca döviz dönüşümlü hesaplardan oluşmaktadır. TL mevduat tercihlerindeki artışla birlikte KKM’den YP mevduata geçişler sınırlı kalmış, TL cinsi mevduatın payı (KKM dâhil) yüzde 62,3’e yükselerek dolarizasyon eğiliminde azalış gözlenmiştir. 23 Ağustos 2025’te KKM hesaplarının açma ve yenileme işlemleri sonlandırılmıştır.
Bankacılık sektörünün likidite göstergeleri, yabancı para pozisyonu ve kaldıraç oranı da sürdürülebilir seviyelerde seyretmekte olup Basel standartlarına uyumlu likidite karşılama oranı yükümlülüğütüm bankalar tarafından ǤAyrıcabankacılık sisteminin likidite dayanıklılığını artırmada önemli bir adım olan net istikrarlıfonlama oranıuygulaması, sektördeki likidite riskine karşı güvence sağlamıştır.
14
Finansal istikrarın güçlenmesiyle Şubat 2025 itibarıyla 244 baz puana kadar düşTürkiye’nin ȋȌǡküresel ticaretten ve yurt içi gelişmelerin etkisiy ayında 378 puan seviyelerinde seyretmiş, devam eden dönemdekaydedilen olumlu gelişmelerle ʹͲaltına gerilemiştir.
Pay senedi piyasalarında, yılın ilk sekiz ayında yabancı yatırımcı ilgisi geçen yılın aynı dönemine göre toparlanma kaydetmiş ve toplam 1.950 milyon dolar düzeyinde yabancı yatırım girişi olmuştur. Söz konusu dönemde yerli yatırımcı ilgisi ılımlı düzeylerde gerçekleşerek 2025 yılı Ağustos ayı itibarıyla yerli yatırımcı sayısı 6 milyonun üzerinde kaydedilmiştir. BİST 100 Endeksinde ise yılın ilk çeyreğinde 11 bin seviyesine yaklaşılırken ilerleyen dönemlerde küresel piyasalarda yaşanan belirsizliklerin risk iştahını düşürmesine paralel olarak aşağı yönlü hareketler görülmüştür. Buna karşın enflasyonun ve faiz oranlarının gerileyeceği beklentisiyle ͳͳ yukarı yönlü seyir sürmektedir. Pay senedi piyasalarının arz tarafında ise firmaların özkaynak finansmanını yılın ilk iki ayında gerçekleştirdikleri gözlenmiştir. 2025 yılının ilk altı ayı itibarıyla yapılan 12 adet halka arzın toplam büyüklüğü 28,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Uluslararası karşılaştırmalarda, Türkiye’nin borçluluk göstergeleri düşük seviyelerde seyretmeye devam etmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) verilerine göre, 2024 yılında kamu borcunun milli gelire oranı bir önceki yıla kıyasla 4,8 puan gerileyerek yüzde 24,8 olmuştur. Bu seviye, gelişmekte olan ülkelerin yüzde 70,5’lik ve gelişmiş ülkelerin yüzde 104,7’lik ortalamalarının oldukça altındadır. Benzer şekilde hanehalkı borçluluğu da uluslararası ortalamaların belirgin biçimde altında seyretmektedir. 2024 yılında Türkiye’de hanehalkı borcunun GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 1,2 puan düşerek yüzde 9,7’ye gerilemiştir. Aynı dönemde gelişmekte olan ülkelerin ortalaması yüzde 46,6, gelişmiş ülkelerin ortalaması ise yüzde 67,0 olarak gerçekleşmiştir.
Türkiye’de reel sektör borcunun GSYH’ya oranı da gelişmekte olan ülke ortalamalarının belirgin şekilde altında seyretmiştir. Nitekim 2024 yılı sonunda söz konusu oran, 2023 yılına göre 8,5 puan azalarak yüzde 38,5’e gerilemiştir. Aynı dönemde Çin hariç gelişmekte olan ülkelerde reel sektör borcunun GSYH’ya ıyüzde 56,5 olarak gerçekleşmişǤAyrıca reel sektör firmalarının net döviz pozisyon açığı 2025 itibarıyla 2024 yıl sonuna göre 3ͺ milyar dolar artış göstermiştir. Bu artışta firmaların yurt içi dışı döviz kredilerindeki yükseliş etkili olmuştur. Kısa vadeli döviz pozisyonu fazlası ise aynı dönemde gerileyerek Ͷǡͷ kaydedilmiştirǤ 6. Kamu Maliyesi
2024 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 6,4 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, deprem harcamalarının öngörülenin altında kalması ve f tedbirlerinin etkisiyle merkezi yönetim bütçe harcamalarında azalış yaşanmıştır. Ayrıca, gelir tahsilatında etkinliği artırmaya yönelik politikalar neticesinde merkezi yönetim bütçe gelirleri tahminlerin üzerinde gerçekleşmiştir. Söz konusu gelişmelerin etkisiyle bütçe açığı öngörülenin altında kalarak yıl sonunda GSYH’ya oranla yüzde 4,7 seviyesinde gerçekleşmiştir. GSYH’ya oranla yüzde 1,7 olarak gerçekleşen deprem harcamaları hariç tutulduğunda ise bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 3 olmuştur.
ʹ024 yılında genel devlet toplam gelirleri GSYH’ya oran olarak bir önceki yıla göre 1,4 puan, genel devlet toplam harcamaları ise 1 puan artmıştır. 2024 yılında 2023 yılına göre, genel devlet cari giderlerinde 1,5 puan artış yaşanırken, transfer harcamalarında 0,4 puan, yatırım harcamalarında ise 0,1 puan azalış gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığı 0,4 puan azalarak yüzde 4,6 seviyesinde gerçekleşmiştir.
15
2024 yılında kamu kesimi borçlanma gereğinin GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 0,3 puan artarak yüzde 5,8 düzeyinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranı ise 4,6 puan azalış göstererek yüzde 24 düzeyinde gerçekleşmiştir.
ȋʹͲʹͷǦ2027)’de, 2025 yılı merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 3,1 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, iç ve dış gelişmelerle makroekonomik büyüklüklere bağlı olarak gelir performansının hedefin bir miktar altında kalmasının etkisiyle 2025 yılında merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 3,6 düzeyinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Depremlerde hasar gören bölgelerin yeniden imarı amacıyla 2025 yılında 489 milyar TL harcama yapılacağı öngörülmektedir. Bu doğrultuda, 2025 yıl sonunda deprem harcamaları hariç bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.
2025 yılında, bir önceki yıla göre, genel devlet toplam gelirlerinin GSYH’ya oranının 0,4 puan artması, genel devlet toplam harcamalarının ise 1,1 puan azalması beklenmektedir. Aynı dönemde, genel devlet yatırım harcamalarının 0,2 puan, transfer harcamalarının 0,9 puan azalması öngörülmektedir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığının bir önceki yıla göre 1,5 puan azalarak yüzde 3,1, genel devlet faiz dışı fazlasının ise yüzde 0,3 ol gerçekleşmesi beklenmektedir. 2025 yılında kamu kesimi genel dengesinin GSYH’nın yüzde 3,5’i oranında açık vermesi, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranının ise yüzde 24,6 olması beklenmektedir.
16
MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ TEMEL AMAÇLAR II. II. MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ VEVE TEMEL AMAÇLAR Program dönemindeǡOn İkinci Kalkınma PlanıȋʹͲʹͶǦʹͲʹͺȌğrultusundaǡ Program dönemindeǡOn İkinci Kalkınma PlanıȋʹͲʹͶǦʹͲʹͺȌğrultusundaǡ dayanıklılığı ǡsürdürülebilirve kapsayıcıbüyümeǡkalıcı refah artışına dayanıklılığı ǡsürdürülebilirve kapsayıcıbüyümeǡkalıcı refah artışına gelir dağılımına katkı sunacak şekildeınısağlası, finansal istikrarısı gelir dağılımına katkı sunacak şekildeınısağlası, finansal istikrarısı ekonominin üretkenliğin artırılması rekabetçi güçlendir ekonominin üretkenliğin artırılması rekabetçi güçlendir amaçtır.
amaçtır. nflasyonla mücadele kapsamında elde edilen kazanımların devamıyla beraber talep koşullarının nflasyonla mücadele kapsamında elde edilen kazanımların devamıyla beraber talep koşullarının umlu patikada seyretmesi sağlanırken yönlü büyüme dinamiklerini umlu birbir patikada seyretmesi sağlanırken arzarz yönlü büyüme dinamiklerini güçlendirecek politikalara hız verilecektir.
güçlendirecek politikalara hız verilecektir.
alkınmışlık düzeyinin uzun vadeli büyüme potansiyelinin yükseltilmesi amacıyla özellikle alkınmışlık düzeyinin ve ve uzun vadeli büyüme potansiyelinin yükseltilmesi amacıyla özellikle teknolojik gelişme yoluyla toplam faktör verimliliğini artıracak politikalar, beşeri sermayenin teknolojik gelişme yoluyla toplam faktör verimliliğini artıracak politikalar, beşeri sermayenin niteliğini yükseltecek beceri dönüşüm programları ile üretken yatırımların desteklenmesi niteliğini yükseltecek beceri dönüşüm programları ile üretken yatırımların desteklenmesi aye birikiminin hızlandırılmasını sağlayacak yapısal adımlar bütüncül çerçevede aye birikiminin hızlandırılmasını sağlayacak yapısal adımlar bütüncül birbir çerçevede uygulanacaktırǤ uygulanacaktırǤ
döneminde enflasyonla mücadele kapsamında para, maliye gelirler politikalarının döneminde enflasyonla mücadele kapsamında para, maliye ve ve gelirler politikalarının eşgüdüm içerisinde hedef odaklı şekilde uygulanması kararlılıklasürdürülecektirǤ sürdürülecektirǤ eşgüdüm içerisinde ve ve hedef odaklı birbir şekilde uygulanması kararlılıkla Dezenflasyon sürecinin devamını sağlamaya yönelik talep koşullarını dengeleyici sıkı Dezenflasyon sürecinin devamını sağlamaya yönelik talep koşullarını dengeleyici sıkı duruşu sürdürülecekǡ eşzamanlı olarak olası kısıtlarına karşı orta uzun vadeli yapısal duruşu sürdürülecekǡ eşzamanlı olarak olası arzarz kısıtlarına karşı orta ve ve uzun vadeli yapısal dönüşüm adımlarına devam edilecektir. dönüşüm adımlarına devam edilecektir. gelirler politikası fiyat istikrarı yönetimi dikkate alınarak ǡǡ gelirler politikası iseise fiyat istikrarı yönetimi dikkate alınarak dağılımıduyarlılıkgözetilecek şekilde uygulanmaya devam ed Ǥ dağılımıduyarlılıkgözetilecek şekilde uygulanmaya devam ed Ǥ
Küresel ticarette artan belirsizlikler, korumacılık eğilimleri tedarik zincirlerinde yaşanan Küresel ticarette artan belirsizlikler, korumacılık eğilimleri ve ve tedarik zincirlerinde yaşanan dönüşüm dikkate alınarak Türkiye’nin değer zincirlerindeki konumunu güçlendirmekküresel dönüşüm dikkate alınarak Türkiye’nin değer zincirlerindeki konumunu güçlendirmekküresel ihracat pazarından daha fazla almasını sağlamak üzere teknoloji yoğun katma değeri ihracat pazarından daha fazla paypay almasını sağlamak üzere teknoloji yoğun ve ve katma değeri yüksek üretimi ve ihracatı artırmaya yönelik politikalara odaklanılacaktır. Ǧ yüksek üretimi ve ihracatı artırmaya yönelik politikalara odaklanılacaktır. Ǧ ekosisteminin teşvikiyleerli üretim kapasitesi güçlendirilirken ihracatın ürün pazar çeşitliliği ekosisteminin teşvikiyleerli üretim kapasitesi güçlendirilirken ihracatın ürün ve ve pazar çeşitliliği artırılacaktır.Böyleccari işlemler dengesinde kalıcı ve sürdürülebilir iyileşme sağlanacaktır. Cari artırılacaktır.Böyleccari işlemler dengesinde kalıcı ve sürdürülebilir iyileşme sağlanacaktır. Cari işlemler açığının finansmanında doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi işlemler açığının finansmanında iseise doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi ve ve finansman araçlarının etkinleştirilmesiyle üretim odaklı kaynakların ön plana çıkarılması finansman araçlarının etkinleştirilmesiyle üretim odaklı kaynakların ön plana çıkarılması ve ve sürdürülebilir finansman yapısının oluşturulması hedeflenmektedir. Yatırımcı güvenini sürdürülebilir birbir finansman yapısının oluşturulması hedeflenmektedir. Yatırımcı güvenini artıracak iş yapma ortamını güçlendirecek düzenlemeler Program döneminde hayata artıracak iş yapma ortamını güçlendirecek düzenlemeler Program döneminde hayata geçirilerek ekonomi genelinde topyekûn iyileşme sağlaması öngörülmektedir. geçirilerek ekonomi genelinde topyekûn birbir iyileşme sağlaması öngörülmektedir. Uygulanan politikaların sağladığı kazanımlar doğrultusunda, Program döneminde ülkemizin Uygulanan politikaların sağladığı kazanımlar doğrultusunda, Program döneminde ülkemizin 1 arasında yer alması öngörülmektedir. Bu gr 1
yüksek gelir grubu ülkeler yüksek gelir grubu ülkeler arasında yer alması öngörülmektedir. Bu gr sürdürülebilir kılınması ve küresel ölçekte rekabet gücünün artırılması büyümenin niteliğinin sürdürülebilir kılınması ve küresel ölçekte rekabet gücünün artırılması içiniçin büyümenin niteliğinin artırılması kritik önem arz etmektedir. Bu doğrultudasürdürülebilir kalkınma ilkeleri gözetilerek artırılması kritik önem arz etmektedir. Bu doğrultudasürdürülebilir kalkınma ilkeleri gözetilerek verimlilik artışını destekleyen yapısal dönüşümlerin hayata geçirilmesi, yenilikçi teknoloji verimlilik artışını destekleyen yapısal dönüşümlerin hayata geçirilmesi, yenilikçi ve ve teknoloji odaklı üretim yapısının güçlendirilmesiǡ beşerî sermayenin niteliğinin yükseltilmesi, kurumsal odaklı üretim yapısının güçlendirilmesiǡ beşerî sermayenin niteliğinin yükseltilmesi, kurumsal geliştirilmesi temel öncelikler arasında almaktadır. geliştirilmesi temel öncelikler arasında yeryer almaktadır.
1 Gelir grubu sınıflandırmasında Dünya Bankası tarafından Atlas Yöntemi kullanılarak yapılan Gelir grubu sınıflandırmasında Dünya Bankası tarafından Atlas Yöntemi kullanılarak yapılan alınmaktadır. alınmaktadır.
1
17
Önümüzdeki dönemde makroekonomik politika çerçevesini destekleyecek temel politika alanları aşağıdaki başlıkları içermektedir. Makroekonomik ve finansal istikrarın kalıcı hale getirilmesi aştırma geliştirme ve yenilikartırılması
Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı gelişi
Beşeri sermayenin değişen demografik yapıyı dikkate alarak nitelik ve beceri düzeyinin güçlendirilmesi ve işgücü verimliliğinin artırılması İşgücü piyasasının etkinliğinin, işgücüne katılımın veyükseltilmesi
18
atırımve iş yapmaortamının iyileştirilmesi ve öngörülebilirliğin güçlendirilmesi Kamu mali çerçevenin güçlendirilmesiayıt dışıazaltılması
2 MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 2 III. III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 1. Büyüme 1. Büyüme
Program döneminde büyüme, dezenflasyon süreciyle uyum gözetilerek potansiyel seviyesinin Program döneminde büyüme, dezenflasyon süreciyle uyum gözetilerek potansiyel seviyesinin üzerine çıkmayacak bir yaklaşımlasürdürülecektir. Uygulanacak politikalarüretim kapasitesinin üzerine çıkmayacak bir yaklaşımlasürdürülecektir. Uygulanacak politikalarüretim kapasitesinin artırılmasını destekleyerek potansiyel büyümeyi artıracaktır. Bu kapsamda, üretim faktörlerinin artırılmasını destekleyerek potansiyel büyümeyi artıracaktır. Bu kapsamda, üretim faktörlerinin etkin kullanımını sağlayacak yapısal dönüşümler aracılığıyla beşeri sermayenin niteliğinin etkin kullanımını sağlayacak yapısal dönüşümler aracılığıyla beşeri sermayenin niteliğinin artırılması, sermaye birikiminin üretken alanlara yönlendirilmesi ve toplam faktör verimliliğinde artırılması, sermaye birikiminin üretken alanlara yönlendirilmesi ve toplam faktör verimliliğinde kalıcı kazanımların sağlanması öngörülmektedir. kalıcı kazanımların sağlanması öngörülmektedir.
Sürdürülebilir büyümenin ve kalıcı refah artışının temel kaynağı toplam faktör verimliliğinin Sürdürülebilir büyümenin ve kalıcı refah artışının temel kaynağı olanolan toplam faktör verimliliğinin Program döneminde büyümeye katkı sunmasıbeklenmektedir. Bu dönemde enflasyondaki düşüş Program döneminde büyümeye katkı sunmasıbeklenmektedir. Bu dönemde enflasyondaki düşüş sürecine ek olarak hayata geçirilecek yapısal dönüşüm adımlarının etkisiyle tarım, sanayi sürecine ek olarak hayata geçirilecek yapısal dönüşüm adımlarının etkisiyle tarım, sanayi ve ve hizmet sektörlerinde gerçekleşecek verimlilik artışlarınınüretim maliyetlerini azaltarak, hizmet sektörlerinde gerçekleşecek verimlilik artışlarınınüretim maliyetlerini azaltarak, tahsisinde etkinliği artırarak ve arz kapasitesini yükselterek büyümenin sürdürülebilirliğini tahsisinde etkinliği artırarak ve arz kapasitesini yükselterek büyümenin sürdürülebilirliğini öngörülmektedir. öngörülmektedir.
yönlü büyümeyi desteklemek üzere yüksek katma değer oluşturma kapasitesi, yoğun Arz Arz yönlü büyümeyi desteklemek üzere yüksek katma değer oluşturma kapasitesi, yoğun teknoloji kullanımı, geniş istihdam olanakları ve ihracat potansiyeliyle ekonomik büyümenin teknoloji kullanımı, geniş istihdam olanakları ve ihracat potansiyeliyle ekonomik büyümenin iticiitici gücünü oluşturan sanayi sektöründe yapısal dönüşümün sağlanmasına yönelik politikalar gücünü oluşturan sanayi sektöründe yapısal dönüşümün sağlanmasına yönelik politikalar önceliklendirilecektir. Bu doğrultuda, ArǦ ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesinin önceliklendirilecektir. Bu doğrultuda, ArǦ ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesinin yanıyanı sırsır kaynak verimliliğini artıran ve çevresel sürdürülebilirliği gözeten yeşil dönüşüm kaynak verimliliğini artıran ve çevresel sürdürülebilirliği gözeten yeşil dönüşüm politikaları ile üretim süreçlerinde verimliliği ve rekabetçiliği artırmayı amaçlayan uygulamalar politikaları ile üretim süreçlerinde verimliliği ve rekabetçiliği artırmayı amaçlayan uygulamalar bütüncül bir yaklaşımla desteklenecektir. bütüncül bir yaklaşımla desteklenecektir.
İş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi odaklı politikalara verilirken kamu altyapı İş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi odaklı politikalara hız hız verilirken kamu altyapı yatırımlarının sektör yatırımlarını tamamlayıcı nitelikte etkinleştirilmesi sağlanacaktır. yatırımlarının özelözel sektör yatırımlarını tamamlayıcı nitelikte etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Üretim bölgeleriyle limanları demiryoluyla bağlayarak iç ve dış pazara erişimlerini güçlendirecek Üretim bölgeleriyle limanları demiryoluyla bağlayarak iç ve dış pazara erişimlerini güçlendirecek iltisak yatırımlarının tamamlanmasıyla tarım ve sanayi üretiminin ticaret sektörleriyle daha iltisak hattıhattı yatırımlarının tamamlanmasıyla tarım ve sanayi üretiminin ticaret sektörleriyle daha hızlı ve maliyet etkin bir biçimde buluşması sağlanacaktır.
hızlı ve maliyet etkin bir biçimde buluşması sağlanacaktır. Program döneminde üretim faktörlerinin tamamlayıcısı beşeri Program döneminde üretim faktörlerinin tamamlayıcısı beşeri artırılacaktır. dönemde, işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda beceri artırılacaktır. Bu Bu dönemde, işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda beceri güçlendirilerek kadınlar ve gençler başta olmak üzere istihdamın desteklenmesi ve işgücü güçlendirilerek kadınlar ve gençler başta olmak üzere istihdamın desteklenmesi ve işgücü verimliliğinin yükseltilmesineyönelik işgücü politikaları sürdürülecektir. Ayrıca, mesleki verimliliğinin yükseltilmesineyönelik aktifaktif işgücü politikaları sürdürülecektir. Ayrıca, mesleki ve ve teknik eğitim başta olmak üzere tüm örgün ve yaygın eğitim programlarınıǡ beşeri sermayeyi teknik eğitim başta olmak üzere tüm örgün ve yaygın eğitim programlarınıǡ beşeri sermayeyi geleceğin işlerine yönlendirecek şekilde düzenleyecek politikalar hayata geçirilecektir. geleceğin işlerine yönlendirecek şekilde düzenleyecek politikalar hayata geçirilecektir.
Topyekûn verimlilik artışlarının sağlanmasında tarım sektörünün katkısı artırılacak, Topyekûn verimlilik artışlarının sağlanmasında tarım sektörünün katkısı artırılacak, doğrultuda tarımsal mekanizasyon kısıtlı su kaynaklarını verimli kullanan yöntemlerin doğrultuda tarımsal mekanizasyon kısıtlı su kaynaklarını verimli kullanan yöntemlerin yaygınlaştırılmasıǡ dijital tarım uygulamalarının teşviki tarımsal yaygınlaştırılmasıǡ dijital tarım uygulamalarının teşviki ve ve tarımsal ArǦ ArǦ güçlendirilmesi yoluyla hem birim alan başına üretkenliğin artırılması hem de sürdürülebilir güçlendirilmesi yoluyla hem birim alan başına üretkenliğin artırılması hem de sürdürülebilir üretim yapısının tesisi hedeflenmektedir. zamanda, tedarik zincirlerinin dirençli üretim yapısının tesisi hedeflenmektedir. AynıAynı zamanda, tedarik zincirlerinin dirençli halehale getirilmesi ve gıda israfının azaltılması da tarımsal verimlilikartışını destekleyecek tamamlayıcı getirilmesi ve gıda israfının azaltılması da tarımsal verimlilikartışını destekleyecek tamamlayıcı alanlar olarak değerlendirilecektir. alanlar olarak değerlendirilecektir. Verimlilik artışını odağına bütüncül yaklaşımla Verimlilik artışını odağına alanalan bütüncül bir bir yaklaşımla tümtüm değerlendirilerek Türkiye’nin uzun vadeli sürdürülebilir büyüme hedeflerine yakınsaması değerlendirilerek Türkiye’nin uzun vadeli sürdürülebilir büyüme hedeflerine yakınsaması sağlanacaktırǤ apısal reformlar çerçevesinde öngörülen kazanımlarla potansiyel büyüme sağlanacaktırǤ apısal reformlar çerçevesinde öngörülen kazanımlarla potansiyel büyüme oranının Program döneminde yaklaşık 0,5 puan artacağı tahmin edilmektedir. oranının Program döneminde yaklaşık 0,5 puan artacağı tahmin edilmektedir. ʹMakroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır. ʹMakroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır.
19
Grafik 8: Büyüme (Yüzde) 5,0
5 4
4,3 3,8 3,3
3,3
2024
2025 GT
3
2 1 0
2026 OVP
2027 OVP
2028 OVP
ǣGerçekleşme
Sanayide yüksek katma değer ve teknoloji odaklı dönüşüm Sektörel önceliklendirmeyi esas alan hedefli sanayi politikaları hayata geçirilerek yüksek katma değerli üretim ve teknoloji odaklı dönüşüm temelinde dış pazarlarda rekabet gücü artırılacaktır. Ülke ölçeğinde sanayi büyüme havzaları belirlenerek altyapısı hazır planlı sanayi alanları genişletilecektir.
Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacaktır.
Ǧ30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş mekanizmalar Ǥ
Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında, teknolojik dönüşüm, ihracat ve istihdam odaklı bölgesel düzeyde belirlenen yatırım ihtiyaçlarına lişkin özel sektör yatırımları Ǥ Belirli bir rekabet edebilirlik ve sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, ulusal düzeyde önemi haiz kümelenme teşebbüsleri desteklenmeye devam edilecektir.
Yarı iletkenler endüstrisinde ǦGe, tasarım, üretim ve ticarileştirme kabi geliştirilecektir. Uzay, havacılık ve savunma sanayii gibi stratejik sektörlerde ihtiyaç duyulan kritik malzeme ve bileşenlere yönelik yerli üretimi destekleyici çalışmalar gerçekleştirilecektir.
etkileşiminin artırılması ve teknoloji yoğun sivil alımlarda teşvik ǡ oranının yükseltilmesi ve katma değerli ihracatın sağlanacaktırǤ
et yardımları etki değerlendirmelere dayalı olarak sade ve etkin bir yapıda yürütülmeye devam edilecektirǤ
atırım teşvik sistemi seçici, süreli, proje odaklıve bölgesel gelişmişlik düzeyini gözeten çerçevedeacaktırǤ
20
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır.
apsamında, ihracat ve yatırım gibi strate önceliklendirilecektir.
Yöresel ve geleneksel ürünlerin ticarileştirilmesine ve katma değerinin artırılmasına yönelik markalaşma, tasarım, ambalaj ve sertifikasyon süreçleri teşvik edilecek, luslararası pazarlara erişimi kolaylaştıracak dijitalleşme ve eǦticaret altyapıları güçlendirilecektir.
Ar-Ge ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesi
Teknolojide dışa bağımlılığı azaltacak ve uluslararası rekabetçiliği artıracak şekilde Ar-Ge temelli yatırımlar ve yenilikçi girişimcilik faaliyetleri desteklenecek, yenilik ekosisteminin bütüncül bir şekilde güçlendirilmesi sağlanacaktır. Ǧ asarım m knoloji Geliştirme Bölgeleri desteklenerek girişim ofisleri modeli ile kuluçka merkezleri yaygınlaştırılacak, daha fazla girişimci dâhil Ǥ
Büyük ölçekli özel sektör ArǦGe merkezleri ve teknopark firmalarının yeni teknoloji alanlarına odaklanmalarını ve öncü çıktılar üreterek rekabetçiliklerini güçlendirmele sağlayacak uzmanlaşma modeli yaygınlaştırılacaktırǤ ÜniversiteǦsanayi işbirliği modeli kapsamında teknoloji platformları, ürünleştirme odaklı platformlar ve öncül ArǦGe laboratuvarları etkin bir şekilde desteklenecektir.
Yapay zekâ, siber güvenlik, ǡǡǡ Ǧ desteklenecek ve bu alanlarda çalışan araştırma kurumları, üniversiteler ve özel sektör şirketleri arasındaki işbirliği teşvik edilecektir. Yüksek teknolojili imalat sanayii sektörleri ile bilişim sektörlerinde büyüme potansiyeline sahip KOBİ'ler ve Turcorn olma potansiyeline sahip girişimler, kapasite gelişimi ve küresel rekabetçiliodaklıbir şekilde desteklenecektir.
Nükleer teknoloji alanında yerli ve yenilikçi uygulamaların geliştirilmesi için ArǦ çalışmaları desteklenecek, radyasyon ve hızlandırıcı esaslı teknolojiler geliştirilerek yüksek katma değerli ürünler üretilecekǤ Enerji ve madencilik sektöründe kullanılan kritik teknoloji ve ekipmanların geliştirilmesi ve yerlileştirilmesine yönelik ArǦGe ve ÜrǦ Ǥ
Milli Uzay Programı kapsamında uzay alanında teknoloji üretme kabiliyetinin artırılmasını teminen düşük maliyetli küçük uydu platformları gibi uygulamaların geliştirilmesi ve yeni uydu teknolojileri alanlarında ArǦGe faaliyetlerine yönelik çalışmalar yapılacaktır. Doğal afetlerde erken uyarı sistemleri ile bu alandaki sensör, malzeme ve yazılım imkânlarlageliştirilecektir.
Fikri mülkiyet varlıklarının yüksek teknolojili ve katma değerli üretime katkısının artırılması amacıyla patent, marka ve tasarımlara ilişkin değerleme, finansmana erişim ve ticarileştirme mekanizmaları güçlendirilecektir.
21
Yeşil dönüşümün hızlandırılması Yeşil dönüşüm süreci yenilenebilir enerji yatırımları, yerli teknoloji geliştirme kapasitesi ve sürdürülebilir finansman araçlarıyla desteklenerek başta enerji, ulaştırma, sanayi ve tarım sektörlerinde olmak üzere düşük karbonlu üretim, kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi gibi uygulamalarla hızlandırılacaktır. İklim Kanununun uygulamasına yönelik sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyuma ilişkin düzenlemeleri içeren ikincil mevzuat hazırlıkları tamamlanarak uygulamaya konulacaktır.
Türkiye ȋ Ȍ tamamlanan hukuki altyapısıyla uygulamaya geçirilecek, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme MekanizmasıȋȌ’nın in yeşil dönüşümün finansmanında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasınısektörlere etkileri değerlendirilecek, AB düzenlemelerinden etkilenecek sektörler için düşük karbon sektörel yol haritaları tamamlanacaktır.
Türkiye’nin ihtiyaçları dikkate alınarak, Türkiye Yeşil ne yönelik yürütülmekte olan mevzuat çalışmaları sürdürülebilir yatırımlar için ortak bir çerçeve sağlanacaktır. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında İkinci Ulusal Katkı Beyanının uygulama planı ilgili tüm paydaşlar işbirliği içerisindeǡ Uzun Dönemli İklim si dikkate alınarak hazırlanan İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (İDASEP) güncellenecektir.
Yeşil dönüşüm sürecinde işletmelerin çevresel etkilerini izleyip şeffaf biçimde raporlamasını sağlamak amacıyla uzman insan kaynağı yetiştirilecek, raporlama standartları ve denetim altyapısı güçlendirilerek ihracatta çevresel düzenlemelere uyum ve rekabet gücü artırılacaktır.
Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında açılacak çağrıla sanayide sürdürülebilir üretim, enerji verimliliği ve iklim dostu teknolojilerin geliştirilmesi teşvik edilecektir.
İm Ǧtasarım ve sürdürülebilir ürünlere ilişkin mevzuat takip edilerek başta olmak üzeregöstergelerin hesaplanması veizlenmesi için mevzuat çalışmalarıtamamlanacaktır.
Hayata geçirilen Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında ulusal geri kazanım ıyükseltilecek ve endüstriyel simbiyoz uygulamaları özendirilecektir. Döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımlar Yeşil Dönüşüm Destek Programı kapsamında teşvik edilecektirǤ
Sıfır atık uygulamaları yaygınlaştırıla depozito saha uygulamaları sistemi hayata geçirilecektir.
Uluslararası Plastik Anlaşması müzakereleri çerçevesinde, plastik ürünlerin üretimi, kullanımı ve bertarafına ilişkin ulusal politika ve mevzuat çerçevesiiyileştirilmesi Ǥ Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi artırılarak enerjide ithal kaynaklara bağımlılık azaltılacak, yerli ürün kullanım şartı içerecek şekilde YEKA projeleri geliştirilecek z üstü rüzgâr enerjisi potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir.
22
Kesintili kaynaklar olan RES ve GES üretimlerinin izlenmesi ve doğru üretim tahmini amacıyla yüksek doğrulukta tahmin sistemleri geliştirilerek bu enerji kaynaklarının etkin kullanımı sağlanacakǡ sistem güvenliğinin sağlanması için elektrik depolama kapasitesi artırılacaktır.
Esneklik ihtiyaçları da gözetilecek şekilde elektrik iletim ve dağıtım şebeke altyapısı teknolojilerle uyum içerisinde güçlendirilecekǡ komşu ülkelerle yeni elektrik hatları tesis ǡ şebeke altyapısı sistemin güvenliğini ve bölgelerin arzǦtalep durumlarını gözetecek şekilde geliştirilecektirǤ Enerji tüketiminin yüksek olduğu sektörler başta olmak üzere enerji verimliliği yatırımları Ǥ Arz güvenliğinin artırılması ve enerjinin verimli kullanımının teşvik edilmesi amacıyla talep tarafı katılım mekanizmasının daha etkin bir şekilde kullanılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
enilenebilir enerji kullanım oranı ve enerji verimliliği yüksek yeşil binalar ile bunlara yönelik Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi yaygınlaştırılacaktır. Yenilenebilir enerji kullanım oranı ve enerji verimliliği yüksek binalar yaygınlaştırılması kapsamında Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (nSȌeri geliştirilecektirǤ
Hidrojen değer zinciri içerisinde yer alan teknoloji alanlarında teknoloji sağlayıcısı konumuna ulaşılmasına yönelik ArǦ Ǥ
Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır.
Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve Eylem Planı tamamlanarak ǡ entegre, verimli, güvenli, çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri teknoloji yol haritası oluşturulacak, ulaşımda emisyon azaltımı ve sürdürülebilirliğin sağlanması, bağlantısallığın artırılması konularında projeler hayata geçirilecekǤ Lojistik sektöründe yüksek kapasiteli şarj istasyonları ulusal planı hazırlanacaktır.
Sürdürülebilir Turizm Programı kapsamında turizmde yeşil dönüşümün hızlanması için çalışmalar yürütülecek, turizm tesisleri ve sektör bileşenlerine yönelik sertifikasyon ve belgelendirme çalışmaları program hedefleri doğrultusunda yaygınlaştırılacaktır. n varlığı sürdürülebilir orman yönetimi çerçevesinde korunup genişletilerek yeni yutak alanlar oluşturulacak, elverişli arazilerde endüstriyel plantasyon faaliyetleri sürdürülecektir.
Yerel İklim Değişikliği Eylem Planı Yönetmeliği yayınlanacak, tüm illerde eylem planları hazırlanarak karar destek araçları, teknik kılavuzlarve izleme sistemleri geliştirilecektir. Yerel yönetimlerin çevresel altyapı, yenilenebilir enerji ve ulaşım sektörlerinde, iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum kapsamında gerçekleştireceği yatırımlar için yenilikçi ve sürdürülebilir finansman modelleri oluşturulacaktırǤ
Mevcut ve yeni kurulacak serbest bölgelerde yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması ile yeşil ve döngüsel ekonomiye katkının artırılmasını sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir.
23
Dijital dönüşüme geçişin desteklenmesi KOBİ’ler başta olmak üzere firmaların dijital dönüşümüne yönelik kabiliyet ve kapasitelerinin desteklenmesi ile kamu hizmetlerinin geliştirilmesinde dijital teknolojilerin azami düzeyde kullanılması yoluyla büyümenin sürdürülebilirliğine katkı sağlanacaktır. 5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. Dijital Dönüşüm Programıkapsamında firmaların maliyet azaltımı ile verimlilik ve kalite artışı gibi alanlarda dijital dönüşüm yatırımları Ǥ
KOBİ’lerin bilişim ihtiyaçları için esnek, özelleştirilebilir, modüler çözümler açık kaynak KOBİ’lerinbu araçlaraerişiminedestek sağlanacaktırǤ
irmaların dijital dönüşüm süreçlerinde bulut tabanlı teknolojileri etkin bir şekilde ullanmaları teşvik edilecektirǤ
Yapay zekâ alanına özgü tematik kümelenmeler ve araştırma merkezlerinin sayısı rtırılacak, hesaplama altyapılarının yapay zekâ araştırmacılarına erişimi kolaylaştırılacak ve uluslararası işbirlikleri geliştirilecektirǤ
Dijital Avrupa Programı kapsamında kurulan Avrupa Dijital İnovasyon Merkezlerinin (ADİM) sayısı artırılarak sanayinin, KOBİ'lerin ve kamu kurumlarının dijital ve yeşil dönüşüm süreçleri desteklenecektir.
zekâ ekosistem çağrılarıyla yerli ve özgün yeni yapay zekâ modellerinin oluşturulmasını sağlayacak girişimler desteklenecek, yapay zekâ uygulamalarının ihtiyaç duyduğu süper bilgisayar altyapıları geliştirilecek ve Türk Ulusal Bilim eǦAltyapısı (Ȍ süper bilgisayarınınkapasitesi artırılacaktır.
Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında çalışmalar tamamlanacaktırǤ ay Zekâ Stratejisi güncellenecekǤ
Türkçe’nin analizi ve sentezi alanlarında algoritmalar geliştirilecek ve Türkçe metinlerin biçim, bilim, söz dizimi ve anlam bilimi açılarından etiketlenmesi konusunda çalışmalar yapılacak, Türkçe Büyük Dil Modeli projesi hayata geçirilecektir.
Siber güvenlik alanıyla ihtiyaç duyulan mevzuat düzenlemeleri AB müktesebatı ile uyumu gözetilerek hazırlanacaktırǤ uantum hesaplamaya dayalı iletişim altyapıları geliştirilecek, kuantum sonrası yeni kriptografiye geçiş, bilişim sistemleri ve siber güvenlik alanlarında gerekli hazırlıklar yapılacaktır.
Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere, veri sahipliği ve paylaşım sorumlulukları ile teknik yöntemlere ilişkin hususları da kapsayan ulusal politika çerçevesi hazırl ǡ yönetişimi çatı mevzuatı ve altyapısı oluşturulacaktır. eri temelli karar alma mekanizmalarını geliştirmek ve veri mahremiyeti ile güvenliğini gözeten bir yönetişim çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal Veri Stratejisi ve Eylem Planı eçirilecektirǤ Kamuda bilişim hizmetlerinin güvenli ve yenilikçi kullanımına yönelik mekanizmalar geliştirilecek, dış ticaret açığı verilen yazılım, donanım ve altyapı harcamalarında tasarruf ve etkinlik sağlanacak,açık kaynak kodla geliştirilen uygulamalar artırılacaktırǤ
24
Kamu kurumlarının bilgi teknolojilerialtyapılarını güvenli, maliyet etkin vesürdürülebilir biçimde dönüştürmek amacıyla işim Stratejisi hayata geçirilecektirǤ
Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak ve yeni nesil dijital şekilde üzere Dijital Devlet Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uyg konulacaktır.
ǦDevlet kapısı üzerinden ortak ödeme ve kimlik doğrulama uygulamaları ile yeni bütünleşik hizmetler tasarlanacakǡ Ǧat Bütünleşik Hizmetinin işleme alınması kamu ortak bildirim sisteminin hayata geçirilmesisağlanacaktırǤ Blokzincir tabanlı yeni nesil dijital kimlik yönetim altyapısı geliştirilecek ve devreye alınacaktır.
Enerji ve madencilik sektöründe dijitalleşme teknolojileri ve altyapısının geliştirilmesi sağlanacak, enerji değer zinciri için dijitalleşme yol haritası ve stratejileri belirlenecektir.
Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın ve altyapının dijital dönüşüme yöne geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve yeterlik temelli bir dijital ölçme değerlendirme sistemi kurulacaktır.
Beşeri sermayenin güçlendirilmesi
Genç ve dinamik nüfusun yetkinliklerinin geliştirilmesine yönelik başta mesleki ve teknik eğitim olmak üzere eğitim sisteminin kalitesi ve işgücüyle uyumu güçlendirilecektir. Kaliteli okul öncesi eğitime erişimi kolaylaştırmak üzere ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeyleri dikkate alınarak hedef grupların ihtiyaçlarına göre farklı modeller geliştirilecektirǤ
Erken yaşlarda bireylerin yetenek ve kapasitelerinin keşfedilerek bilim, teknoloji ve mesleki kariyer alanlarında uygun kabiliyetleri geliştirebileceği alanlara yönlendirilmesini sağlayacak programlar geliştirilecektir.
Ortaokul ve lise düzeyinde geliştirilecek mesleki ilgi, değer ve be yardımıyla öğrenciler kendilerine uygun mesleklere yönlendirilecektir. Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim süresi içinde mesleki eğitim merkezlerine kayıt olarak mesleki beceriler edinmelerinin sağlanması amacıyla çerçeve öğretim programı hazırlanacak ve ilgili mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
Kritik teknoloji alanları ile öncelikli ArǦGe ve yenilik konularında araştırma yapan nitelikli insan kaynağının artırılmasına yönelik destek mekanizmaları yürütülecektirǤ
Kamu altyapı yatırımlarının etkinleştirilmesi
Kamu altyapı yatırımları özel sektör yatırımlarının önünü açacak şekilde uygulanarak üretim ve ticaret altyapısı bütüncül biçimde güçlendirilecektir. bölgeleri ve limanların mevcut demiryolu ağına bağlantısını sağlamak üzere önceliklendirilmiş iltisak hatları programı tamamlanacaktır.
Endüstri Bölgeleri, Organize Sanayi Bölgeleri, Sanayi Sitelerine ait özel yatırım yerleri hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu ve liman bağlantısıǡ ǡçevre ve oğal açısından sürdürülebilir şekilde oluşturulacaktır.
Marmara Bölgesi başta olmak üzere afet riski yüksek bölgelerdeki yoğunluğun azaltılması amacıyla bölge dışında yeni endüstriyel gelişim alanları ve lojistik hatları oluşturulacaktır.
25
Tarımda verimlilik artışı ve katma değer odaklı dönüşümün sağlanması Tarım sektöründe, kaynakların etkin kullanımı ile modern tarım teknoloji uygulamalarının yaygınlaştırılması, üretim planlamasının etkinleştirilmesi ve sektörün sanayi ile etkileşiminin güçlendirilmesi yoluyla verimlilik artışı ve üretim kapasitesinde iyileşme sağlanarak sürdürülebilir ekonomik büyümeye katkıda bulunulacaktır. Tarımsal üretimde verim artışı ve işlenmeyen tarım arazilerinin üretime kazandırılması sulanabilir alanların genişletilmesi yoluyla tarımsal üretim artırılacaktırǤ Kullanılmayan tarım arazilerinin üretime kazandırılması amacıyla üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenecek ve şartları uygun çiftçilere kiralanması sağlanacaktır. Tarım ve sanayi etkileşiminin güçlendirilmesi amacıyla sözleşmeli üretim desteklenerek yaygınlaştırılacak ve katma değeri yüksek tarımsal ürünlerin üretimi, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik entegre yatırım modelleri teşvik ed Ǥ
Jeotermal kaynakların yanı sıra rüzgâr, güneş ve biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının da kullanılacağı organize tarım bölgeleri başta olmak üzere tarımsal kümelenme uygulamaları etkinlik gözetilerek yaygınlaştırılacaktır. Tarımda toprak ve su kaynaklarını daha etkin kullanmak amacıyla teknoloji kullanımı geliştirilecek, topraksız tarım vedikey tarım gibi uygulamalar yaygınlaştırılacaktırǤ
Sulama alanlarının genişletilmesine yönelik yatırımlar önceliklendirilecek ve finansman imkânları yeni modellerle artırılacaktır. Tarımsal desteklerin etkinliğinin artırılması yönünde gerekli çalışmalar sürdürülecektir.
Küçük ölçekli işletmelerin pazara erişiminin artırılması ve üretici örgütlerinin etkinliğinin güçlendirilmesi amacıyla üretici örgütlenmesi desteklenecek, örgütlenme modelleri geliştirilecektir.
Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere organize tarım bölgesi ayısı artırılacak, önemli tüketim çeperlerinde tarımsal faaliyet Ǥ
Genel Tarım Sayımının tamamlanmasıyla birlikte kapsamlı tarım envanteri oluşturulacakǡ iyileştirilecektirǤ Etkin tarımsal arazi yönetimi, rekolte tahmini ve üretim planlamasının yapılmasında tarım en en yüksek seviyede yararlanabilmesiiçin yazılım ve donanım altyapısı iyileştirilecektir.
Bitkisel üretim planlaması , iklim senaryoları, bölgesel verimlilik stratejik ürünoranlarıdikkate alınarakgeliştirilecektir. İklim değişikliği etkileri ile sayısında ve şiddetinde artış yaşanan taşkın, kuraklık gibi afetlerden kaynaklı zararlar azaltılacak, tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecǤ
Kırsal alanların sosyoǦekonomik gelişimine katkı sağlayacak şekilde, başta gençlerin ve kadınların tarımsal faaliyetlere yönlendirilmesi amacıyla mesleki eğitim programları ve teknoloji odaklı tarım projeleri hayata geçirilecektirǤ
26
a alanlarının korunması, yönetimi, tekniğine uygun otlatma ile sürdürülebilirliği sağlanacak, ıslah edilen mera, yaylak ve kışlak alanları artırılacaktır.
2. İstihdam Dönüşen işgücü piyasası dinamikleri doğrultusunda yeni nesil çalışma modelleri, sektörel ihtiyaçlar ve beceri uyumsuzlukları dikkate alınarak güvenceli esnekliği artıran ve iradi işsizliğin azaltılmasını hedefleyen bütüncül politikalar hayata geçirilecektir. süresince enflasyonu düşürmeye yönelik politika çerçevesiyle uǡ sürdürülebilir ve istihdamı destekleyen bir büyüme patikasıyla istihdam ve işgücünün yeniden ivmelenmesi sağlanacaktır.
Program döneminde, tek haneli seviyelere gerilemiş olan işsizlik oranındaki iyileşmenin devam edeceği öngörülmektedir. işgücüne katılım oranında öngörülen artışla beraber istihdamın yıllık ortalama ͺͶʹbin kişi artması, işsizlik oranının kademeli olarak ʹͲʹͺyılında yüzde ǡͺolarak gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. Grafik 9: İşsizlik Oranı (Yüzde) 10
9
8,7
8,5
8,4
8,2 7,8
8
7
6
2024
2025 GT
2026 OVP
2027 OVP
2028 OVP
ǣGerçekleşme
Yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşümlere uyumun sağlanması İşgücü piyasasının sektörel dönüşümlerle değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak, kadın erkek fırsat eşitliğini güçlendirmek ve iş yaşam dengesini korumak amacıyla yeni nesil çalışma biçimlerine yönelik düzenlemeler hayata geçirilerek, güvenceli esneklik geliştirilecek, işgücünün yeşil ve dijital dönüşümün gerekliliklerine uyumu artırılarak sürdürülebilir istihdam yapısı desteklenecektir.
nesil çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda işgücü piyasasının ihtiyaçları ve iş yaşam dengesi gözetilerek sosyal taraflarla diyalog halinde mevzuat düzenlemeleri hayata geçirilecek ve güvenceli esneklik sağlanacaktır. İşgücü piyasasında güvenceli esnekliği ve erişimi artırmak amacıyla İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarının yararlanma koşullarının kolaylaştırılması sağlanacaktır.
Yeşil ve dijital dönüşümün işgücü piyasalarına yansımaları analiz edilerek, uyum ve adil geçiş sürecine yönelik programlar hazırlanacaktır. İkiz dönüşüm kapsamında işgücünün becerilerinin geliştirilmesi desteklenecek, işgücünün ihtiyaç becerilerle donatılması kamuǦözel sektör işbirliğiyle sağlanacaktır.
Sektörel dönüşümler ve yeni nesil çalışma modelleri dikkate alınarak istihdama yönelik bütüncül bir çerçevedegözden geçirilipetkinleştirilecektir.
27
İşgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi Kadınlar, gençler ve engelliler başta olmak üzere işgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdama katılımını artırmak amacıyla aktif işgücü politikalarının kapsamı genişletilecek ve etkinliği artırılacaktır. Başta kadınlar, gençler ve engelliler olmak üzere işgücü piyasasına daha etkin katılımı sağlistihdamı artırmakamacıyla aktif işgücü politikaları yürütülecektir. Kadınların, dönüşen işgücü piyasasının gerektirdiği yeni beceri ve yetkinliklerle donatılmasını teminen mesleki eğitim ve destek programları hayata geçirilecektirǤ
Kadın istihdamının artırılması amacıyla ekonomik ve erişilebilir çocuk bakım hizmetleri artırılacak, bu hizmetlerin kapsamı yaşlı ve engelli bakım hizmetleri gibi diğer bakım alanlarını da içerecekşekilde genişletilecektir. İşgücü Uyum Programı, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin mesleki eğitim, yetkinlik ve daha fazla faydalanmalarını sağlayacak şekilde uygulanacaktır.
Girişimnitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlara yönelik olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır. Engellilerin işgücüne katılımını artırmak için hedeflenmiş istihdam destek programları ve kapsayıcılığı güçlendiricipolitikalar uygulanacaktır.
İşgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi
Beşerî sermaye, hayat boyu öğrenme çerçevesinde geliştirilecek ve işgücünün beceri uyumu iyileştirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim, teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultusunda yenilenecek, temininde güçlük çekilen meslek ve yetkinliklerin arzı artırılacak ve nitelikli ara eleman açığı giderilecektir. Dijital dönüşüm ile hayat boyu öğrenmeye erişim kolaylaştırılacak, mikro yeterliliklerin tanınması ve belgelendirilmesi sağlanacaktır. Başta meslek yüksekokulları olmak üzere yükseköğretim kontenjanlarının özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumu güçlendirilecektir. İşgücü piyasasının değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak amacıyla meslek ve hedef grup odaklı aktif işgücü politikaları geliştirilecektir.
Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güǡ nitelikli insan kaynağı ihtiyacı olanişgücü yetiştirmeye yönelikdışı lisansüstü eğitim desteklenecek, ǦüniversiteǦözel sektör işbirliğiyle sürekli eğitim ve gelişim programları ve mesleki eğitim imkânlarıyaygınlaştırılacaktır.
Yurt dışındaki üst seviye bilimsel ve teknolojik çalışmalar yürüten nitelikli araştırmacılar ǡ yetkin araştırmacılara yönelik ülkemizde tam veya kısmi zamanlı çalışma imkânları ve ortamları çeşitlendirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır.
Mesleki ve teknik eğitimiçeriğisektör ihtiyaçları, başta yapay zekâolmak üzere teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultus enilenecek, altyapı ve iş güçlendirilecek ve öğrencilere uygun yönlendirme ile erişim imkânı sağlanacaktır.
28
Mesleki ve teknik ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarına yönelik mezun takip sistemi oluşturulacak, işgücü piyasası performansları analiz edilecek ve ilgili paydaşlarla paylaşılacaktır.
Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin mesleki eğitime erişimi artırılacaktır.
Uluslararası işgücünün tamamlayıcı etkisi çerçevesinde gerekli niteliklerde kayıtlı işgücü mını desteklemek üzere sektörbazında ilgili paydaşlarla çalışmalar yürütülecektir.
Bireylerin istihdamda kalmalarının temin edilmesi ve sahip oldukları becerilerin günümüz ihtiyaçlarına uyarlanması için aktif yaşlanma yaklaşımını içerecek şekilde hayat boyu öğrenmeye katılım artırılacaktır.
Ulusal Yeterlilik Sisteminin eğitimǡistihdam politikalarıyla entegrasyonu güçlendirilecektir. Mikro yeterliliklere ilişkin ulusal politika çerçevesi oluşturulacak, Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanının ulusal ve uluslararası sistemlerle uyugüçlendirilecektir. eşil önelik eterlilikler geliştirilecektir.
Yapay zekâ, siber güvenlik gibi kritik alanlarda tanımlanacak mikro yeterliliklere yönelik hızlı eğitim modülleri kamuǦözel sektörve üniversiteişbirliğinde uygulanacaktır.
Âtıl işgücünün azaltılması
Toplumsal refahın artırılması ve potansiyel işgücünün harekete geçirilmesi amacıyla çalışma çağındaki her bireyin üreterek gelir elde edeceği beceriler ile aidiyet hissedeceği meslekleri edinmesi sağlanacak, işgücüne katılımı desteklenecektir. Çalışmanın fazileti ve üretkenliğin, toplumsal aidiyet ve refaha olumlu katkısına yönelik anlayış güçlendirilerek potansiyel işgücünün ekonomik yaşama aktif katılımı sağlanacaktır. Âtıl işgücünün kalıcı bir şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üret kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan şgücüne katılımı teşvik eden programlar hayata geçirilecektir.
Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacaktır.
Potansiyel işgücünde bulunan bireyler, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleriyle aktif işgücü programlarına dahil edilecek, profil bazlı yönlendirme ve beceri geliştirme imkânlarıyla işgücüne katılımı artırılacaktır.
Sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif işgücü programları arasında bağlantı güçlendirilecek, sosyal yardım alan bireylerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini sağlamaya yönelikaktif işgücü programları yaygınlaştırılacaktır.
İş ve meslek danışmanları aracılığı ile aile bazlı izleme sistemine geçiş sağlanarak istihdam fırsatlarının daha fazla kişiye ulaştırılması sağlanacaktır.
Mevcut vasıflarına uygun iş bulamayanlar için yeniden beceri kazandırma programları yaygınlaştırılacak, işgücü açığı yaşayan sektörlere geçiş desteklenecek, katılımcıların kalıcı istihdama geçişi teşvik edilecektir.
Geçici süreli aktif işgücü programına katılanların özel sektörde ihtiyaç duyulan işlere yönlendirilmesi için takip ve eşleştirme mekanizmaları kurulacakǡ aktif işgücü programlarıyla kalıcı istihdama geçişleri desteklenecektir.
ǡ bakım sorumluluklarını daha dengeli paylaşılmasına imkân sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecektir. Merkezi hükümet, yerel yönetimler ve özel sektörün mali işbirliğini sağlayacak şekilde kurumsal bakımve kreş yaygınlaştırılacaktır.
oluşturulması veya mevcut çalışanların korunması koşuluna bağlı olmak üzere,çocuk bakım yükümlülüğü bulunan çalışanlar içinfirmalarınkısmi ya d olanakları sunmaları sağlanacaktırǤ
29
Âtıl işgücünün yoğun olduğu bölgeler başta olmak üzere meslek kazandırmaya yönelik programlar geliştirilecektir.
İşǦyaşam uyumunun ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda, çalışma günleri ayarlamasıile esnek süreli istihdam modelleri için pilot programlar başlatılacaktır.
Dezenflasyon sürecinin kararlı ve kesintisiz bir şekilde devamıyla enflasyondaki ataletin kırılması ve Program döneminde enflasyon oranının tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaçtır. önemde oplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkı sürdürüle arz yönlü politikalarla Ǥ oranındaki düşüşle birlikte gelir dağılımında daha dengeli bir yapı sağlanacak, uygulanan arz yönlü politikaların etkisiyle kalıcı refah artışına katkı sunulacaktır. Grafik 10: Yıl Sonu TÜFE Artış Oranı (Yüzde) 70 60 50
44,4
40
28,5
30
16,0
20 10 0
2024
2025 GT
2026 OVP
9,0
8,0
2027 OVP
2028 OVP
ǣGerçekleşme
Makroekonomik politika eşgüdümünün sürdürülmesi
Enflasyonla mücadelede eşgüdümlü politika yaklaşımı sürdürülecek, fiyat istikrarı tesis edilene kadar tüm araçlar etkin bir şekilde kullanılacaktır. Kalıcı fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik para politikasında uygulamasına devam edilecektir.
Enflasyonla mücadelede Merkez Bankası tüm politika araçlarını etkin bir biçimde , maliye ve gelirler politikalarının para politikası ile eşgüdümüne devam Ǥ
Dalgalı döviz kuru rejimi uygulaması sürdürülecek, sağlıksız fiyat oluşumlarının gözlenmesi veya aşırı oynaklık durumları dışındadöviz kurlarının serbest piyasa koşullarında talep dengesine göre oluşması sağlanacaktır.
Enflasyonla mücadeleye katkı sunacak şekilde iletişim kanalları güçlendirilecekǤ
Veri paylaşımında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) baz yılı güncelle ǡ uluslararası standartlar doğrultusunda sınıflama ve hesaplama yöntemlerindeki yeni değişikliklere uyum sağlanacaktır.
30
Yönetilen yönlendirilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu belirlenmesi Bütüncül bir yaklaşımla enflasyondaki atalet kırılacak, enflasyon beklentilerinin daha etkin yönetimiyle fiyatlarda katılık oluşması engellenecektir. Yönetilen yönlendirilen fiyatların Programdaki enflasyon tahmin ve hedefleriyle uyumu artırılacaktır.
Tarımsal ürünlerin alım fiyatları, kamu maliyesine etkilǡ hedefleri de dikkate alınarak, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde Ǥ
Gıda ve tarım ürünlerindeki kısa ve uzun dönemli arzǦ Ǧithalat değişimleri il dağıtım zincirindeki gelişmelerin fiyatlara olası etkilerinin erken uyarı yaklaşımıyla izlenmesi, değerlendirilmesi ve fiyat istikrarının desteklenmesini teminen maliye ve dış ticaret politikaları uygulamaya konulacaktır.
Arz yönlü politikaların desteklenmesi
Başta tarım olmak üzere bütün sektörlerde üretim kapasitesi ve arz güvenliğinin artırılmasıyla enflasyonun arızî şoklara karşı duyarlılığı azaltılacaktır. Gıda fiyatlarında istikrarı ve gıda arz güvenliğini sağlamayı teminen arazinin verim i ile birlikte yağış ve sulama imkânları da gözetilerek stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır.
Kısa ve uzun dönemli tüm gayrimenkul kira kontratlarının belirli bir standartta dijital önemi içinde tamamlanacaktır.
Perakende sektöründe belirlibir büyüklüğün üzerindeki zincir marketlerdeki fiyatları şeffaf bir biçimde paylaşan market fiyatları internet sitesinin kamuoyundaki bilinirliği artırılacaktır.
4. Ödemeler Dengesi
Küresel ticarette artan korumacılık eğilimleri dikkatle takip edilecek, ortaya çıkan fırsatlardan azami düzeyde istifade edilirken söz konusu gelişmelerin beraberinde getirdiği riskler dengeli ve önetkin bir yaklaşımla yönetilecektir. Bu anlayışla Program döneminde cari işlemler açığının iyileştirilerek dış denge kaynaklı oluşabilecek risklerin azaltılması temel amaçtır. Yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ihracat artışını teşvik eden, kritik ürün ve teknolojilerde ithalata bağımlılığı azaltmayı sağlayan, hizmetler sektöründe ise ülkemizin potansiyeli daha etkin şekilde kullanılacaktır. Grafik 11: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde) 0,0 -0,5 -0,9
-0,8 -1,0
-1,4 -1,8
2024
ǣGerçekleşme
-1,4
-1,3
2025 GT
2026 OVP
-1,2
2027 OVP
2028 OVP
31
İhracatta ürün ve pazar çeşitliliğinin artırılması Dünya ticaretinden alınan payın yükseltilmesi amacıyla ihracatın geleneksel ürün ve pazar yapısını geliştirerek, yeni ürün ve yeni pazar çeşitliliğine odaklanılacaktır. Türkiye markasının bilinirliğini artırmak, pazar çeşitlendirmesiyle yeni pazarlara ulaşmak, mevcut pazarlardaki konumu güçlendirmek için ihracatçıların ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar hayata geçirilecek ve küresel ticarette son dönemdeki eğilimlerin ortaya çıkaracağı fırsatlardan azami şekilde istifade edilecektir. Gümrük Birliğinin güncellenmesine yönelikAvrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecektir. “Uzak Ülkeler Stratejisi” ve “İslam İşbirliği Teşkilatı Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi” kapsamında mal ve hizmet ihracatında pazar çeşitliliği geliştirilecektir.
Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik ortaklık ve açılım politikaları ile Yeniden Asya Girişimi karşılıklı yarar ve öncelikler temelinde ve somut hedefler doğrultusunda sürdürülecektir.
Firmaların dış pazarlarda kendi markalarıyla küresel bir oyuncu olabilmeleri ve Türk malı imajının güçlendirilmesine yönelik uluslararası markalaşma faaliyetlerinin Ǥ
“Türkiye” markasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar ve ülke markası altında tüm destinasyon ve ürün markalarının tanıtımıǡ gerek mevcut gerekse gelişmekte olan pazarlarda, yeni iletişim modelleri de hayata geçirilerek sürdürülecektir.
İhracat potansiyeli yüksek ürünlerin, coğrafi işaretli ürünler de dahil olmak üzere, yurt dışı pazarlarda tanıtılması amacıyla, uluslararası markalaşma stratejileri geliştirilmeye devam Ǥ İhracatta rekabet gücünün artırılması amacıyla, ürün bazında, küresel ticaretteki büyüme eğilimleri, Türkiye'nin pazar payı, teknoloji seviyesi, emek yoğunluğu ve sektörel dönüşüm ihtiyacı gibi kriterler dikkate alınarak destek mekanizmaları geliştirilecektir.
Dünya ticaretinde payı düşen fakat Türkiye'nin pazar payının yüksek olduğu düşük teknolojili ve istihdam yoğun ürünlerde sektör içi ve sektörler arası dönüşüme yönelik geliştirile Ǥ
Kanıta dayalı politika geliştirme, etkin izleme ve uygulama kabiliyetlerinin kazandırılması amacıyl ortak standartlar çerçevesinde depolanıp analiz edilebileceği Ticaret Veri Analitiği Merkezi (TiVAM) kurulacaktır.
belgeli ürün ve hizmet ticaretindeki teknik engelleri azaltmaya yönelikǡ eğitim, işbirliği ve tanıtım faaliyetleri yürütülecektir.
İhracatın finansmanının desteklenmesi
İhracatçıların rekabet güçlerinin ve dayanıklılıklarının artırılmasını teminen uygun koşullarda finansmana erişimlerinin güçlendirilmesi önceliklendirilecektir. Özellikle yeşil ve dijital dönüşüm odağında ihracatta finansman imkânlarının geliştirilmesi, ihracata yönelik destek mekanizmalarının etkin bir şekilde kullanılması yoluyla sürdürülebilir ve yüksek katma değerli ihracat potansiyeli yükseltilecektir. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısı uluslararası en iyi uygulamalar dikkate alınarak güçlendirilecek, yüksek teknolojili ve katma değerli ürün ihracatı öncelik verilerek alıcı kredilerinin etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Finansman araçlarıyla birlikte ele alınarak projelendirilmek suretiyle ihracat destek mekanizmasının etkinliği artırılacak, İhracatı Geliştirme Anonim Şirketi aracılığıyla ihracatçılar için kefalet yükü azaltılacaktır.
32
İhracatta yeşil ve dijital dönüşümün hızlandırılması Küresel ölçekte rekabet gücünün artırılmasını teminen yeşil ve dijital dönüşümü sağlayacak politikalar hayata geçirilerek uluslararası düzenlemelere uyum güçlendirilecek, ihracatçı firmaların rekabetçiliği desteklenecektir. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasıgibi araçlara uyum sürecinde karbon yoğun sektörlerin ihracat görünümü ve rekabetçilik analizl yapılarak ürün ve sektör bazlı risk ve fırsatlar ortaya konulacaktır.
Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde oluşturacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği artırılacaktır.
ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri ve Yeşil Mutabakatı doğrultusundaǡ rekabetçiliğin artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacaktır.
Ticaret diplomasisi ve stratejik işbirliklerin güçlendirilmesi
Artan korumacılık eğilimlerinin doğurduğu risk ve belirsizlikleri yönetmek için mevcut ticaret anlaşmalarının derinleştirilmesi, potansiyel ihracat pazarlarına yönelik yeni ticaret anlaşmalarının müzakere edilmesine yönelik ticaret diplomasisi araçları etkin bir şekilde kullanılacaktır. Dost ve yakın ülkeler başta olmak üzere, komşu ve çevre ülkeler ile uzak ülkeler dâhil farklı pazarlara yönelik ihracatımızın artırılması amacıyla ikili ve çok taraflı diyalog ve istişare mekanizmalarından azami düzeyde faydalanılacaktır. Bölgemizdeki komşu ülkelerle güvenlik alanındaki ortak tehditlere karşı işbirliği ve bölgesel barışa yönelik girişimlerde bulunulacaktır.
Küresel ve bölgesel belirsizliklerden en az düzeyde etkilenilmesini ve fırsatlardan en iyi şekilde yararlanılmasını teminen stratejik önemdeki Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere, bölgesel bağlantısallık projelerinin ülke öncelikleri doğrultusunda desteklenmesine önelik jeoekonomik politikalar etkin ve bütüncül şekilde sürdürülecektir.
Köklü tarihi ve kültürel bağlarımız olan Orta Asya ülkeleri ve Türk Dünyası ile işbirliğiǡ ikili düzeyde hem Türk Devletleri Teşkilatı ve diğer Türk İşbirliği Teşkilatları başta olmak üzere çok taraflı platformlarda güçl ǡenerji ve bağlantısallık alanları dâhil ekonomik ve ticari ilişkgeliştirilecektir.
uluslararası dijital diplomasi başta olmak üzere kamu diplomasisi ve stratejik iletişim araçlarından etkin şekil Ǥ
dışında gerçekleştirilen kalkınma işbirliği proje ve faaliyetleri aracılığıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini yüklenen firmaların daha geniş pazarlara yön sağlayacak mekanizmalar geliştirilecektirǤ knoloji diplomasisi yürütülerekzekâbaşta olmak üzere dijital ve çığır açan teknolojilere ilişkin ikili ve çok taraflı işbirlikleri geliştirilecektirǤ
İthalata bağımlılığının azaltılması ve arz güvenliğinin desteklenmesi
Son yıllarda arama ve üretim faaliyetleri sayesinde ekonomiye kazandırılan rezervlerin ithalat bağımlılığını azaltmaya katkısı sürdürülecektir. İthalatın makroekonomik çerçevedeki hedeflerle çelişmeyen seviyelerde kalmasını teminen arz güvenliği göz önünde bulundurularak, enerji ve diğer kritik emtialar gibi unsurların yurt içinde üretimi teşvik edilecek ve tüketim malı ithalatına olan talep sınırlandırılacaktır. konomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi, enerji ve tarım arz güvenliğinin temini, bölgesel bağlantısallığın artırılması ve uzak kıtalarla bağların ülkemiz öncelikleri doğrultusunda kuvvetlendirilmesine yönelik politikalar, bütüncülbir biçimde sürdürülecektir.
33
Türkiye’nin bölgesel enerji ticaret merkezi olmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
İthalatın yerli üretim üzerinde neden olduğu tehditlere karşı uluslararası yükümlülükler çerçevesinde yerli üretimin korunmasını sağlayacak önlemler yürürlüğe konacaktır.
Yerli bazlı yük santrallerde elektrik üretiminde kullanılan kaynakların üretim portföyündeki oranının artırılması için mevcut ve yeni tesisler teşvik edilecektir.
Petrol, doğal gaz ve maden kaynaklarına yönelik yurt içi ve yurt dışında arama ve üretim çalışmaları artırılarak rezervlerin katma değeri yüksek şekilde ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Nükleer ve eylem planı hazırlanacaktır.
Nükleer enerji elektrik üretim portföyüne dâhil edilecek, nükleer kapasitenin artırılmasına yönelik yeni proje ve teknolojiler geliştirilecek ve nükleer santrallerde kullanıla ekipmanların yerlilik oranları artırılacaktır. adyoaktif hammadde, metalik maden, nadir toprak elementleri ve endüstriyel hammaddelerin potansiyel rezerv alanları belirlenecek, yurt içi ve yurt dışı maden ve jeotermal kaynakların uluslararası standartlarda ve sürdürülebilir madencilik politikaları çerçevesinde aranarak ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır.
Madencilik sektöründe ArǦGe’ye dayalı yerli teknoloji ve ürün geliştirilmesi çalışmaları yapılacak, katma değeri yüksek bor ürünlerinin üretim ve satış miktarı artırılacak, nadir toprak elementleri ve lityum karbonatın ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır.
Ulusal sağlık sisteminin ihtiyaç duyduğu tıbbi ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi amacıyla aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zekâ tabanlı sağlık teknolojilerinin araştırma ve ürün geliştirme çalışmaları yürütülerek yerli ürünler geliştirilecektir.
Hizmet ihracatının geliştirilmesi
Hizmet ticareti alanındaki potansiyelin daha etkin kullanılması için küresel ölçekteki yeni eğilimler yakından takip edilerek turizm ve taşımacılık gibi ana hizmet kalemlerindeki ülke konumu güçlendirilecek, yeni nesil hizmet kalemlerinde küresel oyuncular arasında yer alınacaktır. urizm, lojistik ve taşımacılık, bilişim, finansal hizmetler ve danışmanlık,eğitim, sağlık ve spor turizmi, fuarcılık, kültür endüstrileri, yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik, yeşil hizmetler sektörlerinde uluslararası pazarlarda tutundurma ve derinleşme, markalaşma, verimlilik ve rekabet gücü odaklı döviz kazandırıcı hi Ǥ
Turizm gelirinin artırılması, mevcut pazarların güçlendirilmesi, yeni pazarların oluşturulması ve harcama eğilimi yüksek ziyaretçilere ulaşılması amacıyla tanıtım faaliyetleri yürütülecektǤ
çeşitlendirilerek tüm yıla ve ülke yaygınlaştırılması amacıyla sürdürülebilir turizm anlayışı içerisinde farklı turizm ürünlerini aynı anda sunan, bütüncül olarak planlanmış turizm alanları oluşturulacak, ziyaretçi başına gelirin artırılmasınaodaklı tematik turizm tü Ǥ
Sağlık turizmi alanında hizmet kapasitesi geliştirilecek, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri artırılacaktır. turizminin geliştirilmesine yönelik spor diplomasisi araçları ile bölgesel ve çok taraflı artırılacaktır.
Türkiye önemli bir film çekim merkezi haline getirilerek ülkemizde çekilen yabancı f sayısı artırılacaktır.
34
firmanın dâhil olması sağlanacak şekilde y dışı ljistik dağıtım ağlarının umu güçlendirilecek, acatın etkin ve kapsamlı akışı tesis edilecek, uçtan uca teslimatların daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle önemli pazarlarda ihracatın sürdürülebilirliğini sağlayacak altyapı oluşturulacaktır.
Eğitim hizmetleri alanında uluslararası konumun güçlendirilmesi ve uluslararası öğrenci kaynaklı hizmet ihracatı gelirlerinin artırılması için çalışmalar yapılacaktır.
5. Finansal İstikrar
Finansal sistemde tasarrufların artırılması, finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sürdürülebilir finansın ve finansal teknolojilerin geliştirilmesi ve sermaye piyasalarının derinleştirilmesiyle finansmana erişimin kolaylaştırılması suretiyle finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, finansmana erişimin artırılmasına dönük politikalar uygulanırken sanayide teknolojik yenilenmenin ve sektörel dönüşümün sağlanmasını destekleyici araçların da devrede olmasına özen gösterilecek, yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik faaliyetlere devam edilecektir. Dezenflasyon programının finansal piyasa politikalarıyla desteklenmesi Dezenflasyon sürecinde Türk lirası cinsinden tasarruf ve yatırım araçları geliştirilecek ve kaynakların programa uygun alanlarda kullanımı teşvik edilecektir. Dezenflasyon programına destek olacak şekilde Türk lirası mevduatın payının artırılması ve vadesinin uzatılmasınayönelik politikaların uygulanmasına devam edilecektir.
İç talebi dengelemek, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve cariişlemleraçığını amacıyla bireysel krediler ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici politikalar uygulanacaktır.
Yatırım, istihdam, üretim ve ihracatı artırmaya yönelik kredilerin desteklenmesi sürdürüle Ǥ
Kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması
Finansal düzenlemelerin uluslararası standartlara uyumu gözetilerek kurumsal yapının geliştirilmesi sağlanacaktır. Düzenleme çerçevesi uluslararası standartlar dikkate alınarak belirlenecek, bu kapsamda III Final düzenlemeleri paketi ile getirilen değişikliklere uyum sağlanacaktır.
Finansal sektörün aracılık faaliyetlerini etkin bir şekilde yapabilmesi için düzenlemelerde sadeleştirme çalışmalarına devam edilecektir. Banka dışı finansal sektörün düzenleme ve denetim çerçevesi geliştirilecektir.
Ödeme hizmetleri ekosisteminin güçlendirilmesine ve bu çerçevede ödeme ve elektronik para kuruluşlarının siber güvenlik alanında dayanıklılık seviyelerinin artırılmasına yönelik düzenleme çalışmaları sürdürüleceǤ
Sermaye piyasalarının etkinliğinin artırılması
Reel sektör şirketlerinin sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan daha fazla yararlanabilmesi için fonlama alternatifleri çeşitlendirilecektir. Bu doğrultuda alternatif finansal araçların geliştirilmesiyle yatırımcı tabanının da genişletilmesi sağlanacaktır. Şirketlerin sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan daha fazla yararlanabilmesine yönelik düzenlemeler yapılacak ve nitelikli halka arzların artırılması desteklenecektir.
Sermaye piyasalarının derinleşmesi ve yatırımcı tabanının genişlemesi için yeni ürün, hizmet ve piyasalar geliştirilecektir.
35
Kurumsal yönetim düzenlemeleri, OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri dahil olmak üzere, uluslararası standartlarla uyumlu olarak güncellenecektir.
arında payların alım satım işlemlerinde uygulanmakta olan takas süresinin kısaltılmasına ilişkin gerekli çalışmalar yürütülecektir.
Yapay zekâ ve diğer teknolojiler sermaye piyasalarının denetiminde daha yaygın kullanılarak sermaye piyasalarının etkin işleyişi güçlendirilecektir. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Sermaye piyasalarında daha sağlıklı fiyat oluşumlarını teminen piyasa bozucu eylemlere yönelik adli ve idari cezalar daha caydırıcı hale Ǥ
Katılım finansın güçlendirilmesi
Katılım finans ekosisteminin güçlendirilmesi amacıyla düzenleyici çerçeve geliştirilecek, ürün ve hizmet çeşitliliği artırılacaktır. katılım esasına göre faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankalarına ilişkin düzenlemeler hayata geçirilecektir. Katılım esaslı faaliyet gösteren banka dışı finansal kuruluşlar için düzenleme altyapısı oluşturulacaktır.
Katılım sigortacılığı mevzuat alt yapısı geliştirilecek, katılım sigortacılığının ve katılım emeklilik planlarının kapsayıcılığı artırılacaktır. Katılım finans sisteminin yaygınlaştırılmasıiçin çeşitli ürün ve hizmetler geliştirilecekǤ
Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi
Sigortacılığın çeşitlendirilmesi ve özel emeklilik sistemine katılımların canlandırılması amacıyla güven ortamının devamlılığının sağlanmasına ve sigortacılık sektörünün dayanıklılığının artırılmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır. , dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıy sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışmayapılacaktır. Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktır.
Tarım sigortası bulunmayan üreticilerin sisteme dâhil edilmesi ve yeni ürünler geliştirilmesi suretiyle sigortalılık oranlarının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.
Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması
Finansal teknoloji faaliyetlerinin ölçek ve etkinliği artırılarak küresel finans piyasalarında ülkemizin konumu güçlendirilecektir. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının verimliliklerini ve rekabet güçlerini artırmak amacı ile bulut bilişim kullanım imkânları iyileştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır.
ler ile Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servislerinin yaygınlığının artmasını destekleyen çalışmalar yürütülecektir.
Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
36
atırımlar dijital yeterlilik, veri güvenliği ve teknoloji adaptasyonu kriterlerine uyg şekilde desteklenecek, bu çerçevede yeni finansal araçlar geliştirilecektir.
Sürdürülebilir finansın geliştirilmesi Sürdürülebilir finans kaynaklarından daha fazla yararlanılması için çalışmalar yürütülerek sürdürülebilir finans altyapısı geliştirilecek ve ürün çeşitliliği artırılacaktır. Yeşil dönüşüme katkı sağlayacak yeşil finans stratejisi ve eylem planı uygulamaya konulacaktır.
eşil bankacılık uygulamalarının geliştirilmesine yönelik faaliyetler yürütülecek ve yeşil dönüşüme yönelik yatırımların finansman ihtiyaçlarını karşılayacak mekanizmalar oluşturulacaktır. Bankaların yurt içinde sosyal temalı yatırımları finanse etmek için sağladıkları fonlama teşvik edil Ǥ Sürdürülebilir finans kapsamında yeni ürün ve hizmetler geliştirilecektir.
Yeşil ve sürdürülebilir borçlanma araçlarına ilişkin rehber sosyal sermaye piyasası araçlarını kapsayacak şekilde geliştirilecek ayrıca sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçlarına ilişkin rehber oluşturulacaktır.
Tasarrufların artırılması Yurt içi tasarrufların ve tasarruf bilincinin artırılması amacıyla finansal okuryazarlık yaygınlaştırılacak, uzun vadeli tasarruf araçları geliştirilecektir.
Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basam sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) kurulacaktır. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)’ndeki standart emeklilik yatırım fonları, katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacaktır.
OKS katılımcılarına BES’te yer alan emeklilik fonlarına erişim imkânı tanınacak, kesintilerin sadeleştirilmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacak ve bu kapsamda sistemin cazibesi artırılarak fon tutarı ve katılımcı sayısında artış sağlanacaktır.
BES’ten kısmen ödeme alınabilecek durumlar bǡ alanları içerecek şekildegenişletilecektir.
Yükseköğretim kurumlarına kayıtlı 25 yaş altı öğrencilerin BES’e katılımlarını ve sistemde kalmalarını teşvik edici uygulamalar hayata geçirilecektir. Yatırım fonlu birikimli hayat sigortaları yaygınlaştırılacaktır.
Finansal eğitim faaliyetleri yaygınlaştırılarak finansal okuryazarlık artırılacaktır.
6. Kamu Maliyesi
Program döneminde, bütçe disiplininin güçlendirilmesine yönelik adımlar kararlılıkla atılmaya devam edilecek, kamu maliyesinin makroekonomik istikrarı destekleyici rolü artırılacaktır. Maliye ve gelirler politikaları, para politikasıyla eşgüdüm içinde uygulanarak ekonomik dengelenme sürecine katkı sağlayacaktır. i, sürdürülebilir yüksek büyümenin sağlanmasında ve kalkınmada stratejik bir araç olarak kullanılacaktır. Vergilemede etkinliği ve adaleti artırmaya, kayıt dışılığı azaltmaya yönelik sürdürülen faaliyetlere devam edilecektir. Gelir ve harcama politikaları,yeşil ve dijital dönüşümü desteklemek amacıyla gerekli kaynakların dağıtımını sağlayacak şekilde uygulamaya konulacaktır. Borçlanma politikası, piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak stratejik ölçütlere yalı risk yönetimi çerçevesinde para ve maliye politikalarıyla uyumlu, sürdürülebilir borç yönetimi anlayışla yürütülecektir. Bu kapsamda, ihtiyaçların orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ve borç stoku yapısının güçlendirilmesi ilkeleri esas alınacaktır.
37
Ayrıca, finansman kaynakları ve enstrüman çeşitliliğinin artırılması ile yatırımcı tabanının şletilmesine devam edilecektir.
Kamu kesimi genel dengesinin 2026 yılında GSYH’nın yüzde 3,4’ü oranında açık vermesi ve söz konusu açığın Program dönemi sonu itibarıyla yüzde 2,6 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. 2026 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 0,5 olması öngörülen program tanımlı kamu kesimi açığının dönem sonunda yüzde 0,3 fazlaya dönmesi beklenmektedir.
2026 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 3,1 olması öngörülen genel devlet açığının Program dönemi sonunda yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. GSYH’ya oran olarak 2026 yılında yüzde 33,1 olması öngörülen genel devlet toplam gelirlerinin Program dönemi sonunda yüzde 33,2 olarak gerçekleşmesi, genel devlet toplam harcamalarının ise aynı dönemde yüzde 36,2 seviyesinden yüzde 35,7’ye gerilemesi beklenmektedir.
Merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oran olarak 2026 yılında yüzde ͵ǡͷ, Program dönemi yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceği, faiz dışı harcamalar ile toplam gelirlerin 2026 yılında eşit olacağı, Program dönemi sonunda ise yüzde Ͳǡͷfaiz dışı fazla verileceği öngörülmektedir.
2026 yılında, GSYH’ya oran olarak ͳǡʹ puan artışla yüzde 25’e yükselmesi beklenen sosyal güvenlik primleri dâhil toplam vergi yükünün Program dönemi sonunda ise yüzde ʹͷǡ͵olması öngörülmektedir.
GSYH’ya oranla 2026 yılında yüzde 24,7 olarak gerçekleşmesi beklenen AB tanımlı genel yönetim borç stokunun Program dönemi sonunda yüzde 24,2’ye düşürülme Ǥ Merkezi yönetim bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının 2026 yılında yüzde 24,5, merkezi yönetim bütçesi faiz hariç giderlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 21 olarak gerçekleşmesi Ǥ
Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise, makroekonomik tahminler, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri dikkate alınarak belirlenmiştir. Merkezi yönetim bütçe gelirlerinin GSYH’ya oranının 2026 yılında yüzde 21, genel bütçe vergi nin GSYH’ya oranının ise yüzde 17,8 olarak gerçekleşmesi beklenmektedirǤ Grafik 12: Merkezi Yönetim Bütçe Açığı/GSYH (Yüzde) 6 5
4,7
4
3,6
3,5
3
3,1
2,8
2 1
0
2024
ǣGerçekleşme
38
2025 GT
2026 OVP
2027 OVP
2028 OVP
Harcamalarda etkinliğin artırılması Program dönemi boyunca kamu harcamalarında etkinliğin ve verimliliğin artırılmasına yönelik tedbirler kararlılıkla uygulanmaya devam edilecek, kamu maliyesinin güçlü ve sürdürülebilir yapısı mali disiplinden ödün verilmeksizin korunacaktır. Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamalar sistematik olarak gözden geçirilmeye devam edilecek, verimsiz harcama alanları tasfiye edilecektir. Kamu harcamalarında etkinliği artıracak tasarruf tedbirlerine ilişkin denetim ve izleme faaliyetlerine devam edilecektir. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları sürdürülerek ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. Kamu alımlarının detaylı analiz ve yönetiminin yapılabilmesi amacıyla tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikalarına da imkân sağlayacak şekilde geliştirilen e-Tedarik Sisteminin kapsamı genişletilecektir. Kamu idarelerinin tahakkuk-tahsilat altyapısını güçlendirmek ve vatandaşa kolay, hızlı ve güvenli ödeme yöntemleri sunmak amacıyla e-Tahsilat uygulaması yaygınlaştırılacaktır. Tasarruf analizlerinin yapılabilmesi ve kontrol düzeyinin artırılarak işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi amacıyla kamuda kullanılan elektronik faturanın kapsamı genişletilecektir. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışı çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, ihtiyaç fazlası olan veya ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtlar tasfiye edilecek ve zorunlu hallerle sınırlı yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilmeye devam edilecektir. Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir. Kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrol alanındaki uygulamalarının etkinliği artırılacak, iç denetim birimlerinin idari kapasiteleri güçlendirilecek ve iç kontrol sistemlerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır. Yapay zekâ destekli muhasebe sistemleriyle kamu harcamalarında verimlilik ve tasarruf sağlanmasına, karar alma süreçlerinin desteklenmesine ve risk odaklı kamu mali denetim altyapısının güçlendirilmesine devam edilecektir. Kamu idarelerinin varlıklarının etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesini sağlamak amacıyla Varlık Yönetim Sistemi geliştirilecektir. Kamu kesimi genel dengesinde yer alan fon ve döner sermayelerin harcama ilkeleri belirlenecek, bütçenin birlik ilkesinin uygulamasının güçlendirilmesine yönelik özel gelir, fon ve benzeri uygulamalar gözden geçirilecektir. Aile odaklı, kapsayıcı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek ve işgücüne katılıma mâni olmayacak şekilde bütünleşik yapıda bir sosyal yardım programı pilot bir projeyle başlatılacaktır. Kamu alımları ile yap-işlet-devret projelerinde uluslararası sorumlu yatırımcıların ilgisini artıracak şekilde sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu altyapı projeleri yaygınlaştırılacaktır.
39
Kamu alım süreçleri dijitalleştirilerek denetim, hesap verilebilirlik veşeffaflık artırılacaktır. Tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikalarının kapsamı genişletilecek, merkezi kamu alımları yoluyla sürdürülebilir tedarik ve yerli ürünler ile teknoloji transferi desteklenecek, merkezi alıma konu ürünlerin üzerinden tedarik edilmesi önceliklendirilecektir.
Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve yeni alınacak âtıl kamu varlıklarıǡ kurumlarının ihtiyaçlarını da karşılayacak şekilde şeffaf, rekabetçi ve açık ihaleler yoluyla milli ekonomiye kazandırılacaktır. Mali saydamlık ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla kamuoyunun ve paydaşların kullanımına yönelik açık mali veri portalı geliştirilecektir.
Mali saydamlığı güçlendirmek ve mali istatistiklerin veri kalitesini artırmak amacıyla Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminin kullanımı mahal yaygınlaştırılacaktır.
Yerleşim yerlerinin ve toplumun afetlere karşı dirençliliğinin artırılması, afet risklerinin azaltılarak sosyal ve ekonomik etkilerinin en aza indirilmesi, afet yönetiminin tüm süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesinde gerekli finansmanın sağlanması temel amaçtır. Nüfusunun büyük çoğunluğu deprem kuşağında bulunan ülkemizde tüm afet türlerine karşı dayanıklılığın artırılması ve afetlere hazırlıklı olunması amacıyla afet riski altındaki alanlar risk ve tehlike durumlarına göre önceliklendirilecektir. 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen depremlerin neden olduğu tahribatın giderilmesine yönelik çalışmalar program döneminde tamamlanacaktır.
Başta İstanbul olmak üzere şehirlerin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması amacıyla gerekli kaynakların ayrılmasına devam edilecektir. Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortasına yönelik süreçler tamamlanacaktıǤ
Afetzedelerin barınma ihtiyacının karşılanmasında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı için hak sahipliği, geri ödeme ve finansman yöntemleri ile ilgili mevzuat değişikliği yapılacaktır. Eğitim ve sağlık başta olmak üzere kamu hizmeti sunan yapılar, afet ve acil durumlara karşı güçlendirilerek hazırlık düzeyi artırılacaktır. Bulaşıcı hastalıklara, sağlık şoklarına, afetmüdahale kapasitesi güçlendirileceǤ
Afet ve acil durumlara müdahaleye yönelik teknik ve beşeri kapasite geliştirilecek, kesintisiz güvenli haberleşme sistemi altyapısının kurulumu tamamlanacaktır.
Afetlerin etkilerini en aza indirmek amacıyla afet risklerinin boyutları çok disiplinli veri ǡ lojilerle izlenecek ve müdahale süreçleri etkinşekilde yönetilecektir. ın ve doğal afet risklerine dayanıklılığı artırılacak, ziyaretçi güvenliğini sağlamaya yönelik kurumsal ve teknik kapasite güçlendirilecektir.
Nüfus artışı, göç ı konut ihtiyacı Ǧtalep dengesi göze karşılanacaktır. eşil dönüşüme katkı sağlayacak enerji verimli, sıfır atık ile uǡ afetlere karşı dirençli yerleşim yerleri inşa edilecektir.
İstanbul başta olmak üzereülke genelindetlere dayanıksız yapı stokunun yeniden inşa hızlandırmak için lentileri ve dönüşüm alanları gözetilerekdüzenlemeler güçlendirilecek, kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılacaktır.
40
Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecek, kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak inşa edilecektir.
Meydana gelebilecek afetler nedeniyle ülke genelinde geçici barınma alanlarıyla ilgili yerel idareler ile koordinasyon içinde yeni alanların tespiti ve bu alanların ortak kullanımı temelli yapı çalışmaları yürütülecektir.
Vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması
Vergi politikaları, sürdürülebilir ve adil bir yapı temelinde öngörülebilirlik ve etkinlik ilkeleri doğrultusunda uygulanacaktır. Vergi sistemi, gelir dağılımını iyileştiren ve yatırım ortamını güçlendiren bir araç olarak kullanılacaktır. Vergi politikalarında büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırımı, istihdamı, üretimi, ihracatı ve rekabet ortamını ına öncelik veril Ǥ Dolaylı vergilerin bütçe içindeki ağırlığı gözden geçirilerek kayıt dışı ekonomiye yönelik tedbirlerle Program döneminde doğrudan vergi gelirlerinin bütçe içindeki ağırlığı artırılacaktır.
yönetiminde sürdürülebilir gelir kaynaklarının artırılması için vergi tabanının genişletilmesi ve vergilemede gönüllü uyumun artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
Vergi harcamaları analiz edilecek, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlere yönelik düzenlemeler yapılacaktır. Vergilerin tam ve zamanında ödenmesinde etkili olan mükellef davranışları ve vergiye uyum sorunları analiz edilerek uyum düzeyini artırmaya katkı sağlayacak stratejiler geliştirilecektir.
andaki raporların daha kapsamlı bir şekilde yayımlanması sağlanacaktır.
Kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması
Kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik mücadeleye kararlılıkla devam edilecek, denetim süreçlerinin etkinliği artırılarak kamu maliyesinin disiplinli ve şeffaf yönetimi desteklenecektir. Kayıt dışılıkla mücadeleyapay zekâ, büyük veri gibi teknolojik imkânlarla desteklenen risk analiz faaliyetleriyle ve tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir. Kayıt dışıekonomik faaliyetlerin önlenmesi, vergide adaletin sağlanması, vergiye gönüllü uyumun desteklenmesi amacıyla yapay zekâ ve ileri analiz teknikleri kullanılarak ilgili sektör ve alanlara ilişkin riskler tespit edilecek, denetimde etkinlik artırılacaktır. Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacaktır.
Makro düzeyde kayıt dışı ekonomi boyutunun ölçülmesine ve vergi türleri bazında vergi açığı hesaplanmasına, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye ilişkin politika destekleyici analizlerin yapılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. Dijital faaliyetlerdeki kayıt dışılığı kavrayacak uygulamalar geliştirilecektir.
Vergi kayıp ve kaçağı ile kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin önlenmesi için oluşturulan Risk Analizi Değerlendirme ve Araştırma (RADAR) Sistemi, entegrasyonu ve bu verilerin sektörel ve mükellef bazlı risk senaryolarını beslemesi suretiyle geliştirilecektir.
41
Vergi kaçakçılığı fiillerinin tespitine yönelik yapay zekâ imkânlarından yararlanmak suretiyle vergi kaçakçılığını besleyen sahte belge kullanımı önlenecektir.
Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari yararlanılacaktır. Vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, belge düzeninin yerleşmesi ve sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla yaygın yoğun vergi denetimleri artırılarak vergi denetimi algısının mükelleflerde yerleşmesi sağlanacak ve vergiye gönüllü uyum teşvik edilecektir.
Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılacaktır.
Kira sözleşmelerinin eǦDevlet kapısı üzerinden güvenilir şekilde hazırlanmasına imkân ǦKira Sözleşmesi uygulaması yaygınlaştırılacaktır.
KİT yönetişim reformu
Kamu işletmeciliğinde hesap verebilirliğinin güçlendirilmesi, şeffaflığının artırılması, ticari hayatın gerektirdiği şekilde faaliyetlerinin sürdürülmesi ile kârlılık, etkinlik ve verimliliğinin daha yüksek düzeylere çıkarılması sağlanacaktır. Kamu mali disiplinini güçlendirmek amacıyla farklı statülerde yer alan kamu işletmelerinin izlenmesi, KİT’lerin muhasebe sistemlerinin etkinliğinin artırılması ve mali yapılarının güçlendirilmesi sağlanacaktır.
KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak mekanizmalar kurulacak ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği
Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliği güçlendirilecek, prim tabanı ve tahsilatı artırılacak, yeni çalışma biçimlerine uyum artırılacaktır. Nüfus artış hızının düşmesinin sosyal güvenlik dengesi üzerindeki etkileri analiz edilerek bakım ekonomisini güçlendirmeye yönelik uzun dönemli bakım sigortasının altyapısı oluşturulacaktır.
Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemi içerisindeki etkinliği artırılacak ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilecektir.
Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır. Sosyal güvenli kişilerinuzun süredeistihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir.
42
Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi ve kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek, sosyal güvenlik mevzuatı değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekilleri Ǥ Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektirǤ
Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir.
Sağlık Market Uygulaması daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi içerecek şekilde genişletilerek tedarik zinciri güçlendirilecektir.
Sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlamadan finansal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, analizi yoluyla geri ödeme ncelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak ve yurtdışından temin edilen ilaçlar gibi hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektir.
Sosyal Güvenlik Kurumunun bilişim sistemleri güçlendirilecek, kurumlar arası veri paylaşımı artırılacak, uzun dönemli mali sürdürülebilirliğe ilişkin göstergelerin düzenli olarak izlenmesi sağlanacaktır.
İstihdam teşviklerinden etolmayanlar sonlandırılacak, teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktırǤ
7. İş ve Yatırım Ortamı
Kamu politika ve düzenlemeleri öngörülebilir, kurala dayalı, şeffaf ve kolaylaştırıcı şekilde yürütülerek ekonomik aktörlerin güveninin artırılması, iş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi ve nitelikli doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi yoluyla büyüme ve istihdam desteklenecektir. Düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi İş ve yatırım ortamında düzenleyici çerçeve iyileştirilerek şeffaflık ve öngörülebilirlik artırılacaktır. Yatırımların devamlılığının sağlanması, yatırımcılara öngörülebilirlik oluşturulması ve yatırımların güvence altına alınması amacıyla ı içeren düzenleme yapılacaktır. Nitelikli yatırımlar için yatırım süreçlerini kolaylaştıracak tek durak mekanizması oluşturulacaktır. Yatırım uyuşmazlıklarınındaha hızlı çözülmesini sağlayacak yöntemler geliştirilecektirǤ
Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yönteml da güçlendirilmesi sağlanacaktır.
dalete erişimin akul sürede yargılanma hakkının geliştirilmesiamacıyla dijital çözü platformları, çevrimiçi uyuşmazlıkve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecektir. İhtisas mahkemelerinin etki analizi yapılarak yeni ihtiyaç alanları belirlenecek ve yeni ihtisas mahkemeleri oluşturulacaktır. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemelerinin iş yükü ve ortalama görülme süreleri dikkate alınarak yeni ihtiyaç durumu belirlenecektir.
Fikri mülkiyet sisteminde toplumsal bilinci artırmak üzere hukuki altyapı güçlendirilecek, fikri mülkiyet haklarının oluşmasını destekleyen ekosistem geliştirilerek bu hakların ticarileştirilmesi hızlandırılacaktır.
43
Ǧebligat uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışması yapılacaktır.
İcra ve iflas mevzuatı günümüz şartları göz önüne alınmak suretiyle güncellenecektir.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır.
klı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması, uygulama yeknesaklığının sağlanması ve mükerrerliklerin engellenmesi amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacaktır.
n sanayi ürünlerinin izlenebilirliğini sağlamak ve piyasa gözetim ve denetimini daha etkili sürdürmek üzere yapay zekâtabanlı yazılım ile yeni bir oluşturulacaktır.
Enerji ve madencilik faaliyetlerinde yatırım güvencesinin sağlanmasına yön mevzuat hazırlanacaktır. Dijital ekonominin gelişimine destek olmak amacıyla içerik öne çıkarma, algoritmalarının şeffaflığı, adil sıralama, içerik kaldırma kriterleri ve telif paylaşım esaslarını kapsayan bir ırlanacaktır.
İş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi
Şirket kurma ve tasfiye süreçlerinin iyileştirilmesi, bürokratik işlemlerin azaltılması, kolaylaştırılması, hızlandırılması ve maliyetlerin düşürülmesi yoluyla iş ve yatırım ortamı iyileştirilecektir.
Dış ticarette iş süreçlerinin ve ihracat işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen gümrük idareleri ile gümrük kapılarının işlem kapasiteleri artırılacak, fiziki ve teknolojik altyapıları yerli kullanım imkânları gözetilerek ihtiyaçlar doğ Ǥ
Sınai mülkiyet tescil süreçleri, yapay zekâ teknolojileri kullanılarak hızlandırılacak ve kalitesi artırılacaktır. Yenilikçi girişimlerin kurulmasını teşvik etmek üzere, şirket kuruluş kolaylığı ve başlangıç aşaması muafiyetleri sağlayan, yenilikçi, dijital hayata geçirilecektir.
Yabancı girişimci ve yatırımcılar ile nitelikli işgücünün çekilebilmesi için uygul geliştirilecektir.
Türkiye’nin küresel yatırım ortamı sıralamasına yönelik belirlenen alanlarda iyileştiric düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemlerin çevrimiçi platformlara taşınması sağlanacaktır.
Rekabetçi yeni yatırımların tesisi
Öncelikli sektörler ve bölgesel koşullar dikkate alınarak özel kesim yatırımlarının artırılması amacıyla başta yeni girişimciler olmak üzere yatırımların finansman imkânları geliştirilecek, yatırım yeri arzı artırılacak ve yatırım yeri tahsis sistemi güçlendirilecektir. Yurt içine gelen ve yurt dışına giden uluslararası doğrudan yatırımların birbirini tamamlayıcılığı ve ekonomiye katkısının artırılması için çalışmalar gerçekleştirilecektirǤ Başta yatırım teşvik sistemi olmak üzere devlet yardımları etki değerlendirmelere dayalı bir yapıda yürütülecektir.
Yatırım olanaklarının etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla uygun alanları kapsayan bir yatırım envanteri hazırlanacaktır.
44
İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla yeni tahsis modelleri geliştirilecektir.
Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı yatırımların artırılması Yeşil ve dijital dönüşümü destekleyecek nitelikte yatırımlar ile küresel tedarik zincirlerindeki konumun güçlendirilmesine yönelik yatırımların artırılması sağlanacaktır. Yeşil dönüşüme yönelik yatırımlarda yerli tedarik ekosistemi geliştirilerek yerelden ikin artırılması sağlanacaktır.
Yeşil ve dijital dönüşüm ile tedarik zincirlerinin geliştirilmesi konularında Avrupa Birliği ile ı hayata geçirilecektir. KOBİ'lerin kurumsal kapasitesini güçlendirmek ve uluslararası doğrudan yatırımların tedarik zincirine dâhil olma imkânlarını artırmak amacıyla tedarikçi geliştirme programları oluşturulacaktır.
8. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar
5018 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, söz konusu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin 2026, 2027 ve 2028 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları Ek 2’de yer almaktadır.
2026, 2027 ve 2028 yılları bütçe teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından 5018 sayılı Kanunun 15, 16, 17 ve 18 inci maddelerine uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır. Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Ayrıca, idarelerin bütçe tekliflerini hazırlarken2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde yer alan düzenlemelere uymaları Ǥ Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller çerçevesinde 2026Ǧ2028 yıllarını kapsayan bütçe tekliflerini hazırlayarak 30 Eylül 2025 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına teslim edeceklerdir.
45
EK 1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler
Tablo 1.1: Temel Ekonomik Büyüklükler BÜYÜME ȋǡ Ȍ ȋǡ Ȍ Kişi Başına Gelir (GSYH, Dolar) GSYH Büyümesi ȋͳȌ Toplam Tüketim ȋͳȌ ȋʹȌ ÖzelȋʹȌ ermaye Yatırımı ȋͳȌ ȋʹȌ ÖzelȋʹȌ Toplam Yurt İçi Tasarruf/GSYH Özel ǦYatırım Farkı/ ȋ͵Ȍ Özel Toplam Nihai Yurt İçi Talep ȋͳȌ Net İhracatın Büyümeye Katkısı İSTİHDAM
Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi)ȋͶȌ İşgücüne Katılma Oranı (%) İstihdam Düzeyi (Bin Kişi) İstihdam Oranı (%) İşsizlik Oranı (%) DIŞ TİCARET (GTS) İhracat (GTS tanımlı, fob) (Milyar Dolar)ȋͷȌ İthalat (GTS tanımlı, cif) (Milyar Dolar) ȋͷȌ Ham Petrol Fiyatı ǦȋȀȌ Enerji İthalatı (Milyar Dolar) Dış Ticaret Dengesi (GTS tanımlı, Milyar Dolar)ȋͷȌ Dış Ticaret Hacmi / GSYH (%)ȋͷȌ CARİ İŞLEMLER DENGESİ ȋȌ ȋȌ Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) tın Hariç Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) ENFLASYON GSYH Deflatör Artışı, % Değişme TÜFE Yıl Sonu, % Değişme
Not: GT: Gerçekleşme Tahmini ǣ (1) Zincirlenmiş hacim endeksi yüzde değişim (2) Kamu ve özel ayrımında tüketim ve yatırım verileri Strateji ve Bütçe Başkanlığı hesaplamalarıdır. ȋ͵ȌǦyatırım farkı ile cari işlemler açığı arasındaki fark, milli gelir hesaplamalarında ihracat ve ithalat ağırlıklı dövlanılmasından kaynaklanmaktadır. (4) SBB hesaplamalarıdır. (5) TÜİK tarafından yayımlanan Genel Ticaret Sistemi (GTS) ile uyumlu dış ticaret istatistiklerini göstermektedir.
49
Tablo 1.2: Kamu Kesimi Genel Dengesi (1)
2024
2025 (GT)
2026 (P)
2027 (P)
2028 (P)
Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD)
-2.578,8
-2.183,8
-2.594,0
-2.586,4
-2.587,4
Genel Devlet
-2.066,4
-1.939,3
-2.412,5
-2.379,7
-2.603,5
Merkezi Yönetim Bütçesi
ǦʹǤͳͲǡͺ
ǦʹǤʹͲͺǡ͵
ǦʹǤͳʹǡ
ǦʹǤ͵ͺǡͷ
ǦʹǤͺͲͷǡͳ
ͶǡͲ
ͷǡͷ
ͶǡͲ
Ͷǡ
ͷǡ
(Milyar TL)
Mahalli İdarel
Ǧͳͺǡͷ
Bütçe Dışı Fonlar
İşsizlik Sigortası Fonu
ͳʹǡͲ
Ǧͻǡͺ
ʹͲ͵ǡͻ
Ǧǡ
ʹ͵ǡͺ
Ǧ͵Ͷǡʹ
͵Ͳʹǡ
Ǧ͵͵ǡͲ ͵Ͷʹǡʹ
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
Ǧʹ͵ͷǡʹ
Ǧ͵ͷǡͲ
ǦͷͶǡʹ
Ǧͷͷͻǡͺ
ǦͷͳͺǡͶ
Döner Sermayeli Kuruluşlar
ǦͷǡͶ
-512,5
ǦͲǡ
-244,5
ǡͲ
-181,5
ͻǡ͵
-206,7
ͺǡͳ
16,2
Faiz Giderleri Hariç KKGD
-1.201,5
29,4
305,7
616,0
916,7
Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD
-1.219,6
8,4
120,7
546,0
886,7
Genel Sağlık Sigortası
ʹͲǡͷ
KİT'ler
͵ͷǡͲ
ͷͶǡʹ
͵ǡʹ
ʹǡͲ
(GSYH’ya Oran, Yüzde) Kamu Kesimi Genel Dengesi
-5,8
-3,5
-3,4
-2,9
-2,6
Genel Devlet
-4,6
-3,1
-3,1
-2,7
-2,6
Merkezi Yönetim Bütçesi
ǦͶǡ
Ǧ͵ǡ
Ǧ͵ǡͷ
Ǧ͵ǡͳ
Ǧʹǡͺ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
ͲǡͲ
ͲǡͲ
Mahalli İdareler
ǦͲǡͶ
Bütçe Dışı Fonlar
İşsizlik Sigortası Fonu
ͲǡͶ
ͲǡͲ Ͳǡ͵
ͲǡͲ Ͳǡ͵
ͲǡͲ Ͳǡ͵
ǦͲǡͶ Ͳǡ͵
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
ǦͲǡͷ
ǦͲǡ
ǦͲǡ
ǦͲǡ
ǦͲǡͷ
Döner Sermayeli Kuruluşlar KİT'ler
ͲǡͲ
-1,1
ͲǡͲ
-0,4
ͲǡͲ
-0,2
ͲǡͲ
-0,2
ͲǡͲ
0,0
Faiz Giderleri Hariç KKGD
-2,7
0,0
0,4
0,7
0,9
Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD
-2,7
0,0
0,2
0,6
0,9
Genel Sağlık Sigortası
Ͳǡ
Ͳǡ
Ͳǡ
Ͳǡ
Ͳǡ
(1) Kamu kesimi; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları ile GSS, fonlar, döner sermayeler, İşsizlik Sigortası Fonu ve KİT’lerden oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini ǣ
50
Tablo 1.3: Program Tanımlı Kamu Kesimi Genel Dengesi (1)
2024
Kamu Kesimi
-1.732,4
-462,4
-347,9
8,9
347,0
Genel Devlet
-1.234,8
-240,6
-175,8
211,1
329,5
önetim Bütçesi
ǦͳǤͳͺ͵ǡͲ
Ǧ͵ͻǡͻ
Ǧ͵ʹǡ
Ǧʹͻǡ
ͶǡͶ
ǡͳ
Ͷǡ
ͷǡͷ
Mahalli İdareler
Bütçe Dışı Fonlar
İşsizlik Sigortası Fonu
2025 (GT)
2026 (P)
2027 (P)
2028 (P)
(Milyar TL)
Ǧͳͷǡͷ ǡ
͵ǡ Ͷǡ
ͷǡͳ ͺͻǡͺ
ʹͶǡʹ
ͶͲǡͶ
Ǧʹͺʹǡ͵
ͳ͵ͳǡ
ͳǡͲ
ǡ
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
Ǧʹ͵ͷǡʹ
Ǧ͵ͷǡͲ
ǦͷͶǡʹ
Ǧͷͷͻǡͺ
ǦͷͳͺǡͶ
Döner Sermayeli Kuruluşlar
ǦʹͶǡ
Ǧʹͳǡ͵
-221,8
ǦͳͶǡͺ
-172,1
Ǧͳ͵ǡʹ
-202,2
Ǧͳͷǡ
Kamu Kesimi
-3,9
-0,7
-0,5
0,0
0,3
Genel Devlet
-2,8
-0,4
-0,2
0,2
0,3
ezi Yönetim Bütçesi
Ǧʹǡ
ǦͲǡ
ǦͲǡͷ
ͲǡͲ
Ͳǡʹ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
ͲǡͲ
Genel Sağlık Sigortası KİT'ler
Mahalli İdareler
Bütçe Dışı Fonlar
İşsizlik Sigortası Fonu
ʹͲǡͷ
-497,6
͵ͷǡͲ
ͷͶǡʹ
͵ǡʹ
(GSYH’ya Oran, Yüzde)
ǦͲǡͶ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
ͲǡͲ
Ͳǡͳ
Ͳǡͳ
ʹǡͲ 17,5
ǦͲǡ͵ ͲǡͲ Ͳǡʹ
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
ǦͲǡͷ
ǦͲǡ
ǦͲǡ
ǦͲǡ
ǦͲǡͷ
Döner Sermayeli Kuruluşlar
ǦͲǡͳ
ͲǡͲ
ͲǡͲ
ͲǡͲ
ͲǡͲ
Genel Sağlık Sigortası KİT'ler
Ͳǡ
Ͳǡ
-1,1
-0,4
Ͳǡ
Ͳǡ
-0,2
-0,2
Ͳǡ
0,0
(1) Faiz gelirleri ve giderleri, özelleştirme gelirleri, kamu bankaları kâr payları ve bazı özellikli gelirler ile giderler hariç tutularak hesaplanmaktadır. ǣ rçekleşme tahmini ǣ
Tablo 1.4: Kamu Kesimine İlişkin Diğer Göstergeler
2024
2025 (GT)
2026 (P)
2027 (P)
2028 (P)
(GSYH’ya Oran, Yüzde) ͳͲǡͷ
ͳͲǡ
ͳͳǡ͵
ͳͳǡ
ͳʹǡʹ
Kamu Tüketimi
ǦͳͲǡͶ
ǦͳͲǡͶ
Ǧͳͳǡͳ
Ǧͳͳǡʹ
Ǧͳͳǡ͵
Kamu Yatırımı
Ǧ͵ǡͷ
Ǧ͵ǡͶ
Ǧ͵ǡͶ
Ǧ͵ǡͷ
Ǧ͵ǡͷ
ͲǡͲ
ͲǡͲ
Ͳǡʹ
Ͳǡͳ
ͲǡͲ
Kamu Tasarruf Yatırım Farkı
Toplam Kamu Kesimi Özelleştirme Geliri
Ͳǡͳ
Ǧ͵ǡͶ
Ͳǡʹ
Ǧ͵ǡʹ
Ͳǡ͵
Ǧ͵ǡͳ
Ͳǡͷ
Ǧ͵ǡͲ
Ͳǡͻ
Ǧʹǡ
Vergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Dâhil) (1)
ʹ͵ǡͲ
ʹ͵ǡͺ
ʹͷǡͲ
ʹͷǡʹ
ʹͷǡ͵
AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku
ʹͶǡͲ
ʹͶǡ
ʹͶǡ
ʹͶǡ
ʹͶǡʹ
gi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Hariç) (1) (1) Red ve iadeler hariçtir. GT: Gerçekleşme tahmini ǣ
ͳǡ
ͳǡͷ
ͳͺǡʹ
ͳͺǡ͵
ͳͺǡͶ
51
Tablo 1.5: Genel Devlet Dengesi (1)
2024
2025 (GT)
2026 (P)
2027 (P)
2028 (P)
(Milyar TL)
Gelirler
13.863,9
19.565,8
25.575,1
29.673,5
33.632,4
Ǥ͵ͳǡ͵
ͳͲǤͺʹͶǡʹ
ͳ͵ǤͻͻͶǡͻ
ͳǤʹͳǡ
ͳͺǤͷͷʹǡͷ
Faktör Gelirleri
ͳǤͻͷʹǡ
ʹǤͶͶǡͲ
͵Ǥͳͷǡʹ
͵ǤͷͶʹǡʹ
͵Ǥͺͺǡͻ
Vergi Dışı Normal Gelirler
ͺͶͶǡͺ
͵Ǥͺǡͳ
ͳǤͳͻǡͻ ͷǤͲͷͻǡ
ͳǤͶͺͳǡͳ
ͳǤͻǡ
ǤͷͺǡͲ
ͺǤͲʹͲǡͲ
ʹǤͲͳ͵ǡͷ ͻǤͳͷǡͷ
Özelleştirme Gelirleri Harcamalar
ͳͺǡͳ
15.930,3
ʹͳǡͲ
21.505,2
ͳͺͷǡͲ
27.987,7
ͲǡͲ
32.053,2
36.235,9
Faiz Dışı Harcamalar
14.602,1
19.352,4
25.131,8
28.891,8
32.764,4
Ǥͻǡͳ
ͻǤ͵ͳͲǡͻ
ͳʹǤͲʹͷǡʹ
ͳͶǤͲʹͷǡʹ
ͳͷǤͻͺ͵ǡͻ
Transfer Harcamaları
ǤʹͲǡͻ ͲǡͲ
ͺǤ͵ʹǡʹ
ͳͳǤʹͶʹǡͷ
ͳʹǤͷͺʹǡ͵
ͳͶǤͲ͵Ͳǡʹ
1.328,1
2.152,7
2.855,9
3.161,4
3.471,5
-2.066,4
-1.939,3
-2.412,5
-2.379,7
-2.603,5
-738,2
213,4
443,3
781,7
868,0
-2.084,5
-1.960,3
-2.597,5
-2.449,7
-2.633,5
-756,3
192,4
258,3
711,7
838,0
Yatırım Harcamaları
ͳǤʹͺͷǡͳ
Stok Değişim Fonu Faiz Harcamaları
Genel Devlet Dengesi Faiz Giderleri Hariç Denge Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge
ͳǤͻǡͶ ͲǡͲ
ͳǤͺͶǡʹ
ʹǤʹͺͶǡ͵
ͲǡͲ
ͲǡͲ
͵ͲǡͲ
ʹǤͷͲǡ͵ ͲǡͲ
(GSYH’ya Oran, Yüzde)
Gelirler
31,1
31,5
33,1
33,2
33,2
ͳǡͷ
ͳǡͶ
ͳͺǡͳ
ͳͺǡʹ
ͳͺǡ͵
ͶǡͶ
ͶǡͲ
Ͷǡͳ
ͶǡͲ
͵ǡͺ
Vergi Dışı Normal Gelirler
ͳǡͻ
Faktör Gelirleri
ͺǡ͵
ͳǡͻ ͺǡͳ
ͳǡͻ ͺǡ
ʹǡͲ ͻǡͲ
ʹǡͲ ͻǡͲ
Özelleştirme Gelirleri Harcamalar
ͲǡͲ
35,7
ͲǡͲ
34,6
Ͳǡʹ
36,2
Ͳǡͳ
35,9
35,7
Faiz Dışı Harcamalar
32,7
31,1
32,5
32,3
32,3
ͳͷǡͲ
ͳͷǡͲ
ͳͷǡ
ͳͷǡ
ͳͷǡͺ
Transfer Harcamaları
ͳͶǡͺ
ͳ͵ǡͶ
ͳͶǡ
ͳͶǡͳ
ͳ͵ǡͺ
3,0
3,5
3,7
3,5
3,4
Genel Devlet Dengesi
-4,6
-3,1
-3,1
-2,7
-2,6
Faiz Giderleri Hariç Denge
-1,7
0,3
0,6
0,9
0,9
Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge
-4,7
-3,2
-3,4
-2,7
-2,6
Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge
-1,7
0,3
0,3
0,8
0,8
Yatırım Harcamaları
ʹǡͻ
Stok Değişim Fonu
ͲǡͲ
Faiz Harcamaları
ʹǡ ͲǡͲ
ʹǡͶ ͲǡͲ
ʹǡ ͲǡͲ
ͲǡͲ
ʹǡ ͲǡͲ
(1) Genel devlet; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, genel sağlık sigortası, fonlar, döner sermayeler ve İşsizlik Sigortası Fonundan oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini ǣ
52
Tablo 1.6: Merkezi Yönetim Bütçesi
Harcamalar
2024
2025 (GT)
2026 (P)
2027 (P)
2028 (P)
(Milyar TL) 10.780,6
14.674,1
18.928,8
21.478,5
24.082,0
Faiz Hariç Harcamalar
9.510,2
12.621,4
16.187,2
18.438,7
20.735,9
ʹǤǡͲ
͵Ǥʹǡ͵
ͶǤͻͲǡ͵
ͷǤͷʹǡͺ
ǤʹͺͲǡ
ͶǡͲ
ͳǤͲͲͷǡͲ
ͳǤʹͶͻǡ
ͳǤͷʹͺǡͶ
ͳǤͺͶͳǡ
ͻͶͶǡͳ
ͳǤ͵ͳǡͺ
ͳǤ͵ͳͲǡͶ
ͳǤͲͻǡ͵
ͳǤͺʹͷǡʹ
Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. Mal ve Hizmet Alımları
Borç Verme
͵͵ʹǡʹ
͵Ǥͺ͵ǡͻ ͶͲǡͶ ͵ͳǡͷ
ͷǤͷʹͷǡʹ ͵͵ͶǡͶ ͵ͳͺǡͺ
ͻͳǡʹ
ǤͺʹͲǡͺ
ǤͻͲ͵ǡͳ
ͷʹ͵ǡʹ
ͳͻͲǡ
͵ͻͶǡ͵
ʹͲͷǡͻ ͶͶͻǡͶ
2.741,7
3.039,8
3.346,1
Gelirler
8.672,8
12.465,9
16.216,1
18.740,0
21.276,9
Genel Bütçe Vergi Gelirleri
Ǥ͵Ͳͷǡ͵
ͳͲǤ͵͵ǡ
ͳ͵Ǥͺ͵ǡͳ
ͳǤͲ͵͵ǡ
ͳͺǤʹͻͶǡ
Program Tanımlı Harcamalar Program Tanımlı Gelirler Program Tanımlı Denge
Harcamalar
Ͷʹͺǡ
ͺǤͺͺͷǡͺ
2.052,7
Faiz Dışı Denge
͵ͺʹǡͲ
Ͷ͵Ͷǡ
ǡͻ
1.270,5
Bütçe Dengesi
ͲǡͲ
ͷͻͻǡ
Yedek Ödenekler Faiz Giderleri
Diğer Gelirler
ͲǡͲ
ͶͶͻǡͲ
ͶͺͲǡͶ
ͳǤ͵ǡ
-2.208,3
ͳǤ͵ʹǡ͵
-2.712,7
ʹǤͶ͵͵ǡͲ
-2.738,5
ʹǤͲǡ͵
-2.805,1
9.510,2
12.621,4
16.187,1
18.438,6
20.735,9
8.327,1
12.223,5
15.814,5
18.408,9
20.982,1
-1.183,0
-397,9
-372,7
-29,7
246,2
-2.107,8
-837,3
-155,6
29,0
301,3
ʹǤͻͺʹǡͳ 541,0
(GSYH’ya Oran, Yüzde) 24,2
23,6
24,5
24,0
23,8
21,3
20,3
21,0
20,6
20,5
ǡͲ
ͷǡͻ
ǡͶ
ǡ͵
ǡʹ
Mal ve Hizmet Alımları
ͳǡ
ͳǡ
ͳǡ
ͳǡ
ͳǡͺ
Faiz Hariç Harcamalar
Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid.
Borç Verme
Yedek Ödenekler Faiz Giderleri
Ͳǡ ͺǡ ʹǡͳ ͳǡͶ Ͳǡ ͲǡͲ
Ͳǡ ͺǡͻ ʹǡͳ Ͳǡͷ Ͳǡͷ ͲǡͲ
Ͳǡͺ ͺǡͺ ͳǡ Ͳǡ Ͳǡͷ Ͳǡͷ
Ͳǡͺ ͺǡͺ ͳǡͺ Ͳǡʹ Ͳǡͷ Ͳǡͷ
Ͳǡͺ ͺǡͺ ͳǡͺ Ͳǡʹ ͲǡͶ Ͳǡͷ
2,8
3,3
3,5
3,4
3,3
Gelirler
19,5
20,0
21,0
21,0
21,0
Genel Bütçe Vergi G
ͳǡͶ
ͳǡ͵
ͳǡͺ
ͳǡͻ
ͳͺǡͲ
Faiz Dışı Denge
-1,9
-0,3
0,0
0,3
0,5
Program Tanımlı Harcamalar
21,3
20,3
21,0
20,6
20,5
Program Tanımlı Gelirler
18,7
19,7
20,5
20,6
20,7
Program Tanımlı Denge
-2,7
-0,6
-0,5
0,0
0,2
Diğer Gelirler
Bütçe Dengesi
͵ǡͳ
-4,7
ʹǡͺ
-3,6
͵ǡͳ
-3,5
͵ǡͲ
-3,1
ʹǡͻ
-2,8
GT: Gerçekleşme tahmini ǣ
53
EK 2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2026-2028) Ödenek Teklif Tavanları
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ CUMHURBAŞKANLIĞI
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
FAİZ GİDERLERİ
TOPLAM ÖDENEK
(TL)
SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
13.005.047.000
1.406.400.000
2.601.928.000
0
0
3.373.642.000
0
4.794.534.000
0
0
0
0
0
0
25.181.551.000
4.502.933.000
259.790.000
11.732.811.000
0
0
1.885.000.000
0
2.906.000.000
0
0
0
0
0
0
21.286.534.000
577.869.000
59.892.000
300.626.000
0
0
31.106.000
0
27.200.000
0
0
0
0
0
0
996.693.000
YARGITAY
3.452.101.000
397.878.000
1.062.127.000
0
0
189.627.000
0
137.000.000
0
0
0
0
0
0
5.238.733.000
DANIŞTAY
2.449.600.000
261.030.000
265.243.000
0
0
68.833.000
0
92.000.000
0
0
0
0
0
0
3.136.706.000
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
1.187.704.000
115.729.000
190.384.000
0
0
3.878.000
0
50.000.000
0
0
0
0
0
0
1.547.695.000
ANAYASA MAHKEMESİ
3.411.592.000
386.795.000
385.788.000
0
0
61.453.000
0
484.240.000
0
0
0
0
0
0
4.729.868.000
ADALET BAKANLIĞI
245.799.117.000
27.047.344.000
72.940.860.000
0
0
805.436.000
0
31.625.000.000
6.458.000.000
0
0
0
0
0
378.217.757.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
SAYIŞTAY
395.725.189.000
47.607.059.000
362.698.998.000
0
0
14.291.854.000
0
2.607.077.000
563.300.000
0
0
0
0
0
822.930.177.000
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
70.141.533.000
13.473.477.000
13.441.122.000
0
0
5.150.726.000
0
15.300.000.000
5.024.809.000
2.000.000.000
0
0
0
0
119.506.858.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
19.121.858.000
1.538.645.000
10.124.946.000
0
0
13.542.207.000
0
2.471.500.000
0
0
0
6.358.000
0
0
46.805.514.000
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
30.036.223.000
3.279.766.000
41.393.441.000
0
2.741.656.000.000
5.033.115.244.000
5.392.932.000
2.917.000.000
92.001.000
24.543.416.000
0
319.758.507.000
0
0
8.196.699.597.000
1.435.647.556.000
174.205.174.000
134.194.275.000
0
0
38.454.419.000
0
160.495.553.000
51.247.000.000
518.769.000
0
0
0
0
1.943.515.746.000
863.556.770.000
102.510.160.000
273.138.229.000
0
0
3.733.238.000
0
228.038.000.000
64.706.597.000
30.000.000
0
0
0
0
1.471.006.397.000
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK BAKANLIĞI ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
4.545.463.000
728.503.000
244.202.000
0
0
11.790.975.000
0
149.962.600.000
352.000.000
0
0
0
0
0
167.271.743.000
73.472.895.000
11.622.538.000
26.632.597.000
0
0
413.858.606.000
0
6.311.760.000
2.362.800.000
7.000.000
0
0
0
0
531.905.396.000
1.484.555.000
190.308.000
20.931.494.000
0
0
202.834.000
0
347.100.000
0
0
0
284.383.000
0
0
23.440.674.000
20.108.666.000
2.668.497.000
2.880.233.000
0
0
6.746.658.000
0
17.097.500.000
3.930.000.000
1.343.412.000
0
0
0
0
50.844.966.000
4.802.717.000
586.680.000
723.634.000
0
0
55.951.262.000
0
7.037.200.000
6.595.900.000
2.051.654.000
0
27.894.038.000
2.400.000.000
0
99.047.185.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
20.996.658.000
2.715.924.000
1.157.166.000
0
0
3.537.004.000
0
31.149.626.000
19.929.000.000
104.185.563.000
350.000.000
150.000.000
0
0
163.891.941.000
TİCARET BAKANLIĞI
SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
23.770.360.000
2.549.577.000
2.269.229.000
0
0
45.402.460.000
0
2.138.300.000
651.241.000
30.000.000
0
0
0
0
76.159.926.000
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
3.750.105.000
551.231.000
2.587.843.000
0
0
232.877.013.000
0
19.340.000.000
0
4.950.000.000
0
36.246.000.000
0
0
300.302.192.000
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
72.881.121.000
9.420.337.000
4.003.810.000
0
0
173.463.812.000
0
11.150.500.000
2.028.720.000
1.739.002.000
312.000.000
2.500.000.000
492.000.000
0
275.158.582.000
308.869.000
36.806.000
39.639.000
0
0
4.738.000
0
200.000.000
0
0
0
0
0
0
590.052.000
22.395.481.000
1.709.437.000
6.990.984.000
0
0
0
0
8.400.000.000
0
0
0
0
0
0
39.495.902.000
287.089.793.000
27.701.328.000
11.720.002.000
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI
47.964.126.000
0
0
80.908.000
0
5.578.095.000
0
0
0
0
0
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
13.057.141.000
1.347.234.000
6.384.274.000
0
0
24.374.000
0
2.280.000.000
250.000.000
0
0
0
0
0
23.093.023.000
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
412.250.012.000
51.077.437.000
48.518.341.000
0
0
184.122.000
0
42.476.900.000
6.764.500.000
0
0
0
0
0
554.506.812.000
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
148.799.693.000
18.167.305.000
4.684.338.000
0
0
616.005.000
0
2.122.000.000
500.000.000
0
0
0
0
0
174.389.341.000
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
374.556.157.000
9.698.900.000
1.159.838.000
948.218.000
0
0
11.233.610.000
0
4.319.190.000
0
345.237.000.000
345.000.000.000
855.854.000
0
0
373.452.610.000
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
49.316.621.000
5.561.991.000
7.479.908.000
0
0
202.959.000
0
7.993.700.000
340.000.000
0
0
0
0
0
70.555.179.000
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
12.501.805.000
1.909.595.000
231.857.000
0
0
44.990.000
0
1.274.350.000
0
0
0
0
0
0
15.962.597.000
2.713.057.000
436.730.000
210.277.000
0
0
1.226.824.000
0
1.500.000.000
0
0
0
0
0
0
6.086.888.000
15.129.854.000
2.801.109.000
4.155.060.000
0
0
3.363.880.000
0
6.150.000.000
0
14.000.000
0
0
0
0
31.613.903.000
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
569.676.000
72.828.000
186.535.000
0
0
9.283.345.000
0
27.000.000
0
93.522.000
0
0
0
0
10.232.906.000
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
1.040.577.000
170.606.000
187.580.000
0
0
3.915.000
0
130.000.000
0
0
0
0
0
0
1.532.678.000
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
1.450.549.000
142.088.000
5.899.708.000
0
0
11.834.000
0
60.000.000
0
0
0
0
0
0
7.564.179.000
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
2.568.511.000
417.629.000
253.139.000
0
0
5.388.000
0
840.000.000
0
0
0
0
0
0
4.084.667.000
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.220.145.000
139.699.000
385.262.000
0
0
31.235.000
0
241.200.000
0
1.941.360.000
0
0
0
382.006.251.000
385.965.152.000
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
4.156.782.000
482.032.000
646.840.000
0
0
441.887.607.000
0
230.000.000
0
500.000.000
85.000.000
0
0
0
447.903.261.000
167.979.000
17.386.000
226.918.000
0
0
24.711.000
0
20.000.000
0
96.376.000
0
10.000.000
0
0
563.370.000
4.298.863.077.000
516.933.812.000
1.121.293.990.000
0
2.741.656.000.000
6.526.767.732.000
5.392.932.000
786.464.032.000
177.373.963.000
489.281.074.000
345.747.000.000
387.705.140.000
2.892.000.000
382.006.251.000
17.250.971.108.000
AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU ANKARA ÜNİVERSİTESİ ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
FAİZ GİDERLERİ
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
(TL)
SERMAYE GİDERLERİ
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK 13.051.000 0
TOPLAM ÖDENEK 0
TOPLAM ÖDENEK 0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
1.023.205.000
102.152.000
64.516.000
0
0
174.025.000
0
0
0
0
1.376.949.000
12.628.702.000
1.577.527.000
1.146.781.000
0
0
2.539.835.000
0
1.588.035.000
335.000.000
0
0
0
0
0
19.480.880.000
5.291.213.000
734.434.000
1.468.310.000
0
0
331.532.000
0
704.623.000
0
0
0
0
0
0
8.530.112.000
10.812.494.000
1.345.964.000
1.466.770.000
0
0
2.467.995.000
0
2.169.790.000
0
0
0
0
0
0
18.263.013.000
9.538.354.000
1.231.219.000
880.828.000
0
0
1.981.294.000
0
2.125.619.000
0
0
0
0
0
0
15.757.314.000
10.043.223.000
1.277.879.000
1.225.264.000
0
0
2.517.504.000
0
2.641.496.000
720.000.000
0
0
0
0
0
17.705.366.000
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
5.760.344.000
753.097.000
955.766.000
0
0
337.610.000
0
868.600.000
0
0
0
0
0
0
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
3.083.031.000
438.075.000
772.238.000
0
0
178.266.000
0
1.216.387.000
0
0
0
0
0
0
5.687.997.000
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
7.190.032.000
920.715.000
874.562.000
0
0
569.423.000
0
546.581.000
0
0
0
0
0
0
10.101.313.000
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
3.845.334.000
489.704.000
661.203.000
0
0
199.636.000
0
586.002.000
0
0
0
0
0
0
5.781.879.000
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
1.533.657.000
213.104.000
166.699.000
0
0
105.137.000
0
362.600.000
0
0
0
0
0
0
2.381.197.000
EGE ÜNİVERSİTESİ
9.717.407.000
1.308.839.000
1.180.528.000
0
0
2.305.839.000
0
1.661.020.000
0
0
0
0
0
0
16.173.633.000
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
8.200.139.000
1.057.869.000
890.200.000
0
0
1.740.742.000
0
1.436.839.000
0
0
0
0
0
0
13.325.789.000
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
4.981.684.000
603.583.000
443.752.000
0
0
928.489.000
0
847.655.000
65.000.000
0
0
0
0
0
7.805.163.000
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
7.039.294.000
908.143.000
832.342.000
0
0
1.238.157.000
0
1.547.396.000
0
0
0
0
0
0
11.565.332.000
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
4.689.074.000
701.792.000
800.609.000
0
0
290.855.000
0
487.927.000
0
0
0
0
0
0
6.970.257.000
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
7.552.123.000
957.613.000
1.057.649.000
0
0
1.242.406.000
0
405.991.000
0
0
0
0
0
0
11.215.782.000
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
7.010.642.000
871.377.000
618.467.000
0
0
1.342.668.000
0
1.670.870.000
1.180.000.000
0
0
0
0
0
11.514.024.000
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
6.096.821.000
752.539.000
881.299.000
0
0
1.289.952.000
0
1.311.215.000
0
0
0
0
0
0
10.331.826.000
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
6.046.302.000
729.384.000
691.214.000
0
0
848.407.000
0
1.260.250.000
0
0
0
0
0
0
9.575.557.000
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
6.910.075.000
881.837.000
601.109.000
0
0
1.301.100.000
0
1.554.116.000
1.132.000.000
0
0
0
0
0
11.248.237.000
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
7.081.680.000
876.296.000
600.637.000
0
0
1.273.259.000
0
484.867.000
0
0
0
0
0
0
10.316.739.000
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
5.930.039.000
730.630.000
465.962.000
0
0
1.029.768.000
0
693.882.000
30.000.000
0
0
0
0
0
8.850.281.000
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
8.748.830.000
1.051.624.000
1.413.335.000
0
0
1.203.780.000
0
445.000.000
0
0
0
0
0
0
12.862.569.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
8.675.417.000
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
6.650.029.000
800.502.000
559.458.000
0
0
980.651.000
0
876.656.000
840.000.000
0
0
0
0
0
9.867.296.000
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
6.271.479.000
778.026.000
643.480.000
0
0
813.156.000
0
1.517.497.000
900.000.000
0
0
0
0
0
10.023.638.000
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
6.125.236.000
720.763.000
722.404.000
0
0
1.052.242.000
0
1.399.504.000
969.000.000
0
0
0
0
0
10.020.149.000
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
6.000.472.000
704.703.000
601.626.000
0
0
701.943.000
0
1.417.000.000
0
0
0
0
0
0
9.425.744.000
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
5.520.050.000
696.956.000
643.584.000
0
0
908.107.000
0
737.351.000
0
0
0
0
0
0
8.506.048.000
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
1.483.048.000
177.621.000
269.154.000
0
0
56.464.000
0
434.002.000
0
0
0
0
0
0
2.420.289.000
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.586.393.000
182.438.000
215.400.000
0
0
56.897.000
0
250.004.000
0
0
0
0
0
0
2.291.132.000
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
3.959.391.000
469.685.000
375.696.000
0
0
601.308.000
0
562.000.000
500.000.000
0
0
0
0
0
5.968.080.000
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
5.276.845.000
678.869.000
592.091.000
0
0
849.929.000
0
735.136.000
0
0
0
0
0
0
8.132.870.000
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
5.348.008.000
645.561.000
527.233.000
0
0
901.769.000
0
564.515.000
0
0
0
0
0
0
7.987.086.000
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
3.824.999.000
474.488.000
307.614.000
0
0
571.116.000
0
695.345.000
0
0
0
0
0
0
5.873.562.000
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
5.197.443.000
625.958.000
362.964.000
0
0
869.771.000
0
840.400.000
0
0
0
0
0
0
7.896.536.000
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
6.308.920.000
801.360.000
506.327.000
0
0
1.000.777.000
0
576.770.000
50.000.000
0
0
0
0
0
9.194.154.000
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
3.570.451.000
471.527.000
393.635.000
0
0
500.180.000
0
550.000.000
0
0
0
0
0
0
5.485.793.000
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
5.812.920.000
727.067.000
677.073.000
0
0
1.021.209.000
0
349.260.000
0
0
0
0
0
0
8.587.529.000
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
3.827.697.000
479.393.000
468.289.000
0
0
184.573.000
0
359.235.000
0
0
0
0
0
0
5.319.187.000
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
4.839.011.000
618.523.000
422.112.000
0
0
817.222.000
0
492.865.000
0
0
0
0
0
0
7.189.733.000
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
3.502.508.000
430.587.000
365.924.000
0
0
230.880.000
0
424.120.000
0
0
0
0
0
0
4.954.019.000
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
3.416.499.000
400.183.000
295.193.000
0
0
497.005.000
0
1.091.833.000
275.000.000
0
0
0
0
0
5.700.713.000
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
2.710.911.000
352.199.000
262.765.000
0
0
87.041.000
0
201.000.000
0
0
0
0
0
0
3.613.916.000
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
2.848.876.000
327.182.000
445.080.000
0
0
214.005.000
0
491.833.000
0
0
0
0
0
0
4.326.976.000
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
5.429.055.000
707.363.000
464.352.000
0
0
632.855.000
0
622.979.000
0
0
0
0
0
0
7.856.604.000
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
2.606.756.000
328.167.000
289.012.000
0
0
94.542.000
0
202.010.000
0
0
0
0
0
0
3.520.487.000
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
2.789.476.000
373.160.000
351.187.000
0
0
89.308.000
0
290.002.000
0
0
0
0
0
0
3.893.133.000
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
4.398.114.000
518.610.000
379.401.000
0
0
514.869.000
0
881.352.000
0
0
0
0
0
0
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
3.869.438.000
487.963.000
402.680.000
0
0
173.025.000
0
270.999.000
0
0
0
0
0
0
5.204.105.000
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
4.298.965.000
513.985.000
484.693.000
0
0
618.437.000
0
600.521.000
0
0
0
0
0
0
6.516.601.000
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
3.359.407.000
411.800.000
433.317.000
0
0
509.628.000
0
213.582.000
0
0
0
0
0
0
4.927.734.000
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
5.452.266.000
692.609.000
561.194.000
0
0
1.106.744.000
0
468.921.000
0
0
0
0
0
0
8.281.734.000
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
6.692.346.000
930.272.000
119.748.000
151.369.000
0
0
56.489.000
0
211.000.000
0
0
0
0
0
0
1.468.878.000
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
2.240.171.000
273.821.000
203.802.000
0
0
55.619.000
0
224.999.000
0
0
0
0
0
0
2.998.412.000
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
2.293.018.000
274.548.000
219.695.000
0
0
59.030.000
0
767.000.000
0
0
0
0
0
0
3.613.291.000
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
3.260.034.000
386.914.000
244.113.000
0
0
441.580.000
0
538.433.000
100.000.000
0
0
0
0
0
4.871.074.000
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
2.773.797.000
371.201.000
391.505.000
0
0
92.960.000
0
471.000.000
0
0
0
0
0
0
4.100.463.000
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
2.063.745.000
244.199.000
263.663.000
0
0
125.018.000
0
380.429.000
0
0
0
0
0
0
3.077.054.000
İDARELER
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
CARİ TRANSFERLER
FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ
BORÇ VERME
3.019.599.000
359.963.000
179.606.000
0
0
174.152.000
0
0
0
0
0
0
4.139.405.000
3.431.943.000
432.498.000
288.726.000
0
0
447.030.000
0
559.581.000
0
0
0
0
0
0
5.159.778.000
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
2.513.110.000
265.040.000
252.004.000
0
0
60.782.000
0
123.000.000
0
0
0
0
0
0
3.213.936.000
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
2.010.377.000
237.495.000
201.302.000
0
0
57.720.000
0
359.000.000
0
0
0
0
0
0
2.865.894.000
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
2.578.992.000
306.509.000
209.449.000
0
0
85.256.000
0
439.000.000
0
0
0
0
0
0
3.619.206.000
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
1.925.193.000
227.781.000
216.922.000
0
0
57.472.000
0
515.200.000
0
0
0
0
0
0
2.942.568.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
2.801.735.000
336.632.000
302.957.000
0
0
255.490.000
0
329.102.000
0
0
0
0
0
0
4.025.916.000
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
2.298.888.000
256.138.000
210.217.000
0
0
89.979.000
0
1.040.000.000
980.000.000
0
0
0
0
0
3.895.222.000
ORDU ÜNİVERSİTESİ
2.414.774.000
304.907.000
189.195.000
0
0
155.106.000
0
209.384.000
0
0
0
0
0
0
3.273.366.000
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
1.832.808.000
228.797.000
145.703.000
0
0
47.223.000
0
118.200.000
0
0
0
0
0
0
2.372.731.000
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
1.890.937.000
211.383.000
176.414.000
0
0
51.338.000
0
216.200.000
0
0
0
0
0
0
2.546.272.000
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
1.675.677.000
190.105.000
261.641.000
0
0
22.957.000
0
227.000.000
0
0
0
0
0
0
2.377.380.000
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
1.519.305.000
180.646.000
118.841.000
0
0
35.484.000
0
385.000.000
0
0
0
0
0
0
2.239.276.000
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
1.824.222.000
194.122.000
164.782.000
0
0
32.424.000
0
524.000.000
0
0
0
0
0
0
2.739.550.000
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
1.854.315.000
232.449.000
187.523.000
0
0
75.223.000
0
340.000.000
0
0
0
0
0
0
2.689.510.000
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
2.862.527.000
347.298.000
337.354.000
0
0
62.603.000
0
109.000.000
0
0
0
0
0
0
3.718.782.000
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
1.150.998.000
137.257.000
152.625.000
0
0
24.189.000
0
127.000.000
0
0
0
0
0
0
1.592.069.000
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
1.803.996.000
232.677.000
183.915.000
0
0
50.210.000
0
329.000.000
0
0
0
0
0
0
2.599.798.000
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
1.328.667.000
142.098.000
121.865.000
0
0
27.876.000
0
119.002.000
0
0
0
0
0
0
1.739.508.000
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
1.748.973.000
207.523.000
217.557.000
0
0
39.423.000
0
140.000.000
0
0
0
0
0
0
2.353.476.000
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
1.500.975.000
161.233.000
199.959.000
0
0
28.692.000
0
208.000.000
0
0
0
0
0
0
2.098.859.000
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
1.747.231.000
206.121.000
228.336.000
0
0
46.527.000
0
737.200.000
0
0
0
0
0
0
2.965.415.000
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
1.471.342.000
168.825.000
136.215.000
0
0
35.239.000
0
139.000.000
0
0
0
0
0
0
1.950.621.000
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
2.095.134.000
230.556.000
249.529.000
0
0
33.595.000
0
213.600.000
0
0
0
0
0
0
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK 406.085.000 0
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
2.822.414.000
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
1.620.478.000
163.273.000
243.157.000
0
0
28.029.000
0
223.000.000
0
0
0
0
0
0
2.277.937.000
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
1.961.306.000
222.798.000
198.814.000
0
0
31.175.000
0
183.000.000
0
0
0
0
0
0
2.597.093.000
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
1.702.668.000
185.277.000
174.682.000
0
0
51.440.000
0
307.000.000
0
0
0
0
0
0
2.421.067.000
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
1.018.329.000
119.841.000
205.277.000
0
0
19.096.000
0
251.200.000
0
0
0
0
0
0
1.613.743.000
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
1.622.405.000
186.147.000
126.910.000
0
0
36.279.000
0
204.000.000
0
0
0
0
0
0
2.175.741.000
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
1.338.667.000
150.127.000
175.371.000
0
0
26.562.000
0
87.000.000
0
0
0
0
0
0
1.777.727.000
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
1.623.328.000
181.960.000
160.130.000
0
0
36.955.000
0
59.000.000
0
0
0
0
0
0
2.061.373.000
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
1.046.966.000
118.370.000
121.822.000
0
0
17.907.000
0
184.000.000
0
0
0
0
0
0
1.489.065.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
1.360.802.000
149.700.000
135.055.000
0
0
31.786.000
0
104.000.000
0
0
0
0
0
0
1.781.343.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
919.136.000
97.826.000
138.284.000
0
0
15.941.000
0
118.502.000
0
0
0
0
0
0
1.289.689.000
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
1.289.761.000
133.024.000
128.551.000
0
0
26.756.000
0
133.000.000
0
0
0
0
0
0
1.711.092.000
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
1.579.071.000
185.857.000
158.597.000
0
0
40.436.000
0
281.000.000
0
0
0
0
0
0
2.244.961.000
786.938.000
105.534.000
178.508.000
0
0
14.358.000
0
210.000.000
0
0
0
0
0
0
1.295.338.000
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
3.499.333.000
409.776.000
461.448.000
0
0
165.217.000
0
686.400.000
0
0
0
0
0
0
5.222.174.000
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.200.124.000
137.658.000
127.200.000
0
0
20.586.000
0
409.000.000
0
0
0
0
0
0
1.894.568.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
2.120.319.000
265.589.000
159.533.000
0
0
87.462.000
0
227.400.000
0
0
0
0
0
0
2.860.303.000
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
2.523.945.000
275.373.000
237.040.000
0
0
141.713.000
0
416.000.000
0
0
0
0
0
0
3.594.071.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
6.024.392.000
713.296.000
388.529.000
0
0
1.136.298.000
0
462.403.000
0
0
0
0
0
0
8.724.918.000
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
694.819.000
85.616.000
104.988.000
0
0
14.149.000
0
341.000.000
0
0
0
0
0
0
1.240.572.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
916.795.000
103.368.000
132.123.000
0
0
14.003.000
0
153.750.000
0
0
0
0
0
0
1.320.039.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ
99.152.000
15.935.000
32.175.000
0
0
87.267.000
0
35.612.000
0
0
0
0
270.141.000
37.029.677.000
7.466.009.000
25.981.415.000
0
0
101.681.429.000
0
217.070.000.000
2.650.236.000
0
0
0
389.228.530.000
DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
3.932.093.000
487.449.000
537.678.000
0
0
98.353.000
0
240.000.000
0
0
0
0
5.295.573.000
DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
4.095.090.000
440.319.000
337.954.000
0
0
181.033.000
0
194.000.000
0
0
0
0
5.248.396.000
30.558.329.000
0
8.400.100.000
0
842.614.000
2.488.129.000
0
59.230.736.000
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
5.330.767.000
10.811.955.000
0
798.842.000
2.967.035.000
437.557.000
721.055.000
0
0
577.578.000
0
744.000.000
0
0
0
0
5.447.225.000
908.695.000
125.926.000
71.053.000
0
0
33.068.000
0
116.850.000
0
0
0
0
1.255.592.000
3.167.719.000
478.830.000
365.076.000
0
0
209.916.000
0
4.700.000.000
0
0
630.000.000
0
9.551.541.000
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
621.978.000
61.968.000
87.380.000
0
0
75.674.000
0
58.000.000
0
0
0
0
905.000.000
TÜRK AKREDİTASYON KURUMU
278.299.000
36.115.000
128.717.000
0
0
5.255.000
0
30.000.000
0
0
0
0
478.386.000
4.453.180.000
817.276.000
569.257.000
0
0
75.572.000
0
1.100.000.000
0
0
0
0
7.015.285.000
833.942.000
98.584.000
170.327.000
0
0
232.673.000
0
156.694.000
0
0
0
0
1.492.220.000 13.501.279.000
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU
0
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.904.229.000
376.128.000
422.267.000
0
0
6.267.759.000
0
106.000.000
0
0
3.424.896.000
0
TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI
829.956.000
104.895.000
439.312.000
0
0
2.310.700.000
0
115.200.000
0
0
0
0
3.800.063.000
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ
461.675.000
86.548.000
104.723.000
0
0
3.665.000
0
90.501.000
0
658.000.000
0
0
1.405.112.000
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
30.477.000
0
0
33.583.000
0
0
0
0
0
342.533.000
46.373.000
52.835.000
0
0
8.767.000
0
20.000.000
0
0
0
0
470.508.000
1.455.354.000
150.976.000
14.873.606.000
0
0
315.000
0
8.539.200.000
1.199.000.000
0
0
0
25.019.451.000
MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU
194.456.000
42.509.000
41.262.000
0
0
191.000
0
1.200.000
0
821.000
0
0
280.439.000
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
504.894.000
72.713.000
116.540.000
0
0
2.485.351.000
0
50.000.000
0
0
0
0
3.229.498.000
TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU
354.681.000
45.981.000
10.000.000
474.722.000
544.167.000
79.682.000
43.394.000
0
0
6.475.000
0
310.000.000
0
0
0
0
983.718.000
DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
70.066.000
9.320.000
21.179.000
0
0
790.000
0
500.000
0
484.900.000
0
0
586.755.000
KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
88.745.000
13.345.000
30.377.000
0
0
2.282.000
0
11.400.000
0
610.800.000
0
0
756.949.000
DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
79.048.000
10.821.000
29.277.000
0
0
1.700.000
0
12.200.000
0
1.023.220.000
0
0
1.156.266.000
37.788.719.000
6.756.516.000
233.036.886.000
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
4.781.894.000
0
0
686.837.000
0
182.320.920.000
8.434.200.000
702.000.000
0
0
26.037.000
4.586.000
8.300.000
0
0
0
0
10.000.000
0
0
0
0
48.923.000
1.581.292.000
182.465.000
588.931.000
0
0
44.446.000
0
115.000.000
0
0
0
0
2.512.134.000
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU
253.152.000
28.906.000
57.289.000
0
0
3.573.000
0
18.000.000
0
0
0
0
360.920.000
TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
406.212.000
57.574.000
107.756.000
0
0
4.683.000
0
375.000.000
0
1.500.000.000
0
0
2.451.225.000
76.486.000
9.652.000
15.541.000
0
0
2.078.000
0
1.920.000
0
0
0
0
105.677.000
907.128.000
120.765.000
278.158.000
0
0
1.236.693.000
0
50.000.000
0
0
5.136.000
0
2.597.880.000
TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
HELAL AKREDİTASYON KURUMU MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE UZAY AJANSI
77.384.000
8.376.000
73.884.000
0
0
50.891.000
0
5.603.000
0
5.701.112.000
0
0
5.917.250.000
KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI
120.562.000
25.564.000
92.902.000
0
0
61.000
0
209.501.000
0
0
0
0
448.590.000
TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ
138.943.000
18.367.000
206.669.000
0
0
5.441.000
0
20.000.000
0
0
0
0
389.420.000
1.081.537.000
152.761.000
339.772.000
0
0
509.428.000
0
921.000.000
0
360.000.000
0
0
3.364.498.000
TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI
47.894.000
8.446.000
18.008.000
0
0
35.000
0
38.400.000
0
0
0
0
112.783.000
911.177.000
101.103.000
168.920.000
0
0
109.944.462.000
100.000.000.000
0
0
0
0
0
111.125.662.000
4.618.949.000
569.467.000
500.000.000
0
0
161.149.000
0
523.000.000
0
2.000.000.000
0
0
8.372.565.000
594.804.398.000
80.714.507.000
120.550.821.000
0
0
290.836.789.000
100.000.000.000
508.539.041.000
21.439.436.000
33.887.963.000
0
1.635.881.680.000
- "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
0
6.548.161.000
0
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
(TL)
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
14.752.978.000
1.613.884.000
3.003.152.000
0
0
3.569.488.000
0
3.550.755.000
0
0
0
0
0
0
26.490.257.000
4.998.247.000
288.364.000
13.013.339.000
0
0
2.091.000.000
0
3.226.000.000
0
0
0
0
0
0
23.616.950.000
643.924.000
66.671.000
333.507.000
0
0
34.072.000
0
33.657.000
0
0
0
0
0
0
1.111.831.000
YARGITAY
3.842.609.000
442.286.000
1.178.295.000
0
0
210.339.000
0
169.524.000
0
0
0
0
0
0
5.843.053.000
DANIŞTAY
2.728.890.000
290.450.000
294.254.000
0
0
76.347.000
0
113.841.000
0
0
0
0
0
0
3.503.782.000
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
1.323.948.000
128.910.000
211.207.000
0
0
4.291.000
0
61.870.000
0
0
0
0
0
0
1.730.226.000
SAYIŞTAY
3.701.647.000
419.671.000
418.527.000
0
0
66.677.000
0
456.123.000
0
0
0
0
0
0
5.062.645.000
ADALET BAKANLIĞI
279.194.201.000
30.721.005.000
80.918.370.000
0
0
892.044.000
0
39.132.811.000
5.741.795.000
0
0
0
0
0
430.858.431.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
CUMHURBAŞKANLIĞI ANAYASA MAHKEMESİ
456.345.897.000
56.101.344.000
542.368.697.000
0
0
15.562.373.000
0
3.226.001.000
500.829.000
0
0
0
0
0
1.073.604.312.000
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
78.208.481.000
15.024.529.000
14.911.226.000
0
0
5.713.820.000
0
18.932.237.000
4.467.547.000
2.218.747.000
0
0
0
0
135.009.040.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
21.279.677.000
1.708.990.000
9.013.601.000
0
0
14.740.233.000
0
3.058.237.000
0
0
0
7.053.000
0
0
49.807.791.000
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
33.483.233.000
3.654.192.000
45.445.624.000
0
3.039.809.714.000
5.662.382.008.000
11.527.671.000
3.609.499.000
81.798.000
27.227.818.000
0
352.953.844.000
0
0
9.168.565.932.000
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
1.670.075.644.000
202.770.931.000
160.030.521.000
0
0
43.606.823.000
0
198.597.379.000
45.563.599.000
555.420.000
0
0
0
0
2.275.636.718.000
SAĞLIK BAKANLIĞI
1.020.987.911.000
120.960.801.000
301.092.798.000
0
0
4.131.244.000
0
282.174.479.000
57.530.499.000
31.771.000
0
0
0
0
1.729.379.004.000
5.055.036.000
809.491.000
270.911.000
0
0
12.524.531.000
0
185.563.890.000
312.962.000
0
0
0
0
0
204.223.859.000
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
81.523.628.000
12.884.678.000
29.530.200.000
0
0
787.713.959.000
0
7.810.179.000
2.100.760.000
7.413.000
0
0
0
0
919.470.057.000
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
1.653.220.000
211.770.000
18.093.313.000
0
0
224.082.000
0
429.502.000
0
0
0
0
0
0
20.611.887.000
22.374.501.000
2.967.618.000
3.195.255.000
0
0
7.429.229.000
0
21.156.465.000
3.494.154.000
1.431.570.000
0
0
0
0
58.554.638.000
5.351.657.000
653.434.000
802.780.000
0
0
67.635.036.000
0
8.707.840.000
5.864.401.000
2.172.780.000
0
30.937.326.000
2.133.835.000
0
116.260.853.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
23.383.759.000
115.529.765.000
311.184.000
166.406.000
0
0
185.738.947.000
TİCARET BAKANLIĞI
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
3.023.094.000
1.283.729.000
0
0
3.807.612.000
0
38.544.582.000
17.718.832.000
26.492.133.000
2.840.122.000
2.517.423.000
0
0
50.363.277.000
0
2.645.935.000
579.017.000
31.771.000
0
0
0
0
84.890.661.000
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
4.168.578.000
611.971.000
2.870.884.000
0
0
260.101.879.000
0
23.931.337.000
0
5.268.689.000
0
40.235.329.000
0
0
337.188.667.000
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
81.162.978.000
10.484.845.000
4.441.721.000
0
0
192.426.349.000
0
13.797.641.000
1.803.730.000
1.841.669.000
277.399.000
2.773.434.000
437.436.000
0
306.928.637.000
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI
343.145.000
40.860.000
43.974.000
0
0
5.183.000
0
247.480.000
0
0
0
0
0
0
680.642.000
24.982.865.000
1.906.931.000
7.755.613.000
0
0
0
0
10.394.170.000
0
0
0
0
0
0
45.039.579.000 429.073.215.000
329.359.378.000
31.912.263.000
53.210.136.000
0
0
89.095.000
0
14.502.343.000
4.959.473.000
0
0
0
0
0
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
14.555.772.000
1.501.043.000
7.082.546.000
0
0
26.601.000
0
2.821.275.000
222.275.000
0
0
0
0
0
25.987.237.000
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
481.751.014.000
59.628.445.000
53.824.967.000
0
0
200.816.000
0
52.560.963.000
6.014.303.000
0
0
0
0
0
647.966.205.000
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
167.462.552.000
20.428.746.000
5.196.682.000
0
0
683.165.000
0
2.625.765.000
444.549.000
0
0
0
0
0
196.396.910.000
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
10.798.879.000
1.290.686.000
1.051.928.000
0
0
12.454.483.000
0
5.344.571.000
0
39.184.000
0
949.462.000
0
0
31.929.193.000
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
55.002.507.000
6.202.289.000
8.298.013.000
0
0
224.828.000
0
9.891.413.000
302.293.000
0
0
0
0
0
79.619.050.000
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
13.929.929.000
2.127.375.000
257.216.000
0
0
49.849.000
0
1.576.882.000
0
0
0
0
0
0
17.941.251.000
3.022.687.000
486.453.000
233.276.000
0
0
1.335.379.000
0
1.856.102.000
0
0
0
0
0
0
6.933.897.000
16.772.496.000
3.102.575.000
4.609.514.000
0
0
3.730.255.000
0
7.610.017.000
0
14.827.000
0
0
0
0
35.839.684.000
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
633.723.000
80.912.000
206.937.000
0
0
10.103.216.000
0
33.410.000
0
99.043.000
0
0
0
0
11.157.241.000
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
1.156.595.000
189.509.000
208.096.000
0
0
4.324.000
0
160.862.000
0
0
0
0
0
0
1.719.386.000
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
1.614.901.000
158.114.000
6.544.981.000
0
0
13.113.000
0
74.244.000
0
0
0
0
0
0
8.405.353.000
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
2.848.658.000
462.845.000
280.825.000
0
0
5.970.000
0
1.039.417.000
0
0
0
0
0
0
4.637.715.000
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.358.707.000
155.392.000
427.399.000
0
0
34.389.000
0
298.461.000
0
2.070.851.000
0
0
0
428.645.479.000
432.990.678.000
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
4.631.951.000
536.782.000
717.588.000
0
0
354.462.881.000
0
284.602.000
0
529.519.000
75.573.000
0
0
0
361.163.323.000
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
187.154.000
19.369.000
251.737.000
0
0
26.917.000
0
24.748.000
0
102.066.000
0
0
0
0
611.991.000
4.973.145.690.000
598.909.640.000
1.385.440.762.000
0
3.039.809.714.000
7.518.757.177.000
11.527.671.000
970.276.509.000
157.702.816.000
159.172.903.000
664.156.000
428.022.854.000
2.571.271.000
428.645.479.000
19.502.180.728.000
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU ANKARA ÜNİVERSİTESİ ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
(TL)
SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM
1.139.442.000
113.610.000
71.572.000
0
0
192.962.000
0
16.149.000
0
0
0
0
0
0
1.533.735.000
14.066.591.000
1.756.086.000
1.272.209.000
0
0
2.814.300.000
0
1.965.037.000
297.848.000
0
0
0
0
0
21.874.223.000
5.889.393.000
816.731.000
1.628.904.000
0
0
367.336.000
0
871.901.000
0
0
0
0
0
0
9.574.265.000
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
12.047.010.000
1.498.827.000
1.627.196.000
0
0
2.734.697.000
0
2.684.901.000
0
0
0
0
0
0
20.592.631.000
GAZİ ÜNİVERSİTESİ
10.624.563.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
1.370.363.000
977.167.000
0
0
2.195.424.000
0
2.630.244.000
0
0
0
0
0
0
17.797.761.000
11.186.131.000
1.422.502.000
1.359.276.000
0
0
2.789.542.000
0
3.268.590.000
640.150.000
0
0
0
0
0
20.026.041.000
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
6.413.887.000
837.924.000
1.060.302.000
0
0
374.010.000
0
1.074.807.000
0
0
0
0
0
0
9.760.930.000
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
3.430.907.000
487.189.000
856.700.000
0
0
197.479.000
0
1.505.158.000
0
0
0
0
0
0
6.477.433.000
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
8.010.069.000
1.024.936.000
970.216.000
0
0
630.935.000
0
676.339.000
0
0
0
0
0
0
11.312.495.000
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
733.521.000
0
0
221.197.000
0
725.120.000
0
0
0
0
0
0
1.707.887.000
237.172.000
184.931.000
0
0
116.489.000
0
448.681.000
0
0
0
0
0
0
2.695.160.000
10.821.874.000
1.456.469.000
1.309.647.000
0
0
2.555.012.000
0
2.055.348.000
0
0
0
0
0
0
18.198.350.000
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
9.134.813.000
1.177.654.000
987.564.000
0
0
1.928.850.000
0
1.777.947.000
0
0
0
0
0
0
15.006.828.000
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
5.549.873.000
671.977.000
492.287.000
0
0
1.028.850.000
0
1.048.889.000
57.791.000
0
0
0
0
0
8.791.876.000
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
7.840.761.000
1.010.789.000
923.378.000
0
0
1.371.972.000
0
1.914.749.000
0
0
0
0
0
0
13.061.649.000
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ EGE ÜNİVERSİTESİ
4.284.617.000
545.223.000
603.761.000
6.509.678.000
5.218.328.000
780.318.000
888.174.000
0
0
322.228.000
0
0
0
0
0
0
0
7.812.809.000
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
8.409.002.000
1.065.285.000
1.173.328.000
0
0
1.376.666.000
0
502.373.000
0
0
0
0
0
0
12.526.654.000
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
7.809.684.000
970.073.000
686.111.000
0
0
1.487.774.000
0
2.067.537.000
1.049.136.000
0
0
0
0
0
13.021.179.000
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
6.793.106.000
837.908.000
977.690.000
0
0
1.429.369.000
0
1.622.499.000
0
0
0
0
0
0
11.660.572.000
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
6.734.591.000
811.624.000
766.815.000
0
0
940.119.000
0
1.559.434.000
0
0
0
0
0
0
10.812.583.000
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
7.698.713.000
981.826.000
666.854.000
0
0
1.441.717.000
0
1.923.064.000
1.006.459.000
0
0
0
0
0
12.712.174.000
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
7.887.946.000
975.458.000
666.331.000
0
0
1.410.878.000
0
599.974.000
0
0
0
0
0
0
11.540.587.000
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
6.605.532.000
813.348.000
516.926.000
0
0
1.141.056.000
0
858.609.000
26.673.000
0
0
0
0
0
9.935.471.000
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
9.743.469.000
1.169.946.000
1.567.917.000
0
0
1.333.897.000
0
550.643.000
0
0
0
0
0
0
14.365.872.000
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
7.404.953.000
890.563.000
620.648.000
0
0
1.086.649.000
0
1.084.775.000
746.842.000
0
0
0
0
0
11.087.588.000
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
6.984.999.000
865.751.000
713.860.000
0
0
901.045.000
0
1.877.752.000
800.188.000
0
0
0
0
0
11.343.407.000
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
6.823.555.000
802.333.000
801.416.000
0
0
1.165.990.000
0
1.731.749.000
861.535.000
0
0
0
0
0
11.325.043.000
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
6.681.375.000
783.762.000
667.428.000
0
0
777.812.000
0
1.753.397.000
0
0
0
0
0
0
10.663.774.000
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
6.146.043.000
775.203.000
713.975.000
0
0
1.006.273.000
0
912.399.000
0
0
0
0
0
0
9.553.893.000
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
1.652.637.000
197.819.000
298.592.000
0
0
62.563.000
0
537.034.000
0
0
0
0
0
0
2.748.645.000
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.768.107.000
203.215.000
238.959.000
0
0
63.044.000
0
309.355.000
0
0
0
0
0
0
2.582.680.000
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
4.409.320.000
522.558.000
416.787.000
0
0
666.304.000
0
695.419.000
444.549.000
0
0
0
0
0
6.710.388.000
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
5.876.747.000
755.456.000
656.850.000
0
0
941.797.000
0
909.658.000
0
0
0
0
0
0
9.140.508.000
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
5.958.452.000
718.849.000
584.898.000
0
0
999.245.000
0
698.531.000
0
0
0
0
0
0
8.959.975.000
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
4.260.568.000
528.002.000
341.259.000
0
0
632.852.000
0
860.420.000
0
0
0
0
0
0
6.623.101.000
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
5.790.335.000
696.950.000
402.663.000
0
0
963.783.000
0
1.039.911.000
0
0
0
0
0
0
8.893.642.000
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
7.026.663.000
891.990.000
561.706.000
0
0
1.108.939.000
0
713.695.000
44.455.000
0
0
0
0
0
10.302.993.000
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
3.975.644.000
524.559.000
436.688.000
0
0
554.245.000
0
680.570.000
0
0
0
0
0
0
6.171.706.000
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
6.475.597.000
809.383.000
751.127.000
0
0
1.131.584.000
0
432.174.000
0
0
0
0
0
0
9.599.865.000
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
4.263.975.000
533.583.000
519.507.000
0
0
204.512.000
0
444.517.000
0
0
0
0
0
0
5.966.094.000
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
5.388.944.000
688.281.000
468.280.000
0
0
905.552.000
0
609.871.000
0
0
0
0
0
0
8.060.928.000
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
3.902.310.000
479.400.000
405.946.000
0
0
255.824.000
0
524.806.000
0
0
0
0
0
0
5.568.286.000
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
3.805.696.000
445.361.000
327.479.000
0
0
550.722.000
0
1.351.035.000
244.502.000
0
0
0
0
0
6.480.293.000
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
3.019.343.000
391.932.000
291.505.000
0
0
96.436.000
0
248.717.000
0
0
0
0
0
0
4.047.933.000
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
3.172.312.000
363.843.000
493.760.000
0
0
237.138.000
0
608.594.000
0
0
0
0
0
0
4.875.647.000
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
6.044.955.000
786.855.000
515.140.000
0
0
701.262.000
0
770.875.000
0
0
0
0
0
0
8.819.087.000
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
2.903.779.000
365.283.000
320.622.000
0
0
104.756.000
0
249.966.000
0
0
0
0
0
0
3.944.406.000
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
3.106.256.000
415.140.000
389.598.000
0
0
98.956.000
0
358.848.000
0
0
0
0
0
0
4.368.798.000
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
4.899.906.000
577.370.000
420.897.000
0
0
570.531.000
0
1.090.586.000
0
0
0
0
0
0
7.559.290.000
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
4.311.778.000
543.377.000
446.723.000
0
0
191.715.000
0
335.334.000
0
0
0
0
0
0
5.828.927.000
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
4.788.074.000
571.895.000
537.706.000
0
0
685.283.000
0
743.085.000
0
0
0
0
0
0
7.326.043.000
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
3.742.142.000
458.375.000
480.710.000
0
0
564.717.000
0
264.286.000
0
0
0
0
0
0
5.510.230.000
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
6.072.189.000
770.739.000
622.574.000
0
0
1.226.365.000
0
580.243.000
0
0
0
0
0
0
9.272.110.000
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
1.035.984.000
133.261.000
167.925.000
0
0
62.598.000
0
261.091.000
0
0
0
0
0
0
1.660.859.000
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
2.496.072.000
304.846.000
226.093.000
0
0
61.627.000
0
278.414.000
0
0
0
0
0
0
3.367.052.000
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
2.554.371.000
305.494.000
243.724.000
0
0
65.407.000
0
949.086.000
0
0
0
0
0
0
4.118.082.000
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
3.631.727.000
430.661.000
270.813.000
0
0
489.312.000
0
666.257.000
88.910.000
0
0
0
0
0
5.488.770.000
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
3.088.922.000
412.778.000
434.325.000
0
0
102.999.000
0
582.815.000
0
0
0
0
0
0
4.621.839.000
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
2.299.144.000
271.815.000
292.501.000
0
0
138.530.000
0
470.742.000
0
0
0
0
0
0
3.472.732.000
İDARELER
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
3.362.535.000
400.367.000
199.250.000
0
0
192.969.000
0
502.491.000
0
0
0
0
0
0
4.657.612.000
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
3.821.343.000
481.094.000
320.305.000
0
0
495.350.000
0
692.426.000
0
0
0
0
0
0
5.810.518.000
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
2.800.366.000
295.042.000
279.567.000
0
0
67.348.000
0
152.201.000
0
0
0
0
0
0
3.594.524.000
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
2.240.326.000
264.466.000
223.319.000
0
0
63.954.000
0
444.227.000
0
0
0
0
0
0
3.236.292.000
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
2.873.662.000
341.284.000
232.357.000
0
0
94.469.000
0
543.218.000
0
0
0
0
0
0
4.084.990.000
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
2.144.884.000
253.535.000
240.648.000
0
0
63.681.000
0
637.510.000
0
0
0
0
0
0
3.340.258.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
3.119.857.000
374.419.000
336.093.000
0
0
283.115.000
0
407.231.000
0
0
0
0
0
0
4.520.715.000
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
2.561.864.000
285.170.000
233.209.000
0
0
99.703.000
0
1.286.897.000
871.315.000
0
0
0
0
0
4.466.843.000
ORDU ÜNİVERSİTESİ
2.689.009.000
339.123.000
209.888.000
0
0
171.867.000
0
259.092.000
0
0
0
0
0
0
3.668.979.000
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
2.041.206.000
254.542.000
161.639.000
0
0
52.324.000
0
146.261.000
0
0
0
0
0
0
2.655.972.000
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
2.107.095.000
235.352.000
195.709.000
0
0
56.888.000
0
267.526.000
0
0
0
0
0
0
2.862.570.000
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
1.865.352.000
211.301.000
290.258.000
0
0
25.437.000
0
280.890.000
0
0
0
0
0
0
2.673.238.000
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
1.691.870.000
201.017.000
131.839.000
0
0
39.318.000
0
476.399.000
0
0
0
0
0
0
2.540.443.000
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
2.032.216.000
215.969.000
182.805.000
0
0
35.927.000
0
648.399.000
0
0
0
0
0
0
3.115.316.000
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
2.064.923.000
258.559.000
208.033.000
0
0
83.348.000
0
420.716.000
0
0
0
0
0
0
3.035.579.000
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
3.189.135.000
386.442.000
374.252.000
0
0
69.366.000
0
134.877.000
0
0
0
0
0
0
4.154.072.000
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
1.281.814.000
152.665.000
169.318.000
0
0
26.802.000
0
157.150.000
0
0
0
0
0
0
1.787.749.000
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
2.008.751.000
258.769.000
204.030.000
0
0
55.636.000
0
407.105.000
0
0
0
0
0
0
2.934.291.000
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
1.479.868.000
158.160.000
135.194.000
0
0
30.888.000
0
147.254.000
0
0
0
0
0
0
1.951.364.000
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
1.948.552.000
231.002.000
241.352.000
0
0
43.683.000
0
173.236.000
0
0
0
0
0
0
2.637.825.000
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
1.671.796.000
179.351.000
221.829.000
0
0
31.791.000
0
257.379.000
0
0
0
0
0
0
2.362.146.000
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
1.946.865.000
229.479.000
253.310.000
0
0
51.553.000
0
912.211.000
0
0
0
0
0
0
3.393.418.000
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
1.639.258.000
187.952.000
151.113.000
0
0
39.046.000
0
171.998.000
0
0
0
0
0
0
2.189.367.000
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
2.333.401.000
256.412.000
276.821.000
0
0
37.224.000
0
264.309.000
0
0
0
0
0
0
3.168.167.000
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
1.805.641.000
181.721.000
269.752.000
0
0
31.057.000
0
275.940.000
0
0
0
0
0
0
2.564.111.000
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
2.183.974.000
247.775.000
220.559.000
0
0
34.543.000
0
226.444.000
0
0
0
0
0
0
2.913.295.000
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
1.896.167.000
206.050.000
193.788.000
0
0
56.998.000
0
379.882.000
0
0
0
0
0
0
2.732.885.000
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
1.133.662.000
133.189.000
227.729.000
0
0
21.159.000
0
310.835.000
0
0
0
0
0
0
1.826.574.000
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
1.807.434.000
207.181.000
140.791.000
0
0
40.198.000
0
252.430.000
0
0
0
0
0
0
2.448.034.000
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
1.490.726.000
166.961.000
194.552.000
0
0
29.432.000
0
107.654.000
0
0
0
0
0
0
1.989.325.000
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
1.808.093.000
202.420.000
177.644.000
0
0
40.948.000
0
73.006.000
0
0
0
0
0
0
2.302.111.000
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
1.165.740.000
131.604.000
135.146.000
0
0
19.841.000
0
227.682.000
0
0
0
0
0
0
1.680.013.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
1.515.739.000
166.491.000
149.826.000
0
0
35.220.000
0
128.690.000
0
0
0
0
0
0
1.995.966.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
1.023.854.000
108.857.000
153.409.000
0
0
17.663.000
0
146.635.000
0
0
0
0
0
0
1.450.418.000
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
1.436.989.000
148.038.000
142.611.000
0
0
29.647.000
0
164.574.000
0
0
0
0
0
0
1.921.859.000
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
1.758.852.000
206.855.000
175.943.000
0
0
44.804.000
0
347.710.000
0
0
0
0
0
0
2.534.164.000
875.650.000
117.302.000
198.032.000
0
0
15.910.000
0
259.854.000
0
0
0
0
0
0
1.466.748.000
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
3.898.099.000
456.117.000
511.918.000
0
0
183.071.000
0
849.353.000
0
0
0
0
0
0
5.898.558.000
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.337.382.000
153.296.000
141.112.000
0
0
22.810.000
0
506.097.000
0
0
0
0
0
0
2.160.697.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
2.362.918.000
295.636.000
176.982.000
0
0
96.914.000
0
281.385.000
0
0
0
0
0
0
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
2.812.854.000
306.706.000
262.966.000
0
0
157.030.000
0
514.759.000
0
0
0
0
0
0
4.054.315.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
6.708.734.000
793.738.000
431.024.000
0
0
1.259.076.000
0
572.177.000
0
0
0
0
0
0
9.764.749.000
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
3.213.835.000
773.962.000
95.269.000
116.471.000
0
0
15.678.000
0
421.953.000
0
0
0
0
0
0
1.423.333.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.021.161.000
114.998.000
146.574.000
0
0
15.515.000
0
190.250.000
0
0
0
0
0
0
1.488.498.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
1.072.238.000
133.052.000
87.120.000
0
0
25.313.000
0
571.680.000
0
0
0
0
0
0
ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.144.275.000
144.993.000
110.484.000
0
0
27.625.000
0
85.383.000
0
0
0
0
0
0
1.512.760.000
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
9.301.503.000
1.139.038.000
556.281.000
0
0
393.484.000
0
974.613.000
0
0
0
0
0
0
12.364.919.000
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
1.504.729.000
181.040.000
174.459.000
0
0
27.196.000
0
400.423.000
0
0
0
0
0
0
2.287.847.000
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.157.260.000
144.767.000
156.418.000
0
0
29.861.000
0
559.306.000
400.094.000
0
0
0
0
0
2.047.612.000
ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ
1.564.750.000
179.281.000
199.735.000
0
0
83.759.000
0
499.167.000
0
0
0
0
0
0
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ
1.068.909.000
121.184.000
100.794.000
0
0
16.618.000
0
284.602.000
0
0
0
0
0
0
1.592.107.000
922.617.000
101.036.000
108.305.000
0
0
37.526.000
0
371.220.000
0
0
0
0
0
0
1.540.704.000
İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
1.889.403.000
2.526.692.000
44.652.000
5.407.000
38.167.000
0
0
1.176.000
0
1.984.000
0
0
0
0
0
0
91.386.000
516.037.000
70.766.000
134.216.000
0
0
4.714.000
0
119.038.000
0
0
0
0
0
0
844.771.000
557.840.000
62.833.000
152.776.000
0
0
5.835.000
0
197.984.000
0
0
0
0
0
0
977.268.000
KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.288.549.000
153.946.000
174.964.000
0
0
34.276.000
0
358.846.000
0
0
0
0
0
0
2.010.581.000
KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
1.424.235.000
158.934.000
94.312.000
0
0
94.436.000
0
538.269.000
0
0
0
0
0
0
2.310.186.000
MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ
1.470.174.000
181.258.000
149.044.000
0
0
18.656.000
0
464.025.000
266.729.000
0
0
0
0
0
2.283.157.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA
7.572.240.000
974.319.000
1.129.319.000
0
0
1.776.167.000
0
2.914.465.000
293.402.000
0
0
0
0
0
14.366.510.000
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
3.301.677.000
413.153.000
382.018.000
0
0
104.669.000
0
184.307.000
0
0
0
0
0
0
4.385.824.000
SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.753.602.000
237.881.000
177.861.000
0
0
43.062.000
0
303.163.000
0
0
0
0
0
0
2.515.569.000
SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
1.135.075.000
137.740.000
79.665.000
0
0
12.997.000
0
402.157.000
0
0
0
0
0
0
1.767.634.000
İDARELER
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM
SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
462.693.000
51.798.000
88.792.000
0
0
4.130.000
0
296.976.000
0
0
0
0
0
0
904.389.000
TARSUS ÜNİVERSİTESİ
714.878.000
80.621.000
59.359.000
0
0
13.150.000
0
340.285.000
0
0
0
0
0
0
1.208.293.000
TRABZON ÜNİVERSİTESİ
1.340.250.000
166.457.000
122.645.000
0
0
39.069.000
0
524.658.000
0
0
0
0
0
0
2.193.079.000
KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ
903.284.000
114.779.000
139.729.000
0
0
20.203.000
0
173.236.000
0
0
0
0
0
0
1.351.231.000
KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ
542.340.000
58.983.000
70.277.000
0
0
9.184.000
0
470.212.000
0
0
0
0
0
0
1.150.996.000
ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
2.330.756.000
341.472.000
348.545.000
0
0
68.475.000
0
442.828.000
0
0
0
0
0
0
3.532.076.000
ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.995.942.000
257.599.000
156.758.000
0
0
51.141.000
0
268.516.000
0
0
0
0
0
0
2.729.956.000
AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
2.475.456.000
278.141.000
115.527.000
0
0
686.174.000
0
1.016.625.000
0
0
0
0
0
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU
5.727.911.000
719.281.000
565.579.000
0
0
183.052.000
0
357.114.000
0
0
0
0
7.552.937.000
ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
5.486.299.000
187.544.000
3.768.606.000
0
0
12.241.000
0
14.710.000
0
0
0
0
9.469.400.000
SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI
1.294.961.000
151.707.000
109.728.000
0
0
25.923.000
0
154.675.000
0
0
0
0
1.736.994.000
170.330.000
24.277.000
48.139.000
0
0
10.983.000
0
20.788.000
0
0
0
0
274.517.000
ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ
70.996.000
7.502.000
34.328.000
0
0
5.983.000
0
20.788.000
0
0
0
0
ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ
73.694.000
8.110.000
35.440.000
0
0
5.636.000
0
28.213.000
0
0
0
0
151.093.000
TÜRK DİL KURUMU
169.360.000
22.546.000
52.807.000
0
0
34.734.000
0
76.719.000
0
0
0
0
356.166.000
TÜRK TARİH KURUMU
221.737.000
31.250.000
35.989.000
0
0
47.583.000
0
89.835.000
0
0
0
0
426.394.000
11.809.793.000
2.140.031.000
5.209.860.000
0
0
11.571.247.000
0
13.110.306.000
0
21.185.522.000
0
0
65.026.759.000
109.871.000
17.633.000
35.694.000
0
0
96.801.000
0
44.066.000
0
0
0
0
304.065.000
41.031.357.000
8.269.282.000
28.823.095.000
0
0
125.420.375.000
0
268.602.701.000
2.356.319.000
0
0
0
472.146.810.000
4.359.030.000
540.291.000
596.486.000
0
0
108.968.000
0
296.976.000
0
0
0
0
5.901.751.000
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
0
4.571.923.000
139.597.000
4.538.992.000
488.031.000
374.917.000
0
0
200.581.000
0
240.056.000
0
0
0
0
5.842.577.000
33.921.090.000
5.914.502.000
11.758.714.000
0
0
885.133.000
0
10.394.293.000
0
928.482.000
2.760.265.000
0
66.562.479.000
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
3.297.205.000
485.867.000
799.919.000
0
0
640.680.000
0
920.626.000
0
0
0
0
TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
1.012.491.000
140.231.000
78.824.000
0
0
36.641.000
0
144.591.000
0
0
0
0
1.412.778.000
MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
3.525.210.000
532.504.000
405.006.000
0
0
232.586.000
0
5.815.785.000
0
0
0
0
10.511.091.000
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
690.803.000
68.766.000
96.937.000
0
0
82.653.000
0
71.769.000
0
0
0
0
1.010.928.000
TÜRK AKREDİTASYON KURUMU
308.326.000
40.002.000
142.795.000
0
0
5.775.000
0
37.122.000
0
0
0
0
534.020.000
4.931.672.000
904.990.000
631.519.000
0
0
82.280.000
0
1.361.141.000
0
0
0
0
7.911.602.000
928.788.000
109.663.000
188.956.000
0
0
253.735.000
0
193.893.000
0
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU
6.144.297.000
0
0
0
1.675.035.000
3.216.741.000
416.488.000
467.866.000
0
0
6.948.411.000
0
131.165.000
0
0
3.799.489.000
0
14.980.160.000
TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI
922.212.000
116.474.000
487.362.000
0
0
2.514.969.000
0
142.549.000
0
0
0
0
4.183.566.000
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ
511.427.000
95.824.000
116.177.000
0
0
4.058.000
0
111.986.000
0
696.846.000
0
0
1.536.318.000
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
394.999.000
51.154.000
33.810.000
0
0
37.212.000
0
12.374.000
0
0
0
0
529.549.000
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
381.165.000
51.533.000
58.614.000
0
0
9.708.000
0
24.748.000
0
0
0
0
525.768.000
1.615.539.000
168.408.000
16.500.386.000
0
0
349.000
0
10.566.415.000
1.066.028.000
0
0
0
28.851.097.000
MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU
215.175.000
47.039.000
45.775.000
0
0
212.000
0
1.485.000
0
869.000
0
0
310.555.000
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
560.977.000
80.681.000
129.286.000
0
0
2.752.868.000
0
61.870.000
0
0
0
0
3.585.682.000
TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI
1.131.626.000
CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU
604.317.000
88.400.000
48.140.000
0
0
7.175.000
0
383.594.000
0
0
0
0
DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
77.912.000
10.351.000
23.495.000
0
0
876.000
0
619.000
0
513.528.000
0
0
KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
98.689.000
14.821.000
33.699.000
0
0
2.528.000
0
14.107.000
0
646.861.000
0
0
810.705.000
DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
87.898.000
12.017.000
32.479.000
0
0
1.884.000
0
15.096.000
0
1.083.629.000
0
0
1.233.003.000
41.916.936.000
7.488.282.000
5.304.907.000
0
0
761.025.000
0
225.604.112.000
7.498.829.000
743.445.000
0
0
281.818.707.000
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ
626.781.000
28.849.000
5.082.000
9.208.000
0
0
0
0
12.374.000
0
0
0
0
55.513.000
1.762.248.000
203.178.000
653.345.000
0
0
49.093.000
0
142.301.000
0
0
0
0
2.810.165.000
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU
281.910.000
32.150.000
63.555.000
0
0
3.955.000
0
22.273.000
0
0
0
0
403.843.000
TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
450.090.000
63.718.000
119.542.000
0
0
5.168.000
0
464.025.000
0
1.588.557.000
0
0
2.691.100.000
85.133.000
10.726.000
17.241.000
0
0
2.303.000
0
2.376.000
0
0
0
0
117.779.000
1.009.675.000
134.283.000
308.581.000
0
0
290.681.000
0
61.870.000
0
0
5.696.000
0
1.810.786.000 1.809.484.000
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
HELAL AKREDİTASYON KURUMU MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE UZAY AJANSI
86.257.000
9.333.000
81.965.000
0
0
55.500.000
0
6.933.000
0
1.569.496.000
0
0
KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI
133.420.000
28.288.000
103.063.000
0
0
68.000
0
259.237.000
0
0
0
0
TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ
154.528.000
20.398.000
229.273.000
0
0
6.028.000
0
24.748.000
0
0
0
0
434.975.000
1.200.977.000
169.553.000
376.934.000
0
0
556.285.000
0
1.139.646.000
0
381.254.000
0
0
3.824.649.000
TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI
524.076.000
53.004.000
9.346.000
19.978.000
0
0
39.000
0
47.516.000
0
0
0
0
129.883.000
1.015.872.000
112.713.000
187.395.000
0
0
168.532.089.000
157.500.000.000
0
0
0
0
0
169.848.069.000
5.142.652.000
633.530.000
554.687.000
0
0
177.919.000
0
647.161.000
0
2.118.076.000
661.799.121.000
89.709.854.000
132.994.338.000
0
0
380.451.216.000
157.500.000.000
629.266.789.000
19.061.754.000
31.456.565.000
- "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
0 0
6.565.450.000
0
0
9.274.025.000
0
1.932.243.333.000
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ PERSONEL GİDERLERİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
FAİZ GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
(TL)
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
16.507.137.000
1.830.823.000
3.589.488.000
0
0
3.833.053.000
0
2.941.822.000
0
0
0
0
0
0
28.702.323.000
5.498.065.000
317.198.000
14.049.871.000
0
0
2.259.000.000
0
3.481.000.000
0
0
0
0
0
0
25.605.134.000
701.273.000
72.557.000
360.291.000
0
0
36.362.000
0
38.186.000
0
0
0
0
0
0
1.208.669.000
YARGITAY
4.183.318.000
481.007.000
1.272.923.000
0
0
227.222.000
0
192.335.000
0
0
0
0
0
0
6.356.805.000
DANIŞTAY
2.971.740.000
316.020.000
317.885.000
0
0
82.471.000
0
129.160.000
0
0
0
0
0
0
3.817.276.000
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
1.442.395.000
140.365.000
228.169.000
0
0
4.628.000
0
70.195.000
0
0
0
0
0
0
1.885.752.000
SAYIŞTAY
3.886.728.000
440.655.000
439.630.000
0
0
70.010.000
0
478.930.000
0
0
0
0
0
0
5.315.953.000
ADALET BAKANLIĞI
309.092.525.000
34.011.557.000
87.416.713.000
0
0
5.509.899.000
0
44.398.573.000
5.103.817.000
0
0
0
0
0
480.429.267.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
512.367.919.000
63.135.960.000
774.682.768.000
0
0
16.511.438.000
0
3.660.094.000
445.181.000
0
0
0
0
0
1.370.358.179.000
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
85.231.144.000
16.271.838.000
16.108.740.000
0
0
6.172.536.000
0
21.479.783.000
3.971.153.000
2.396.934.000
0
0
0
0
147.660.975.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
23.191.619.000
1.862.204.000
9.737.480.000
0
0
15.633.048.000
0
3.469.757.000
0
0
0
7.619.000
0
0
53.901.727.000
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
36.480.839.000
3.979.742.000
48.606.578.000
0
3.346.108.620.000
6.406.906.754.000
12.224.173.000
4.095.198.000
72.709.000
29.414.473.000
0
360.439.966.000
0
0
10.236.032.170.000
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
1.852.614.966.000
224.447.541.000
178.116.155.000
0
0
47.580.476.000
0
225.320.901.000
40.500.977.000
595.459.000
0
0
0
0
2.528.675.498.000
SAĞLIK BAKANLIĞI
1.154.126.851.000
136.478.403.000
322.824.198.000
0
0
4.452.723.000
0
320.144.245.000
51.138.221.000
34.312.000
0
0
0
0
1.938.060.732.000
5.498.252.000
879.844.000
292.667.000
0
0
13.528.966.000
0
210.533.608.000
278.189.000
0
0
0
0
0
230.733.337.000
88.588.732.000
13.987.575.000
31.897.556.000
0
0
873.122.978.000
0
8.861.127.000
1.867.343.000
8.006.000
0
0
0
0
1.016.465.974.000 19.316.427.000
CUMHURBAŞKANLIĞI ANAYASA MAHKEMESİ
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
1.800.074.000
230.446.000
16.557.490.000
0
0
241.121.000
0
487.296.000
0
0
0
0
0
24.369.028.000
3.230.640.000
3.451.865.000
0
0
7.969.048.000
0
24.003.307.000
3.105.915.000
1.546.116.000
0
0
0
0
5.830.241.000
711.609.000
867.251.000
0
0
79.623.282.000
0
9.879.577.000
5.212.801.000
2.346.532.000
0
33.414.099.000
1.896.742.000
0
132.672.591.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
25.468.014.000
3.291.021.000
1.386.825.000
0
0
4.108.019.000
0
43.731.193.000
15.750.073.000
124.807.549.000
276.608.000
179.770.000
0
0
202.972.391.000
TİCARET BAKANLIĞI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
0
64.570.004.000
28.869.715.000
3.094.372.000
2.719.596.000
0
0
54.402.937.000
0
3.001.975.000
514.682.000
34.312.000
0
0
0
0
92.122.907.000
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
4.533.290.000
664.765.000
3.101.443.000
0
0
282.403.374.000
0
27.151.570.000
0
5.694.812.000
0
44.204.653.000
0
0
367.753.907.000
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
88.380.126.000
11.411.920.000
4.798.434.000
0
0
207.870.067.000
0
15.654.270.000
1.603.316.000
1.988.943.000
246.576.000
2.996.167.000
388.832.000
0
333.099.927.000
373.833.000
44.499.000
47.506.000
0
0
5.526.000
0
280.781.000
0
0
0
0
0
0
752.145.000
27.230.738.000
2.078.511.000
8.378.463.000
0
0
0
0
11.792.822.000
0
0
0
0
0
0
49.480.534.000 478.725.341.000
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
368.824.594.000
35.867.958.000
57.483.421.000
0
0
95.570.000
0
16.453.798.000
4.408.420.000
0
0
0
0
0
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
15.857.864.000
1.634.642.000
7.651.343.000
0
0
28.288.000
0
3.200.909.000
197.577.000
0
0
0
0
0
28.373.046.000
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
537.972.332.000
66.509.692.000
58.147.629.000
0
0
213.405.000
0
59.633.636.000
5.346.047.000
0
0
0
0
0
722.476.694.000
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
216.030.215.000
184.248.048.000
22.451.201.000
5.614.025.000
0
0
737.849.000
0
2.979.092.000
395.155.000
0
0
0
0
0
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
11.763.334.000
1.405.301.000
1.136.408.000
0
0
13.446.710.000
0
6.063.743.000
0
42.318.000
0
1.025.713.000
0
0
34.883.527.000
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
59.943.498.000
6.758.704.000
8.964.423.000
0
0
242.747.000
0
11.222.415.000
268.705.000
0
0
0
0
0
87.131.787.000
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
15.177.347.000
2.317.377.000
277.873.000
0
0
53.833.000
0
1.789.069.000
0
0
0
0
0
0
19.615.499.000
3.292.452.000
529.749.000
252.010.000
0
0
1.416.296.000
0
2.105.861.000
0
0
0
0
0
0
7.596.368.000
18.198.493.000
3.363.776.000
4.979.702.000
0
0
4.028.255.000
0
8.634.031.000
0
16.012.000
0
0
0
0
39.220.269.000
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
689.633.000
87.952.000
223.555.000
0
0
10.713.705.000
0
37.906.000
0
106.964.000
0
0
0
0
11.859.715.000
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
1.258.375.000
206.075.000
224.808.000
0
0
4.655.000
0
182.508.000
0
0
0
0
0
0
1.876.421.000
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
1.759.596.000
172.221.000
7.070.606.000
0
0
14.162.000
0
84.234.000
0
0
0
0
0
0
9.100.819.000
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
3.096.011.000
502.556.000
303.378.000
0
0
6.447.000
0
1.179.282.000
0
0
0
0
0
0
5.087.674.000
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.479.417.000
169.052.000
461.723.000
0
0
36.900.000
0
338.622.000
0
2.236.564.000
0
0
0
480.442.179.000
485.164.457.000
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
5.045.962.000
584.491.000
775.217.000
0
0
417.140.898.000
0
322.899.000
0
571.864.000
67.176.000
0
0
0
424.441.331.000
203.997.000
21.113.000
271.954.000
0
0
28.572.000
0
28.078.000
0
110.228.000
0
0
0
0
663.942.000
5.538.049.515.000
665.992.932.000
1.685.088.060.000
0
3.346.108.620.000
8.480.763.230.000
12.224.173.000
1.099.533.788.000
140.180.281.000
171.951.398.000
590.360.000
442.267.987.000
2.285.574.000
480.442.179.000
21.910.197.709.000
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
İDARELER
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
FAİZ GİDERLERİ
TOPLAM ÖDENEK
1.241.149.000
123.660.000
77.320.000
0
0
208.395.000
15.319.392.000
1.911.689.000
1.374.380.000
0
0
6.409.865.000
888.230.000
1.759.721.000
0
0
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
13.121.298.000
1.631.851.000
1.757.875.000
0
GAZİ ÜNİVERSİTESİ
11.568.535.000
1.491.291.000
1.055.643.000
0
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
12.180.589.000
1.548.546.000
1.468.439.000
6.982.365.000
911.674.000
1.145.454.000
ANKARA ÜNİVERSİTESİ ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
(TL) SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
0
3.039.393.000
0
2.229.454.000
264.754.000
0
0
0
0
0
23.874.308.000
396.701.000
0
989.226.000
0
0
0
0
0
0
10.443.743.000
0
2.953.427.000
0
3.046.184.000
0
0
0
0
0
0
22.510.635.000
0
2.371.031.000
0
2.984.173.000
0
0
0
0
0
0
19.470.673.000
0
0
3.012.645.000
0
3.708.416.000
569.023.000
0
0
0
0
0
21.918.635.000
0
0
403.843.000
0
1.219.434.000
0
0
0
0
0
0
10.662.770.000
0
1.707.694.000
0
0
0
0
0
0
0
1.668.846.000
3.735.636.000
530.110.000
925.501.000
0
7.112.165.000
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
8.721.286.000
1.115.422.000
1.048.134.000
0
0
681.385.000
0
767.349.000
0
0
0
0
0
0
12.333.576.000
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
4.666.471.000
593.410.000
792.430.000
0
0
238.882.000
0
822.693.000
0
0
0
0
0
0
7.113.886.000
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
213.224.000
0
TOPLAM
18.322.000
0
0
YEDEK ÖDENEK
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
1.859.699.000
258.058.000
199.783.000
0
0
125.799.000
0
509.056.000
0
0
0
0
0
0
2.952.395.000
11.780.956.000
1.584.671.000
1.414.824.000
0
0
2.759.371.000
0
2.331.919.000
0
0
0
0
0
0
19.871.741.000
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
9.947.914.000
1.281.888.000
1.066.875.000
0
0
2.083.121.000
0
2.017.190.000
0
0
0
0
0
0
16.396.988.000
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
6.043.417.000
731.491.000
531.822.000
0
0
1.111.147.000
0
1.190.030.000
51.370.000
0
0
0
0
0
9.607.907.000
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
8.537.623.000
1.100.098.000
997.534.000
0
0
1.481.712.000
0
2.172.401.000
0
0
0
0
0
0
14.289.368.000
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
5.677.355.000
848.312.000
959.503.000
0
0
347.948.000
0
685.004.000
0
0
0
0
0
0
8.518.122.000
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
9.154.129.000
1.158.848.000
1.267.558.000
0
0
1.486.775.000
0
569.973.000
0
0
0
0
0
0
13.637.283.000
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
8.504.845.000
1.055.976.000
741.212.000
0
0
1.606.770.000
0
2.345.747.000
932.565.000
0
0
0
0
0
14.254.550.000
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
7.397.804.000
912.057.000
1.056.208.000
0
0
1.543.701.000
0
1.840.824.000
0
0
0
0
0
0
12.750.594.000
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
7.332.740.000
883.080.000
828.398.000
0
0
1.015.322.000
0
1.769.275.000
0
0
0
0
0
0
11.828.815.000
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
8.383.309.000
1.068.697.000
720.409.000
0
0
1.557.036.000
0
2.181.836.000
894.630.000
0
0
0
0
0
13.911.287.000
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
8.589.832.000
1.061.776.000
719.844.000
0
0
1.523.731.000
0
680.709.000
0
0
0
0
0
0
12.575.892.000
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
7.193.827.000
885.388.000
558.440.000
0
0
1.232.322.000
0
974.147.000
23.709.000
0
0
0
0
0
10.844.124.000
10.606.712.000
1.272.619.000
1.693.836.000
0
0
1.440.592.000
0
624.739.000
0
0
0
0
0
0
15.638.498.000
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
8.062.695.000
968.999.000
670.492.000
0
0
1.173.572.000
0
1.230.744.000
663.860.000
0
0
0
0
0
12.106.502.000
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
7.605.215.000
941.851.000
771.190.000
0
0
973.117.000
0
2.130.425.000
711.278.000
0
0
0
0
0
12.421.798.000
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
7.430.493.000
873.282.000
865.777.000
0
0
1.259.262.000
0
1.964.775.000
765.810.000
0
0
0
0
0
12.393.589.000
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
7.273.382.000
852.534.000
721.029.000
0
0
840.027.000
0
1.989.336.000
0
0
0
0
0
0
11.676.308.000
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
6.691.540.000
843.391.000
771.314.000
0
0
1.086.765.000
0
1.035.173.000
0
0
0
0
0
0
10.428.183.000
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
1.800.444.000
215.421.000
322.572.000
0
0
67.566.000
0
609.299.000
0
0
0
0
0
0
3.015.302.000
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.926.393.000
221.315.000
258.150.000
0
0
68.086.000
0
350.983.000
0
0
0
0
0
0
2.824.927.000
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
4.800.130.000
568.510.000
450.259.000
0
0
719.602.000
0
788.997.000
395.155.000
0
0
0
0
0
7.327.498.000
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
6.397.798.000
821.927.000
709.601.000
0
0
1.017.129.000
0
1.032.063.000
0
0
0
0
0
0
9.978.518.000
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
6.489.001.000
782.614.000
631.871.000
0
0
1.079.177.000
0
792.527.000
0
0
0
0
0
0
9.775.190.000
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
4.638.591.000
574.478.000
368.665.000
0
0
683.474.000
0
976.201.000
0
0
0
0
0
0
7.241.409.000
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
6.306.074.000
758.751.000
435.001.000
0
0
1.040.875.000
0
1.179.844.000
0
0
0
0
0
0
9.720.545.000
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
7.651.402.000
970.873.000
606.816.000
0
0
1.197.635.000
0
809.733.000
39.515.000
0
0
0
0
0
11.236.459.000
EGE ÜNİVERSİTESİ
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
4.327.876.000
570.631.000
471.758.000
0
0
598.581.000
0
772.149.000
0
0
0
0
0
0
6.740.995.000
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
7.051.497.000
880.966.000
811.450.000
0
0
1.222.093.000
0
490.329.000
0
0
0
0
0
0
10.456.335.000
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
4.642.641.000
580.602.000
561.228.000
0
0
220.865.000
0
504.333.000
0
0
0
0
0
0
6.509.669.000
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
5.868.276.000
749.026.000
505.887.000
0
0
977.987.000
0
691.937.000
0
0
0
0
0
0
8.793.113.000
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
4.249.338.000
521.806.000
438.547.000
0
0
276.283.000
0
595.425.000
0
0
0
0
0
0
6.081.399.000
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
4.143.714.000
484.658.000
353.779.000
0
0
594.774.000
0
1.532.833.000
217.335.000
0
0
0
0
0
7.109.758.000
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
3.287.449.000
426.427.000
314.916.000
0
0
104.140.000
0
282.186.000
0
0
0
0
0
0
4.415.118.000
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
3.453.342.000
395.757.000
533.414.000
0
0
256.106.000
0
690.488.000
0
0
0
0
0
0
5.329.107.000
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
6.580.608.000
855.909.000
556.511.000
0
0
757.355.000
0
874.605.000
0
0
0
0
0
0
9.624.988.000
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
3.162.095.000
397.543.000
346.371.000
0
0
113.134.000
0
283.602.000
0
0
0
0
0
0
4.302.745.000
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
3.381.481.000
451.559.000
420.886.000
0
0
106.870.000
0
407.136.000
0
0
0
0
0
0
4.767.932.000
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
5.336.272.000
628.516.000
454.699.000
0
0
616.170.000
0
1.237.337.000
0
0
0
0
0
0
8.272.994.000
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
4.695.411.000
591.471.000
482.599.000
0
0
207.045.000
0
380.458.000
0
0
0
0
0
0
6.356.984.000
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
5.213.760.000
622.277.000
580.889.000
0
0
740.100.000
0
843.076.000
0
0
0
0
0
0
8.000.102.000
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
4.074.497.000
498.845.000
519.316.000
0
0
609.889.000
0
299.850.000
0
0
0
0
0
0
6.002.397.000
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
6.611.416.000
838.720.000
672.573.000
0
0
1.324.462.000
0
658.321.000
0
0
0
0
0
0
10.105.492.000
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
1.128.051.000
145.011.000
181.411.000
0
0
67.604.000
0
296.224.000
0
0
0
0
0
0
1.818.301.000
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
2.718.324.000
331.769.000
244.250.000
0
0
66.556.000
0
315.877.000
0
0
0
0
0
0
3.676.776.000
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
2.781.147.000
332.331.000
263.297.000
0
0
70.638.000
0
1.076.797.000
0
0
0
0
0
0
4.524.210.000
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
3.954.739.000
468.712.000
292.562.000
0
0
528.450.000
0
755.910.000
79.031.000
0
0
0
0
0
6.000.373.000
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
3.362.679.000
448.799.000
469.205.000
0
0
111.233.000
0
661.241.000
0
0
0
0
0
0
5.053.157.000
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
2.503.283.000
295.796.000
315.992.000
0
0
149.610.000
0
534.086.000
0
0
0
0
0
0
3.798.767.000
İDARELER
PERSONEL GİDERLERİ
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
FAİZ GİDERLERİ
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
3.660.250.000
435.470.000
215.252.000
0
0
208.403.000
0
570.105.000
0
0
0
0
0
0
5.089.480.000
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
4.159.971.000
523.325.000
346.029.000
0
0
534.971.000
0
785.600.000
0
0
0
0
0
0
6.349.896.000
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
3.049.522.000
321.096.000
302.019.000
0
0
72.734.000
0
172.681.000
0
0
0
0
0
0
3.918.052.000
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
2.439.963.000
287.864.000
241.254.000
0
0
69.067.000
0
504.002.000
0
0
0
0
0
0
3.542.150.000
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
3.129.473.000
371.456.000
251.017.000
0
0
102.025.000
0
616.315.000
0
0
0
0
0
0
4.470.286.000
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
2.335.245.000
275.881.000
259.974.000
0
0
68.774.000
0
723.294.000
0
0
0
0
0
0
3.663.168.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
3.396.334.000
407.261.000
363.084.000
0
0
305.765.000
0
462.029.000
0
0
0
0
0
0
4.934.473.000
0
107.678.000
0
1.460.064.000
774.503.000
0
0
0
0
0
4.919.474.000
ORDU ÜNİVERSİTESİ
2.926.560.000
368.773.000
226.744.000
0
0
185.614.000
0
293.955.000
0
0
0
0
0
0
4.001.646.000
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
2.222.263.000
276.881.000
174.620.000
0
0
56.509.000
0
165.942.000
0
0
0
0
0
0
2.896.215.000
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
2.294.937.000
256.174.000
211.426.000
0
0
61.438.000
0
303.525.000
0
0
0
0
0
0
3.127.500.000
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
2.030.049.000
229.683.000
313.569.000
0
0
27.472.000
0
318.687.000
0
0
0
0
0
0
2.919.460.000
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
1.841.927.000
218.713.000
142.427.000
0
0
42.463.000
0
540.505.000
0
0
0
0
0
0
2.786.035.000
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
2.212.937.000
234.933.000
197.486.000
0
0
38.800.000
0
735.648.000
0
0
0
0
0
0
3.419.804.000
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
2.248.049.000
281.227.000
224.740.000
0
0
90.011.000
0
477.328.000
0
0
0
0
0
0
3.321.355.000
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
3.472.434.000
420.429.000
404.308.000
0
0
74.914.000
0
153.026.000
0
0
0
0
0
0
4.525.111.000
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
1.395.494.000
166.035.000
182.916.000
0
0
28.946.000
0
178.296.000
0
0
0
0
0
0
1.951.687.000
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
2.186.341.000
281.357.000
220.416.000
0
0
60.087.000
0
461.886.000
0
0
0
0
0
0
3.210.087.000
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
1.611.278.000
172.113.000
146.051.000
0
0
33.358.000
0
167.068.000
0
0
0
0
0
0
2.129.868.000
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
2.122.081.000
251.379.000
260.735.000
0
0
47.177.000
0
196.547.000
0
0
0
0
0
0
2.877.919.000
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
1.820.445.000
195.105.000
239.644.000
0
0
34.333.000
0
292.013.000
0
0
0
0
0
0
2.581.540.000
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
2.120.387.000
249.738.000
273.653.000
0
0
55.676.000
0
1.034.961.000
0
0
0
0
0
0
3.734.415.000
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
1.785.312.000
204.579.000
163.249.000
0
0
42.169.000
0
195.143.000
0
0
0
0
0
0
2.390.452.000
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
2.540.634.000
278.882.000
299.052.000
0
0
40.201.000
0
299.875.000
0
0
0
0
0
0
3.458.644.000
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
1.966.576.000
197.739.000
291.416.000
0
0
33.541.000
0
313.071.000
0
0
0
0
0
0
2.802.343.000
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
2.377.728.000
269.460.000
238.272.000
0
0
37.306.000
0
256.915.000
0
0
0
0
0
0
3.179.681.000
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
2.064.395.000
224.084.000
209.351.000
0
0
61.557.000
0
431.000.000
0
0
0
0
0
0
2.990.387.000
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
1.233.883.000
144.775.000
246.018.000
0
0
22.851.000
0
352.662.000
0
0
0
0
0
0
2.000.189.000
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
1.968.355.000
225.459.000
152.098.000
0
0
43.413.000
0
286.397.000
0
0
0
0
0
0
2.675.722.000
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
1.623.053.000
181.595.000
210.176.000
0
0
31.786.000
0
122.140.000
0
0
0
0
0
0
2.168.750.000
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
1.968.614.000
220.167.000
191.911.000
0
0
44.223.000
0
82.831.000
0
0
0
0
0
0
2.507.746.000
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
1.269.029.000
143.099.000
146.000.000
0
0
21.427.000
0
258.319.000
0
0
0
0
0
0
1.837.874.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
1.650.344.000
181.048.000
161.858.000
0
0
38.037.000
0
146.006.000
0
0
0
0
0
0
2.177.293.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
1.115.056.000
118.458.000
165.729.000
0
0
19.076.000
0
166.366.000
0
0
0
0
0
0
1.584.685.000
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
1.564.974.000
161.072.000
154.064.000
0
0
32.019.000
0
186.720.000
0
0
0
0
0
0
2.098.849.000
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
1.915.671.000
225.152.000
190.073.000
0
0
48.387.000
0
394.498.000
0
0
0
0
0
0
2.773.781.000
953.233.000
127.602.000
213.936.000
0
0
17.182.000
0
294.821.000
0
0
0
0
0
0
1.606.774.000
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
4.244.202.000
496.492.000
553.030.000
0
0
197.714.000
0
963.642.000
0
0
0
0
0
0
6.455.080.000
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.456.805.000
166.885.000
152.445.000
0
0
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
2.789.440.000
310.354.000
251.938.000
0
24.634.000
0
574.198.000
0
0
0
0
0
0
2.374.967.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
2.573.113.000
321.755.000
191.195.000
0
0
104.665.000
0
319.249.000
0
0
0
0
0
0
3.509.977.000
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
3.062.896.000
333.948.000
284.085.000
0
0
169.590.000
0
584.026.000
0
0
0
0
0
0
4.434.545.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
7.305.967.000
863.968.000
465.639.000
0
0
1.359.780.000
0
649.171.000
0
0
0
0
0
0
10.644.525.000
842.897.000
103.671.000
125.825.000
0
0
16.932.000
0
478.732.000
0
0
0
0
0
0
1.568.057.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.111.947.000
125.103.000
158.345.000
0
0
16.756.000
0
215.851.000
0
0
0
0
0
0
1.628.002.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
1.167.727.000
144.804.000
94.117.000
0
0
27.337.000
0
648.605.000
0
0
0
0
0
0
ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.245.724.000
157.722.000
119.357.000
0
0
29.835.000
0
96.873.000
0
0
0
0
0
0
1.649.511.000
10.133.810.000
1.241.007.000
600.956.000
0
0
424.956.000
0
1.105.758.000
0
0
0
0
0
0
13.506.487.000
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
1.638.949.000
197.088.000
188.470.000
0
0
29.371.000
0
454.304.000
0
0
0
0
0
0
2.508.182.000
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.259.878.000
157.454.000
168.980.000
0
0
32.250.000
0
634.566.000
355.639.000
0
0
0
0
0
2.253.128.000
ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ
1.703.823.000
195.148.000
215.776.000
0
0
90.458.000
0
566.336.000
0
0
0
0
0
0
2.771.541.000
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ
1.164.461.000
131.967.000
108.889.000
0
0
17.947.000
0
322.899.000
0
0
0
0
0
0
1.746.163.000
İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ
1.005.181.000
109.983.000
117.003.000
0
0
40.528.000
0
421.172.000
0
0
0
0
0
0
1.693.867.000
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
2.082.590.000
48.603.000
5.879.000
41.232.000
0
0
1.256.000
0
2.250.000
0
0
0
0
0
0
99.220.000
561.639.000
76.936.000
144.995.000
0
0
5.091.000
0
135.056.000
0
0
0
0
0
0
923.717.000
607.868.000
68.441.000
165.045.000
0
0
6.301.000
0
224.625.000
0
0
0
0
0
0
1.072.280.000
1.403.736.000
167.596.000
189.015.000
0
0
37.017.000
0
407.133.000
0
0
0
0
0
0
2.204.497.000 2.538.805.000
KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
1.551.134.000
173.096.000
101.886.000
0
0
101.989.000
0
610.700.000
0
0
0
0
0
0
MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ
1.600.698.000
197.163.000
161.014.000
0
0
20.148.000
0
526.465.000
237.093.000
0
0
0
0
0
2.505.488.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA
8.245.341.000
1.060.527.000
1.220.014.000
0
0
1.918.232.000
0
3.306.638.000
260.802.000
0
0
0
0
0
15.750.752.000
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
3.595.983.000
449.678.000
412.698.000
0
0
113.039.000
0
209.109.000
0
0
0
0
0
0
4.780.507.000
SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.909.242.000
258.719.000
192.145.000
0
0
46.506.000
0
343.958.000
0
0
0
0
0
0
2.750.570.000
SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
1.236.542.000
149.986.000
86.063.000
0
0
14.036.000
0
456.273.000
0
0
0
0
0
0
1.942.900.000
EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
Yapılacak İşlem (Kanun*/Karar/ İdari Düzenleme)
İşlemin İçeriği /Açıklaması
Öngörülen Takvim**
Ülke ölçeğinde sanayi büyüme havzaları irlenerek altyapısı hazır planlı sanayi alanları genişletilecektir.
ʹ. Çeyrek
BÜYÜME VE TİCARET Sanayide yüksek katma değer ve teknoloji odaklı dönüşüm
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacaktır.
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek (Sürekli)
Stratejik Hamle Programı kapsamında arz güvenliğini sağlayacak, dışa bağımlılığı azaltacak, ArǦGe içeriği yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle uyumlu yatırımlar desteklenecektir.
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek (Sürekli)
Ǧ30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş Ǥ
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır.
Yeşil dönüşümün hızlandırılması
ʹͲʹ
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) tamamlanan hukuki altyapısıyla uygulamaya geçirilecek, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM)’nın tesis edilmesine ve ETS gelirlerinin yeşil dönüşümün finansmanında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Yeşil dönüşüm sürecinde işletmelerin çevresel etkilerini izleyip şeffaf biçimde raporlamasını sağlamak amacıyla uzman insan kaynağı yetiştirilecek, rapor standartları ve denetim altyapısı güçlendirilerek ihracatta çevresel düzenlemelere uyum ve rekabet gücü artırılacaktır.
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek
(Sürekli) ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek ȋürekli)
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik erekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktırǤ
ʹͲʹ
2. Çeyrek
71
İdari Düzenleme
Dijital dönüşüme geçişin desteklenmesi
İdari Düzenleme /İdari Düzenleme İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Beşeri sermayenin güçlendirilmesi
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
72
Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve Eylem Planı tamamlanarak uygulamaya konulacak, entegre, verimli, güvenli, çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri teknoloji yol haritası oluşturulacak, ulaşımda emisyon azaltımı ve sürdürülebilirliğin sağlanması, bağlantısallığın artırılması konularında projeler hayata geçirilecektir. Lojistik sektöründe yüksek kapasiteli şarj istasyonları ulusal planı hazırlanacaktır.
5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında çalışmalar tamamlanacaktır. Veri temelli karar alma mekanizmalarını geliştirmek ve veri mahremiyeti ile güvenliğini gözeten bir yönetişim çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal Veri Stratejisi ve Eylem Planı hayata geçirilecektir. Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri altyapılarını güvenli, maliyet etkin ve sürdürülebilir biçimde dönüştürmek amacıyla Kamu Bulut Bilişim Stratejisi hayata geçirilecektir.
Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak etkin şekilde faydalanmak üzere Devlet Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın ve altyapının dijital dönüşüme yönelik geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve yeterlik temelli bir dijital ölçme değerlendirme sistemi kurulacaktır. Erken yaşlarda bireylerin yetenek ve kapasitelerinin keşfedilerek bilim, teknoloji ve mesleki kariyer alanlarında uygun kabiliyetleri geliştirebileceği alanlara yönlendirilmesini sağlayacak geliştirilecektir.
Ortaokul ve lise düzeyinde geliştirilecek mesleki ilgi, değer ve beceri envanterleri yardımıyla öğrenciler kendilerine uygun mesleklere yönlendirilecektir.
Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim süresi içinde mesleki eğitim merkezlerine kayıt sağlanması amacıyla çerçeve öğretim programı hazırlanacak ve ilgili mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
ʹͲʹ
2. Çeyrek
ʹͲʹ ʹ. Çeyrek ʹͲʹ
2. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyr ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
Kamu altyapı yatırımlarının etkinleştirilmesi Tarımda verimlilik artışı ve katma değer odaklı dönüşümün sağlanması
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme İthalata bağımlılığının azaltılması ve arz güvenliğinin desteklenmesi
İdari Düzenleme
İSTİHDAM
İdari Düzenleme
Yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşümlere uyumun sağlanması
Kanun/İdari Düzenleme
Kanun/İdari Düzenleme İdari Düzenleme İşgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi İşgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi
İdari Düzenleme
Karar/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Sanayi bölgeleri ve limanların mevcut demiryolu ağına bağlantısını sağlamak üzere önceliklendirilmiş iltisak hatları programı tamamlanacaktır. Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere organize tarım bölgesi sayısı artırılacaktır.
Genel Tarım Sayımının tamamlanmasıyla birlikte kapsamlı tarım envanteri oluşturulacak, mevcut iyileştirilecektir. Yerli bazlı yük santrallerde elektrik üretiminde kullanılan kaynakların üretim portföyündeki oranının artırılması için mevcut ve yeni tesisler teşvik edilecektir.
Nükleer teknolojiler stratejisi ve eylem planı hazırlanacaktır. Yeni nesil çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda işgücü piyasasının ihtiyaçları ve iş yaşam dengesi gözetilerek sosyal taraflarla diyalog halinde mevzuat düze hayata geçirilecek ve güvenceli esneklik sağlanacaktır.
İşgücü piyasasında güvenceli esnekliği ve erişimi artırmak amacıyla İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarının yararlanma koşullarını kolaylaştırılması sağlanacaktır. Yeşil ve dijital dönüşümün işgücü piyasalarına yansımaları analiz edilerek, uyum ve adil geçiş sürecine yönelik programlar hazırlanacaktır. İşgücü Uyum Programı, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin mesleki eğitim, yetkinlik ve becerilerini dikkate alacak ve daha fazla faydalanmalarını sağlayacak şekilde uygulanacaktır. Başta meslek yüksekokulları olmak üzere yükseköğretim kontenjanlarının kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumu güçlendirilecektir.
Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyre ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek (Sürekli) ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek (Sürekli)
73
Kanun/İdari Düzenleme İdari Düzenleme Karar/İdari Düzenleme İdari Düzenleme
İdari Düzenleme FİYAT İSTİKRARI ve FİNANSAL İSTİKRAR Yönetilen yönlendirilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu belirlenmesi Kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması Sermaye piyasalarının etkinliğinin artırılması Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Kanun/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması
Tasarrufların artırılması
74
İdari Düzenleme
ğitim ve istihdam politikalarıyla entegrasyonu güçlendirilecektir.
Mikro yeterliliklere ilişkin ulusal politika çerçevesi oluşturulacak,Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanının ulusal ve uluslararası sistemlerle uyumu güçlendirilecektir. Dijital ve yeşil becerilere yönelik yeni yeterlilikler geliştirilecektir.
Âtıl işgücünün kalıcı bir şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üretim kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan ve işgücüne katılımı teşvik eden programlar hayata geçirilecektir.
Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacaktır. Yönetilen yönlendirilen fiyatların hedefleriyle uyumu artırılacaktır.
Düzenleme çerçevesiuluslararası standartlar dikkate alınarak ǡ Final düzenlemeleri paketi ile getirilen değişikliklere uyum sağlanacaktır. Sermaye piyasası uyuşmazlıkların tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktır.
Piyasa disiplininin, dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıyilgili sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışma yapılacaktır. Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktıǤ
Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) kurulacaktır.
Kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Kanun/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği
İdari Düzenleme
Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamalar sistematik olarak gözden geçirilmeye ǡ alanları tasfiye edilecektir.
Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm andartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. ı, kapsayıcı ve fert başına işgücüne katılıma mâni olmayacak şekilde bütünleşik yapıda bir sosyal yardım programı pilot bir projeyle başlatılacaktırǤ
Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecek, kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak inşa edilecektir.
Vergilerin tam ve zamanında ödenmesinde etkili olan mükellef davranışları ve vergiye uyum sorunları analiz edilerek uyum düzeyini artırmaya katkı sağlayacak stratejiler geliştirilecektirǤ
Kayıt dışılıkla mücadele yapay zekâ, büyük veri gibi teknolojik imkânlarla tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütüle Ǥ Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacaktırǤ Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde mevzuat çalışmaları yapılacaktır.
Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılacaktır.
Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemi içerisindeki etkinliği artırılacak ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilecektir.
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek (Sürekli) ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek (Sürekli) ʹͲʹ
ͳǤÇeyrek (Sürekli) ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek (Sürekli)
ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
75
İdari Düzenleme/Karar
Kanun/İdari Düzenleme
Kanun/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
KİT yönetişim reformu
İdari düzenleme
Kanun/İdari Düzenleme
Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır.
Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha uzun sürede istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirile
Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi ve kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek, sosyal güvenlik mevzuatı değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha Ǥ
Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir.
Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir.
Sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlamadan finansal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, veri analizi yoluyla geri ödeme kriterleri incelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak ve yurt dışından temin edilen ilaçlar gibi hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektirǤ
KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri lanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir.
76
ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek
ʹͲʹͷ 4. Çeyrek (SürȌ ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek
ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek (Sürekli)
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İŞ ve YATIRIM ORTAMI Düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi
İdari düzenleme Kanun/İdari Düzenleme
/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Kanun/İdari Düzenleme Kanun/İdari Düzenleme
Ȁ
İş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi Rekabetçi yeni yatırımların tesisi
İdari Düzenleme İdari Düzenleme İdari Düzenleme Kanun/Karar/ İdari Düzenleme
Yatırımların devamlılığının sağlanması, yatırımcılara öngörülebilirlik oluşturulması ve yatırımların güvence altına alınması amacıyla yeni mekanizmaları içeren düzenleme yapılacaktır.
Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin daha da güçlendirilmesi sağlanacaktır. Adalete erişimin ve makul sürede yargılanma hakkının geliştirilmesi amacıyla dijital çözüm platformları, çevrimiçi uyuşmazlık ve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecektir. İhtisas mahkemelerinin etki yapılarak yeni ihtiyaç alanları mahkemeleri oluşturulacaktır. ǦTebligat uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışması yapılacaktır.
İcra ve iflas mevzuatı günümüz şartları göz önüne alınmak suretiyle güncellenecektir.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır.
Farklı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması, uygulama yeknesaklığının sağlanması ve mükerrerliklerin engellenmesi amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacaktırǤ yatırım güvencesinin sağlanmasına yönelik ikincil mevzuat hazırlanacaktır.
Yatırımlara ilişkin izin, lisans, işlemlerin çevrimiçi platformlara taşınması sağlanacaktır. Yatırım olanaklarının etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla uygun alanları kapsayan bir yatırım yeri ırlanacaktır.
İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla yeni tahsis modelleri geliştirilecektir.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
͵. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek ʹͲʹ ͵. Çeyrek ʹͲʹ
ͳ. Ç ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek (Sürekli) ʹͲʹ
2. Çeyrek
* Kanun olarak belirtilenler TBMM gündemine sunulacak olan teknik ve idari çalışmaların tamamlanacağını ifade etmektedir. **Ek-3 Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemelere dair tedbirlerin takviminde, OVP’nin yayımlandığı tarihten itibaren bir sonraki OVP’nin yayımlanacağı tarihe kadar olan süre dikkate alınmaktadır.
77
AvAi
Hukuki AI Asistanı
Merhaba! Ben AvAi, Avarsis Hukuki AI Asistanınız. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Çerez tercihleriniz
Web sitemizde size en iyi deneyimi sunmak için çerezler kullanıyoruz. 6698 sayılı KVKK ve GDPR kapsamında, zorunlu çerezler sitenin çalışması için gereklidir. Diğer kategorileri tercihlerinize göre yönetebilirsiniz. Çerez politikası·KVKK aydınlatma
Zorunlu çerezler Zorunlu
Sitenin temel işlevleri için gereklidir: oturum yönetimi, güvenlik (CSRF), sepet, dil tercihi ve banner kararı. Devre dışı bırakılamaz. KVKK m.5/2-c (sözleşmenin kurulması/ifası) · GDPR Art. 6(1)(b) · ePrivacy Direktifi 5(3) "kesin gerekli" istisnası Saklama: 365 gün
__cf_bm · Cloudflare30 dakika
avar_consent · Avarsis1 yıl
avar_visitor · Avarsis1 yıl
cf_chl_* · Cloudflare30 gün
cf_clearance · Cloudflare30 gün
csrf_token · AvarsisOturum
PHPSESSID · AvarsisOturum
İşlevsel çerezler
Tema, dil, sidebar durumu, son görüntülenenler gibi kişisel tercihleri hatırlar. Sitenin daha kullanışlı çalışmasını sağlar. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
dark_mode · AvarsisKalıcı
lang · Avarsis1 yıl
sidebar_state · AvarsisKalıcı
theme_pref · Avarsis6 ay
Analitik çerezler
Ziyaretçi davranışını anonim olarak ölçer (Google Analytics, Hotjar, Microsoft Clarity, Yandex Metrica). Trafik analizi ve kullanıcı deneyimi iyileştirmesi için kullanılır. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_ga · Google2 yıl
_ga_* · Google2 yıl
_ga_container · Google Tag Manager2 yıl
_gat · Google1 dakika
_gid · Google24 saat
FPID · Google2 yıl
Pazarlama çerezleri
Hedefli reklam ve dönüşüm takibi sağlayan üçüncü taraf çerezleri (Google Ads, Meta Pixel, LinkedIn Insight, Microsoft UET, Twitter/X, TikTok, Pinterest, Reddit). Reklam profiliniz oluşturulur. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
__qca · Quantcast13 ay
_fbc · Meta (Facebook)2 yıl
_fbp · Meta (Facebook)3 ay
_gcl_au · Google3 ay
_gcl_aw · Google3 ay
_kuid_ · Salesforce DMP6 ay
_pin_unauth · Pinterest Ads1 yıl
_pinterest_ct_ua · Pinterest1 yıl
_rdt_uuid · Reddit Ads90 gün
_ttp · TikTok13 ay
_uetsid · Microsoft Bing Ads1 gün
_uetvid · Microsoft Bing Ads13 ay
AnalyticsSyncHistory · LinkedIn30 gün
bcookie · LinkedIn1 yıl
CONSENT · YouTube (Google)2 yıl
fr · Meta (Facebook)3 ay
guest_id · X (Twitter)2 yıl
i/jot · X (Twitter)Oturum
IDE · Google (DoubleClick)13 ay
li_fat_id · LinkedIn30 gün
li_sugr · LinkedIn3 ay
lidc · LinkedIn24 saat
muc_ads · X (Twitter)2 yıl
MUID · Microsoft Bing Ads13 ay
NID · Google6 ay
personalization_id · X (Twitter)2 yıl
sc_at · Snapchat Ads1 yıl
test_cookie · Google (DoubleClick)15 dakika
tr · Meta (Facebook)Oturum
tt_appInfo · TikTok1 yıl
tt_webid · TikTok13 ay
UserMatchHistory · LinkedIn30 gün
VISITOR_INFO1_LIVE · YouTube (Google)6 ay
YSC · YouTube (Google)Oturum
Sosyal medya çerezleri
Sosyal medya paylaşım butonları, beğeni, yorum, takip widget'ları (Facebook, X/Twitter, LinkedIn, Instagram, YouTube, TikTok, Pinterest, WhatsApp, Telegram, Reddit). Bu platformlarda oturum açmışsanız ziyaretiniz onlara raporlanabilir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_pinterest_sess · Pinterest1 yıl
APISID · Google Hesap2 yıl
auth_token · X (Twitter)2 yıl
c_user · Meta (Facebook)Oturum
csrftoken · Instagram (Meta)1 yıl
datr · Meta (Facebook)2 yıl
HSID · Google Hesap2 yıl
ig_did · Instagram (Meta)10 yıl
JSESSIONID · LinkedInOturum
li_at · LinkedIn1 yıl
mid · Instagram (Meta)10 yıl
PREF · YouTube (Google)8 ay
reddit_session · Reddit1 yıl
SAPISID · Google Hesap2 yıl
sb · Meta (Facebook)2 yıl
SSID · Google Hesap2 yıl
token_v2 · Reddit1 yıl
twid · X (Twitter)Oturum
wa_session · WhatsAppOturum
wd · Meta (Facebook)7 gün
Üçüncü taraf gömülü içerik
Site içine gömülü harici servisler: Google Haritalar, Mapbox, YouTube/Vimeo videoları, SoundCloud, canlı destek (Intercom, Zendesk, Tawk.to), CDN (Cloudflare, AWS), reCAPTCHA, ödeme sistemleri (iyzico, Stripe). Gizlilik politikaları sağlayıcılarına aittir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
_GRECAPTCHA · Google reCAPTCHA6 ay
iyzico_session · iyzicoOturum
NID (Maps) · Google Haritalar6 ay
player · Vimeo1 yıl
vuid · Vimeo2 yıl
Veri sorumlusu: İnnovator Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti. · KVKK m.5/m.7 kapsamında tercihleriniz kaydedilir, istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.