GİRİŞ I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi II. TEMEL AMAÇLAR III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi 7. Afet Yönetimi 8. Yeşil Dönüşüm 9. Dijital Dönüşüm 10. İş ve Yatırım Ortamı 11. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar EK 1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler EK 2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2024-2026) Ödenek Teklif Tavanları EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
GİRİŞ Merkezi yönetim bütçesi hazırlık sürecini başlatan Orta Vadeli Program1 (OVP), makro politikaları, ilkeleri, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükleri, gelecek üç yıla ilişkin toplam gelir ve gider tahminlerini, bütçe dengesi ve borçlanma durumu ile kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını içeren temel politika dokümanıdır. Her sene Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca üç yıllık bir perspektif ile hazırlanan OVP, Cumhurbaşkanı Kararıyla resmileşmektedir. Program dönemi boyunca, kamu kurumlarının bütçelerinin hazırlanmasında, yasal ve idari düzenlemelerin gerçekleştirilmesinde, karar alma ve uygulama süreçlerinde OVP’de yer verilen amaç ve önceliklerle tam uyum sağlanması esastır. OVP’de küresel, bölgesel ve ulusal ekonomideki gelişmeler analiz edilmekte, bu analizler çerçevesinde belirlenen makroekonomik hedefler ile ekonomik ve sosyal alanlarda izlenecek politikalar kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bu yönüyle OVP, gerek kamu kesimi gerekse özel kesim için öngörülebilirliği artıran bir yol haritası niteliği taşımaktadır. OVP (2024-2026), hazırlanmakta olan On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028)’nın genel çerçevesiyle uyumlu olarak, makroekonomik ve finansal istikrarı güçlendirmeyi, yüksek katma değerli üretimi teşvik etmeyi, yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla verimlilik ve ihracat artışı yoluyla büyümeyi ve cari işlemler dengesinde kalıcı iyileşme sağlamayı, enflasyonu orta vadede tek haneye düşürmeyi, iş ve yatırım ortamını iyileştirmeyi ve afetlerle etkin mücadele ederken mali disiplini korumayı esas alan politika zeminini tesis etmeyi amaçlamaktadır. OVP’de yer alan öncelikli politikalara yönelik Programın ilk yılında uygulanacak somut tedbirlere ayrıntılı olarak 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında yer verilecektir.
1 Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Plan 20.05.2021 tarihli ve 7319 sayılı Kanunla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yapılan değişiklikle Orta Vadeli Program adı altında birleştirilmiştir.
11
I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün Mayıs 2023 itibarıyla Covid-19 salgınını “küresel sağlık acil durumu” tanımlamasından çıkarmasıyla birlikte dünya ekonomisinde ağır tahribat oluşturan salgın ve gecikmeli etkileri “küresel tehdit” özelliğini yitirmiştir. Son dönemde virüsün yeni varyantları ortaya çıksa da bu gelişme henüz pandemi seviyesinde bir riske işaret etmemektedir. 2022 yılı Şubat ayında başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ise, yol açtığı kayıplar ve göç sorunlarının yanı sıra gıda ve enerji fiyatları kanalıyla ciddi hasarlar verdiği küresel ekonomi üzerinde tehdit olmaya devam etmektedir. Söz konusu durum, küresel ekonomi üzerindeki riskler arasında jeopolitik sorunları ön plana çıkarmaktadır. Bununla birlikte, salgın ve savaşa rağmen alınan önlemler ve teşviklerle birlikte makroihtiyati politikalar küresel ekonominin beklenenden daha kısa sürede toparlanmasında etkili olmuştur. Tedarik zincirlerindeki aksaklıklar büyük ölçüde iyileşmiş, navlun maliyetleri ile tedarik süreleri salgın öncesi dönemlere oldukça yakınsamıştır. Türkiye öncülüğünde uygulamaya konulan Karadeniz Tahıl Koridoru diplomasisi gibi jeopolitik tansiyonu düşürmeyi ve az gelişmiş ülkelere gıda sevkiyatını amaçlayan uluslararası girişimler ise olumlu sonuçlar vermiştir. Jeopolitik gerilimlerin ve ticarette korumacılık eğilimlerinin sürmesi uluslararası ekonomik ilişkilerin karmaşıklaşmasını beraberinde getirmekte, küresel ekonomi çok kutuplu bir düzene doğru evrilmektedir. Ülkeler ve bölgelerarası yeni ticareti ve siyasi iş birlikleri ortaya çıkmakta, dost ve müttefik ülkelerden tedarik (friend-shoring) ve yakın ülkelerden tedarik (near-shoring) yaklaşımları daha fazla benimsenmektedir. Son dönemde küresel ölçekte en önemli ekonomik sorun olarak öne çıkan enflasyon, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enerji başta olmak üzere emtia fiyatları nedeniyle düşüş eğilimini sürdürmekle birlikte hala yüksek seviyelerini korumaktadır. Çekirdek göstergelerdeki katılık küresel enflasyonda düşüş eğiliminin önümüzdeki dönemde hız kesebileceğine işaret etmektedir. Bu dönemde küresel düzeyde enflasyonla mücadelede ülkeler arası ayrışmalar izlenmekte, özellikle gelişmiş ülkelerin, politika faizlerinde sert artış kararlarıyla enflasyonu dizginlemeye çalıştıkları gözlenmektedir. Dirençli hale gelen enflasyona eşlik eden finansal koşulların sıkılaşmasıyla, başta ABD olmak üzere gelişmiş ekonomilerde bankacılık sektörü zorluklar yaşamıştır. Gelişmiş ekonomilerdeki yüksek faiz oranları ve kredi koşullarının sıkılaşması, artan finansal kısıtlamalar, yüksek borç yüküne sahip hanehalkları ve ülkeler için daha yüksek borçlanma maliyetleri doğurmuştur. Finansal koşullardaki sıkılaşmaya ve kronikleşen sorunlara rağmen, 2023 yılının ilk yarısında küresel iktisadi faaliyet ılımlı görünümünü korumuştur. Bu dönemde özellikle gelişmiş ülkelerdeki hizmetler sektöründeki olumlu ayrışma dikkat çekmiştir. Bu gelişmede, sosyal hareketliliğin salgın öncesine dönmesiyle hizmet sektörlerinde görülen iyileşmeler belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, para politikalarının imalat sanayii üzerindeki sınırlayıcı etkileri gelişmiş ülkelerde daha belirgin olarak gözlenmeye başlanmıştır. Bu ülkelerde İmalat Sanayii Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) yılın ikinci yarısında kayda değer bir düşüşle salgın sonrası en düşük düzeyine gerilemiştir. Özellikle gelişmiş ekonomilerde gözlenen tüketimdeki azalış, zorlaşan finansal koşullar, düşük verimlilik artışları, azalan yatırımlar ve yavaşlayan kapasite kullanımı küresel aktivitede zayıf bir görünüme işaret etmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak, 2021 yılında yüzde 6,3 büyüyen dünya ekonomisinin 2022 yılında yüzde 3,5 oranında büyümesi, 2023 yılında ise ivme kaybının sürmesiyle Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre yüzde 3,0 oranında büyümesi beklenmektedir. 2023 yılında beklenen ekonomik zayıflama gelişmiş ekonomiler kaynaklı olarak öngörülmekte, küresel büyümeyi özellikle Avro Bölgesi ve ABD ekonomilerinin aşağıya çekeceği tahmin edilmektedir. Söz konusu yılda Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarından biri olan Avro Bölgesi’nin yüzde 0,9 oranında büyümesi beklenirken bölgenin
2
2
lokomotif ekonomilerinden Almanya’nın yüzde 0,3 oranında daralması, aynı dönemde ABD’nin ise yüzde 1,8 oranında büyümesi beklenmektedir. 2023 yılı ekonomik performansı gelişmekte olan ülkeler açısından daha olumlu bir çerçeve çizmektedir. IMF’ye göre söz konusu ülke grubunun 2022 yılı büyümesi ve 2023 yılı büyüme beklentisi yüzde 4,0 ile istikrarlı bir görünüm arz etmektedir. Çin ve Hindistan’ın yüzde 5,2 ve yüzde 6,1 büyüme oranlarıyla bu grupta öncü olacakları, diğer gelişmekte olan ülkelerin küresel büyümenin altında performans gösterecekleri tahmin edilmektedir. Öte yandan, Çin ekonomisinde son dönemde yaşanan gelişmeler büyümenin sınırlanacağına işaret etmektedir. Rusya-Ukrayna savaşının da gelişmekte olan Avrupa ekonomilerinin büyümesi üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi beklenmektedir. Enflasyondaki katılığın da beslediği yavaşlama işaretlerinin sadece imalat sanayii ile sınırlı kalmayacağı ve yılın kalan döneminde hizmetler sektörüne de yansıyabileceği değerlendirilmektedir. Önümüzdeki dönemde, jeopolitik sorunlar, enerji ve gıda piyasalarındaki olası dalgalanmalar, küresel tedarik zincirlerindeki gelişmeler, mal ve hizmet ticaretinde ürün ve pazar çeşitlenmesi ve finansal sıkılaşmaya yönelik kararların boyutu ve süresi ülkelerin büyüme performansları üzerinde etkili olmaya devam edecektir. Grafik 1: Küresel Büyüme ve Küresel Ticaret Hacmi (Yüzde) 11
14
9
Gelişmiş Ekonomiler
10
5
Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler
8
3 1
6
-1 -3
Gelişmiş Ekonomiler
-5
Dünya
-7
Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler)
12
7
4
Gelişmekte Olan Ekonomiler
2000 2003 2006 2009 2012
2
2015
2018
2021 2024T
0
2021
2022
2023T
2024T
Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2023), T: Tahmin
2023 yılında küresel ekonomik aktivitedeki yavaşlamaya paralel olarak dünya ticaret hacminde, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde daha belirgin olmak üzere ivme kaybı öngörülmektedir. Bu dönemde zayıflayan toplam talebin ve talep kompozisyonunun yurt içi mallara doğru yönelmesiyle küresel ticaretin hız kesmesi beklenmektedir. 2023 yılında mal ve hizmet ticaret hacminin küresel düzeyde yüzde 2,0, gelişmiş ülkelerde yüzde 2,3, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde ise yüzde 1,5 oranında artış kaydederek küresel büyümenin altında kalması öngörülmektedir. 2024 yılında ise küresel mal ve hizmet ticaretindeki artış hızının yüzde 3,7 ile küresel hasıla artışını geçmesi beklenmektedir.
33
Tablo 1: Küresel Ekonomik Görünüm (Yüzde Değişme) Küresel Hasıla Gelişmiş Ekonomiler ABD Avro Bölgesi Almanya Diğer Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Asya Çin Yükselen ve Gelişmekte Olan Avrupa Orta Doğu ve Orta Asya Sahra-Altı Afrika Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler Emtia Fiyatları Petrol Yakıt Dışı (Dünya Emtia İthalat Ağırlıklarına Göre Ortalama) Tüketici Fiyatları Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler
Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2023), T: Tahmin
2022 yılında başlayan savaşın ardından Rusya’ya karşı birçok alanda uygulanan yaptırımlar, başta enerji fiyatları olmak üzere gıda ve tarımsal emtia fiyatlarında dalgalanmalara sebep olarak emtia fiyatlarını tarihi yüksek seviyelere çıkarmıştır. 2023 yılına gelindiğine ise tahıl diplomasisi, Avrupa'da gaz stoklarının artması ve Çin'de beklentinin altında kalan zayıf talebin ardından, gıda fiyatlarındaki yüksek seviyeler devam etse de enerji ve gıda fiyatları 2022 yılında ulaştığı yüksek seviyelerden önemli ölçüde gerilemiş olup hala küresel düzeyde risk teşkil etmektedir. Tüm bu gelişmelere ek olarak tedarik zincirlerinin normalleşmesiyle birlikte, emtia fiyatlarındaki ılımlı görünüm çoğu ülkede manşet enflasyonun hızlı bir şekilde düşmesine katkıda bulunmuştur. Grafik 2: Küresel PMI ve Seçilmiş Emtia Fiyatları (2017 Aralık=100) 225
61 59
Küresel PMI-Hizmetler (Mev.Düz.)
57
FAO Gıda Fiyatları Brent Petrol Dünya Bankası Ana Metal Endeksi
200
Küresel PMI-İmalat (Mev.Düz.)
175
150
55
125
53
12.2022
06.2023
12.2021
06.2022
06.2021
12.2020
12.2019
06.2020
12.2018
06.2019
12.2017
07.2023
05.2023
03.2023
11.2022
01.2023
07.2022
09.2022
05.2022
03.2022
11.2021
01.2022
07.2021
0 09.2021
25 05.2021
47 45 01.2021
50
03.2021
75
49
06.2018
100
51
Kaynak: Markit Economics, FAO, Bloomberg, Dünya Bankası
Sıkılaşan finansal koşullar fiyat artışlarının gerilemesine bir miktar katkı sağlamış olmakla birlikte küresel enflasyon halen dirençli bir görünüm arz etmektedir. Son dönemde tahıl koridoru anlaşmasının yenilenmesindeki belirsizlikler ve enerji arz ve talebindeki gelişmeler, gıda ve enerji fiyatları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Zayıflayan talep koşulları, manşet enflasyondaki düşüşü desteklese de çekirdek
4
4
enflasyon birçok ekonomide yüksek seyretmekte ve manşet enflasyonun daha da gerilemesine engel olmaktadır. Gelişmiş ekonomilerde şirket karlılıkları yüksek seviyede olup işgücü piyasalarının sıkı olması ise ücret artışlarının yüksek olmasına katkı sağlamaktadır. Bu durum karşısında merkez bankaları çoğunlukla yüksek faiz seviyesini korurken, başta Çin olmak üzere bazı gelişmekte olan ülkelerde daha gevşek para politikaları tercih edilmektedir. Bu gelişmeler ışığında küresel enflasyon tahminleri ılımlı bir biçimde aşağı yönlü revize edilmiştir. IMF tarafından 2023 yılında, enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 4,7 ve yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 8,3, küresel enflasyonun ise bir önceki tahmine göre 0,2 puan aşağıda yüzde 6,8 oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Enflasyonun dünya genelinde 2024 yılında ortalama yüzde 5,2 olması beklenmektedir. Küresel düzeyde dirençli hale gelen enflasyon, alım gücünün düşmesine ve hanehalklarının yaşam standartlarının gerilemesine yol açmaktadır. Enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası uygulamalarının devam etmesi halinde ise bu uygulamanın yatırım ve üretimde azalışa yol açarak dünya ekonomisinde kırılganlıkları beslemesi muhtemeldir. Bu dönemde, özel politika gerektiren kesimlere yönelik muhtemel mali desteklerin yanı sıra merkez bankaları tarafından geliştirilen yeni destekleyici araç ve uygulamalara ilave olarak iyi tasarlanmış makroihtiyati politikaların küresel düzeyde sorunların hafiflemesine yardımcı olabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, dünya genelinde tüm ülkeler için standart bir ekonomi politikası yaklaşımının izlenemeyeceği, ülkelerin farklılaşan iktisadi görünüme bağlı olarak ihtiyaç ve önceliklerinin değişebileceği değerlendirilmektedir. Birçok gelişmiş ülkede merkez bankası politikaları ayrışmakla birlikte küresel parasal sıkılaşma eğiliminin bir süre daha korunacak olmasının, gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinde ve küresel ekonomik aktivede dalgalanmalara neden olabileceği düşünülmektedir. Küresel borçluluk düzeyinin yüksek olduğu bir dönemde uzun bir zaman dilimine yayılan parasal sıkılaşma döngüsünün muhtemel etkileri, hem gelişmiş ekonomilerde hem de görece zayıf bilançoya sahip gelişmekte olan ülkelerde yakından takip edilmektedir. 2023’ün ilk yarısındaki olumlu gelişmelere rağmen, para birimi değer kaybeden ülkelerde kur geçişkenliğinin ithalat fiyatları üzerinde oluşturacağı baskı, Rusya-Ukrayna savaşı ile tahıl koridorundaki belirsizliğin gıda, enerji ve gübre fiyatlarında yol açabileceği dalgalanma ve tarımsal üretim üzerinde iklim değişikliği kaynaklı gelişmeler gibi riskler küresel enflasyon beklentilerinde bozulmaya neden olabilecektir.
B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2022 yılında Türkiye ekonomisi küresel olumsuz gelişmelerin yol açtığı şoklara karşı dayanıklılığını ispat etmiş ve yüzde 5,5 oranında büyüme kaydederek OVP (2023-2025) tahmini olan yüzde 5’i aşıp son 13 yıl boyunca kesintisiz büyümeyi başarmıştır. Diğer taraftan, Rusya-Ukrayna savaşıyla tedarik zincirlerinde ortaya çıkan aksaklıkların yanı sıra küresel enerji ve gıda fiyatlarında yaşanan artışlar beklentilerde bozulmaya yol açmış, ayrıca cari açık ve enflasyon üzerinden ülke ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Bununla birlikte, salgın sonrası dönemde Türkiye’nin, alternatif üretim ve tedarik merkezlerinden biri olarak öneminin artmasıyla ve çok taraflı yürütülen etkili diplomasiyle savaşın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri hafifletilmiştir. Ayrıca, büyümeyi destekleyici politika ve tedbirlerin etkisiyle iktisadi faaliyet canlılığını sürdürmüş ve Türkiye, 2022 yılında yüzde 5,5’lik büyüme hızı ile OECD ülkeleri ortalaması olan yüzde 2,9’un oldukça üzerinde bir büyüme oranına ulaşarak üye ülkelerden olumlu ayrışmıştır.
55
2022 yılı için milli gelir üretim yönüyle değerlendirildiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörü ve sanayi sektöründe sırasıyla yüzde 8,1 ve yüzde 1,7 oranlarında katma değer artışları öne çıkmıştır. Özellikle ticaret, ulaştırma ve konaklama ile finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerindeki katma değer artışları güçlü büyümede önemli rol oynamıştır. Öte yandan, tarım sektörü yıl genelinde yüzde 1,3 oranında büyüme kaydederek görece daha zayıf bir performans ortaya koymuştur. Türkiye ekonomisi, 2022 yılının ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,7 oranında hem sanayi hem de hizmetler sektörü öncülüğünde güçlü bir büyüme oranı kaydederek savaşın yol açtığı olumsuz koşullara rağmen oldukça başarılı bir görünüm sergilemiştir. Sanayi sektörü katma değer artışı yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,8 oranında gerçekleşmiştir. İnşaat dâhil hizmetler sektörü ise salgın sonrası artış eğilimini koruyarak bahse konu dönemde yüzde 10,2 oranında önemli düzeyde büyüme kaydetmiştir. Yılın ilk yarısında ticaret, ulaştırma ve konaklama ile finans ve sigorta faaliyetleri katma değeri sırasıyla yüzde 17,5 ve yüzde 25,2 oranında artış kaydederken yine aynı sektörler büyümeye yüzde 4,0 ve yüzde 1,2 puan katkı sağlamıştır. 2022 yılının ikinci yarısında ise, jeopolitik risklerin yarattığı belirsizlikler ve gelişmiş ülke merkez bankalarının uyguladığı sıkı para politikalarının etkisiyle iktisadi faaliyet daha zayıf bir görünüm arz etmiştir. Bu dönemde Türkiye ekonomisi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,7 oranında büyüyerek nispeten ılımlı bir performans sergilemiştir. İnşaat dâhil hizmetler sektörü yüzde 6,4 oranında büyürken sanayi sektörü ise yüzde 2,9 oranında daralma kaydetmiştir. Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarının bulunduğu Avrupa’da ekonomik aktivitenin hız kesmesiyle birlikte imalat sanayiinde faaliyet yavaşlamış, özellikle dış talebin azalmasıyla ihracat yoğun sektörlerde kapasite kullanım oranlarında düşüş gözlenmiştir. Bu doğrultuda, yılın ikinci yarısında hizmetler sektörü milli gelire yüzde 3,9 puan katkı verip büyümenin sürükleyicisi olurken sanayi sektörü negatif katkıda bulunarak büyümeyi sınırlamıştır. Aynı dönemde, tarım sektörünün iktisadi büyümeye katkısı sınırlı kalmıştır. 2023 yılının ilk çeyreğinde GSYH artış hızı yüzde 3,9 oranında gerçekleşerek büyüme ivmesinin sürdüğüne işaret etmiştir. Şubat ayında meydana gelen deprem felaketine rağmen, milli gelir artışının devam ettiği ve depremin GSYH üzerindeki olumsuz etkisinin sınırlı düzeyde kaldığı gözlenmiştir. İktisadi faaliyet kollarına göre büyüme verisi incelendiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörünün hafif ivme kaybetmekle beraber yüzde 5 oranında artış kaydederek büyümenin arkasındaki itici güç olmaya devam ettiği görülmüştür. Bununla birlikte, zayıf dış talebin etkisiyle sanayi sektörü bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1 oranında daralma kaydederek büyümeyi sınırlayan unsurlardan biri olmuştur. Tarım sektörü ise bu dönemde yüzde 1,4 oranında azalarak diğer sektörlerden olumsuz ayrışmıştır. 2023 yılının ikinci çeyreğinde ise Türkiye ekonomisi yüzde 3,8 oranında ılımlı bir büyüme kaydetmiştir. Bu dönemde sanayi sektörü katma değeri yüzde 2,6 oranında küçülerek büyümeye yüzde 0,5 puan daraltıcı etkide bulunurken, hizmetler sektörü katma değeri yüzde 3,9 oranında artarak büyümeye 2,5 puan pozitif katkıda bulunmuştur. Böylece, 2023 yılı ilk yarısındaki ekonomik büyüme yüzde 3,9 oranında gerçekleşmiştir.
6
6
Grafik 3: Üretim Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) 25,0
22,3
20,0 15,0 10,0
8,0
7,5
9,7
7,8
7,6
5,0
4,1
3,3
3,9
3,8
2022-3
2022-4
2023-1
2023-2
0,0 -5,0
2021-1
2021-2
2021-3
Tarım
2021-4 Sanayi
2022-1
2022-2
Hizmetler
Vergi-Süb.
GSYH
Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları
Harcamalar yönünden değerlendirildiğinde, 2022 yılının ilk yarısında, özel tüketim ve kamu tüketimi sırasıyla, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde 20,6 ve yüzde 3,0 oranlarında büyürken büyümeye katkıları ise sırasıyla 12,5 puan ve 0,4 puan olmuştur. Söz konusu dönemde toplam sabit sermaye yatırımları, makine ve teçhizat yatırımları öncülüğünde, yüzde 3,3 oranında artmış ve büyümeye 0,9 puan katkı yapmıştır. Yılın ilk yarısında net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısı ise 3,3 puan olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılının ikinci yarısında ise ilk yarıya benzer bir şekilde özel tüketim büyümeye güçlü katkı vermeye devam ederek, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17,5 oranında artmıştır. Böylece, özel tüketimin büyümeye katkısı 11,0 puan olmuştur. Kamu tüketimi ilgili yılın ikinci yarısında yüzde 5,3 oranında artarak ekonomik büyümeye 0,7 puan katkı vermiştir. Toplam sabit sermaye yatırımları 2022 yılının ikinci yarısında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,6 oranında gerilemiştir. Bu gelişmede söz konusu dönemde inşaat sektörünün yüzde 10,5 oranında daralması etkili olmuştur. 2023 yılının ilk yarısında yurtiçi nihai talep, özel tüketim öncülüğünde büyümenin sürükleyicisi olmuştur. Bu dönemde enflasyon beklentilerindeki bozulmanın da etkisiyle öne çekilen tüketimin sonucu olarak özel tüketim harcamaları yüzde 16,4 oranı ile kuvvetli bir artış kaydetmiştir. Bu doğrultuda, özel tüketimin 2023 yılı ilk yarısında büyümeye katkısı 11,2 puan olmuştur. Aynı dönemde toplam sabit sermaye yatırımları yüzde 4,4 oranında yükselirken makine-teçhizat yatırımlarındaki artış yüzde 6,9 olarak kaydedilmiştir. Potansiyel büyümenin sürükleyicilerinden olan makine-teçhizat yatırım harcamaları 2023 yılının ikinci çeyreğinde yükselmeye devam etmiş, on beş çeyrek boyunca kesintisiz artış göstererek istikrarlı bir görünüm sergilemiştir. Böylece, sürdürülebilir büyümeyi sağlayıcı bu temel bileşenin milli gelirdeki payı yüksek seviyelerini korumuştur. Diğer taraftan, kuvvetli iç taleple birlikte artan ithalatın etkisiyle net mal ve hizmet ihracatı büyümeye, 2023 yılının ilk yarısında daraltıcı yönde 4,9 puan katkı yapmıştır. 2023 yılının ikinci yarısına ilişkin öncü göstergeler dikkate alındığında, geniş bir coğrafi alanı etkileyen Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin iktisadi faaliyet üzerindeki daraltıcı etkisinin büyük ölçüde telafi edildiği görülmektedir. 2023 yılının ikinci yarısında yurtiçi talebi dengeleyici ve ihracatı artırıcı tedbirlerin ve turizmdeki canlı görünümün sürmesinin de etkisiyle Türkiye ekonomisinin yıl genelinde OVP (2023-2025) hedefine yakınsayarak yüzde 4,4 oranında büyümesi beklenmektedir. 77
Grafik 4: Harcama Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) 30,0 25,0
22,3
20,0 15,0 10,0
7,5
8,0
9,7
7,8
7,6 4,1
5,0
3,3
3,9
3,8
0,0 -5,0 -10,0 -15,0
2021-1
2021-2
2021-3
Toplam Tüketim Stok Değişimi GSYH
2021-4
2022-1
2022-2
2022-3
2022-4
2023-1
2023-2
Toplam Sabit Sermaye Yatırımları Net Mal ve Hizmet İhracatı
Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları
2. İstihdam 2022 yılı hem işgücüne katılımın hem istihdam artışlarının güçlü gerçekleştiği bir yıl olmuştur. Yıl genelinde 1 milyon 955 bin istihdam artışı kaydedilmiştir. Tarım sektörü hariç tüm sektörlerde istihdam artışı yaşanmış olup sanayi sektöründe 520 bin ve hizmetler (inşaat dâhil) sektöründe 1 milyon 519 bin istihdam artışı gerçekleşmiştir. Son dönemde istihdamın sektörel kompozisyonunda da olumlu gelişmeler yaşanmış olup 2022 yılı itibarıyla sanayi sektörü istihdamının payı yüzde 21,7 düzeyiyle Küresel Finansal Krizden beri en yüksek seviyesine ulaşmıştır. 2022 yılında işgücünde 1 milyon 618 bin net artış yaşanmış ve söz konusu artışın yüzde 56,4’ü kadın işgücündeki artıştan kaynaklanmıştır. Bu gelişmeler çerçevesinde toplam istihdam oranında ve kadın işgücüne katılım oranında serinin güncellendiği 2005 yılından itibaren en yüksek seviyelere ulaşılmıştır. İktisadi faaliyetteki güçlü performansın etkisiyle işsizlik oranı bir önceki yıla göre 1,6 puan azalarak yüzde 10,4 seviyesinde gerçekleşmiş ve yüzde 10,8 olan OVP (2023-2025) hedefinden daha iyi bir seviyede gerçekleşmiştir. 2022 yılında istihdamda ve işgücüne katılımda görülen artış eğilimi 2023 yılının ilk yarısında da devam etmiştir. Yılın ilk altı ayında, emekliliğe hak kazanma koşullarına yönelik düzenlemelerin ve depremin olumsuz etkilerine rağmen net 220 bin istihdam artışı sağlanmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış işgücüne katılım ve istihdam oranı sırasıyla yüzde 53,4 ve yüzde 48,2 seviyelerinde gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 9,7 olmuştur. 2023 yılı genelinde istihdam artışının işgücüne katılım ve nüfus artışı etkilerine baskın gelmesi sonucu işsizlik oranının yüzde 10,1 düzeyine gerileyeceği tahmin edilmektedir.
8
8
Grafik 5: İşsizlik Oranındaki Değişime Katkılar (Yüzde Puan) 8
3. Fiyat İstikrarı 2022 yılında dünya genelinde gerek manşet gerekse çekirdek göstergelerde hız kazanan enflasyon, özellikle gelişmiş ülkeler için tarihi yüksek seviyelere ulaşmıştır. Bu nedenle küresel ölçekte merkez bankaları tarafından parasal sıkılaşma adımları atılmış, ancak bu adımların sonuçları çekirdek göstergelere beklenen düzeyde yansımamıştır. Rusya-Ukrayna savaşına bağlı olarak tedarik zincirlerindeki aksaklıklarla birlikte hızlı bir şekilde artan enerji ve gıda fiyatları, 2022 yılı boyunca küresel enflasyonist dalganın yaşanmasında öne çıkan unsurlar olmuştur. Ayrıca, küresel gıda güvenliğindeki belirsizlikler ve artan ticaret yasaklarıyla, emtia fiyatlarındaki yüksek seyir, salgın sonrası arz-talep uyumsuzluklarının devam etmesi ve taşımacılık maliyetlerindeki yüksek seviyeler uluslararası ölçekte enflasyonun yükselmesine neden olan diğer unsurlar olmuştur. Söz konusu gelişmelerin etkilerinin hissedildiği Türkiye’de 2022 yılı Ekim ayında tüketici enflasyonu, başta kur gelişmeleri olmak üzere küresel arz kısıtlamaları, artan kredi büyümesi ile canlı iç ve dış talebin etkisiyle son yılların en yüksek seviyesine ulaşmıştır. 2022 yılı sonunda TÜFE yıllık artış oranı baz etkisinin yanı sıra küresel enerji ve gıda fiyatlarındaki gelişmelerle yüzde 64,3 olarak OVP (2023-2025) tahminine oldukça yakın bir oranda gerçekleşmiştir. 2023 yılı Ocak-Ağustos döneminde birikimli TÜFE artış oranı yüzde 43,1 olarak kaydedilmiştir. Bu artışta temel mal fiyatlarında daha belirgin olmak üzere kur gelişmelerinin etkileri, hizmet enflasyonundaki katılık, gıda fiyatlarında tarihsel ortalamaların üzerindeki görünüm, vergi düzenlemeleri, maliyet yönlü baskılar ile enflasyon beklentilerindeki bozulmaya bağlı olarak güçlenen atalet etkisi belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, enflasyonla mücadelede başta doğalgaz grubu olmak üzere enerji fiyatlarında uygulanan sübvansiyonlar ve kira artışlarına tavan fiyat uygulanmasının yanı sıra bir takım dış ticaret tedbirleri alınmıştır. Böylece, TÜFE yıllık artış oranı 2023 yılı Ağustos ayı itibarıyla yüzde 58,9 olmuştur.
99
Grafik 6: TÜFE Yıllık Artışı (Yüzde) 90,0 80,0
64,3
70,0
58,9
60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0
Oca.21
Nis.21
Tem.21
Eki.21
Oca.22
Nis.22
Tem.22
Eki.22
Oca.23
Nis.23
Tem.23
Kaynak: TÜİK
Vergi ve harçlar ile asgari ücret ve diğer aylıklarda yapılan artışlar, enflasyon beklentilerindeki bozulmaya bağlı ataletin yanı sıra kur gelişmelerinin birikimli etkisiyle birlikte TÜFE yıllık artış oranının yıl sonunda yüzde 65 seviyesine yükseleceği öngörülmektedir.
4. Ödemeler Dengesi 2022 yılında jeopolitik gerilimler ve küresel ölçekte uygulanan sıkılaştırıcı politikalar nedeniyle ekonomik aktivitede yaşanan ivme kaybına rağmen ihracattaki artış devam etmiştir. Bu dönemde, mal ihracatı OVP (2023-2025) hedefine yakın seviyede 254,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiş, küresel mal ihracatından alınan pay yüzde 1,02’ye yükselmiştir. İthalat tarafında ise emtia fiyatlarında yaşanan yüksek artış enerji ithalatının 96,5 milyar dolar ile tarihi seviyelere çıkmasına neden olmuştur. Böylece, 2022 yılında ithalat OVP (2023-2025) hedefini 3,7 milyar dolar aşarak 363,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2022 yılında seyahat gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 55,3 düzeyinde artarak 41,4 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Grafik 7: Cari İşlemler Dengesi / GSYH (Yüzde) 2,0
1,4
1,0 0,0 -1,0
-0,9
-2,0 -3,0 -4,0
-2,5
-3,1
-5,0
-4,4
-4,7
-5,3
-6,0 -7,0
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Kaynak: TCMB, TÜİK
10
10
Bu gelişmelerin sonucunda, 2022 yılında 48,4 milyar dolar seviyesinde kaydedilen cari işlemler açığı, GSYH’ya oranla yüzde 5,3 ile OVP (2023-2025) tahmininin 0,6 puan altında gerçekleşmiştir. 2022 yılında sermaye hesabında, diğer yatırımlar ve net hata ve noksan kaynaklı sermaye girişleri ön plana çıkmış, doğrudan yabancı yatırım kaynaklı net sermaye girişleri bir önceki yıla göre ılımlı düzeyde yükseliş kaydetmiştir. Portföy yatırımları kaynaklı olarak ise net sermaye çıkışı gerçekleşmiştir. Cari işlemler açığındaki yükselişe rağmen sermaye girişlerinin artmasıyla birlikte rezerv varlıklar hesabında artış yaşanmıştır. 2023 yılının ilk yedi ayında ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,7 oranında azalış kaydederek 143,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede, 2022 yılında artış eğilimine giren küresel enflasyon nedeniyle uygulanmaya başlayan sıkılaştırıcı para politikası adımları sonrasında dış talepteki düşüşün yanı sıra ihracat birim değerlerindeki yaşanan ivme kaybı belirleyici olmuştur. Şubat ayında yaşanan deprem felaketinin ihracat üzerindeki etkisi ise sınırlı düzeyde kalmıştır. İhracatın yıl genelinde yüzde 0,3 artış ile 255 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Yılın ilk yedi ayında ithalat artış hızı yüzde 5,0 ile önceki yıla göre ivme kaybederek 216,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede, emtia fiyatlarında düşüş eğilimi sonrasında enerji ithalatındaki azalış etkili olmuştur. Ancak, altın ithalatında önceki yılın ikinci yarısında başlayan yüksek seyrin devam etmesi ile tüketim malları, yatırım malları ve motorlu kara taşıtları gibi ithalat kalemlerindeki artış toplam ithalattaki düşüş eğiliminin sınırlı düzeyde kalmasına neden olmuştur. Yılın kalan aylarında ithalattaki düşüş eğiliminin devam edeceği, altın ithalatındaki yüksek seyrin son dönemde alınan tedbirlerle gerileyeceği, 2023 yıl genelinde ithalatın yüzde 0,9 oranında artarak 367 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Yılın ilk altı ayında, seyahat gelirleri yüzde 21,5 oranında artarak 18,9 milyar dolar olarak kaydedilmiş, yıllıklandırılmış seyahat gelirleri ise 44,7 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Yılın geri kalan aylarında seyahat gelirlerinin yükseliş eğilimini sürdürerek OVP (2023-2025) hedefinin üzerine çıkması ve 2023 yılında 49 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. İhracattaki ivme kaybı, altın ithalatı ve bazı ithalat kalemlerindeki yüksek seyre rağmen seyahat gelirlerindeki artış ile enerji ithalatındaki aşağı yönlü hareket sonucunda cari işlemler dengesi geçtiğimiz yıla göre sınırlı düzeyde de olsa toparlanma eğilimi göstermiştir. 2023 yılı genelinde cari işlemler açığının GSYH’ya oranının yüzde 4,0 seviyesinde gerçekleşmesi, enerji hariç cari işlemler dengesinin ise GSYH’ya oranla yüzde 1,4 oranında fazla vermesi öngörülmektedir.
5. Finansal İstikrar Bankacılık sektörü sermaye yeterliliği bakımından güçlü görünümünü sürdürmektedir. Ocak 2023’teki Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplanmasında kullanılan döviz alış kurlarını artırıcı yöndeki değişiklik sonrasında SYR oranlarında gerileme görülmüştür. Aralık 2022’de yüzde 19,5 seviyesinde gerçekleşen SYR, yapılan değişiklik sonrası Ocak ayında yüzde 17’ye gerilemiş, ancak sektörün güçlü seyreden karlılığı ve kamu bankalarına yapılan sermaye desteğiyle yeniden yükselişe geçerek Temmuz ayı itibarıyla yüzde 18,7 seviyesine çıkmıştır. Sektörün SYR’si Basel kriterleri çerçevesinde belirlenen yasal asgari oran olan yüzde 8’in ve ülkemizde hedef oran olarak belirlenen yüzde 12’nin oldukça üzerinde bulunmaktadır. Sermaye kalitesinin bir ölçütü olarak kabul edilen çekirdek sermaye yeterliliği rasyosu da Temmuz ayında yüzde 14,7 ile yasal oranın oldukça üzerindedir. Aralık 2021’de açıklanan Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulaması bankacılık sektöründe Türk lirasına olan talebi artırmıştır. Yılın ilk yarısında KKM hesapları için faiz tavanının kaldırılmasıyla birlikte 11 11
uygulamaya ilgi artmıştır. 25 Ağustos itibarıyla 3,4 trilyon TL’ye yükselen KKM bakiyesinin toplam mevduat içindeki payı (bankalar mevduatı hariç) yüzde 26,1’e ulaşmıştır. Bu dönemde döviz tevdiat hesaplarında azalış devam etmiş, yurtiçi yerleşiklerin YP mevduatı 2022 yılsonundaki 191,9 milyar dolar seviyesinden 25 Ağustos itibarıyla 178,6 milyar dolara gerilemiştir. KKM’nin açıklandığı Aralık 2021’e göre yurtiçi yerleşiklerin döviz tevdiat hesaplarında 58,5 milyar dolarlık çözülme gerçekleşmiş, dolarizasyon oranı ise yüzde 62,7’den yüzde 40,3’e gerilemiştir. Öte yandan, son dönemde KKM dışı TL mevduatın, toplam TL mevduat artışına olan katkısının gerilediği görülmektedir. Buna mukabil, Ağustos ayında, KKM dışı TL mevduatı teşvik etmek amacıyla menkul kıymet tesisi ve zorunlu karşılık yükümlülüklerinde değişiklik yapılmıştır. TL mevduat payına göre menkul kıymet tesis ve zorunlu karşılık uygulamasına son verilirken YP mevduattan KKM’ye dönüşüm hedefi uygulaması kaldırılmış, KKM hesaplarından TL mevduata geçişi teşvik edici önlemler açıklanmıştır. 2022 yılı Nisan ayında ekonomide üretkenliği artıracak belirli sektörlere düşük faizli kredi sağlanması amacıyla ticari kredilerde hedefli kredi politikası uygulaması başlamıştır. 2023 yılı Haziran ayından bu yana ise sıkılaşmaya başlayan para politikası çerçevesinde kademeli faiz artışı yapılmış ve makroihtiyati politikalarda sadeleşme adımları atılmaya başlanmıştır. Sadeleşme süreci kapsamında bankaların TL mevduatı artırıcı yöndeki zorunlu karşılık ve menkul kıymet tesisi yükümlülükleri gevşetilmiş, menkul kıymet tesisi kapsamında TL ticari kredilere uygulanan faiz sınırı tek kademeye düşürülmüştür. Bunların yanı sıra kredileri sıkılaştırıcı yönde kararlar alınmıştır. Bu kapsamda, kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranları artırılmış, tüketici kredilerinden alınan BSMV yükseltilmiştir. Menkul kıymet tesisi kapsamında aylık kredi büyüme sınırları TL ticari ve taşıt kredilerinde aşağı çekilmiştir. İhtiyaç ve taşıt kredileri ile kredi kartlarının SYR hesaplamasında kullanılan risk ağırlıkları artırılmış, yurtdışı seyahate yönelik harcamalarda kredi kartına taksit imkânı kaldırılmıştır. Ayrıca, tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması durumunda kullanılacak konut kredilerinin risk ağırlığı artırılmış ve kredinin konut değerine oranı ise yüzde 75 oranında azaltılmıştır. 2023 yılının ikinci yarısında bireysel kredi kartları dışındaki kredi türlerinin yıllık artışlarında yavaşlama görülmektedir. 2022 yılının son çeyreğinde ivmelenmeye başlayan yıllık TL ticari kredi artışı 2023 yılı Şubat ayında en yüksek değerini gördükten sonra gerilemeye başlamış, Haziran ayından bu yana atılan finansal sıkılaştırma adımlarıyla birlikte gerileme eğilimi güçlenmiştir. TL ticari kredilerin 13 haftalık yıllıklandırılmış değişim oranları kayda değer bir şekilde gerilese de yıllık değişim oranları halen yüksek seviyelerde seyretmektedir. YP ticari krediler ise 2018 yılından bu yana süregelen azalma eğilimini sürdürmüştür. 2022 yılı son çeyreğinden itibaren hızlanan yıllık tüketici kredi artışı yılın ikinci yarısında ihtiyaç kredileri öncülüğünde yavaşlamaya başlamıştır. Bireysel kredi kartı harcamalarının yıllık artışındaki canlı seyir, güçlü seyreden talep ve kullanım kolaylıklarının etkisiyle devam ederken kurumsal kredi kart harcamalarının yıllık artışının ikinci yarıda hız kestiği gözlenmektedir. Güçlü kredi artışı ve takibe giren alacak (TGA) bakiyesi artışındaki ılımlı seyrin etkisiyle TGA oranı Temmuz ayında yüzde 1,6 gibi oldukça düşük bir seviyeye gerilemiştir. Sermaye piyasaları hem arz hem de talep tarafında son yıllardaki gelişimini güçlü bir şekilde sürdürmektedir. 2023 yılı Ağustos ayı itibarıyla pay piyasası yatırımcı sayısı 6 milyonu aşarak rekor seviyeye ulaşmıştır. Yerli yatırımcının yanında yabancı yatırımcı ilgisi özellikle yılın ikinci yarısından itibaren önemli oranda artış göstermiş, Haziran-Temmuz 2023 döneminde 1,7 milyar dolar olmak üzere pay piyasasına son yılların en yüksek yabancı yatırımcı girişi gerçekleşmiştir. Bu gelişmelerle birlikte, BİST 100 Endeksinde yıl içinde tüm zamanların en yüksek kapanış seviyeleri kaydedilmiştir. Pay piyasasında görülen yüksek talebin yanında firmaların özkaynak finansman tercihi de devam etmektedir. 2023 yılının ilk yedi ayı itibarıyla ulaşılan 24 adet halka arz ile önceki yıllara benzer eğilim
12
12
sürmüştür. Aynı dönemde, halka arzlardan elde edilen toplam hasılat 32,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sermaye piyasalarında görülen olumlu gelişmeler, sermaye piyasası araçlarının uluslararası sürdürülebilirlik kriterleri çerçevesinde çeşitlendirilmesi konusunda da kendini göstermiştir. Bu kapsamda, 2023 yılı dış finansman programı çerçevesinde, Nisan ayında Hazine tarafından uluslararası Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel (ÇSY) piyasalarındaki ilk yeşil tahvil ihracı gerçekleştirilmiş, 2,5 milyar dolar tutarındaki ihraçta ihraç tutarının üç katından fazla talep gelmiştir. Söz konusu yeşil tahvil ihracı ve Ocak ve Mart aylarında gerçekleştirilen diğer iki ihraçla birlikte bu sene Ağustos ayı itibarıyla uluslararası sermaye piyasalarından toplam 7,5 milyar dolar tutarında dış finansman sağlanmıştır. Gerek söz konusu ihraç gerekse uluslararası sürdürülebilirlik standartlarına uyum konusunda devam eden çalışmalar sayesinde küresel sermaye piyasalarıyla bütünleşme çalışmaları artarak sürdürülmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) veri tabanına göre, Türkiye’nin kamu borcunun milli gelire oranı 2022 yılında bir önceki yıla göre 9,9 puan gerileyerek yüzde 32 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ayrıca, ilgili oran gelişmekte olan ülke ortalaması olan yüzde 65,3 seviyesine göre oldukça düşük düzeyde bulunmaktadır. Hanehalkı borçluluğunda da Türkiye benzer şekilde gelişmekte olan ülke ortalamalarına göre düşük bir riskliliğe sahiptir. BIS verilerine göre, 2022 yılında Türkiye’de hanehalkı borcunun GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 3,7 puan azalarak yüzde 11’e gerilemiştir. Aynı dönemde, gelişmekte olan ülkelerin ağırlıklı ortalaması ise yüzde 47,7 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin reel sektör borcunun GSYH’ya oranı, 2021 yılına göre 19,7 puan azalarak 2022 yılı sonunda yüzde 55,2’ye gerilemiştir. Çin hariç gelişmekte olan ülke ortalaması ise 2022 yılı sonunda yüzde 60,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Türkiye’nin reel sektör borçluluğunun milli gelire oranı da benzer ülkeler ortalamasının altında seyretmeye devam etmektedir. Diğer taraftan, ülkemiz reel sektör firmalarının net döviz pozisyon açığı 2023 yılı Mayıs ayı itibarıyla bir önceki yılın sonuna göre 6 milyar dolar iyileşme göstermiştir. Sektörün kısa vadeli döviz pozisyonu fazlası ise aynı dönemde 66,5 milyar dolar olup bir yıllık vadede kur riski bulunmamaktadır.
6. Kamu Maliyesi Pandeminin olumsuz etkilerinin sürdüğü bir dönemde hazırlanan 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda GSYH’ya oranla yüzde 3,5’lik bir bütçe açığı öngörülmüştür. Yıl içinde döviz kurlarında yükseliş ile küresel gelişmeler kaynaklı gıda ve enerji fiyatlarında ortaya çıkan artışların hızlandırdığı enflasyon, başlangıç bütçesi büyüklüklerinin revize edilmesi ihtiyacını doğurmuş ve Temmuz ayında ek bütçe uygulamaya konulmuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda hazırlanan OVP (2023-2025)’de 2022 yılı bütçe açığı GSYH’ya oranla yüzde 3,4 düzeyinde öngörülmüştür. Bununla birlikte, yılın son çeyreğinde bir taraftan harcamalardaki artışın sınırlı tutulması, diğer taraftan gelirlerin de beklenenin üzerinde artması bütçe açığının öngörülenin altında kalmasına neden olmuş ve yılsonunda bütçe açığı GSYH’ya oranla yüzde 1 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2022 yılında genel devlet toplam gelirleri GSYH’ya oran olarak bir önceki yıla göre 3 puan azalırken, genel devlet toplam harcamaları 4,9 puan azalmıştır. 2022 yılında 2021 yılına göre, genel devlet cari giderlerinde 2,2 puan, transfer harcamalarında 2,9 puan azalış gerçekleşmiş, yatırım harcamalarında ise 0,3 puan artış yaşanmıştır. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığı 1,8 puan azalarak yüzde 0,8 seviyesinde gerçekleşmiştir.
13 13
2022 yılında kamu kesimi borçlanma gereğinin GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 0,2 puan azalarak yüzde 2,4 düzeyinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranı ise 10,1 puan azalış göstererek yüzde 31,7 düzeyinde gerçekleşmiştir. OVP (2023-2025)’de, 2023 yılı merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 3,5 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin yol açtığı hasarın onarımına yönelik harcamalar bütçeye ciddi bir yük getirmiştir. Ayrıca, enflasyonun öngörülenin üzerinde seyretmesi hem harcamalar hem de gelirlerde artışa neden olmuştur. Bu kapsamda ortaya çıkan ilave ödenek ihtiyacını karşılamak üzere Temmuz ayında ek bütçe uygulamaya konulmuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda, 2023 yılında merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranının OVP (2023-2025)’de öngörülen yüzde 3,5’lik hedefin 2,9 puan üzerinde yüzde 6,4 oranında gerçekleşmesi beklenmektedir. Depremde hasar gören bölgelerin yeniden ihyası ve imarı ile depremin etkilerinin ortadan kaldırılması amacıyla 2023 yılında 762 milyar TL harcama yapılacağı tahmin edilmektedir. Söz konusu harcamalar hariç 2023 yılsonunda bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 3,4 olacağı öngörülmektedir. 2023 yılında, bir önceki yıla göre, genel devlet toplam gelirlerinin GSYH’ya oranının 2,4 puan, genel devlet toplam harcamalarının ise 8,0 puan artması beklenmektedir. 2023 yılında 2022 yılına göre; genel devlet cari giderlerinin 2,3 puan, transfer harcamalarının 5,5 puan, yatırım harcamalarının ise 0,2 puan artması beklenmektedir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığının bir önceki yıla göre 5,7 puan artarak yüzde 6,5, genel devlet faiz dışı açığının ise yüzde 3,9 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. 2023 yılında kamu kesimi genel dengesinin GSYH’nın yüzde 6,4’ü oranında açık vermesi, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranının ise yüzde 33,3 olması beklenmektedir.
14
14
II. TEMEL AMAÇLAR OVP (2024-2026), Türkiye Yüzyılına girerken güçlü, istikrarlı, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümeyi tesis edecek sağlıklı bir makroekonomik çerçeveyle yapısal sorunların çözümüne yönelik politika önceliklerini ortaya koymaktadır. İlgili tüm kesimlerle istişare içerisinde hazırlanan OVP’nin, yeni dönemde ekonomi politikalarında öngörülebilirliği artırarak, beklentilere yön vermesi ve yatırım ortamına önemli katkı sunması amaçlanmaktadır. OVP’nin temel amaçlarından biri, iç ve dış dengenin sağlandığı istikrarlı bir büyüme ortamını sürdürürken enflasyonun dönem sonunda tek haneli seviyelere düşürülmesini sağlayarak refahı artırmaktır. Bu dönemde, yapısal dönüşümlerin yanı sıra sıkı parasal duruş ve mali disiplin temel makroekonomik politika araçları olacaktır. Bu sayede, enflasyonla mücadele güçlendirilerek güven ve istikrar ortamı pekiştirilecek, istihdamı artıracak üretken yatırımlar için sağlıklı bir iş yapma zemini oluşturulacak, yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla üretim ve ihracatın teknoloji kompozisyonu iyileştirilecektir. Program döneminde, fiyatlama davranışlarını etkileyerek iç talebi dengelemesi beklenen sıkı parasal duruş, enflasyonun arz yönlü nedenlerine yönelik yapısal politikalarla desteklenecektir. Bu bağlamda, girdi maliyetlerini düşürücü ve arzı artırıcı uygulamalar sürdürülecektir. Türkiye’nin beşeri sermayesi başta olmak üzere finansal ve doğal kaynaklarının ekonomik aktivitede etkin ve verimli bir şekilde kullanımıyla potansiyel büyüme oranlarının artırılmasına odaklanılarak yeşil ve dijital dönüşümün getirdiği fırsatlara özel önem verilecektir. Özellikle enerji, sanayi, ulaştırma ve tarım sektörlerinde bütünleşik ve çevre dostu politikalar benimsenerek sürdürülebilir, düşük emisyonlu, yüksek teknolojiye dayalı üretim teknikleriyle Türkiye’nin uluslararası rekabetçi konumu güçlendirilecektir. Bu kapsamda, gerek ithalat bağımlılığının azaltılması gerek üretim yapısının daha yüksek katma değer üretecek bir yapıya dönüşmesiyle birlikte cari işlemler dengesinde kalıcı iyileşmenin sağlanması hedeflenmektedir. Yurt içi tasarrufların artırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sermaye piyasalarının geliştirilmesi yoluyla finansmana erişimin kolaylaştırılması, finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması ve makroihtiyati tedbirlerde sadeleştirmeye gidilmesi suretiyle piyasa ekonomisiyle uyumlu şekilde finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Kamu harcamalarında depremlerin yaralarının sarılmasına ve afet risklerinin azaltılmasına öncelik verilecek, bu alanların dışındaki harcama kalemlerine azami tasarruf anlayışıyla yaklaşılacak, kamu maliyesinin konjonktürel dalgalanmalara karşı dayanıklılığını daha da artıracak mali alan oluşturulacaktır. Program döneminde deprem ve afet risklerine yönelik harcamalar hariç kamu açığının kademeli olarak azaltılması ve kamu mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi maliye politikasının temel amacı olacaktır. Ayrıca, yeşil ve dijital dönüşüme katkı sağlanması, gelir dağılımının iyileştirilmesi ve dezenflasyon sürecinde para politikasının desteklenmesi maliye politikasının öncelikleri arasında yer alacaktır.
15 15
III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR2 1. Büyüme Türkiye Yüzyılına girerken fiyat istikrarını ve finansal istikrarı gözeten, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümeyi hedef alan, serbest piyasa ve rekabet ortamında verimliliği artırarak makroekonomik dengeleri gözeten ve yapısal reformlarla desteklenen şeffaf, tutarlı, öngörülebilir ve uluslararası normlara uygun bir yaklaşım izlenecektir. Yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı destekleyen büyümenin sağlanması amacıyla para, maliye ve gelirler politikaları koordinasyon içerisinde yürütülerek bu alanlardaki reform adımları kademeli bir şekilde devreye alınacaktır. Böylece, Türkiye’de iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve sürdürülebilir büyüme için daha elverişli bir yapının tesisiyle potansiyel büyümenin artırılması sağlanacaktır. Bu bağlamda, iç ve dış talep dengesi gözetilerek yüksek katma değerli ihracat odaklı büyüme politikası izlenecektir. Teknolojik altyapı, beşeri sermaye, girişimcilik, araştırma, yenilikçilik ve tasarım kapasitesi güçlendirilerek sanayide teknolojik dönüşümü sağlamaya yönelik politikalar hayata geçirilecektir. Deprem sonrası yeniden yapılanma çalışmaları hızla sürdürülürken, afetlere dirençli ve bölgesel kalkınma dinamiklerini liman endüstrileriyle birleştiren bütünleşik bir kalkınma yaklaşımı izlenecektir. Yatay mimari ve düşük yoğunluklu kentleşme özendirilerek nüfusun ve üretim faktörlerinin afet riski yüksek alanlarda yoğunlaşması önlenecektir. Bu alanların güçlendirilip dönüştürülmesi ve yerleşim yerlerinin iklim değişikliği ve afetler kaynaklı risklere karşı dayanıklılığının artırılması yoluyla kentsel ekonomilerin sürdürülebilir büyümeye katkı sağlaması hedeflenmektedir. Program döneminde üretken alanlara yönelik yatırımlara dayalı ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bir büyüme stratejisiyle yıllık ortalama yüzde 4,5 büyüme oranına ulaşılması ve Türkiye’nin fert başına düşen milli gelirde orta-üst gelir grubundan üst gelir grubuna yükselmesi hedeflenmektedir. Grafik 8: Büyüme (Yüzde) 6 5,5
5,5 5,0
5
4,5
4,4
4,5
4,0
4 3,5
2022
2023 GT
2024 OVP
2025 OVP
2026 OVP
GT: Gerçekleşme Tahmini
2
Makroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır.
16
16
Politika ve Tedbirler 1. Sanayi sicil sistemine bağlı sanayi envanteri güncellenerek veriye dayalı sanayi politikaları oluşturulacak, yatırım kararlarının daha sağlıklı alınması ile kaynakların etkin kullanılması sağlanacaktır. 2. Sanayide yapısal dönüşüme yönelik sektörel önceliklendirme yaklaşımıyla teknoloji odaklı yatırımlar desteklenecektir. 3. Yeni sanayi bölgeleri ve lojistik hatları afet riskleri gözetilerek oluşturulacak, mevcut demiryolu altyapısı daha etkin kullanılarak, sanayi bölgeleri ve limanlarla (RORO dahil) bağlantıları güçlendirilecektir. 4. Lojistik merkezlerin ve iltisak hatlarının işletme ve yönetim modellerinin geliştirilmesine yönelik Lojistik Koordinasyon Kurulunun yönlendiriciliğinde mevzuat hazırlıkları tamamlanacaktır. 5. Kamu alımlarında şartname aşamasından başlayarak yerliliği engelleyen teknik kriterler ve finansal yükler gözden geçirilecek, kamu alımlarında yeknesaklık sağlanacak ve öngörülebilirlik artırılacaktır. 6. Devlet yardımlarının etkileri ölçülecek, uygulama süreçleri iyileştirilecek ve farklı kurumlarca uygulanan yardımların mükerrerlikleri giderilerek kalkınma hedefleriyle uyumlu, sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. 7. Kalkınma Planı ve Milli Teknoloji Hamlesi hedefleriyle uyumlu olarak yerli üretimin ve teknolojik kabiliyetlerin geliştirilmesi sağlanacak, stratejik ürün ve teknolojiler için ürün bazlı yatırım yol haritaları hazırlanacaktır. 8. Stratejik öneme sahip alanlarda, özel sektör, üniversite ve kamu Ar-Ge merkezlerinin bir araya geldiği büyük ölçekli platform ve ağ destekleri ile teknoloji ve ürün geliştirme süreçleri teşvik edilecek, patentli teknolojilerin sanayiye aktarılması desteklenecektir. 9. Ar-Ge teşvikleri, stratejik teknoloji alanlarında ülkede birikim oluşumuna katkı sağlayacak şekilde güdümlü hale getirilecektir. 10. Daha fazla girişimcinin ekosisteme dâhil edilmesini teminen Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin altyapıları ve kuluçka merkezleri desteklenerek yaygınlaştırılacak, Ar-Ge, tasarım ve yenilik kapasitesi güçlendirilecektir. 11. Girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi çerçevesinde nitelikli akredite danışman ve mentor havuzu oluşturularak aktif kullanımı sağlanacak, özellikle öncelikli sektörlerde danışmanlık merkezleri ve platformlar aracılığıyla birebir danışmanlık mekanizmaları geliştirilecektir. 12. Fikri mülkiyet varlıklarının yüksek teknolojili ve katma değerli üretime katkısının artırılması amacıyla patent, marka ve tasarımlara ilişkin değerleme, finansmana erişim ve ticarileştirme mekanizmaları güçlendirilecektir. 13. Sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, rekabetçi kümelenme teşebbüsleri daha etkili ve paydaş katılımcılığını özendirecek şekilde desteklenecektir. 14. Ana sanayi üreticileri ve büyük işletmelerin tedarik zincirlerine KOBİ’lerin eklemlenebilmeleri için eşleşmeleri kolaylaştırılacak ve gerekli kalite, verim, kapasite artışları ile Ür-Ge faaliyetleri tedarikçi geliştirme süreçleri kapsamında desteklenecektir. 15. Girişim ekosisteminin ve KOBİ’lerin krediye ulaşım şartları kolaylaştırılacak, alternatif finansman kaynaklarının kullanımı geliştirilerek yaygınlaştırılacaktır. 16. Kaynakların verimsizce kullanılmasına neden olan, özellikle faaliyet kârına sahip olmayan firma yapılarının dönüşümüne yönelik kapsamlı çalışma yapılacaktır. 17. Yapay zekâ, otonom sistemler, bulut bilişim ve büyük veri analitiği gibi dijital teknolojilerin yanı sıra yeşil teknolojilerin kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 18. Turcorn adayı ve küresel ölçekte rekabet potansiyeli yüksek teknoloji girişimleri desteklenecektir. 19. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında açılacak yeni çağrılar ile kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi desteklenecektir.
17 17
20. Stratejik alanlarda özel sektörden, üniversitelerden ve kamudan tüm paydaşların güçlerini birleştireceği TOGG ve TURKOVAC modeli benzeri ulusal girişimler oluşturulacak ve tasarım, üretim ve ticarileşme faaliyetleri teşvik edilecektir. 21. İlaç ve tıbbi cihaz sektöründe üretim, Ar-Ge ve ihracat altyapısı desteklenecek ve arz güvenliği güçlendirilecektir. 22. Yarı iletken, elektrikli araç, batarya ve bunların değer zincirindeki kritik teknoloji ürünlerine yönelik yatırımlar teşvik edilecek, elektronik, havacılık, savunma ve biyomedikal gibi stratejik sektörlerde ihtiyaç duyulan kritik malzeme ve bileşenlere yönelik çalışmalar desteklenecektir. 23. Yerli ve millî savunma sanayinden elde edilen kazanımların sivil alanlara teknoloji transferini sağlayacak mekanizmalar kurularak, sağlanan katma değer daha da artırılacaktır. 24. Sanayide özellikle Ar-Ge alanında ihtiyaç duyulan doktora derecesine sahip nitelikli insan kaynağı üniversite-sanayi işbirliği ile yetiştirilerek istihdamı teşvik edilmeye devam edilecektir. 25. Tarım arazilerinin korunması, amacı dışında kullanımının önüne geçilmesi ve etkin kullanımı için zorlayıcı ve özendirici düzenlemeler hayata geçirilerek ekilebilir ve sulanabilir alanlar artırılacaktır. 26. Ürün ve tarım parseli bazında asgari ve azami üretim alanları belirlenecek, çiftçi başvurularının, üretim izinlerinin ve ekim kontrolünün çerçevesi ortaya konulacaktır. 27. Gıda fiyatlarında istikrarı ve gıda arz güvenliğini sağlamayı teminen arazinin verim kabiliyeti ile birlikte yağış ve sulama imkânları da gözetilerek stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır. 28. Yaş meyve sebze ürünlerinin arz sürekliliğinin sağlanması amacıyla jeotermal enerji kaynaklarının bulunduğu uygun alanlarda Sera Organize Tarım Bölgesi (OTB) kurulmasına yönelik yatırımlar hızlandırılacak, yeni sera kurulumu ile sera yenileme yatırımları desteklenecektir. 29. Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere önemli tüketim merkezi olan kentlerin çeperlerinde kent tarımı desteklenerek tarım sektöründe genç nüfusun istihdam edilmesi sağlanacaktır. 30. İnşaat sektörü, afet etkilerinin azaltılması ve sosyal konut ihtiyacının karşılanmasını teminen ülke genelinde dar ve orta gelirlilere yönelik konut, işyeri ve arsa projelerini hayata geçirecek şekilde yönlendirilerek, fiyat istikrarı da gözetilerek sektörün büyümeye seçici ve hedef odaklı katkı vermesi sağlanacaktır. 2. İstihdam Tarihi yüksek seviyelerde seyreden istihdam ve işgücünün Program döneminde özellikle işgücü piyasasına yönelik yapısal reformların hayata geçirilmesi ve hedeflenen büyüme oranlarına ulaşılmasıyla birlikte artış eğilimlerini sürdürmesi öngörülmektedir. Program boyunca istihdamın yıllık ortalama 909 bin kişi artması ve işgücüne katılım oranlarındaki öngörülen artışa rağmen işsizlik oranının kademeli olarak gerilemesi ve 2026 yılında yüzde 9,3 seviyesinde gerçekleşmesi tahmin edilmektedir.
18
18
Grafik 9: İşsizlik Oranı (Yüzde) 11,0 10,5
10,4 10,1
10,3 9,9
10,0
9,3
9,5 9,0 8,5 8,0
2022
2023 GT
2024 OVP
2025 OVP
2026 OVP
GT: Gerçekleşme Tahmini
Politika ve Tedbirler 1. Nitelikli ara eleman ihtiyacının sağlanmasına yönelik pilot illerde yapılacak analiz sonuçları dikkate alınarak sanayi ile işbirliği içerisinde mesleki eğitim programları hayata geçirilecektir. 2. Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. 3. Mesleki ve teknik lise mezunlarının bulundukları bölgedeki iş kollarını önceleyecek şekilde işgücü piyasalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere istihdama erken dönemde katılmalarını sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecek, bu anlayışla meslek yüksekokullarının işlevi gözden geçirilecektir. 4. Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güvenlik, temiz ve sürdürülebilir enerji ile uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik kamu-üniversite-özel sektör işbirliği programları uygulamaya konulacaktır. 5. Çalışma çağındaki her bireyin üreterek gelir elde edeceği beceriler ile aidiyet hissedeceği meslekleri edinmesine yönelik programlar hayata geçirilecektir. 6. Bireylerin istihdamda kalmalarının temin edilmesi ve sahip oldukları becerilerin günümüz ihtiyaçlarına uyarlanması için hayat boyu öğrenmeye katılım artırılacak, sektörlerle işbirlikleri güçlendirilecektir. 7. İş ve meslek danışmanları aracılığı ile hane bazlı izleme sistemine geçiş sağlanarak istihdam fırsatlarının daha fazla kişiye ulaştırılması sağlanacaktır. 8. Öncelikle gençler olmak üzere her ailede en az bir çalışan olmasını sağlayacak tedbirler alınacaktır. 9. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin eğitime ve istihdama katılımlarını teşvik etmek amacıyla mesleki eğitim, yetkinlik ve becerilerini dikkate alan programlar hayata geçirilecektir. 10. Geleceğin mesleklerine yönelik gençlerin kariyer farkındalıklarını artıracak program ve faaliyetler yaygınlaştırılacaktır. 11. Yeşil ve dijital dönüşüm alanlarında meslek standartları ve yeterlilikler hazırlanacak, meslek standartlarında gerekli güncellemeler yapılacak, yeşil ve dijital yetkinlik açığı kapatılacaktır. 19
19
12. Aktif işgücü programları, yeşil ve dijital dönüşümün gerektirdiği işlere yönelik işgücü uyumunun sağlanmasında ve yeni istihdam olanaklarının oluşturulmasında etkin bir şekilde uygulanacaktır. 13. Dijital ve yeşil dönüşümle değişen işgücü piyasasına kadınların tam, eşit, güvenceli ve etkin katılımlarının sağlanması ve bu kapsamda ihtiyaç duyulacak yeni beceri ve yeteneklerin kadınlara ve kız çocuklarına kazandırılması için özel programlar geliştirilecek ve kadınların işgücüne katılımlarını artıracak girişimcilik, finansal okuryazarlık, kooperatifçilik gibi alanlarda programlar, kapsamları genişletilerek yaygınlaştırılacaktır. 14. Adil geçiş sürecinin gerçekleştirilebilmesine yönelik, yeşil dönüşümden etkilenebilecek bölge ve meslek gruplarında istihdam edilenlerin ihtiyaç analizi yapılacaktır. 15. Bakım veren kişilerin işgücüne katılımını teşvik etmek ve toplumsal hayata katılımını artırmak amacıyla erişilebilir gündüz bakım merkezlerinin sayısı artırılacaktır. 16. Uzaktan, kısmi ve geçici süreli çalışma ile platform çalışması gibi yeni nesil esnek çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda iş dünyasının ihtiyaçları ve iş-özel yaşam dengesi gözetilerek mevzuat düzenlemeleri hızlı ve etkili bir biçimde hayata geçirilecektir. 17. İş Kanununda sosyal taraflarla diyalog halinde yapılacak değişiklikler ve bu doğrultuda gerçekleştirilecek ikincil mevzuat çalışmaları ile işgücü piyasalarında güvenceli esneklik sağlanacaktır. 18. Yurtiçinden temininde zorluk yaşanan hallerde işgücü piyasasının farklı vasıflarda ihtiyaçlarını karşılamak üzere göç ve istihdam politikalarının dengeli bir şekilde uyumlaştırılması sağlanacaktır. 19. Geçici ve/veya uluslararası koruma statüsündekilerin, kayıtlı olduğu ilde ikamet başta olmak üzere Türkiye’de bulunma şartlarına riayet etmeleri gözetilerek, işgücü temininde güçlük çekilen alanlar öncelikli olmak üzere kayıtlı bir biçimde çalışmaları tesis edilecektir. 20. Veriye dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri yaygınlaştırılarak iş yerlerinde çalışma koşullarının insana yakışır bir biçimde olması sağlanacaktır. 21. Üniversitelerin yönetişimi geliştirilecek, bu kapsamda, yerelde mütevelli heyet veya istişari mahiyette mekanizmalar oluşturularak üniversite-özel sektör-yerel yönetim-STK işbirliği güçlendirilecektir. 22. Yükseköğretim kontenjanları kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü miktarı ve nitelikleriyle uyumlu hale getirilecektir. 23. Aile müessesesinin korunması, güçlendirilmesi, evlenecek gençlerin desteklenmesi, gençlerin gelişimine ve girişimlerine katkı sağlanması, eğitim ve istihdam olanaklarının geliştirilmesini desteklemek üzere Aile ve Gençlik Bankası kurulacaktır. 3. Fiyat İstikrarı Program döneminde fiyat istikrarı önceliklendirilerek para, maliye ve gelirler politikaları eşgüdüm içerisinde uygulanacaktır. Fiyat artışlarına etki eden tüm unsurlarla mücadele edilerek, miktarsal sıkılaşmayı da içeren sıkı para politikası ile seçici kredi uygulamalarının desteğiyle iç talepte dengelenme sağlanırken, üretim, rekabet ve verimlilik artışlarıyla 2024 yılında başlaması öngörülen dezenflasyon sürecinin devamında TÜFE yıllık artış hızının 2026 yılı sonunda yüzde 8,5 ile tek haneye düşürülmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, Türk lirasının istikrarlı bir görünüme sahip olması, arz kapasitesinin güçlendirilmesi ve enflasyon ataletine yol açan unsurların giderilmesi hedeflenmektedir.
20
20
Grafik 10: Yıl Sonu TÜFE Artış Oranı (Yüzde) 70,0
64,3
65,0
60,0 50,0 40,0
33,0
30,0 15,2
20,0
8,5
10,0 0,0
2022
2023 GT
2024 OVP
2025 OVP
2026 OVP
GT: Gerçekleşme Tahmini
Politika ve Tedbirler 1. Fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesi amacıyla enflasyon hedeflemesi uygulamasına devam edilecektir. 2. Enflasyonla mücadelede Merkez Bankası tüm politika araçlarını etkin bir biçimde kullanırken, maliye ve gelirler politikalarının para politikası ile eşgüdümü sağlanacaktır. 3. Dalgalı döviz kuru rejimi sürdürülecek, finansal istikrarın fiyat istikrarını gözetecek şekilde ekonomiyi desteklemesi sağlanacaktır. 4. Ekonomik aktivitenin ivmesi, uygulamaya konulacak politikalarla enflasyonist baskı oluşturmayacak şekilde yönlendirilecektir. 5. Ekonomik dengeleri bozucu ve enflasyonu besleyen tüketim artışlarını önleyecek tedbirler alınacaktır. 6. Fiyat istikrarına yönelik yatırım-istihdam-üretim-ihracata dayalı büyüme politikaları doğrultusunda reel sektöre uygun maliyetlerle hedef odaklı finansman imkânı sağlanacaktır. 7. Mali disiplin gözetilerek, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecektir. 8. Finansal sistemde temel değer saklama aracının Türk lirası cinsinden varlıklar olması ve hanehalkı, firma ve bankacılık kesimlerinin varlık ve yükümlülüklerinde Türk lirası cinsinden kalemlerin ağırlıklarının artırılması desteklenecektir. 9. Kira ve konut fiyatlarındaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, salgın döneminde daralan konut arzı hızla artırılacak, depremin oluşturduğu konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirilecek ve dar gelirli vatandaşların konuta erişim imkânı artırılacaktır. 10.Kamunun uygun koşullarda sağladığı konut kredileri ilk kez konut edinimini destekleyecek, dar ve orta gelirli vatandaşlar için belirli standartlarda ve uygun fiyat aralığında olacak şekilde yeni başlayan projelere tesis edilecektir. 4. Ödemeler Dengesi 2024 yılında dış talep koşullarında göreli iyileşmeyle ihracatta ılımlı bir toparlanma eğiliminin yanı sıra seyahat gelirlerinde artışın devam edeceği öngörülmektedir. Buna ek olarak, emtia fiyatlarının mevcut seviyelerde süreceği ve altın ithalatında son dönemde alınan önlemlerin etkisiyle ivme kaybı yaşanacağı varsayımıyla cari işlemler dengesinde iyileşme beklenmektedir. Program döneminde, mal ve hizmet ticaretinde küresel gelişmeler yakından takip edilerek, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme alanlarında gerekli düzenlemeler hızla hayata geçirilecek ve bu kapsamda dış ticarette Türkiye'nin rekabet gücünün ve küresel değer zincirlerindeki konumunun daha üst seviyelere çıkarılması sağlanacaktır. Böylece, mal ve hizmet ihracatında nicelik ve nitelik bakımından gelişim 21 21
sağlanarak dünya ihracatındaki pay artırılacak, cari işlemler dengesinde kademeli ve kalıcı iyileşme kaydedilecektir. Bu dönemde, küresel ölçekte uzun dönemli ve yeşil dönüşümü önceleyen yatırımlardan daha fazla pay alınarak ekonominin yapısal dönüşümüne katkı sağlayacak bir perspektifle cari işlemler açığının finansman kalitesinin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Grafik 11: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde) 0,0 -1,0 -2,0 -3,0
-3,1
-4,0
-2,3
-4,0
-5,0 -6,0
-2,6
-5,3 2022
2023 GT
2024 OVP
2025 OVP
2026 OVP
GT: Gerçekleşme Tahmini
Politika ve Tedbirler 1.
2.
3. 4.
5. 6. 7.
8.
9.
22
Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecek, AB Gümrük Kodu reformu yakından takip edilerek Gümrük Kanununun uyumu ve AB bilgi sistemlerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. Mal ve hizmet ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri doğrultusunda, rekabetçiliğin korunması ve artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacaktır. Dijital ve yeşil dönüşüm kapsamında, ithalata bağımlılığı azaltmaya ve arz güvenliğini temin etmeye yönelik ulusal kritik hammaddeler stratejisi hazırlanacaktır. Öncelikli sektörler başta olmak üzere, katma değeri yüksek, teknoloji dönüşümünü sağlayacak stratejik öneme sahip sektörlere yönelik yatırımlar desteklenecek, sanayi ve dış ticaret politikası araçları bütüncül bir biçimde uygulanacaktır. Ölçek veya teknoloji yetersizliği nedeniyle yurtiçi üretim kapasitesi oluşturulamayan ürünlerde teknoloji transferine dayalı ortaklıkları da içeren yatırımlar özendirilecektir. Lojistik açıdan uygun bölge ve ülkelerde yurtdışı lojistik dağıtım ağlarının yaygınlaştırılması ve etkin işletilmesine yönelik destek sağlanacaktır. Mevcut ve yeni kurulacak serbest bölgeler ile organize sanayi bölgelerinde yenilenebilir enerji kullanımın yaygınlaştırılması, yeşil ve döngüsel ekonomiye katkının artırılması, yüksek teknoloji alanlarında doğrudan yabancı yatırımların bölgeye çekilmesini sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir. Dış ticarette iş süreçlerinin ve ihracat işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen gümrük idareleri ile gümrük kapılarının işlem kapasiteleri artırılacak, fiziki ve teknolojik altyapıları yerli kullanım imkânları gözetilerek ihtiyaçlar doğrultusunda yenilenecektir. İhracatta yurtiçi katma değerin ve çıktı ürünün teknolojik seviyesini artırmak üzere Dahilde İşleme Rejiminin öncelikli hedef ürün ve sektör kapsamına ilişkin düzenleme yapılacaktır.
22
10. Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı gözden geçirilerek kredi politikası parasal sıkılaştırma sürecini gözetecek şekilde, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle entegre bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır. 11. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısı uluslararası en iyi uygulamalar dikkate alınarak geliştirilecek, Eximbank destekleri yüksek teknolojili ve katma değerli ihracatın finansmanında yeşil ve dijital dönüşümü önceleyerek kullandırılacaktır. 12. Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde yaratacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği ve etkinliği artırılacaktır. 13. İhracat destekleri ve ihracat finansman araçları birlikte ele alınarak projelendirilmek suretiyle teşvik mekanizmasının etkinliği artırılacaktır. 14. Türkiye Varlık Fonu ve özel sektör tarafından gübre ve petrokimya başta olmak üzere sanayinin ihtiyaç duyduğu yeni yatırımlar hayata geçirilecektir. 15. Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak teknoloji fonu ile girişim şirketleri desteklenerek stratejik teknolojik yatırımlara yönelik ekosistem geliştirilecektir. 16. Uluslararası markalaşma faaliyetleri ihracat potansiyeli yüksek alanlarda desteklenecektir. 17. Mal ve hizmet ihracatının artırılmasına yönelik tüm kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak uluslararası tanıtım faaliyetleri “Türkiye-Gücünü Keşfet” logosu kullanılarak etkin bir biçimde yürütülecektir. 18. Turizm, taşımacılık, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık, dizi/film ve animasyon başta olmak üzere kültür endüstrileri, yurtdışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanlarında verimlilik ve rekabet gücünü esas alan döviz kazandırıcı hizmet ticareti desteklenecektir. 19. Turizmin çeşitlendirilerek 12 aya ve tüm ülkeye yayılması amacıyla alternatif turizm ürünlerinin tanıtım çalışmaları başta dünyada yükselen pazar konumundaki ülkeler ile Amerika ve Uzak Doğu gibi uzak pazarlardaki ülkelerin öncelikle üst gelir grubuna yönelik olarak yürütülecektir. 20. Turizmde hizmet kalitesini artırmak üzere sektörde çalışan personelin nitelikli istihdam imkânlarının yıl geneline yayılması sağlanacak, mesleki ve teknik eğitim ile işbaşı programlarının aktif bir biçimde uygulanmasıyla beceri düzeyi yükseltilecektir. 21. Turizm sektöründe yüksek hizmet kalitesinin devamı, kayıt dışılığın azaltılması ve turizm gelirlerinin artırılmasını teminen günübirlik konut kiralama yoluyla konaklamaların sertifikalandırılması gibi hususlarda gerekli mevzuat düzenlemeleri hayata geçirilecektir. 22. Sağlık turizmi alanında hizmet kapasitesi nitelik ve nicelik olarak geliştirilecek, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri artırılacaktır. 23. Spor diplomasisi araçları kullanılarak bölgesel ve çok taraflı spor organizasyonlarıyla hizmet gelirini artırıcı etkinlikler düzenlenecektir. 24. Türkiye’yi önemli bir film yapım merkezi haline getirmek üzere ülke içinde gerçekleştirilecek uluslararası yapımları desteklenecektir. 25. Yurtdışında gerçekleştirilen kalkınma işbirliği proje ve faaliyetleri aracılığıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini yüklenen firmaların daha geniş pazarlara yönelmeleri özendirilecektir. 26. Finansal hizmet ihracatı hacmini artırmak üzere, değişen küresel ve bölgesel ihtiyaçlara yönelik İstanbul Finans Merkezi odağında rekabetçi bir finansal ekosistem oluşturulacaktır. 27. Elektronik ticaret alanında dijital altyapının geliştirilmesi, ödeme ve lojistik altyapısının güçlendirilmesi sağlanarak e-ihracat desteklenecek, elektronik ticaret pazarında daha fazla ihracatçı firmanın etkin şekilde faaliyet göstermesi sağlanacaktır. 28. Helal kalite altyapısı alanının gelişimine katkı sağlanmasına ve akredite helal belgelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınması amacıyla uluslararası bir sistem kurularak helal belgeli ürün ve hizmet ticaretinde teknik engellerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapılacak, bu kapsamda akreditasyon, eğitim, işbirliği ve tanıtım faaliyetleri artırılacaktır. 23 23
29. Enerjide dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla petrol ve doğalgaz arama ve üretim faaliyetleri hızlandırılarak sürdürülecektir. 30. Dijital pazarlarda ortaya çıkan aksaklıklar ve adil olmayan uygulamalarla mücadele edilecek, bu alandaki düzenlemelerin Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlu hale getirilmesi sağlanacaktır. 31. Doğalgaz depolama tesislerinin depolama ve geri üretim kapasiteleri artırılacaktır. 32. Sakarya Gazını girdi olarak kullanarak üre üretecek bir tesis kurularak yerli doğalgazın katma değeri artırılacaktır. 33. Yurtdışında millî petrol şirketimizin enerji alanında farklı ortaklıklarla faaliyette olduğu üretim sahaları ile potansiyel arz eden sahalar değerlendirilecektir. 34. Yenilebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi artırılacak, nükleer güç santrali elektrik enerjisi üretim portföyüne dâhil edilecektir. 35. Nükleer teknoloji alanında yerli ve yenilikçi uygulamalar geliştirilmesi amacıyla Ar-Ge çalışmaları desteklenecek, ilave nükleer güç santrali kapasitesi oluşturmak için küçük modüler reaktör teknolojisine yönelik girişimler hızlandırılacaktır. 36. Potansiyeli yüksek jeotermal kaynakların aranmasına yönelik sondaj çalışmaları sürdürülerek yeni kaynaklar ekonomiye kazandırılacaktır. 37. Tüm tabii kaynak yönetim sistemlerinin birbiriyle uyumlu bir kurumsal yapılanmaya kavuşturulmasını teminen bu faaliyetlerin tek elden yönetilmesine yönelik gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 38. Maden kaynaklarının uluslararası standartlarda aranarak ekonomiye kazandırılması, arama ve üretimde sürdürülebilir madencilik politikalarının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. 39. Sorumlu madencilik ilkeleri çerçevesinde belirlenen stratejik ve kritik minerallerin arama, üretim ve zenginleştirme çalışmaları artırılacaktır. 40. Maden arama faaliyetleri mevzuatta kamu yararına faaliyet olarak tanımlanacak ve madenlerin işletilmesinin türlerine, niteliklerine ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre detaylı olarak ele alındığı yatırım güvencesini artıracak yeni bir temel düzenleme hazırlanacaktır. 41. Yerli kömür ve temiz kömür teknolojilerinin geliştirilmesi ile ekonomik değeri yüksek ürünlerin elde edilmesine yönelik Ar-Ge faaliyetleri sürdürülecektir. 42. Metro, tramvay ve hızlı tren üretimi dâhil olmak üzere tüm raylı sistem araçlarının millî imkânlarla tasarımı ve yerli üretimi artırılacaktır. 43. Arz şoklarının görülebildiği tarımın her bir alt sektöründe ürün bazında arz risklerini ortaya koyarak yerli üretim ve ekonomik dış alım tedarikine yönelik Üretim-İhracat-İthalat Konsolidasyon Programı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır. 44. Türkiye'nin uluslararası görünürlüğünün artırılması ve imajının güçlendirilmesi için kamu, kültür ve dijital diplomasi faaliyetleri yoğunlaştırılacak, ayrıca ticaret diplomasisi araçları ile bölgesel ve çok taraflı işbirliği platformları etkin şekilde kullanılacaktır. 45. Stratejik ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi, enerji ve gıda arz güvenliğinin temini, bölgesel bağlantısallığın artırılması ve uzak kıtalarla bağların kuvvetlendirilmesine yönelik politikalar, ulusal öncelikler doğrultusunda etkin ve bütüncül bir biçimde sürdürülecektir. 46. Öncelikli sektörlere yönelik ticari ve ekonomik ilişkiler, Türkiye’nin bir enerji ve lojistik merkezi haline getirilmesi hedefi kapsamında derinleştirilip çeşitlendirilecektir. 47. Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik ortaklık ve açılım politikaları ile Yeniden Asya Girişimi karşılıklı yarar ve öncelikler temelinde ve somut hedefler doğrultusunda sürdürülecektir. 48. Mal ve hizmet ihracatında pazar çeşitliliği sağlamak üzere “Uzak Ülkeler Stratejisi” kapsamında belirlenen ülkelere özgü eylemler proaktif bir şekilde yürütülecektir. 49. Dış ticaretin geliştirilmesinde “dost ülkelerden tedarik” ve “yakın ülkelerden tedarik” gibi yaklaşımlar izlenerek, ortak değer, amaç ve çıkarları olan ülkeler ile ekonomik ve ticari ilişkiler derinleştirilecektir.
24
24
50. Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarını, iş dünyasını ve finansman unsurlarını temel alan bütüncül bir yaklaşım çerçevesinde, başta komşu ve yakın coğrafya olmak üzere, bölgesel ve ikili işbirlikleri geliştirilecek, bölgesel ve çok taraflı işbirliği platformlarından en etkin şekilde istifade edilerek ticari ilişkilerin yoğunlaştırılmasına yönelik çalışmalar etkili biçimde sürdürülecektir. 51. Tercihli pazara giriş imkânlarının geliştirilmesini teminen, yeni serbest ticaret anlaşmaları müzakere edilecek ve yürürlükteki serbest ticaret anlaşmalarının kapsamının genişletilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 52. Karma Ekonomik Komisyon (KEK) ve Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonları (JETCO) çerçevesindeki ekonomik ve ticari ilişkiler güçlendirilecektir. 53. Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Gümrük Örgütü, İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK) ve Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere, bölgesel ve uluslararası örgütlerdeki çalışmalara aktif katkı verilecek, ulusal ticari ve ekonomik menfaatler üzerinde sonuçları olabilecek tüm gelişme ve girişimlerde etkinlik artırılacaktır. 5. Finansal İstikrar Sürdürülebilirlik ve dijital dönüşümle uyumlu olarak finansal sistemde tasarrufların artırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sermaye piyasaları geliştirilerek finansmana erişimin kolaylaştırılması ve finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması suretiyle finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Program döneminde piyasa ekonomisi ilkeleri gözetilerek mali sistemi oluşturan unsurların güçlendirilmesi, kırılganlıkların azaltılması ve finans piyasasının, Programın makroekonomik çerçevesini desteklemesi hedeflenmektedir. Başta yatırım kredileriyle olmak üzere finans sektörünün yüksek katma değerli ve ihracata katkı sunan sektörleri desteklemesi ve tasarruflara aracılık faaliyetini etkin ve verimli bir şekilde yürütmesi için gerekli politika adımları atılarak düzenlemelerde sadeleştirme yoluyla finansal istikrar desteklenecektir. Politika ve Tedbirler 1.
Kaynakların daha etkin kullanılmasını sağlamak ve makro-finansal istikrarı güçlendirmek üzere tüm para politikası araçları etkin bir biçimde uygulanacaktır. 2. Finansal kuruluşlara yönelik getirilen makroihtiyati tedbirler sadeleştirilecektir. 3. Para politikasının etkinliği ve finansal istikrar açısından rezerv kaynaklarının çeşitlendirilmesine ve artırılmasına devam edilecektir. 4. Türk lirası cinsi yatırım araçlarının cazibesi ve çeşitliliği artırılacaktır. 5. Kredi kartı kullanımı parasal istikrarı etkilemeyecek ve tüketim talebini dengeleyecek şekilde uluslararası standartlarda yeniden düzenlenecektir. 6. Makroihtiyati önlemlerde sadeleşmenin sağlanması ve rezervlerin güçlendirilmesine paralel şekilde Türk lirası mevduata geçişlerin hızlanmasıyla birlikte, KKM’nin mevduatlar içindeki ağırlığı azalacaktır. 7. Yurt Dışında Yerleşik Vatandaşlar Mevduat ve Katılım Sistemi (YUVAM) hesabının geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve etkinliğinin artırılması sağlanacaktır. 8. Yastık altındaki altınların ekonomiye kazandırılması için geliştirilen Fiziki Altın Tasarruf Sistemi (FATSİ) uygulaması yaygınlaştırılacaktır. 9. Bankacılık sektörünün sermaye yeterliliğine ilişkin Basel III Final düzenlemelerine uyum sağlanacaktır. 10. Finansal sektör ve araçlar arasında düzenleme arbitrajı oluşmasının önüne geçilecektir.
25 25
11. Kalkınma ve yatırım bankacılığı, stratejik ürün ve öncelikli sektörlere odaklanılarak yatırım projelerinin finansmanında daha etkin hale getirilecek şekilde geliştirilecektir. 12. Banka dışı kredi kuruluşlarının finansal sektör içindeki payı artırılacaktır. 13. Finansal okuryazarlık faaliyetleri daha da yaygınlaştırılacaktır. 14. Sermaye piyasalarında finansal ürün ve hizmet çeşitliliği geliştirilecek ve küçük yatırımcı hakları gözetilerek yatırımcı tabanı genişletilecektir. 15. Sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan şirketlerin yaşam döngülerinin her aşamasında daha fazla yararlanması temin edilecek ve halka arzların artırılması için gerekli adımlar atılacaktır. 16. Katılım finansın kurumsal dönüşümü gerçekleştirilecek, sektörü destekleyici mekanizmalar tesis edilecektir. 17. Katılım sigortacılığı mevzuat altyapısı ve ekosistemi geliştirilecek, katılım finans esaslarına uyumlu sigortacılık tekniklerinin daha etkin ve şeffaf şekilde uygulanmasına yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. 18. Dijital Türk lirasının kullanıma sunularak yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 19. Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel (ÇSY) kriterlere yönelik farkındalık artırılarak yeşil finans alanında yeni ürün ve hizmetler geliştirilecektir. 20. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fon türleri katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacak, devlet katkısı getirilerinin artırılmasını, kesintilerin sadeleştirilmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacak ve bu kapsamda, BES’in cazibesi artırılarak sistemdeki fon tutarı ve katılımcı sayısında artış sağlanacaktır. 21. Otomatik Katılım Sisteminin (OKS) işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulacaktır. 22. “Tamamlayıcı Uzun Süreli Bakım Sigortası” ihdas edilecektir. 23. İstanbul Finans Merkezinin uluslararası finans sistemine entegrasyonu güçlendirilerek finansal piyasaların derinleşmesine katkıda bulunulacaktır. 24. İstanbul Finans Merkezi kapsamında yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik katılım esaslı faaliyet gösteren fintekler desteklenecektir. 6. Kamu Maliyesi Program döneminde, başta deprem kaynaklı harcamalar olmak üzere gerekli ihtiyaçlar süratle karşılanırken mali disiplinin ekonomide güven ve istikrarı artıran bir çıpa olarak korunması ve güçlendirilmesi için tüm adımlar kararlılıkla atılacaktır. Para, maliye ve gelirler politikaları arasındaki eşgüdüm güçlendirilecektir. Gelirler artırılarak ve kaynak tahsisi etkinleştirilerek sürdürülebilirliği güçlendirilen kamu maliyesi, makroekonomik istikrarın sağlanmasında ve kalkınmada stratejik bir araç olarak kullanılacaktır. Gelir ve harcama politikaları, yeşil ve dijital dönüşümü desteklemek için gerekli kaynak dağıtımını sağlayacak şekilde uygulamaya konulacaktır. Borçlanma politikası iç ve dış piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak belirlenen makul risk düzeyi çerçevesinde, finansman ihtiyacının orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ve borç stoku yapısının güçlendirilmesi ilkeleri kapsamında stratejik ölçütlere dayalı olarak yürütülecek, kamu borçlanmalarında kaynak ve pazar çeşitliliğini artırmaya yönelik çalışmalar yapılmaya devam edilecektir. Kamu kesimi genel dengesinin 2024 yılında GSYH’nın yüzde 5,9’u oranında açık vermesi ve söz konusu açığın Program dönemi sonu itibarıyla yüzde 2,6 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir.
26
26
2024 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 3,6 olan program tanımlı kamu kesimi açığının dönem sonunda yüzde 0,3 fazlaya dönmesi beklenmektedir. 2024 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 6,0 olması öngörülen genel devlet açığının Program dönemi sonunda yüzde 2,5 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. GSYH’ya oran olarak 2024 yılında yüzde 31,2 olması öngörülen genel devlet toplam gelirlerinin program dönemi sonunda aynı seviyede gerçekleşmesi, genel devlet toplam harcamalarının ise aynı dönemde yüzde 37,2 seviyesinden yüzde 33,7’ye gerilemesi beklenmektedir. Merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oran olarak 2024 yılında yüzde 6,4, Program dönemi sonunda yüzde 2,9 olarak gerçekleşeceği, faiz dışı dengenin 2024 yılında yüzde 3,4 açık vereceği, Program dönemi sonunda ise yüzde 0,7 fazlaya döneceği öngörülmektedir. 2024 yılında, GSYH’ya oran olarak 1,6 puan artışla yüzde 24,5’e yükselmesi beklenen toplam vergi yükünün Program dönemi sonunda ise yüzde 24,4 olması öngörülmektedir. GSYH’ya oranla, 2024 yılında yüzde 35,2 olarak gerçekleşmesi beklenen AB tanımlı genel yönetim borç stokunun Program dönemi sonunda yüzde 33,2’ye düşürülmesi hedeflenmektedir. Merkezi yönetim bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının 2024 yılında yüzde 26,9, merkezi yönetim bütçesi faiz hariç bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 23,9 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise, makroekonomik tahminler ile gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelirlerin geçmiş yıllarda gösterdiği eğilimler dikkate alınarak belirlenmiştir. Merkezi yönetim bütçe gelirlerinin GSYH’ya oranının 2024 yılında yüzde 20,5, genel bütçe vergi gelirlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 18,0 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Politika ve Tedbirler 1. Program döneminde, kamu harcamalarında tasarrufu sağlayacak yapısal değişiklikler hayata geçirilecek, deprem ve afet riski harcamaları hariç kamu açığı düşürülecek ve bütçe disiplini çerçevesinde maliye politikasının sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 2. 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen asrın en büyük afetlerinden biri olan Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerde hasar gören bölgelerin iyileştirilmesi ve yeniden yapılandırılmasıyla depremin etkilerinin ortadan kaldırılması için gerekli önlemler alınmaya devam edilecektir. 3. Kamu harcama politikasının, belirlenen politika öncelikleri ve kamu idarelerine tahsis edilen ödenek tavanları doğrultusunda çok yıllı bütçeleme yaklaşımı içerisinde yürütülmesi esas olacaktır. 4. Harcama gözden geçirmeleri sistematik hale getirilerek verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek ve yeni harcama alanları sınırlandırılacaktır. 5. Kamu hizmetleri, bütçe imkânları içinde kalınarak azami tasarruf anlayışı içinde yerine getirilecektir. 6. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları yapılmak suretiyle kısa sürede tamamlanarak ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. 7. Hazine nakit rezervinin güçlendirilmesi ve daha etkin kullanımı için Tek Hazine Kurumlar Hesabının kapsamı daha da genişletilecektir. 8. Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. 9. Kamu alımlarına yönelik harcamaların rasyonelleştirilmesi anlayışıyla tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikaları, kapsamı genişletilerek sürdürülecektir. 27 27
10. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, taşıt ihtiyaçları öncelikle geçici tahsisle ya da ihtiyaç fazlası taşıtların devri suretiyle karşılanacak ve yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilecektir. 11. Kamu mali yönetiminde sürdürülebilir ve sağlıklı gelir kaynaklarının artırılması için vergi tabanının genişletilmesi ve vergilemede gönüllü uyumun artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. 12. Vergi politikalarında büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırımı, istihdamı, üretimi, ihracatı ve rekabet ortamını destekleyen gelir politikalarının önceliklendirilmesine devam edilecektir. 13. Vergi harcamaları gözden geçirilecek, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimler kaldırılacaktır. 14. Kamu gelirlerine yönelik tahsilat performansı artırılacak, vergi cezaları caydırıcılığı güçlendirecek şekilde gözden geçirilecektir. 15. Gelir, kurumlar, katma değer vergileri kanunları ile vergi usul kanununun, vergilemede adalet, eşitlik, öngörülebilirlik ve şeffaflık ilkeleri temelinde, vergi tabanının genişletilmesine ve gönüllü uyumun artırılmasına destek veren, sade ve kolay uygulanabilir bir yapı oluşturulmak amacıyla güncellenmesi yönünde düzenlemeler hayata geçirilecek, orta vadede doğrudan vergilerin payı artırılacaktır. 16. Vergi idaresinin fiziki, beşeri ve teknolojik altyapısı geliştirilecektir. 17. Karbon vergisi niteliği taşıyan vergiler gözden geçirilecek ve tamamlayıcı karbon vergisi dahil karbon fiyatlandırma araçlarının kalkınma ve yatırım ortamı üzerinde yol açacağı ekonomik ve sosyal etkiler analiz edilecektir. 18. Vergi istatistikleri ve bu alandaki raporların daha kapsamlı bir şekilde yayımlanması sağlanacaktır. 19. Yurtiçi tasarrufların artırılması için alternatif araçlar geliştirme ve sermayenin tabana yayılmasını destekleme perspektifiyle çalışmalara hız verilecektir. 20. Kayıt dışılıkla mücadele, teknolojik imkânlardan daha çok faydalanılarak tüm tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir. 21. Dijital faaliyetlerdeki kayıt dışılığı kavrayacak ve yatırım ortamının cazibesini artıracak vergi uygulamaları geliştirilecektir. 22. Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlere yönelik mevzuat çalışmaları sürdürülecektir. 23. Enerji tüketiminde verimliliğin artırılması, iklim değişikliği ve çevre kirliliği ile mücadele edilmesine yönelik vergi uygulamalarına devam edilecektir. 24. Avrupa Birliği’ne katılım sürecinde müktesebata ve üyesi olduğumuz diğer uluslararası kuruluşlarca vergisel alanda belirlenen standartlara uyum çalışmalarına devam edilecektir. 25. Mükelleflere sunulan hizmetlerin ve uygulamaların etkinliği artırılacak, son teknolojik gelişmeleri kapsayan yeni nesil iletişim kanalları kullanılarak mükelleflere 7/24 gerçek zamanlı hizmet sunulması sağlanacaktır. 26. KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. 27. Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 28. Sosyal güvenlik sisteminde fiili ve yasal kapsamın artırılması doğrultusunda kadın, gençler, engelliler başta olmak üzere çalışma hayatına kalıcı katılımı sağlamayı teminen esnek çalışma biçimleri yaygınlaştırılacak, sosyal güvenlik mevzuatı ve uygulamaları değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha uyumlu hale getirilecektir.
28
28
29. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. 30. Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılarak prim tabanı genişletilecektir. 31. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek, ilaç ve tedavi harcamalarını rasyonelleştirecek tedbirler alınacaktır. 32. Devlet Malzeme Ofisi ile birlikte Sağlık Market Uygulamasının kapsamı genişletilerek ilaç ve medikal malzeme tedarik zinciri daha da güçlendirilecektir. 33. Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolünün ve hizmet basamaklarının uygun kullanımının sağlanması amacıyla teşvik edici mekanizmalar geliştirilecektir. 34. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizini ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. 35. Sosyal Güvenlik Kurumunun bilişim sistemleri güçlendirilecek, kurumlar arası veri paylaşımı artırılacak, hizmet sunumu ve geri ödeme işlemleriyle ilgili bilgi sistemleri güçlendirilecektir. 36. Sağlık hizmetlerinin finansmanında değer bazlı geri ödeme yöntemlerinin kullanılması sağlanacak, ödenen ilaç ve tedavilere yönelik düzenli aralıklarla geriye dönük analizler yapılarak ödeme listelerinin etkinliği artırılacaktır. 37. İstihdam teşviklerinden etkin olmayanlar sonlandırılacak, kadın, genç ve engellilere yönelik teşviklerin ağırlığı artırılarak teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. 38. Kamu kesimi genel dengesinde yer alan fon ve döner sermayelerin harcama ilkeleri belirlenecek, bütçenin birlik ilkesinin uygulamasının güçlendirilmesine yönelik özel gelir, fon ve benzeri uygulamalar gözden geçirilecektir. 39. Sosyal yardım sistemi gözden geçirilecek, işgücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda, aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yeniden kurgulanarak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır. 40. KÖİ projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir. 7. Afet Yönetimi Afet yönetiminin afet öncesi, afet anı ve afet sonrası olmak üzere tüm aşamalarının hızlı, etkin ve bütüncül olarak yürütülmesi temel amaçtır. Afet yönetiminin tüm süreçlerinde ilgili idari, hukuki, fiziki, teknik ve mali çerçevenin güçlendirilerek yerleşim yerlerinin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması, afet risk ve zararlarının azaltılarak can ve mal kayıplarının asgari düzeye indirilmesi ile toplumun ve tüm kurum ve kuruluşların afet farkındalığının artırılması, olası afetlere hazırlıklı olunması hedeflenmektedir. Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerin yaraları ivedilikle sarılacak, bölgede ekonomik ve sosyal hayatın yeniden canlandırılmasına yönelik iyileştirme faaliyetleri yürütülecek, hak sahibi vatandaşların en kısa sürede kalıcı konutlara ve işyerlerine kavuşabilmelerini sağlamak için yerinde dönüşüm uygulamaları da dahil olmak üzere maliyet etkin programlar yürütülecektir. Program döneminde, alt ve üst yapının yerli ve yeşil teknolojilerle daha iyi standartlarda ve afetlere daha dirençli bir şekilde oluşturulması sağlanacak, bölgesel kalkınma stratejileriyle uyumlu bir biçimde yerleşim ve sanayi alanları geliştirilecektir. Nüfusunun büyük çoğunluğu deprem kuşağında bulunan ülkemizde tüm afet türlerine karşı dayanıklılığın artırılması ve olası yeni ve çoklu afetlere hazırlıklı olunması amacıyla afet riski altındaki alanlar risk ve tehlike durumlarına göre önceliklendirilecek, yerel yönetimlerle işbirliği halinde kentsel dönüşüm projeleri gerçekleştirilerek afetlere dirençli, sağlıklı, yaşanabilir ve sürdürülebilir yaşam alanları oluşturulacaktır. 29 29
Politika ve Tedbirler 1. Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinden etkilenen illerde sosyo-ekonomik hayatın tümüyle normale döndürülmesi ve deprem hasarlarının telafi edilmesine yönelik projelere öncelik verilecektir. 2. Kurumlar arasında sağlanacak etkin bir koordinasyon mekanizmasıyla deprem hasarlarının telafisine yönelik çalışmalar önceliklendirilecek ve planlı bir şekilde yürütülecektir. 3. Afet konut üretiminde hak sahipliği süreçleri iyileştirilecek, maliyet etkin afet konut üretimi sağlanacak ve geri ödeme sistemleri gözden geçirilecektir. 4. Yeniden yapılanma çalışmaları kapsamında deprem bölgesindeki altyapıların afetlere karşı dayanıklılığı artırılacak, bölgenin sağlıklı ve dirençli dokusunun oluşmasına katkı sağlanırken aynı zamanda yeniden imar çalışmaları çerçevesinde yeşil dönüşümü teşvik edecek ve enerji verimliliğini artıracak yatırımlar desteklenecektir. 5. Deprem bölgesindeki üretim, turizm ve ticaret faaliyetlerinin afet öncesi canlılığına kavuşturulmasına yönelik ayrılan finansman kaynakları çeşitlendirilecek, bölgenin rekabet edebilirliği yeniden sağlanacaktır. 6. Bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasına yönelik yatırım teşvik politikaları etkin bir şekilde uygulanacak, deprem bölgesine yönelik oluşturulan yatırım teşvik paketi aracılığıyla bölgede yatırım, üretim ve istihdamın hızla toparlanması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için destek uygulamalarının geliştirilmesine devam edilecektir. 7. Afet riski taşıyan bölgelerde kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak sürdürülebilir bir çevrede ve sosyal konut standartlarına uygun şekilde inşa edilecektir. 8. Kentsel dönüşüm faaliyetlerinin hızlandırılması, riskli konut sorununun çözümü ve şehirlerin afetlere dayanıklı ve daha sağlıklı hale getirilmesini desteklemek amacıyla rezerv alan ilan edilen Hazine taşınmazlarının uygulayıcı kuruluşlara devri sağlanacaktır. 9. Mekânsal planların yapımında ve uygulanmasında çoklu afet tehlikelerine karşı dirençliliğin sağlanmasına yönelik kriter ve önlemlere ilişkin mevzuatta düzenleme yapılacaktır. 10. Marmara Bölgesi başta olmak üzere afet riski yüksek bölgelerdeki yoğunluğun azaltılması amacıyla bölge dışında yeni endüstriyel gelişim alanları ve lojistik hatları oluşturulacaktır. 11. Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecektir. 12. Tüm illerde mikro ölçekte afet risk analizleri yapılarak afete duyarlı yerleşim yeri tercihlerine yönelik farkındalık artırılacaktır. 13. Eğitim ve sağlık başta olmak üzere kamu hizmetlerinin sunulduğu yapıların afet ve olağanüstü durumlara karşı hazırlık durumu güçlendirilecektir. 14. Olası yeni afetlere karşı direnci artıracak gerekli kurumsal ve yasal düzenlemeler yapılarak kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılacak, afetlere karşı dayanıksız yapı stokunun yeniden inşa sürecinde hukuki dayanağı güçlendirilmiş düzenlemeler hayata geçirilecektir. 15. Deprem, sel, heyelan, orman yangınları dahil afet risk yönetimine hizmet eden yerli yeni teknolojilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 16. Erken uyarı amaçlı veri analizini, afetlerin izlenmesini, komuta ve sevkiyatı sağlamak üzere yeni teknolojik imkânlardan faydalanılacaktır. 17. Afet ve acil durumlara müdahaleye yönelik teknik ve beşeri kapasite geliştirilecek, kesintisiz güvenli haberleşme sistemi altyapısının kurulumu tamamlanacaktır. 18. Afet ve acil durumlarda kullanılacak toplanma ve barınma alanlarının standartları geliştirilecek ve sayıları artırılacaktır. 19. Afet sonrası ihtiyaç duyulan malzeme ve ekipmanların tedariki yapılarak lojistik depolarda uzun süreli depolanabilmesi sağlanacaktır. 20. Savunma sanayiinde geliştirilen teknoloji ve ürünlerin tarım, lojistik, hasar tespit, afet müdahale süreçleri gibi toplumsal fayda sağlayacak sivil alanlarda kullanımı yaygınlaştırılacaktır.
30
30
21. Taşkınların etkilerinin asgari seviyeye indirilebilmesi, dere yataklarına yapılan müdahalelerin önlenmesi ve taşkın riskinin yapılacak tüm çalışmalarda dikkate alınması amacıyla gerekli mevzuat hazırlanacak, havza bazında tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecektir. 22. Tarımsal kuraklıkla mücadele için eğitim, kapasite geliştirme, Ar-Ge projeleri ve erken uyarı sistemi çalışmaları sürdürülecektir. 23. Afet yönetimiyle bağlantılı sermaye piyasası ürünlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. 24. Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortası geliştirilerek yaygınlaştırılacak, zorunlu deprem sigortasının beyanı ve ödemesinin etkin takibi sağlanacaktır. 25. Bina tamamlama sigortasının yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışmalar yürütülecektir. 26. Sigortanın oto denetim rolü hayata geçirilerek inşaat kalitesinin yükseltilmesini teminen yapı denetim sürecinde yer alan kişi ve kuruluşların mesleki sorumluluk sigortası ve yapı müteahhitlerinin yapı sorumluluk sigortası yaygınlaştırılacaktır. 8. Yeşil Dönüşüm Küresel ölçekte, iklim değişikliğinin çevresel, sosyal ve ekonomik yıkıcı etkileri daha yaygın hale gelirken Covid-19 salgınının üretim ve tüketim kalıplarında yol açtığı değişiklikler ile son dönemde RusyaUkrayna savaşının enerji arz ve talep dengesini bozması, sürdürülebilirlik odaklı politika ve uygulamalara olan ihtiyacı daha fazla ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, başta enerji, sanayi, ulaştırma ve tarım sektörleri olmak üzere tüm alanlarda yenilenebilir kaynaklar, enerji verimliliği, elektrifikasyon ve döngüsel ekonomi politikaları öncelikli hale gelmiştir. Coğrafi konumu ve doğal kaynakları ile iklim değişikliğine maruziyeti yüksek ülkeler arasındaki Türkiye, aynı zamanda küresel ekonomiye entegrasyon düzeyi ile iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası politikalar ve gelişmelerden önemli düzeyde etkilenmektedir. Bu çerçevede, Paris Anlaşmasına taraf olunarak düşük karbonlu ekonomiye geçiş kararlılığı 2053 net sıfır emisyon hedefi ile ortaya konulmuş ve başlıca ticaret ortağı konumundaki Avrupa Birliği’ne uyum çalışmaları kapsamında Yeşil Mutabakat Eylem Planı hazırlanmıştır. Program döneminde, 2053 net sıfır emisyon hedefi ve ulusal kalkınma öncelikleri doğrultusunda, sera gazı emisyon azaltımını destekleyen, iklim değişikliğine uyum kapasitesini artıran, rekabetçiliği ve verimliliği ön planda tutan, adil geçişi gözeten ve küresel finansman kaynaklarından azami düzeyde faydalanarak ulusal teşvik mekanizmalarını geliştiren bir yaklaşımla ülkemizin yeşil dönüşüm süreci hızlandırılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. İklim değişikliğiyle ilgili uygulamaların bütüncül bir biçimde ele alındığı temel mevzuat hazırlığı tamamlanacaktır. 2. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hukuki altyapısı tamamlanarak Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına (SKDM) uyumlu bir yapıda geliştirilecek, geçiş dönemi etkin bir şekilde değerlendirilerek mali yükümlülük aşamasına yönelik gerekli hazırlıklar yapılacaktır. 3. 2053 net sıfır karbon emisyon hedefi doğrultusunda uzun vadeli düşük emisyonlu kalkınma stratejisi, kalkınma planlarıyla uyumlu olacak şekilde hazırlanmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 4. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında firmalara yönelik kaynak, süreç ve enerji verimliliği ile dijitalleşme gibi konularda sektörel yol haritaları hazırlanacak, farkındalık artırma çalışmaları yürütülecektir.
31 31
5. Başta AB olmak üzere ihracat pazarlarında rekabetçiliğin artırılması ve tedarik zincirlerinde Türkiye’nin konumunun yükseltilmesi amacıyla Yeşil Mutabakat Eylem Planı güncellenecektir. 6. İklim değişikliği ile mücadele hedefleri doğrultusunda, sera gazı emisyonlarının izlenmesi ve fiyatlandırılması için altyapı oluşturulacaktır. 7. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve 2053 net sıfır emisyon hedefi kapsamında enerji dönüşümünü destekleyen enerji depolama, hidrojen ve karbon yakalama, kullanma ve depolama gibi teknolojiler ile mikro-şebeke yönetimi ve dijitalizasyonun geliştirilmesine yönelik Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri desteklenecektir. 8. AB’nin döngüsel ekonomi politikaları çerçevesinde hazırlıkları süren mevzuata uyuma ilişkin etki değerlendirmesi yapılarak Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı hazırlanacak, sürdürülebilir üretim ve tüketim anlayışı çerçevesinde kaynak verimliliği ön planda tutularak maddesel geri kazanıma ve atık yönetimine öncelik verilecek, endüstriyel simbiyoz uygulamaları özendirilecektir. 9. Döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaştırılması ve AB Yeşil Mutabakatı doğrultusunda imalat sanayiinde eko-tasarım ve sürdürülebilir ürünlere ilişkin mevzuat takip edilerek karbon ayak izi ve diğer çevresel göstergelerin hesaplanması, izlenmesi için mevzuat geliştirilecek, ihtiyaç duyulacak dijital altyapı desteklenecektir. 10. Sıfır atık uygulamaları yaygınlaştırılacaktır. 11. Geri kazanılmış ikincil ürüne ait standartlar belirlenerek teşvik ve yönlendirme sistemi geliştirilecek, mevzuatta düzenlemeler yapılacaktır. 12. Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarının korunması, sürdürülebilir tüketim modeli kapsamında yenilenmiş ürün sisteminin yaygınlığı artırılacaktır. 13. Yeşil ve döngüsel ekonomiye geçiş sürecinin işgücü piyasalarına etkileri analiz edilecek, adil geçiş dikkate alınarak ortaya çıkacak yeni meslek grupları için işgücünün yetkinliği artırılacaktır. 14. Yeşil kamu alımları stratejileri geliştirilecek, yeşil dönüşümü destekleyen satın alma kriterleri belirlenecektir. 15. Çevreye duyarlı çok modlu taşımacılık terminalleri oluşturulacaktır. 16. Yeşil liman uygulaması için teşvikler sağlanarak çevreye zararlı makine ve ekipmanların kullanımı azaltılacaktır. 17. Elektrikli araçların yaygınlaştırılması amacıyla şarj istasyon ağı geliştirilecek, özellikle yerli elektrikli araçların kullanımı desteklenecektir. 18. Yol yapım projelerinde gürültü seviyesi ve sera gazı emisyonu düşük teknolojiler ve malzemelerin kullanılması yaygınlaştırılacaktır. 19. Kentiçi ulaşımda düşük karbonlu sistemlere geçişi kolaylaştıracak, ulaşımın sürdürülebilirliğine yönelik projeler hayata geçirilecektir. 20. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) modeliyle yerli ürün kullanım şartı içerecek şekilde projeler geliştirilmeye devam edilecektir. 21. Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. 22. Yeni Enerji Verimliliği Strateji Belgesi ve II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı hayata geçirilecektir. 23. Kamu bina ve hizmetlerinde enerji verimliliği çalışmaları sürdürülerek enerji performans sözleşmelerinin daha yaygın kullanımı için gerekli teknik ve idari altyapı geliştirilecektir. 24. Kamu, ticari ve konut amaçlı binalarda yüksek enerji performansını ve aynı zamanda belirli oranda yenilenebilir enerji kullanımını amaçlayan Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar (NSEB) yaklaşımını yaygınlaştırılacak düzenlemeler yapılacaktır.
32
32
25. Sürdürülebilir orman yönetimi çerçevesinde orman varlığı korunup genişletilerek yeni yutak alanların oluşturulmasına devam edilecek, elverişli arazilerde endüstriyel plantasyon faaliyetleri sürdürülecektir. 26. İklim değişikliğine dayanıklı tarım uygulamaları ve yeni teknolojiler yaygınlaştırılarak toprak ve su kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır. 27. Yeşil dönüşüme yönelik finansman imkânları artırılacak, mevcut destek mekanizmaları gözden geçirilecek, sürdürülebilir finans konusundaki kurumsal kapasite artırılarak yeşil finansman ekosistemi geliştirilecektir. 28. Avrupa Birliği taksonomisi başta olmak üzere uluslararası taksonomi örnekleriyle uyumlu ve Türkiye’nin ihtiyaçlarını gözeten Ulusal Yeşil Taksonominin oluşturulmasına yönelik mevzuat çalışmaları yapılacaktır. 29. Bankacılık sektörünün sürdürülebilir bankacılık uygulamalarına geçişinin hızlandırılması ve iklim değişikliği kaynaklı finansal risklerin yönetimi için düzenlemeler yapılacaktır. 30. Sermaye piyasalarında sürdürülebilirlik temelinde yeni düzenleme ve uygulamaların geliştirilmesiyle şirketlerin sürdürülebilirlik raporlama ilkeleri uluslararası standartlara uyumlu olarak güncellenecek, Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel raporlamalarına yönelik üçüncü taraf güvence ve doğrulama sisteminin kurulması ve bu kapsamdaki verilerin oluşturulacak sisteme entegrasyonu sağlanacaktır. 31. Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel kriterler çerçevesinde uluslararası finans piyasalarına katılım hızlandırılacak, yeşil dönüşüme yönelik yenilikçi ve sürdürülebilir finansman araçları geliştirilerek yatırımların finansman ihtiyaçları karşılanacaktır. 9. Dijital Dönüşüm Nesnelerin interneti, yapay zekâ, büyük veri, makine öğrenmesi ve üç boyutlu baskı gibi gelişmelerle dijital teknolojiler, uluslararası üretimin konumlanmasında ve ülkelerin rekabet güçlerinde giderek daha fazla ön plana çıkmış, söz konusu teknolojilerin iş yapma şekilleri üzerindeki etkisi Covid-19 salgınıyla daha da ivme kazanmıştır. Dijital teknolojilerin en etkin şekilde kullanılarak üretici ve tüketici arasındaki etkileşimin geliştirilmesi, başta KOBİ’ler olmak üzere sanayi ve hizmetlerdeki dijital dönüşümün sağlanması ve desteklenmesi önem arz etmektedir. Bununla birlikte, verinin artan kullanımına bağlı olarak mahremiyet ve amaca uygunluk odaklı veri paylaşımı ile siber güvenlik konuları ağırlık kazanmaktadır. Program döneminde dijital dönüşümün hızlandırılması kapsamında, elektronik haberleşme altyapılarının güçlendirilmesi, yeni nesil ağ altyapılarının yaygınlaştırılması, öncelikli sektör ve alanlarda nitelikli Ar-Ge insan kaynağının geliştirilmesi, dijital dönüşüme yönelik teknolojilerde yetkinliğin artırılması, KOBİ’ler başta olmak üzere firmaların dijital teknolojilere yönelik kapasite ve kabiliyetlerinin desteklenmesi ve finansmana yönelik etkin mekanizmaların oluşturulması sağlanacaktır. Ayrıca, siber güvenliğin ülke genelinde daha bütüncül politikalarla güçlendirilmesi sağlanacak, kamu hizmetlerinde vatandaş odaklı bir anlayışla dijital teknolojilerden etkin bir şekilde faydalanılarak verimlilik artırılacaktır. Kamu yönetiminin etkinleştirilmesi ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesinde dijital teknolojilerden en üst düzeyde faydalanılacaktır. Bu bağlamda, kamuda dijital teknolojilerin kullanımında yenilikçiliği ve tedarik etkinliğini artırmak ve veriden değer üretmek üzere bulut bilişim ve açık kaynak kodlu yazılımların kamuda kullanımı yaygınlaştırılacak, kamunun genelini kapsayan etkin bir veri yönetişimi mekanizması oluşturulacaktır. Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri proje yönetimi yetkinlikleri
33 33
geliştirilecek, nitelikli bilişim personelinin kamuda istihdamını kolaylaştırmayı ve özendirmeyi teminen kamu istihdam rejiminde gerekli iyileştirmeler yapılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere, veri sahipliği ve veri paylaşım sorumlulukları ile teknik yöntemlerinin belirleneceği veri yönetişimi çatı düzenlemeler ve yönetişim altyapısı oluşturulacaktır. 2. Veri esaslı rekabet gücünün artırılmasına yönelik ulusal veri stratejisi hazırlanacaktır. 3. İleri dijital becerilerin kazandırılması, veri ekosisteminin güçlendirilmesi ve güvenilir yapay zekâ ürün ve hizmetlerinin geliştirilmesi sağlanarak, kurumsal ve sektörel düzeyde veriden değer üretimi desteklenecektir. 4. Türkiye’yi veri işleme faaliyetleri için bölgesel bir merkez haline getirmek üzere veri merkezi ve bulut bilişim yatırımları desteklenecektir. 5. Yüksek hızlı, kaliteli ve güvenli erişim imkânı sunan sabit ve mobil genişbant altyapıları yaygınlaştırılacak, fiziksel altyapıların ortak kullanımı teşvik edilecektir. 6. Genişbant altyapılarının gelişmesinin zor olduğu bölgelerde altyapı kurulumu teşvik edilecek, mobil haberleşme altyapısının olmadığı yerleşim yerlerine altyapı kurulması sağlanacaktır. 7. Yeni nesil mobil haberleşme teknolojilerinin üretimi güçlendirilecek ve kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 8. Sanayi ve hizmet sektörlerinde yapay zekâ, büyük veri, bulut bilişim, blokzincir, siber güvenlik ve siber-fiziksel sistemler gibi dijital dönüşüme yönelik yerli teknolojilerin geliştirilmesi desteklenecektir. 9. Yerli yazılım firmalarının yetkinliği artırılacak ve işbirliklerini destekleyici platformlar oluşturulacaktır. 10. Açık kaynak kodlu yazılım ekosistemi geliştirilecek, yazılım sektöründeki insan kaynağı artırılacaktır. 11. Kamu hizmet sunumunda tasarruf, güvenlik ve sürekliliği temin etmek üzere açık kaynak kodlu yazılım ve bulut bilişim gibi araçlardan faydalanılacaktır. 12. 81 ilde Teknofest Teknoloji Atölyeleri kurulacaktır. 13. Kuantum teknolojileri alanında ileri düzeyde teknolojik araştırmalar yapılarak bu araştırmaların endüstriye uygulanması sağlanacaktır. 14. Derin teknoloji alanlarında yurt dışında yaşayan Türk uzmanların Türkiye’de girişim başlatmalarına olanak sağlayacak mekanizmalar oluşturulacaktır. 15. Enerji yoğunluğu yüksek batarya teknolojileri, bağlantılı araçlar, tam otonom (sürücüsüz) mobilite sistemleri ve ray ötesi sistemler gibi yeni nesil enerji ve ulaşım sistemlerindeki teknolojik kabiliyetler ve yatırımlar artırılacaktır. 16. Yerli ve millî gözlem uydusu İMECE’nin savunma, afet yönetimi, çevre, şehircilik, tarım ve ormancılık gibi alanlarda etkin şekilde kullanımı sağlanacak, yer gözlem uydusu geliştirme kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. 17. Milli uzay programı çerçevesinde, ülkemizdeki uydu geliştirme ve pazarlama faaliyetleri koordine edilerek nano ve mikro uydu ile mega takım uydu gibi yeni teknolojik alanlarda Ar-Ge ve ürün geliştirme çalışmaları gerçekleştirilecektir. 18. KOBİ’lerde yaygın olarak ihtiyaç duyulan dijitalleşme uygulamaları merkezi bir altyapı ve destekleyici yazılım araçlarıyla karşılanacaktır. 19. Tarımsal faaliyetlerde dijital uygulamalarla ürün doğrulama, rekolte tahmini, yapay zeka, coğrafi bilgi sistemleri oluşturulacaktır.
34
34
20. Ulusal siber savunma ve siber caydırıcılık yeteneğinin artırılması, bu alanlarda ihtiyaç duyulan kapasitenin geliştirilmesine yönelik 2024-2027 Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanacaktır. 21. Sanayi alanındaki işletmelerin siber dayanıklılıkları artırılacaktır. 22. e-Devlet Kapısı başta olmak üzere hizmet tasarımı ve sunumuna yönelik standartlar, altyapı ve idari kapasite, hizmet süreçleri esas alınarak ve yeniden yapılandırılarak iyileştirilecektir. 23. Dijital devlet çalışmalarına ilişkin üst seviye yönetişim ile kurumlar arası bilgi teknolojileri yönetişim kapasitesi iyileştirilecektir. 24. Kamu kurumlarının bilgi ve işlem teknolojileri ürün ve hizmet alımlarında maliyet etkinliği sağlanarak yenilikçilik ve yerli katma değer artırılacaktır. 25. e-Devlet Kapısı üzerinden sunulmakta olan bütünleşik hizmetlerin niteliği ve sayısı artırılacaktır. 26. e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan belediye hizmetlerinin standardizasyonu sağlanacak ve eDevlet Kapısında kullanımı kolaylaştırılacaktır. 27. Kamu hizmetlerinin kesintisiz ve birlikte çalışabilirliği ile özel sektörün küresel rekabet gücünü artırmak üzere dijital devlet hizmetlerinde yeni nesil teknolojilerin etkin kullanımına yönelik modernizasyon ve süreç iyileştirmeleri yapılacak ve bu amaca yönelik ortak altyapı ve beşeri sermaye güçlendirilecektir. 28. Dijital dönüşüm sürecinin izlenebilmesi için uluslararası göstergeler ve ölçümlemeye yönelik veri kapasitesi iyileştirilecektir. 29. Dijital finans altyapısı güçlendirilerek fintek alanında yerli teknolojilerin geliştirilmesine yönelik tedbirler alınacaktır. 30. Blokzincir tabanlı akıllı sözleşmeler üzerinden menkul kıymet ihraçları yapılacak, ihraç süreçleri dijitalleştirilecektir. 31. Dijital ekonomide rekabet ortamını güçlendirecek düzenlemeler tamamlanacaktır. 32. Uzaktan erişim üzerinden mikro veri sunumunun yasal zeminine yönelik hazırlıklar tamamlanacak, araştırmacıların uzaktan erişim aracılığıyla mikro verilere erişip, bilimsel çalışmalarını yapabilmelerine imkân sağlayan Elektronik Veri Araştırma Merkezi (E-VAM) projesi hayata geçirilecektir.
10. İş ve Yatırım Ortamı İş ve yatırım ortamında bürokratik ve hukuki öngörülebilirliğin güçlendirilerek ekonominin daha rekabetçi bir yapıya kavuşturulması, istihdamın, ihracatın ve üretimin artırılması temel amaçtır. Bu çerçevede, Program döneminde şirket kurma ve tasfiye süreçlerinin iyileştirilmesi, bürokrasinin azaltılması, işlemlerin hızlandırılması ve işlem maliyetlerinin düşürülmesi ile hukuki ve mali süreçlerin iyileştirilmesine yönelik düzenlemeler yapılmasına öncelik verilecektir. Öncelikli sektörler ve bölgesel koşullar dikkate alınarak özel kesim yatırımlarının desteklenmesi sağlanacak, devlet yardımları gözden geçirilecek, yatırımın temel unsurlarından biri olan yatırım yeri tahsisi sistemi güçlendirilecek, yatırım, ticaret ve finans alanında hukuki süreçler kolaylaştırılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. Yargıda ihtisaslaşmanın geliştirilmesi kapsamında, hâkim ve savcıların, bilirkişilerin ve arabulucuların nitelik ve nicelik açısından geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak, ihtisas mahkemeleri güçlendirilecektir.
35 35
2. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yapılacak, gerçek ve tüzel kişiler ile devlet arasındaki uyuşmazlıkları en hızlı ve en az maliyetle çözmek amacıyla idari sulh usulü etkinleştirilecektir. 3. İcra ve iflas sisteminin etkinliği artırılacaktır. 4. Yargılama süreçleri etkinleştirilerek ve tahkim başta olmak üzere alternatif ihtilaf çözme mekanizmaları güçlendirilerek ekonomik karar ve faaliyetlerin hızlandırılması sağlanacaktır. 5. Tahkim mekanizmasının ticari uyuşmazlıkların çözümünde daha fazla kullanılmasının teşvik edilmesi ve İstanbul Tahkim Merkezi’nin yapısının güçlendirilmesi ve küresel görünürlüğünün artırılması sağlanacaktır. 6. Yatırım ortamının iyileştirilmesine ve yatırım ortamını etkileyen mevzuat değişikliklerinde öngörülebilirliği artırmaya yönelik özel sektör ile kamu kurumları arasındaki koordinasyon, işbirliği ve diyalog mekanizmaları güçlendirilecek, Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Koordinasyon Kurulu (YOİKK)’nun yapısı daha etkin hale getirilecektir. 7. İş yaşamını doğrudan etkileyen düzenlemelerin, uygulama amacına uygun, ölçülü, öngörülebilir ve piyasa ekonomisi ilkeleriyle uyumluluğu gözetilecektir. 8. Kişisel Verilerin Korunması Kanununun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) başta olmak üzere AB müktesebatına uyum sürecine yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. 9. Uluslararası standartlar dikkate alınarak, iş ve yatırım ortamının dijital dönüşümünde karşılıklı işlerlik, emniyet, veri koruma, kapsayıcılık, sürdürülebilirlik ve uluslararası işbirliği ilkelerine dayanan ulusal standartlar belirlenecektir. 10. Fikri mülkiyet sisteminde toplumsal bilinci ve farkındalığı artırmak üzere hukuki altyapı güçlendirilecek, fikri mülkiyet haklarının oluşmasını destekleyen ekosistem geliştirilerek bu hakların ticarileştirilmesi hızlandırılacak ve ticari sırların etkin bir şekilde korunmasına yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. 11. Uluslararası ölçekte yatırım yapan Türk şirketlerinin korunması için uluslararası vergilendirmede güncel düzenlemelerden doğacak hak kayıplarına yönelik aktif bir diplomasi izlenecektir. 12. Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemleri sonuçlandırma süreleri kısaltılacaktır. 13. Şirket kuruluş ve ticaret defterlerine yönelik işlemlerin hız kazandırılarak kolaylaştırılması amacıyla şirket ve ticaret sicili işlemlerinde dijital uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. 14. Büyük ölçekli yatırımlar, hızlı büyüyen KOBİ’ler ve entegre tesisler için başta organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri olmak üzere planlı sanayi alanları genişletilecektir. 15. Endüstri bölgeleri, organize sanayi bölgeleri, küçük sanayi siteleri ve özel yatırım yerlerinin, hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu, liman bağlantısı ve çevre boyutu açısından tedarik zincirine uygun ve sürdürülebilir şekilde oluşturulması amacıyla alternatif yöntemler geliştirilecektir. 16. Yatırımcıların faydalanması için uygun yatırım yerlerini içeren yatırım yeri envanteri oluşturulacaktır. 17. Stratejik ve büyük ölçekli yatırımlar için yer temininde ve kamulaştırma süreçlerinde yeni bir mekanizma geliştirilecek, bürokrasinin azaltılması sağlanacaktır. 18. Bölgesel koşullar göz önünde bulundurularak başta imalat sanayiinde öncelikli sektörler olmak üzere yatırımlar için Hazine taşınmazlarının ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. 19. Yatırım teşvik sistemi, yapılacak etki değerlendirmelerinden yararlanılarak amaç ve destek unsurları açısından sadeleştirilerek yeniden yapılandırılacak, yatırımlar katma değer, ithalat bağımlılığını azaltma, teknolojik kapasite, rekabet, araştırma ve geliştirme, yeşil ve dijital dönüşüm gibi unsurlar çerçevesinde değerlendirilerek önceliklendirilecektir. 20. Proje Bazlı Teşvik sistemi nitelikli yatırım konularına odaklanacak, nitelikli alanlardaki yatırımlar bütüncül bir şekilde desteklenecektir.
36
36
21. Yurt dışındaki Türk araştırmacıların ulusal projelere dahil olmaları ve Türkiye’de girişim kurmaları teşvik edilecektir. 22. Yeşil ve dijital dönüşüm ile tedarik zincirlerinin geliştirilmesi konularında Avrupa Birliği ile yeni bir diyalog mekanizması hayata geçirilecektir. 23. Sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla ihracata yönelik katma değeri yüksek yatırımlara yönelik faaliyetlerde finansmana erişim koşulları iyileştirilecektir. 24. Yatırım odaklı girişimcilik ve ek yatırım fırsatlarının desteklenmesi kapsamında, girişim sermayesi fon kaynakları çeşitlendirilecek ve güçlendirilecek, devam destekleri ile başlangıç firmalarının ölçeklenmesi sağlanacaktır. 25. Melek yatırımcılık ve kitle fonlaması ekosisteminde karşılaşılan sorunlar ve ekosistemi geliştirilmesine ve iyileştirilmesine katkı sağlayacak alanlar tespit edilecek, sektörün kapasitesinin artırılmasına hizmet eden bir mekanizma kurulacaktır. 26. Özel bankaların, yatırımları daha fazla desteklemeleri özendirilecektir. 27. Finans kuruluşlarının teknoloji temelli başlangıç firmalarına yatırım yapmaları, girişimci hisselerini almaları, patentlerin bankalarda teminat gösterilmesi gibi uygulamalarla finansal destek sağlamaları kolaylaştırılacaktır. 28. Girişim ekosisteminin geliştirilmesinde, şirketlerin çalışanlarına yönelik çeşitli teşvik edici araçlar sunabilmelerine imkân veren düzenlemeler hayata geçirilerek girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacaktır. 11.Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar 5018 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, söz konusu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları Ek 2’de yer almaktadır. 2024, 2025 ve 2026 yılları bütçe teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından 5018 sayılı Kanunun 15, 16, 17 ve 18 inci maddelerine uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır. Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Ayrıca, idarelerin bütçe tekliflerini hazırlarken 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde yer alan düzenlemelere uymaları gerekmektedir. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller çerçevesinde 2024-2026 yıllarını kapsayan bütçe tekliflerini hazırlayarak 30 Eylül 2023 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına teslim edeceklerdir.
37 37
EK 1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler
38
Tablo 1.1: Temel Ekonomik Büyüklükler 2022 BÜYÜME GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla) GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla) Kişi Başına Gelir (GSYH, Dolar) GSYH Büyümesi (1) Toplam Tüketim (1) Kamu(2) Özel(2) Toplam Sabit Sermaye Yatırımı (1) Kamu(2) Özel(2) Toplam Yurtiçi Tasarruf / GSYH Kamu Özel Toplam Tasarruf -Yatırım Farkı / GSYH (3) Kamu Özel Toplam Nihai Yurtiçi Talep (1) Net İhracatın Büyümeye Katkısı
İSTİHDAM Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi) (4) İşgücüne Katılma Oranı (%) İstihdam Düzeyi (Bin Kişi) İstihdam Oranı (%) İşsizlik Oranı (%) DIŞ TİCARET (GTS) İhracat (GTS tanımlı, fob) (Milyar Dolar) (5) İthalat (GTS tanımlı, cif) (Milyar Dolar) (5) Ham Petrol Fiyatı - Brent (Dolar/Varil) Enerji İthalatı (Milyar Dolar) Dış Ticaret Dengesi (GTS tanımlı, Milyar Dolar) (5) Dış Ticaret Hacmi / GSYH (%)(5) CARİ İŞLEMLER DENGESİ Turizm Gelirleri (Milyar Dolar) Seyahat Gelirleri (Milyar Dolar) Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) ENFLASYON GSYH Deflatör Artışı, % Değişme TÜFE Yıl Sonu, % Değişme
Not: GT: Gerçekleşme Tahmini P: Program (1) Zincirlenmiş hacim endeksi yüzde değişim (2) Kamu ve özel ayrımında tüketim ve yatırım verileri Strateji ve Bütçe Başkanlığı hesaplamalarıdır. (3) Toplam tasarruf-yatırım farkı ile cari işlemler açığı arasındaki fark, milli gelir hesaplamalarında ihracat ve ithalat ağırlıklı döviz kuru kullanılmasından kaynaklanmaktadır. (4) SBB hesaplamalarıdır. (5) TÜİK tarafından yayımlanan Genel Ticaret Sistemi (GTS) ile uyumlu dış ticaret istatistiklerini göstermektedir.
39
41
Tablo 1.2: Kamu Kesimi Genel Dengesi (1) 2022
2023 (GT)
2024 (P)
2025 (P)
2026 (P)
(Milyar TL)2022 Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD)
-357,7
-1.631,4
-2.446,8
-1.658,0
-1.626,0
-120,1
-1.651,7
-2.468,8
-1.609,4
-1.579,2
-142,7
-1.633,0
-2.651,9
-1.824,4
-1.827,1
Mahalli İdareler
-39,8
-76,6
17,4
10,3
11,3
Bütçe Dışı Fonlar
20,0
12,3
39,2
35,5
43,4
İşsizlik Sigortası Fonu
33,6
50,5
144,8
181,2
201,5
-44,4
-116,8
-306,2
-366,2
-377,7
51,7
116,8
306,2
366,2
377,7
1,5
-4,9
-18,3
-12,1
-8,3
-237,6
20,3
22,0
-48,5
-46,8
Faiz Giderleri Hariç KKGD
-18,9
-934,9
-1.131,1
191,7
701,7
Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD
-24,9
-946,9
-1.156,1
161,7
666,7
Genel Devlet Merkezi Yönetim Bütçesi
Sosyal Güvenlik Kuruluşları Genel Sağlık Sigortası Döner Sermayeli Kuruluşlar KİT'ler
(GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Kesimi Genel Dengesi
-2,4
-6,4
-5,9
-3,1
-2,6
-0,8
-6,5
-6,0
-3,0
-2,5
Merkezi Yönetim Bütçesi
-1,0
-6,4
-6,4
-3,4
-2,9
Mahalli İdareler
-0,3
-0,3
0,0
0,0
0,0
Bütçe Dışı Fonlar
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
İşsizlik Sigortası Fonu
0,2
0,2
0,4
0,3
0,3
-0,3
-0,5
-0,7
-0,7
-0,6
Genel Sağlık Sigortası
0,3
0,5
0,7
0,7
0,6
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
-1,6
0,1
0,1
-0,1
-0,1
Faiz Giderleri Hariç KKGD
-0,1
-3,7
-2,7
0,4
1,1
Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD
-0,2
-3,7
-2,8
0,3
1,1
Genel Devlet
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
KİT'ler
(1) Kamu kesimi; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları ile GSS, fonlar, döner sermayeler, İşsizlik Sigortası Fonu ve KİT’lerden oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
42
40
Tablo 1.3: Program Tanımlı Kamu Kesimi Genel Dengesi (1) 2022
2023 (GT)
2024 (P)
2025 (P)
2026 (P)
(Milyar TL) Kamu Kesimi
-255,1
-1.244,3
-1.482,9
-292,2
158,7
-22,7
-1.279,6
-1.528,7
-237,7
221,6
Merkezi Yönetim Bütçesi
-19,9
-1.232,2
-1.665,5
-384,9
52,0
Mahalli İdareler
-32,9
-67,8
29,0
21,8
22,2
Bütçe Dışı Fonlar
19,9
12,3
39,1
35,4
43,3
4,1
17,6
93,0
108,7
119,2
Genel Devlet
İşsizlik Sigortası Fonu Sosyal Güvenlik Kuruluşları
-44,4
-116,8
-306,2
-366,2
-377,7
Genel Sağlık Sigortası
51,7
116,8
306,2
366,2
377,7
Döner Sermayeli Kuruluşlar
-1,3
-9,4
-24,3
-18,7
-15,1
-232,5
35,3
45,8
-54,5
-62,9
KİT'ler
(GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Kesimi
-1,7
-4,9
-3,6
-0,6
0,3
-0,2
-5,0
-3,7
-0,4
0,4
Merkezi Yönetim Bütçesi
-0,1
-4,8
-4,0
-0,7
0,1
Mahalli İdareler
-0,2
-0,3
0,1
0,0
0,0
Bütçe Dışı Fonlar
0,1
0,0
0,1
0,1
0,1
İşsizlik Sigortası Fonu
0,0
0,1
0,2
0,2
0,2
-0,3
-0,5
-0,7
-0,7
-0,6
Genel Sağlık Sigortası
0,3
0,5
0,7
0,7
0,6
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,0
0,0
-0,1
0,0
0,0
-1,5
0,1
0,1
-0,1
-0,1
Genel Devlet
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
KİT'ler
(1) Faiz gelirleri ve giderleri, özelleştirme gelirleri, kamu bankaları kâr payları ve bazı özellikli gelirler ile giderler hariç tutularak hesaplanmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
Tablo 1.4: Kamu Kesimine İlişkin Diğer Göstergeler 2022
2023 (GT)
2024 (P)
2025 (P)
2026 (P)
(GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Harcanabilir Geliri
10,2
9,8
9,6
10,2
10,2
Kamu Tüketimi
-8,2
-9,7
-10,5
-10,2
-9,9
Kamu Tasarrufu
2,0
0,1
-0,9
-0,1
0,3
Kamu Yatırımı
-3,9
-4,1
-3,3
-3,2
-3,1
Kamu Tasarruf Yatırım Farkı
-1,9
-4,0
-4,2
-3,2
-2,8
0,0
0,0
0,1
0,1
0,1
Vergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Dâhil) (1)
20,8
22,9
24,5
24,3
24,4
Vergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Hariç) (1)
16,0
17,0
18,2
18,2
18,3
AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku
31,7
33,3
35,2
34,6
33,2
Toplam Kamu Kesimi Özelleştirme Geliri
(1) Red ve iadeler hariçtir. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
41 43
Tablo 1.5: Genel Devlet Dengesi (1) 2022
2023 (GT)
2024 (P)
2025 (P)
2026 (P)
(Milyar TL) Gelirler
4.180,7
7.697,4
12.859,8
16.504,6
19.630,3
2.383,6
4.323,8
7.480,8
9.613,5
11.467,6
Vergi Dışı Normal Gelirler
206,7
368,3
583,2
715,5
857,1
Faktör Gelirleri
624,3
1.069,0
1.485,7
1.981,6
2.349,7
Sosyal Fonlar
960,1
1.924,2
3.285,0
4.164,0
4.921,0
6,0
12,0
25,0
30,0
35,0
4.300,8
9.349,1
15.328,6
18.114,0
21.209,5
Faiz Dışı Harcamalar
3.976,1
8.685,5
14.052,1
16.280,5
18.888,5
Cari Harcamalar
1.825,5
3.684,9
6.071,7
7.630,4
8.935,6
430,8
789,8
1.108,7
1.350,1
1.582,4
1.719,8
4.210,8
6.871,6
7.300,0
8.370,4
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
324,7
663,6
1.276,5
1.833,5
2.321,0
-120,1
-1.651,7
-2.468,8
-1.609,4
-1.579,2
204,6
-988,1
-1.192,3
224,1
741,8
-126,1
-1.663,7
-2.493,8
-1.639,4
-1.614,2
198,6
-1.000,1
-1.217,3
194,1
706,8
Vergiler
Özelleştirme Gelirleri Harcamalar
Yatırım Harcamaları Transfer Harcamaları Stok Değişim Fonu Faiz Harcamaları Genel Devlet Dengesi Faiz Giderleri Hariç Denge Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge
(GSYH’ye Oran, Yüzde) Gelirler
27,8
30,2
31,2
31,2
31,2
15,9
17,0
18,2
18,2
18,2
Vergi Dışı Normal Gelirler
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
Faktör Gelirleri
4,2
4,2
3,6
3,7
3,7
Sosyal Fonlar
6,4
7,6
8,0
7,9
7,8
Özelleştirme Gelirleri
0,0
0,0
0,1
0,1
0,1
Vergiler
Harcamalar
28,6
36,7
37,2
34,2
33,7
Faiz Dışı Harcamalar
26,5
34,1
34,1
30,8
30,0
Cari Harcamalar
12,2
14,5
14,8
14,4
14,2
Yatırım Harcamaları
2,9
3,1
2,7
2,6
2,5
Transfer Harcamaları
11,5
16,5
16,7
13,8
13,3
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
2,2
2,6
3,1
3,5
3,7
-0,8
-6,5
-6,0
-3,0
-2,5
Stok Değişim Fonu Faiz Harcamaları Genel Devlet Dengesi Faiz Giderleri Hariç Denge Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge
1,4
-3,9
-2,9
0,4
1,2
-0,8
-6,5
-6,1
-3,1
-2,6
1,3
-3,9
-3,0
0,4
1,1
(1) Genel devlet; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, genel sağlık sigortası, fonlar, döner sermayeler ve İşsizlik Sigortası Fonundan oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
42
44
Tablo 1.6: Merkezi Yönetim Bütçesi 2022
2023 (GT)
2024 (P)
2025 (P)
2026 (P)
(Milyar TL) Harcamalar Faiz Hariç Harcamalar Personel Giderleri Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. Mal ve Hizmet Alımları Cari Transferler Sermaye Giderleri Sermaye Transferleri Borç Verme Yedek Ödenekler Faiz Giderleri Gelirler Genel Bütçe Vergi Gelirleri Diğer Gelirler Bütçe Dengesi Faiz Dışı Denge
2.942,7
6.562,6
11.089,0
12.715,0
14.812,7
2.631,8
5.916,5
9.835,0
10.905,8
12.517,9
615,3
1.326,5
2.553,5
3.158,2
3.628,3
96,9
183,2
312,5
386,8
444,7
257,7
471,0
679,8
842,2
956,3
1.126,4
2.501,6
4.266,7
4.991,4
5.860,6
276,9
538,8
788,0
910,1
1.014,0
48,8
685,1
720,8
78,8
87,8
209,9
210,4
298,5
291,5
238,7
0,0
0,0
215,2
246,8
287,5
310,9
646,1
1.254,0
1.809,2
2.294,8
2.800,1
4.929,7
8.437,1
10.890,6
12.985,6
2.353,4
4.270,7
7.407,7
9.523,2
11.349,5
446,7
659,0
1.029,4
1.367,4
1.636,1
-142,7
-1.633,0
-2.651,9
-1.824,4
-1.827,1
168,2
-986,8
-1.397,9
-15,2
467,8
Program Tanımlı Harcamalar
2.631,8
5.916,5
9.835,0
10.905,8
12.517,8
Program Tanımlı Gelirler
2.612,0
4.684,3
8.169,5
10.520,9
12.569,8
-19,9
-1.232,2
-1.665,5
-384,9
52,0
Program Tanımlı Denge
(GSYH’ye Oran, Yüzde) Harcamalar
19,6
25,8
26,9
24,0
23,5
Faiz Hariç Harcamalar
17,5
23,2
23,9
20,6
19,9
Personel Giderleri
4,1
5,2
6,2
6,0
5,8
Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid.
0,6
0,7
0,8
0,7
0,7
Mal ve Hizmet Alımları
1,7
1,8
1,7
1,6
1,5
Cari Transferler
7,5
9,8
10,4
9,4
9,3
Sermaye Giderleri
1,8
2,1
1,9
1,7
1,6
Sermaye Transferleri
0,3
2,7
1,8
0,1
0,1
Borç Verme
1,4
0,8
0,7
0,6
0,4
0,0
0,0
0,5
0,5
0,5
2,1
2,5
3,0
3,4
3,6
18,7
19,3
20,5
20,6
20,6
15,7
16,8
18,0
18,0
18,0
3,0
2,6
2,5
2,6
2,6
-1,0
-6,4
-6,4
-3,4
-2,9
Yedek Ödenekler Faiz Giderleri Gelirler Genel Bütçe Vergi Gelirleri Diğer Gelirler Bütçe Dengesi Faiz Dışı Denge
1,1
-3,9
-3,4
0,0
0,7
Program Tanımlı Harcamalar
17,5
23,2
23,9
20,6
19,9
Program Tanımlı Gelirler
17,4
18,4
19,8
19,9
20,0
Program Tanımlı Denge
-0,1
-4,8
-4,0
-0,7
0,1
GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
43
45
EK 2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2024-2026) Ödenek Teklif Tavanları
44
49
1.658.402.000
SAĞLIK BAKANLIĞI
199.748.000 5.445.485.000
4.236.191.000
23.444.185.000
6.726.457.000
1.721.578.000
7.111.020.000
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
2.242.072.107.000
64.196.000
2.262.565.000
681.969.000
242.353.000
996.904.000
272.310.720.000
7.156.000
262.900.000
75.460.000
166.286.000
78.649.000
86.452.000
34.567.000
1.248.213.000
604.676.109.000
62.621.000
362.201.000
224.913.000
122.399.000
3.095.965.000
109.372.000
111.082.000
2.124.658.000
122.846.000
132.182.000
2.038.124.000
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.108.573.000
572.198.000
800.977.000
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
293.291.000
AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
2.945.978.000
549.324.000
2.503.361.000
26.621.706.000
3.567.704.000
632.134.000
77.577.847.000 508.792.000
29.945.025.000 10.026.374.000
6.019.110.000
222.293.862.000
25.770.920.000
3.500.000.000
21.517.000
2.589.384.000
1.359.302.000
1.235.704.000
814.814.000
330.644.000
1.629.742.000
35.486.392.000
13.777.086.000
144.822.000
134.338.404.000
79.707.141.000
20.352.706.000
4.680.377.000
6.828.385.000
189.406.752.000
31.667.808.000
198.318.000
95.734.000
155.680.000
657.788.000
175.899.000
6.931.161.000
1.071.171.000
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
10.000.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
10.000.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
14.220.338.000
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
144.549.110.000
20.554.000 780.473.000
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
9.666.945.000
180.960.000
1.499.516.000
41.161.830.000
MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
1.365.966.000
12.716.079.000
318.429.000
TİCARET BAKANLIĞI
103.390.000 1.332.516.000 1.535.334.000
841.277.000
11.796.489.000
2.588.167.000
4.396.914.000
348.495.000
47.721.783.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
1.881.537.000 94.210.419.000
10.375.745.000
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
28.433.972.000
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
2.223.193.000
403.926.442.000
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
950.712.000
14.303.759.000
16.261.055.000
790.060.716.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
206.555.000 26.371.769.000
13.951.288.000 8.518.480.000
213.505.521.000
58.199.000
140.756.000
221.759.000
32.415.000
123.287.000
596.876.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
43.865.760.000
125.355.199.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
ADALET BAKANLIĞI
SAYIŞTAY
573.498.000
1.281.960.000
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
1.819.763.000
306.614.000
DANIŞTAY
2.225.960.000
ANAYASA MAHKEMESİ
YARGITAY
5.980.156.000
CUMHURBAŞKANLIĞI
PERSONEL GİDERLERİ
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
İDARELER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.254.000.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.254.000.000.000
FAİZ GİDERLERİ
4.145.704.849.000
22.331.000
622.372.758.000
6.919.000
2.888.000
6.004.000
2.301.000
4.176.046.000
10.778.851.000
952.322.000
27.448.000
115.318.000
7.647.353.000
361.222.000
118.809.000
18.589.000
52.220.000
0
3.330.000
95.096.200.000
130.693.289.000
21.738.492.000
224.437.188.000
16.120.480.000
3.193.022.000
3.098.160.000
283.569.253.000
10.212.552.000
2.401.527.000
25.902.262.000
2.656.207.980.000
9.721.527.000
3.191.445.000
7.960.841.000
2.602.182.000
17.300.000
2.526.000
34.275.000
101.227.000
21.371.000
1.659.500.000
1.057.541.000
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
328.662.000
9.900.000 474.742.625.000
0
187.000.000
161.520.000
500.000.000
145.000.000
87.500.000
16.300.000
345.000.000
553.500.000
277.980.000
3.560.905.000
3.490.000.000
1.356.001.000
26.500.300.000
1.279.800.000
5.101.000.000
3.500.000.000
59.700.000
6.887.345.000
9.503.400.000
1.366.736.000
14.624.871.000
5.325.020.000
9.990.881.000
100.148.000
4.167.500.000
94.207.757.000
142.095.000.000
100.000.000.000
1.736.960.000
1.713.558.000
12.339.366.000
3.252.077.000
18.146.832.000
251.171.000
30.000.000
67.500.000
110.000.000
22.500.000
1.343.935.000
0
0
0
0
0
0
0
131.780.428.000
0
0
0
0
0
0
0
25.000.000
175.000.000
0
307.071.000
1.190.000.000
0
11.644.000.000
130.000.000
3.677.000.000
1.200.000.000
0
1.012.150.000
2.500.000.000
247.005.000
10.568.490.000
5.012.000.000
1.786.000.000
0
1.344.000.000
95.000.000
38.203.894.000
41.158.760.000
159.062.000
0
5.170.096.000
2.667.000.000
3.508.900.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
213.900.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
213.900.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
2024 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL)
701.757.877.000
12.610.000
333.000.000
700.470.000
0
0
0
15.500.000
24.000.000
0
0
0
654.385.500.000
0
0
0
0
0
0
827.674.000
4.964.469.000
35.000.000
18.282.187.000
4.134.000.000
1.465.853.000
0
5.200.000
0
38.190.000
349.130.000
14.633.094.000
0
1.552.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
652.435.000.000
0
10.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
649.725.000.000
0
0
0
0
0
0
200.000.000
2.500.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
294.803.329.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
500.000.000
0
0
0
0
0
0
600.000.000
22.811.000.000
0
250.500.000
8.294.256.000
0
0
0
0
0
0
262.343.859.000
3.714.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
282.440.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
256.440.000
0
0
26.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
215.214.699.000
0
0
215.214.699.000
YEDEK ÖDENEK
(TL)
45
10.205.282.315.000
178.814.000
625.780.424.000
217.065.950.000
1.900.146.000
4.126.595.000
857.823.000
4.646.786.000
21.631.742.000
3.592.599.000
8.160.971.000
32.104.510.000
671.317.160.000
91.824.805.000
305.479.702.000
11.517.337.000
189.693.588.000
17.447.418.000
286.061.000
152.607.918.000
171.030.724.000
38.457.977.000
271.741.383.000
37.110.996.000
27.987.759.000
39.629.367.000
334.349.925.000
107.136.819.000
730.521.346.000
1.090.229.668.000
4.227.417.191.000
31.373.647.000
76.295.436.000
440.496.960.000
191.723.309.000
2.331.746.000
759.957.000
1.680.171.000
2.910.537.000
558.799.000
12.283.843.000
9.034.406.000
TOPLAM
50
6.249.371.000
5.351.306.000
5.775.926.000
2.754.397.000
1.624.848.000
3.818.892.000
1.940.760.000
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
GAZİ ÜNİVERSİTESİ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
2.991.323.000
3.996.801.000
3.707.600.000
3.545.607.000
3.201.608.000
3.839.059.000
3.909.833.000
3.246.834.000
4.654.903.000
3.736.702.000
3.604.623.000
3.510.765.000
3.253.472.000
3.093.079.000
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
2.864.397.000
2.088.810.000
3.007.902.000
3.461.272.000
1.710.393.000
3.300.601.000
2.107.090.000
2.599.089.000
1.845.973.000
1.898.444.000
1.402.137.000
1.445.955.000
2.870.341.000
1.289.650.000
1.496.257.000
2.235.606.000
2.068.696.000
2.192.493.000
1.767.765.000
3.091.059.000
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
167.924.000 123.366.000
1.901.444.000
1.360.637.000
1.043.337.000
1.283.342.000
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
208.992.000
1.044.833.000
145.818.000
122.790.000
139.763.000
226.317.000
185.664.000
1.277.913.000
1.819.009.000
1.635.142.000
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
134.829.000
1.185.812.000
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
128.847.000
1.104.422.000
62.462.000
370.853.000
202.991.000
230.039.000
256.420.000
245.322.000
191.724.000
152.929.000
352.763.000
160.890.000
176.232.000
219.296.000
216.272.000
325.016.000
255.958.000
392.778.000
211.492.000
420.686.000
363.928.000
240.550.000
336.937.000
367.403.000
233.575.000
92.273.000
95.676.000
369.763.000
364.257.000
375.655.000
399.341.000
407.360.000
531.586.000
361.782.000
458.640.000
476.395.000
349.972.000
418.840.000
428.769.000
501.149.000
474.586.000
485.942.000
325.620.000
584.547.000
706.958.000
113.437.000
239.030.000
470.482.000
227.533.000
340.655.000
712.128.000
654.256.000
717.053.000
373.960.000
819.010.000
52.247.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
487.244.000
2.982.961.000
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
2.139.508.000
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
814.359.000
3.956.348.000
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
2.769.766.000
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
801.610.000
4.544.535.000
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
5.537.625.000
EGE ÜNİVERSİTESİ
856.145.000
2.822.381.000
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
7.069.288.000
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
561.764.000
PERSONEL GİDERLERİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
İDARELER 34.054.000
122.012.000
117.358.000
146.751.000
167.942.000
104.455.000
153.860.000
228.512.000
142.473.000
127.998.000
118.888.000
88.221.000
326.107.000
252.379.000
282.603.000
235.075.000
221.055.000
205.062.000
168.424.000
270.292.000
259.639.000
153.213.000
172.161.000
213.602.000
245.154.000
272.600.000
394.434.000
229.405.000
293.703.000
210.159.000
179.396.000
307.246.000
345.521.000
218.786.000
125.734.000
156.858.000
374.743.000
349.238.000
421.380.000
375.648.000
325.932.000
823.937.000
270.943.000
348.800.000
349.635.000
402.066.000
513.256.000
360.196.000
616.001.000
465.276.000
483.255.000
258.581.000
517.616.000
687.229.000
96.443.000
385.593.000
508.152.000
449.401.000
556.830.000
715.113.000
483.952.000
855.547.000
855.564.000
666.325.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL)
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
44.538.000
27.567.000
33.333.000
211.979.000
83.646.000
61.935.000
43.818.000
206.090.000
31.998.000
30.277.000
28.226.000
510.452.000
230.227.000
301.000.000
93.551.000
254.613.000
48.571.000
45.044.000
277.695.000
104.748.000
46.397.000
276.925.000
104.799.000
387.833.000
91.775.000
540.503.000
215.093.000
507.585.000
418.450.000
258.343.000
453.424.000
419.541.000
278.168.000
30.705.000
30.617.000
418.606.000
346.613.000
510.527.000
416.871.000
494.615.000
595.740.000
526.526.000
614.210.000
662.982.000
450.690.000
627.326.000
700.857.000
550.176.000
158.274.000
647.150.000
482.492.000
864.123.000
1.135.394.000
55.842.000
108.592.000
287.415.000
96.552.000
183.736.000
1.183.575.000
990.008.000
1.277.936.000
180.139.000
1.285.396.000
128.289.000
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2024 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
8.321.000
165.700.000
125.900.000
153.182.000
308.767.000
207.756.000
167.459.000
253.800.000
284.507.000
319.200.000
120.018.000
128.652.000
277.390.000
145.258.000
272.314.000
147.555.000
434.519.000
167.500.000
109.006.000
237.439.000
239.007.000
101.700.000
583.707.000
207.573.000
221.736.000
202.546.000
193.574.000
289.500.000
344.070.000
219.062.000
310.329.000
352.804.000
272.691.000
263.750.000
166.150.000
335.002.000
389.458.000
591.630.000
355.731.000
623.508.000
538.839.000
204.376.000
429.063.000
252.961.000
442.227.000
833.183.000
450.024.000
489.000.000
236.885.000
270.038.000
679.053.000
371.323.000
622.000.000
667.000.000
256.500.000
345.203.000
513.272.000
562.558.000
311.843.000
2.250.637.000
936.058.000
1.028.673.000
396.874.000
763.783.000
0
0
0
0
105.000.000
0
0
0
35.000.000
0
0
0
0
0
60.000.000
0
0
0
0
0
0
0
540.200.000
0
25.000.000
180.000.000
0
0
65.000.000
0
0
0
0
217.250.000
0
0
35.000.000
0
195.000.000
222.000.000
462.000.000
0
20.000.000
0
292.000.000
75.000.000
0
0
0
0
30.000.000
30.000.000
0
0
0
150.000.000
0
0
15.000.000
1.332.000.000
0
0
0
80.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
46
YEDEK ÖDENEK
(TL)
1.761.410.000
1.436.952.000
1.833.666.000
2.816.449.000
2.216.663.000
1.551.453.000
1.971.967.000
2.661.071.000
1.799.837.000
1.502.452.000
794.805.000
4.575.861.000
2.598.620.000
3.278.449.000
2.801.297.000
3.391.115.000
2.109.114.000
1.765.053.000
4.008.530.000
2.210.239.000
1.879.679.000
3.150.533.000
2.588.219.000
3.778.828.000
2.929.969.000
4.821.890.000
2.655.883.000
5.027.316.000
4.219.501.000
3.077.428.000
4.314.808.000
4.388.117.000
3.133.787.000
1.229.221.000
1.419.763.000
4.645.649.000
4.905.210.000
5.174.058.000
5.419.991.000
5.503.448.000
6.810.542.000
4.835.148.000
5.584.444.000
5.770.298.000
5.237.519.000
5.555.053.000
5.686.422.000
5.901.012.000
4.359.497.000
6.251.748.000
4.207.782.000
7.132.821.000
8.734.206.000
1.378.367.000
3.019.178.000
5.598.213.000
2.960.892.000
4.147.461.000
10.637.379.000
8.415.580.000
10.128.580.000
4.628.918.000
10.603.802.000
784.675.000
TOPLAM
51
901.945.000
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
462.418.000
660.215.000
759.394.000
357.031.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
513.063.000
ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
391.805.000
182.556.000
KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ
KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ
AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.183.527.000
951.782.000
1.090.572.000
33.983.000
ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
17.290.000
52.166.000
323.998.000
127.544.000
130.079.000
155.037.000
19.411.000
48.345.000
71.920.000
164.551.000
441.092.000
603.970.000
SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
TARSUS ÜNİVERSİTESİ
SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
TRABZON ÜNİVERSİTESİ
109.495.000
187.519.000
463.577.000
63.113.000
72.577.000
75.074.000
24.344.000
26.685.000
2.141.000
40.670.000
46.067.000
77.741.000
65.243.000
81.749.000
482.399.000
63.823.000
53.918.000
50.616.000
42.741.000
353.955.000
146.777.000
117.867.000
65.130.000
212.705.000
44.573.000
86.867.000
66.007.000
45.188.000
76.092.000
58.195.000
94.786.000
74.535.000
91.586.000
55.831.000
92.702.000
107.047.000
87.564.000
96.611.000
811.097.000
1.597.128.000
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
562.257.000
685.188.000
3.776.677.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA
KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ
627.571.000
16.897.000
YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU
233.985.000
362.003.000
İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ
KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
408.774.000
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
684.014.000
ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ
206.840.000
541.351.000
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
705.615.000
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
4.076.127.000
464.946.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
438.319.000
3.246.364.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.299.603.000
361.464.000
1.083.953.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
589.832.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.826.536.000
712.236.000
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
857.366.000
517.874.000
687.665.000
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
820.352.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
511.902.000
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
866.095.000
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
858.489.000
1.025.841.000
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
75.715.000
915.012.000
985.954.000
90.340.000
106.733.000
737.179.000
798.537.000
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
78.327.000
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
106.967.000
689.587.000
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
70.437.000
176.673.000
950.930.000
113.091.000
615.206.000
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
1.557.480.000
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
88.440.000
96.742.000 103.706.000
968.537.000
907.876.000
108.352.000
744.010.000
852.810.000
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
103.924.000
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
121.481.000 117.510.000
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
941.271.000
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
1.116.234.000
134.578.000
168.184.000
1.302.391.000
ORDU ÜNİVERSİTESİ
940.544.000
1.454.460.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
117.353.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
1.017.892.000
PERSONEL GİDERLERİ
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
İDARELER
60.733.000
82.446.000
183.443.000
36.903.000
73.513.000
64.481.000
31.154.000
46.689.000
41.848.000
93.559.000
200.791.000
593.665.000
78.383.000
49.596.000
92.033.000
80.384.000
70.610.000
19.959.000
56.930.000
52.974.000
105.078.000
82.302.000
91.767.000
283.502.000
58.077.000
45.738.000
77.117.000
61.265.000
226.458.000
138.306.000
93.096.000
74.137.000
268.813.000
104.181.000
92.549.000
74.961.000
80.682.000
78.715.000
70.925.000
93.409.000
102.325.000
73.991.000
119.820.000
101.841.000
115.939.000
141.808.000
145.555.000
79.438.000
133.116.000
116.573.000
126.876.000
71.090.000
107.270.000
89.095.000
197.016.000
109.133.000
95.848.000
69.218.000
152.748.000
102.923.000
84.492.000
110.285.000
122.531.000
176.361.000
126.308.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
239.264.000
25.183.000
33.424.000
4.071.000
9.484.000
18.711.000
6.160.000
1.644.000
5.701.000
20.583.000
50.269.000
735.663.000
8.435.000
36.255.000
16.408.000
2.243.000
2.028.000
667.000
7.203.000
7.546.000
28.560.000
14.761.000
13.031.000
167.414.000
13.064.000
12.419.000
6.026.000
7.544.000
553.998.000
76.546.000
40.254.000
10.547.000
74.271.000
7.577.000
21.437.000
14.644.000
8.860.000
13.448.000
9.758.000
20.369.000
14.308.000
19.538.000
10.449.000
15.241.000
15.925.000
15.402.000
18.201.000
19.041.000
25.287.000
15.265.000
20.799.000
15.310.000
23.091.000
13.142.000
33.837.000
22.054.000
17.710.000
19.204.000
12.410.000
24.808.000
25.361.000
76.792.000
44.708.000
103.376.000
31.573.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
325.502.000
214.500.000
131.124.000
209.501.000
75.001.000
195.400.000
180.200.000
160.002.000
160.000.000
138.200.000
82.449.000
1.484.331.000
151.502.000
155.002.000
180.000.000
45.200.000
100.000.000
1.022.000
183.500.000
148.000.000
226.000.000
172.500.000
187.000.000
646.781.000
40.000.000
226.000.000
51.500.000
130.250.000
258.458.000
320.002.000
168.375.000
178.000.000
197.500.000
275.002.000
166.400.000
70.200.000
73.200.000
62.500.000
140.002.000
40.850.000
46.000.000
131.200.000
85.250.000
222.450.000
97.002.000
75.200.000
189.100.000
96.000.000
143.500.000
97.300.000
102.800.000
74.300.000
187.500.000
72.000.000
125.000.000
220.002.000
155.000.000
240.200.000
128.500.000
152.000.000
83.250.000
83.832.000
350.000.000
121.500.000
200.000.000 0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
70.000.000
0
655.500.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
89.000.000
0
320.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
35.000.000
0
0
0
0
0
42.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
253.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
47
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
1.936.570.000
1.403.990.000
1.593.600.000
452.442.000
598.148.000
954.482.000
575.495.000
390.176.000
700.807.000
1.172.934.000
2.118.156.000
7.053.913.000
863.690.000
998.618.000
991.086.000
386.156.000
406.163.000
40.686.000
650.306.000
663.361.000
1.121.393.000
876.157.000
1.079.162.000
5.656.223.000
688.027.000
803.021.000
623.578.000
603.264.000
4.639.233.000
1.981.234.000
1.503.545.000
917.646.000
2.579.825.000
788.364.000
1.126.647.000
886.027.000
670.348.000
942.991.000
796.754.000
1.106.780.000
924.833.000
1.136.667.000
783.252.000
1.298.329.000
1.361.754.000
1.178.463.000
1.435.421.000
1.083.356.000
1.323.648.000
1.042.032.000
1.259.387.000
928.614.000
1.381.882.000
859.880.000
2.090.006.000
1.367.417.000
1.340.801.000
1.161.072.000
1.243.210.000
1.324.926.000
1.251.157.000
1.508.624.000
1.954.208.000
2.023.881.000
1.493.126.000
52
65.185.000
TÜRK DİL KURUMU
1.509.592.000
1.994.402.000
434.875.000
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ
TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU
25.905.000
57.352.000
TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ
305.066.981.000
31.066.000 39.228.774.000
7.319.000
80.324.000
7.561.000
11.125.000
4.503.000
64.752.000
4.450.000
32.751.000
12.320.000
90.271.000
2.333.000
3.070.551.000
4.851.000
5.126.000
5.505.000
37.176.000
37.328.000
71.654.669.000
10.521.000
191.488.000
116.768.000
67.704.000
46.661.000
141.447.000
9.079.000
81.090.000
33.469.000
344.060.000
4.849.000
2.308.420.000
15.351.000
17.278.000
12.373.000
25.351.000
63.995.000
24.106.000
8.689.327.000
30.867.000
17.805.000
52.902.000
208.973.000
226.738.000
106.502.000
328.934.000
75.198.000
29.183.000
247.016.000
41.510.000
421.248.000
5.945.524.000
165.227.000
297.354.000
17.637.910.000
18.018.000
3.319.467.000
18.952.000
27.809.000
17.730.000
16.155.000
23.014.000
57.784.000
1.988.790.000
240.166.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
- "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI
ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI
614.310.000
52.087.000
KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU
39.684.000
474.892.000
TÜRKİYE UZAY AJANSI
MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
34.947.000
221.271.000
TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
HELAL AKREDİTASYON KURUMU
106.431.000
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU
15.904.000
772.507.000
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ
18.079.922.000
36.534.000
DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
37.485.000
KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
259.173.000
39.008.000
257.646.000
TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI
DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
18.347.000
39.734.000
21.600.000
167.731.000
88.266.000
209.120.000
407.812.000
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU
CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU
38.075.000
209.539.000
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ
52.771.000
461.901.000
168.790.000
47.707.000
334.587.000
15.332.000
33.758.000
293.270.000
69.097.000
220.624.000
1.951.423.000
244.146.000
259.346.000
3.430.381.000
5.923.000
861.189.000
17.815.000
8.929.000
3.123.000
3.096.000
10.495.000
TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI
1.449.828.000
154.943.000
TÜRK AKREDİTASYON KURUMU
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
360.086.000
1.845.012.000
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
512.273.000
12.471.621.000
TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
2.118.913.000
DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
2.021.180.000
17.581.862.000
36.738.000
4.546.244.000
DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU
126.118.000
28.194.000
ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ
TÜRK TARİH KURUMU
28.645.000
60.995.000
84.205.000
69.350.000
ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ
571.595.000
2.606.140.000
ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI
292.299.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
2.360.343.000
PERSONEL GİDERLERİ
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU
İDARELER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
118.376.051.000
20.000
376.882.000
3.209.000
36.000
29.416.000
2.744.960.000
1.004.000
3.068.000
2.272.000
20.071.000
0
332.443.000
896.000
1.210.000
451.000
3.592.000
1.613.189.000
167.000
171.000
4.776.000
16.485.000
2.257.000
1.814.846.000
3.480.218.000
171.443.000
55.542.000
3.260.000
45.270.000
150.689.000
13.760.000
335.161.000
547.646.000
98.462.000
53.247.000
74.053.363.000
47.459.000
6.557.118.000
24.876.000
18.123.000
2.880.000
2.125.000
5.308.000
14.574.000
6.117.000
9.569.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
308.367.503.000
12.000.000
547.000.000
15.000.000
151.005.000
12.500.000
145.000.000
1.400.000
309.000.000
25.000.000
72.000.000
6.441.000
99.065.000.000
4.500.000
18.600.000
2.690.000
180.000.000
22.500.000
41.810.000
4.438.445.000
11.000.000
106.700.000
66.202.000
24.000.000
123.500.000
88.400.000
500.000.000
18.000.000
40.000.000
2.000.000.000
82.000.000
1.240.000.000
5.200.100.000
70.000.000
120.000.000
154.429.332.000
11.000.000
3.198.458.000
49.200.000
15.300.000
14.000.000
10.000.000
10.700.000
132.104.000
7.580.000
151.050.000
19.643.792.000
0
0
0
0
0
65.000.000
0
0
0
0
0
7.130.000.000
0
0
0
0
0
0
783.700.000
0
100.000.000
65.000.000
0
11.000.000
0
0
0
0
29.142.000
0
0
0
0
0
5.800.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
19.079.521.000
0
300.000.000
0
0
1.570.000.000
0
0
550.000.000
0
0
0
723.000.000
680.145.000
360.000.000
345.061.000
0
0
0
0
0
0
470.341.000
50.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
428.869.000
0
0
0
0
13.602.105.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
290.841.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
35.000.000
0
0
0
0
0
0
255.841.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
3.704.186.000
0
0
0
0
0
3.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2.284.250.000
0
0
0
0
214.000.000
0
0
1.202.936.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
48
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
865.477.685.000
60.926.000
2.110.004.000
199.890.000
281.957.000
1.702.764.000
3.574.051.000
50.880.000
1.197.180.000
179.492.000
1.298.909.000
29.527.000
123.579.336.000
742.277.000
439.699.000
405.088.000
505.292.000
1.994.658.000
172.696.000
13.575.489.000
235.974.000
376.015.000
839.316.000
2.612.491.000
7.733.324.000
848.927.000
3.213.465.000
266.733.000
508.297.000
4.749.987.000
718.640.000
3.726.625.000
27.748.119.000
2.696.748.000
2.751.127.000
267.132.848.000
119.138.000
32.084.581.000
236.961.000
135.346.000
65.927.000
60.021.000
118.867.000
837.052.000
4.692.832.000
3.053.427.000
53
712.755.000
20.199.385.000
224.870.000
995.021.000
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
2.770.724.387.000
79.670.000
2.811.782.000
848.788.000
336.564.049.000
8.881.000
327.176.000
94.151.000
208.119.000
97.815.000
108.065.000
43.176.000
1.572.387.000
301.455.000
1.238.587.000
3.657.837.000
632.911.000
12.443.722.000
37.172.317.000
786.545.000
17.648.294.000
968.502.000
25.572.000
6.787.515.000
249.038.000
1.696.616.000
1.911.536.000
395.968.000
1.659.182.000
128.844.000
5.517.011.000
435.354.000
59.415.027.000
115.042.533.000
2.339.231.000
1.180.330.000
10.573.895.000
32.796.028.000
17.327.705.000
303.384.000
72.435.000
175.490.000
277.089.000
40.389.000
136.847.000
767.090.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
749.732.033.000
77.085.000
445.915.000
276.861.000
150.677.000
4.049.957.000
134.634.000
136.751.000
2.615.390.000
151.220.000
162.712.000
2.508.870.000
676.201.000
3.081.806.000
32.770.740.000
4.391.791.000
31.723.458.000
4.308.395.000
26.487.000
3.187.536.000
1.673.266.000
1.521.334.000
1.003.036.000
407.018.000
2.006.207.000
43.682.693.000
17.567.902.000
178.277.000
167.169.234.000
101.265.107.000
24.475.401.000
5.765.286.000
8.406.980.000
233.157.694.000
39.144.614.000
253.876.000
117.893.000
192.080.000
811.384.000
216.776.000
8.535.041.000
1.304.448.000
TOPLAM ÖDENEK
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.384.090.000
714.032.000
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
365.275.000
8.940.736.000
GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
2.139.829.000
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
8.354.942.000
29.102.860.000
5.264.283.000
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
96.276.444.000
275.912.106.000
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
7.479.373.000
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
11.995.869.000
179.383.913.000
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ
51.232.171.000
15.787.187.000
TİCARET BAKANLIĞI
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
14.669.649.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
1.866.365.000
3.215.730.000
SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
12.904.601.000
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
1.046.885.000
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
2.772.979.000
35.587.718.000
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
502.256.629.000
17.752.933.000
SAĞLIK BAKANLIĞI
54.451.369.000
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
966.250.717.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
265.294.826.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
2.457.007.000
155.651.336.000
ADALET BAKANLIĞI
SAYIŞTAY
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
1.594.597.000
DANIŞTAY
381.421.000
ANAYASA MAHKEMESİ
2.265.613.000
2.470.863.000
YARGITAY
7.627.768.000
CUMHURBAŞKANLIĞI
PERSONEL GİDERLERİ
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
İDARELER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
0
0 1.809.184.376.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.809.184.376.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
4.797.777.330.000
26.696.000
952.064.704.000
8.517.000
3.555.000
7.391.000
2.814.000
5.146.118.000
13.266.894.000
1.137.594.000
33.786.000
141.875.000
9.408.643.000
444.434.000
142.190.000
22.883.000
63.245.000
0
4.009.000
117.044.524.000
133.978.839.000
26.752.276.000
386.450.398.000
19.825.608.000
3.880.252.000
144.330.000
313.109.516.000
13.033.872.000
2.915.776.000
32.632.519.000
2.736.950.519.000
11.612.546.000
3.928.455.000
9.518.937.000
457.058.000
20.756.000
3.102.000
42.185.000
124.605.000
26.306.000
2.043.100.000
1.356.503.000
TOPLAM ÖDENEK 0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
373.600.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
373.600.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
2025 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
525.133.000
535.369.388.000
12.186.000
230.191.000
198.824.000
615.485.000
178.490.000
107.709.000
20.064.000
393.910.000
565.922.000
342.185.000
5.244.951.000
4.130.230.000
1.669.195.000
29.349.659.000
1.915.368.000
6.169.898.000
3.031.231.000
73.488.000
8.298.582.000
9.120.974.000
2.178.367.000
9.203.278.000
7.385.317.000
12.298.456.000
123.279.000
5.575.644.000
116.474.986.000
152.123.846.000
117.224.506.000
2.118.406.000
2.109.337.000
9.529.713.000
720.211.000
23.957.905.000
215.000.000
36.929.000
83.090.000
135.405.000
27.695.000
1.654.343.000
0
0
0
0
0
0
0
113.166.858.000
0
0
0
0
0
0
0
0
100.000.000
0
1.239.580.000
1.299.000.000
0
11.062.000.000
500.000.000
4.417.000.000
200.000.000
0
1.066.400.000
500.000.000
800.013.000
4.210.000.000
7.000.000.000
2.198.495.000
0
2.100.000.000
625.000.000
24.237.000.000
44.792.700.000
176.062.000
0
704.558.000
0
5.939.050.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
55.411.761.000
15.522.000
397.603.000
754.178.000
0
0
0
19.080.000
29.543.000
0
0
0
31.389.000
0
0
0
0
0
0
972.646.000
3.533.686.000
43.083.000
22.504.824.000
5.088.829.000
1.804.421.000
0
6.401.000
0
47.010.000
424.300.000
17.829.569.000
0
1.909.677.000
TOPLAM ÖDENEK 0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
700.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
200.000.000
500.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
286.921.806.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
615.485.000
0
0
0
0
0
0
780.752.000
33.620.000.000
0
304.352.000
10.164.741.000
0
0
0
0
0
0
241.431.904.000
4.572.000
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
385.840.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
357.840.000
0
0
28.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
246.770.821.000
0
0
246.770.821.000
YEDEK ÖDENEK
(TL)
49
11.588.455.951.000
220.040.000
956.277.371.000
248.952.140.000
2.361.926.000
5.328.674.000
1.067.254.000
5.730.464.000
26.818.860.000
4.296.020.000
10.132.212.000
40.656.393.000
20.759.142.000
113.915.601.000
375.347.012.000
14.595.960.000
234.988.808.000
20.303.997.000
354.426.000
188.303.726.000
184.042.168.000
47.978.863.000
436.047.073.000
46.483.211.000
34.553.119.000
45.126.031.000
377.364.192.000
132.895.468.000
883.927.522.000
1.332.839.682.000
4.854.528.791.000
38.425.004.000
88.800.089.000
541.487.696.000
236.538.618.000
3.250.023.000
943.114.000
2.087.442.000
3.614.096.000
692.587.000
14.840.194.000
11.580.942.000
TOPLAM
54
7.181.732.000
3.424.498.000
2.022.799.000
4.751.250.000
2.412.385.000
1.064.940.000
6.889.725.000
5.648.527.000
3.442.016.000
4.920.710.000
3.736.959.000
4.973.884.000
4.606.269.000
4.407.132.000
3.978.674.000
4.773.505.000
4.859.636.000
4.034.826.000
5.791.852.000
4.646.361.000
4.482.905.000
4.363.258.000
4.048.251.000
3.847.518.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
EGE ÜNİVERSİTESİ
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
3.711.839.000
3.560.274.000
2.598.091.000
3.738.840.000
4.303.009.000
2.127.294.000
4.104.265.000
2.622.432.000
3.232.355.000
2.295.152.000
2.362.108.000
1.744.620.000
1.799.752.000
3.571.806.000
1.603.014.000
1.862.660.000
2.777.935.000
2.572.264.000
2.724.530.000
2.197.909.000
3.844.155.000
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
1.299.696.000
2.365.737.000
1.691.706.000
1.297.291.000
1.595.285.000
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
1.589.436.000
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
2.035.366.000
2.261.585.000
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
1.475.070.000
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
1.373.301.000
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
606.115.000
2.662.291.000
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
1.011.522.000
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
996.180.000
625.063.000
6.656.512.000
GAZİ ÜNİVERSİTESİ
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
594.136.000
7.762.115.000
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
181.458.000
152.928.000
174.090.000
282.147.000
231.616.000
153.675.000
209.506.000
260.257.000
168.021.000
160.443.000
77.821.000
461.856.000
252.678.000
286.194.000
319.178.000
305.157.000
239.123.000
190.253.000
439.786.000
200.716.000
219.600.000
273.353.000
269.192.000
404.921.000
319.069.000
489.048.000
263.420.000
523.573.000
453.343.000
299.688.000
419.207.000
457.860.000
291.114.000
114.702.000
119.000.000
460.830.000
454.268.000
467.549.000
497.528.000
507.355.000
662.728.000
449.755.000
570.719.000
593.105.000
435.554.000
521.392.000
533.072.000
605.091.000
404.994.000
727.893.000
880.812.000
141.235.000
297.374.000
585.858.000
283.734.000
423.843.000
886.416.000
814.909.000
891.153.000
466.327.000
3.514.329.000
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.018.713.000
65.081.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
8.786.827.000
698.247.000
PERSONEL GİDERLERİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
İDARELER
150.193.000
144.464.000
180.646.000
206.732.000
128.581.000
189.397.000
281.291.000
175.380.000
157.562.000
146.348.000
108.597.000
401.428.000
310.671.000
347.876.000
289.370.000
272.112.000
252.425.000
207.325.000
332.721.000
319.608.000
188.601.000
211.925.000
262.938.000
301.777.000
335.562.000
485.536.000
282.391.000
361.540.000
258.699.000
220.831.000
378.211.000
425.326.000
269.319.000
154.775.000
193.088.000
461.297.000
429.902.000
518.706.000
462.411.000
401.213.000
1.014.242.000
333.523.000
429.362.000
430.390.000
494.931.000
631.803.000
443.391.000
758.279.000
572.741.000
594.872.000
318.305.000
637.170.000
845.958.000
118.718.000
474.653.000
625.520.000
553.199.000
685.441.000
880.283.000
595.730.000
1.053.153.000
1.053.174.000
820.226.000
41.919.000
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL)
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
54.810.000
33.948.000
41.052.000
260.200.000
102.748.000
76.097.000
53.923.000
252.986.000
39.407.000
37.287.000
34.759.000
626.632.000
282.722.000
369.421.000
115.175.000
312.536.000
59.818.000
55.449.000
340.966.000
128.622.000
57.130.000
339.869.000
128.856.000
476.170.000
112.985.000
663.419.000
264.063.000
623.039.000
513.633.000
317.091.000
556.560.000
515.075.000
341.449.000
37.816.000
37.707.000
513.799.000
425.504.000
626.767.000
511.764.000
607.124.000
731.598.000
646.493.000
754.102.000
814.160.000
553.296.000
770.131.000
860.344.000
675.507.000
194.861.000
794.835.000
592.338.000
1.061.500.000
1.394.860.000
68.766.000
133.732.000
353.686.000
118.850.000
226.184.000
1.454.484.000
1.215.893.000
1.569.699.000
221.837.000
1.578.987.000
157.870.000
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2025 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
203.968.000
154.977.000
188.561.000
350.830.000
255.739.000
206.135.000
312.418.000
407.133.000
392.924.000
147.738.000
158.366.000
341.457.000
178.806.000
291.351.000
181.634.000
534.879.000
206.185.000
134.181.000
292.278.000
294.208.000
125.188.000
638.404.000
255.514.000
262.175.000
127.753.000
238.282.000
356.365.000
493.526.000
269.657.000
382.004.000
434.290.000
335.672.000
222.335.000
204.525.000
412.376.000
436.326.000
728.278.000
277.852.000
921.324.000
492.950.000
251.579.000
563.543.000
311.386.000
524.923.000
983.299.000
553.963.000
601.943.000
291.597.000
332.407.000
828.963.000
466.156.000
765.661.000
821.054.000
315.743.000
320.287.000
631.821.000
692.489.000
383.867.000
2.394.954.000
1.152.257.000
1.266.264.000
488.539.000
1.063.288.000
10.242.000
TOPLAM ÖDENEK 0
0
0
0
100.000.000
0
0
0
100.000.000
0
0
0
0
0
30.000.000
0
0
0
0
0
0
0
584.850.000
0
20.000.000
100.000.000
0
0
150.000.000
0
0
0
0
165.096.000
0
0
0
0
80.000.000
427.081.000
398.365.000
0
60.000.000
0
340.000.000
50.000.000
0
0
0
0
30.000.000
46.000.000
0
0
0
80.000.000
0
0
18.465.000
1.264.141.000
0
0
0
221.575.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
50
YEDEK ÖDENEK
(TL)
2.185.714.000
1.783.608.000
2.276.055.000
3.465.646.000
2.754.050.000
1.925.000.000
2.446.574.000
3.357.341.000
2.232.984.000
1.865.117.000
985.658.000
5.675.528.000
3.222.786.000
4.019.372.000
3.477.621.000
4.202.619.000
2.620.211.000
2.190.222.000
4.977.557.000
2.742.906.000
2.335.139.000
3.825.659.000
3.211.652.000
4.677.398.000
3.517.801.000
5.980.550.000
3.293.533.000
6.304.687.000
5.234.172.000
3.817.705.000
5.348.542.000
5.445.772.000
3.786.508.000
1.523.340.000
1.758.351.000
5.719.770.000
6.086.203.000
6.254.132.000
6.875.932.000
6.655.003.000
8.451.999.000
6.028.140.000
6.925.205.000
7.136.083.000
6.445.754.000
6.884.421.000
7.045.019.000
7.324.330.000
5.431.104.000
7.744.471.000
5.223.809.000
8.840.751.000
10.832.409.000
1.709.402.000
3.638.431.000
6.948.135.000
3.671.071.000
5.143.833.000
12.797.869.000
10.435.301.000
12.542.384.000
5.744.206.000
13.268.041.000
973.359.000
TOPLAM
55
94.428.000 133.023.000
637.704.000
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
574.741.000
820.919.000
945.013.000
444.614.000
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
79.651.000 599.300.000
639.019.000
5.061.492.000
ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
1.359.349.000
1.184.671.000
1.470.957.000
226.714.000
KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ
AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
487.526.000
KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ
ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
750.885.000
TRABZON ÜNİVERSİTESİ
ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
402.327.000
TARSUS ÜNİVERSİTESİ
1.010.317.000
SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
204.532.000
1.985.633.000
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
4.695.503.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA
547.895.000
699.630.000
MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ
SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
779.966.000
850.985.000
KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
158.741.000
162.170.000
193.588.000
24.122.000
60.261.000
89.513.000
42.224.000
21.520.000
64.845.000
136.598.000
233.434.000
577.120.000
78.693.000
90.225.000
33.319.000
2.680.000
93.413.000
21.076.000
YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU
50.599.000
57.302.000
96.841.000
81.340.000
30.258.000
449.848.000
İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ
290.677.000
507.910.000
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
850.654.000
ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ
257.682.000
673.724.000
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
101.844.000
67.149.000
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
877.585.000
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
578.181.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
63.176.000
53.226.000
440.198.000
182.685.000
146.734.000
545.667.000
4.033.139.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.615.412.000
449.473.000
1.348.590.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
81.079.000
264.938.000
55.587.000
108.270.000
82.229.000
56.255.000
94.963.000
72.679.000
118.268.000
93.011.000
114.045.000
69.746.000
115.703.000
133.585.000
109.226.000
120.275.000
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
733.218.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
2.271.397.000
886.524.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
644.966.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
1.067.216.000
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
855.960.000
1.077.979.000
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
1.278.130.000
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
1.020.100.000
1.068.382.000
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
1.225.446.000
112.563.000
917.426.000
1.138.488.000
993.435.000
133.317.000
97.730.000
141.064.000
87.914.000
220.098.000
135.090.000
129.462.000
110.199.000
120.949.000
129.438.000
146.626.000
151.287.000
1.122.354.000
858.343.000
1.183.686.000
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
766.103.000
1.937.087.000
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
1.129.784.000
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
1.062.933.000
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
1.170.421.000
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
1.205.729.000
1.171.123.000
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
1.387.921.000
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
925.546.000
1.619.380.000
ORDU ÜNİVERSİTESİ
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
209.899.000
1.810.799.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
167.614.000
146.175.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
1.265.956.000
PERSONEL GİDERLERİ
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
İDARELER
74.761.000
101.489.000
225.813.000
45.426.000
90.492.000
79.374.000
38.350.000
57.473.000
51.514.000
115.168.000
247.168.000
730.784.000
96.487.000
61.051.000
113.290.000
98.950.000
86.919.000
24.569.000
70.079.000
65.209.000
129.348.000
101.311.000
112.962.000
348.982.000
71.491.000
56.302.000
94.929.000
75.415.000
278.763.000
170.251.000
114.598.000
91.260.000
330.901.000
128.244.000
113.925.000
92.275.000
99.317.000
96.896.000
87.307.000
114.984.000
125.959.000
91.081.000
147.495.000
125.363.000
142.717.000
174.561.000
179.174.000
97.786.000
163.862.000
143.498.000
156.181.000
87.510.000
132.046.000
109.673.000
242.521.000
134.339.000
117.986.000
85.205.000
188.028.000
126.695.000
104.007.000
135.758.000
150.832.000
217.095.000
155.481.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
293.518.000
31.014.000
41.165.000
5.015.000
11.681.000
23.045.000
7.587.000
2.026.000
7.021.000
25.349.000
61.911.000
903.210.000
10.389.000
44.532.000
20.208.000
2.763.000
2.499.000
806.000
8.871.000
9.294.000
35.091.000
18.179.000
16.048.000
206.011.000
16.090.000
15.296.000
7.422.000
9.292.000
679.908.000
94.034.000
49.525.000
12.990.000
91.279.000
9.332.000
26.401.000
18.036.000
10.912.000
16.561.000
12.018.000
25.086.000
17.622.000
24.062.000
12.868.000
18.770.000
19.613.000
18.968.000
22.415.000
23.450.000
31.142.000
18.800.000
25.616.000
18.855.000
28.438.000
16.185.000
41.671.000
27.155.000
21.810.000
23.651.000
15.284.000
30.510.000
31.234.000
94.322.000
54.997.000
126.971.000
38.883.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
400.681.000
264.042.000
161.407.000
257.889.000
92.323.000
240.530.000
221.819.000
196.957.000
196.955.000
113.951.000
101.490.000
1.798.643.000
186.493.000
190.801.000
221.574.000
55.638.000
123.096.000
1.258.000
225.883.000
182.182.000
278.197.000
250.501.000
230.189.000
739.998.000
49.237.000
278.198.000
63.394.000
160.333.000
318.153.000
393.910.000
207.263.000
219.111.000
243.115.000
338.518.000
204.833.000
86.412.000
90.106.000
76.934.000
172.337.000
50.283.000
56.623.000
161.502.000
104.939.000
273.827.000
119.405.000
92.566.000
232.774.000
75.087.000
176.643.000
119.772.000
126.543.000
91.460.000
230.805.000
36.929.000
153.870.000
270.815.000
190.799.000
295.678.000
158.179.000
187.105.000
102.478.000
103.193.000
496.194.000
149.561.000
246.192.000 0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30.000.000
0
778.378.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
147.716.000
0
337.743.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
376.790.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
51
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
2.398.658.000
1.743.386.000
1.981.322.000
559.166.000
742.283.000
1.183.347.000
712.307.000
482.508.000
868.230.000
1.401.383.000
2.629.636.000
8.705.260.000
1.071.692.000
1.237.594.000
1.228.451.000
478.286.000
503.515.000
50.389.000
805.280.000
821.897.000
1.390.131.000
1.125.055.000
1.338.628.000
6.955.783.000
855.488.000
995.126.000
774.588.000
747.739.000
5.750.161.000
2.456.292.000
1.866.710.000
1.137.658.000
3.201.630.000
976.295.000
1.398.442.000
1.099.871.000
831.331.000
1.171.878.000
989.307.000
1.375.837.000
1.149.175.000
1.410.790.000
972.752.000
1.611.642.000
1.693.450.000
1.463.703.000
1.780.084.000
1.302.321.000
1.643.158.000
1.293.924.000
1.564.011.000
1.153.898.000
1.716.039.000
1.016.804.000
2.595.247.000
1.697.183.000
1.665.786.000
1.440.279.000
1.545.373.000
1.644.169.000
1.555.468.000
1.872.481.000
2.489.017.000
2.514.325.000
1.852.687.000
56
81.318.000
TÜRK DİL KURUMU
1.882.370.000
2.478.902.000
540.951.000
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ
TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU
321.660.000
323.460.000
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI
279.100.000
TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
71.569.000
TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ
379.149.087.000
39.241.000 48.978.362.000
9.245.000
100.454.000
9.465.000
14.053.000
5.606.000
80.651.000
5.570.000
41.366.000
15.383.000
112.454.000
2.900.000
3.860.467.000
6.069.000
6.408.000
6.894.000
46.519.000
46.733.000
23.173.000
49.330.000
26.982.000
32.298.000
48.004.000
65.792.000
211.015.000
59.447.000
416.042.000
19.126.000
42.048.000
366.643.000
86.041.000
275.777.000
2.443.212.000
303.643.000
323.344.000
4.321.474.000
7.482.000
1.087.783.000
22.224.000
11.171.000
3.877.000
3.843.000
13.114.000
87.965.912.000
12.951.000
235.716.000
143.738.000
83.342.000
57.438.000
174.117.000
11.176.000
99.819.000
41.199.000
423.528.000
5.969.000
2.841.596.000
18.897.000
21.269.000
15.231.000
31.206.000
78.776.000
29.674.000
10.696.302.000
37.997.000
21.917.000
65.121.000
257.240.000
279.108.000
131.101.000
404.908.000
92.566.000
35.923.000
304.069.000
51.098.000
518.544.000
7.318.763.000
203.389.000
366.034.000
21.711.741.000
22.180.000
4.086.164.000
23.329.000
34.232.000
21.825.000
19.886.000
28.330.000
71.130.000
2.209.298.000
295.637.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
- "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI
ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI
766.207.000
65.710.000
KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU
49.330.000
590.673.000
TÜRKİYE UZAY AJANSI
MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
43.587.000
132.544.000
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU
HELAL AKREDİTASYON KURUMU
960.637.000
19.757.000
22.676.980.000
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
45.570.000
111.494.000
MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU
46.748.000
530.799.000
CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU
DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
208.952.000
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
260.231.000
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
48.693.000
263.812.000
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ
DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
574.620.000
TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI
1.806.854.000
192.749.000
TÜRK AKREDİTASYON KURUMU
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
447.585.000
2.302.367.000
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
637.117.000
15.601.726.000
TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
2.632.503.000
DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
2.515.379.000
22.128.507.000
46.316.000
5.742.186.000
DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU
157.072.000
34.991.000
ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ
TÜRK TARİH KURUMU
35.552.000
75.920.000
105.722.000
86.484.000
ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ
711.003.000
2.304.281.000
ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI
363.614.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
2.933.131.000
PERSONEL GİDERLERİ
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU
İDARELER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
190.932.874.000
30.000
452.158.000
3.948.000
44.000
35.256.000
3.384.413.000
1.236.000
3.738.000
2.791.000
24.580.000
0
409.200.000
1.102.000
1.489.000
555.000
4.422.000
1.980.099.000
206.000
210.000
5.880.000
20.292.000
2.775.000
2.167.685.000
4.278.887.000
205.313.000
66.347.000
3.949.000
54.212.000
185.488.000
11.021.000
412.574.000
674.050.000
121.192.000
65.546.000
136.700.743.000
58.406.000
7.913.069.000
30.619.000
22.309.000
3.546.000
2.615.000
6.534.000
17.940.000
7.528.000
11.779.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
369.561.040.000
14.771.000
673.340.000
18.464.000
185.881.000
15.387.000
98.477.000
1.723.000
380.369.000
30.774.000
88.629.000
7.928.000
120.169.234.000
5.539.000
22.894.000
3.311.000
221.574.000
27.696.000
51.466.000
5.464.231.000
24.350.000
108.247.000
56.479.000
29.543.000
138.484.000
108.817.000
615.485.000
22.157.000
49.238.000
2.461.940.000
100.939.000
1.526.402.000
6.401.167.000
86.167.000
147.716.000
182.947.452.000
13.540.000
3.937.205.000
60.563.000
18.833.000
17.233.000
12.309.000
13.171.000
162.615.000
9.330.000
207.608.000
14.151.023.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
7.000.000.000
0
0
0
0
0
0
965.350.000
0
100.000.000
55.000.000
0
0
0
0
0
0
35.873.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
58.600.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
23.422.854.000
0
369.291.000
0
0
1.932.623.000
0
0
677.033.000
0
0
0
889.991.000
837.236.000
443.147.000
414.674.000
0
0
0
0
0
0
524.815.000
61.548.000
0
0
0
0
0
0
0
0
528.712.000
0
0
0
0
16.743.784.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
293.774.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
33.000.000
0
0
0
0
0
0
260.774.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
4.560.314.000
0
0
0
0
0
3.693.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2.811.843.000
0
0
0
0
264.000.000
0
0
1.480.778.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
52
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
1.104.570.443.000
76.238.000
2.597.166.000
247.184.000
349.030.000
2.095.640.000
4.332.024.000
63.292.000
1.481.425.000
222.691.000
1.609.828.000
36.554.000
150.847.468.000
914.413.000
541.955.000
489.358.000
627.181.000
2.454.964.000
216.013.000
16.740.872.000
304.161.000
442.985.000
961.006.000
3.156.428.000
9.526.191.000
1.045.629.000
3.981.684.000
330.547.000
629.006.000
5.884.507.000
886.216.000
4.615.667.000
34.448.408.000
3.346.894.000
3.418.019.000
367.809.917.000
147.924.000
39.510.191.000
293.807.000
167.863.000
81.472.000
74.205.000
147.633.000
1.038.608.000
4.636.159.000
3.811.769.000
57
62.724.405.000
20.450.873.000
23.264.749.000
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
16.891.193.000
18.184.984.000
2.148.586.000
58.980.753.000
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
TİCARET BAKANLIĞI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
110.909.343.000
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
3.178.445.736.000
91.789.000
3.238.104.000
386.753.447.000
10.232.000
376.649.000
108.322.000
239.263.000
112.625.000
124.275.000
49.663.000
1.804.869.000
347.081.000
1.426.443.000
4.213.268.000
728.691.000
14.334.758.000
42.819.170.000
905.518.000
20.330.407.000
1.115.722.000
29.442.000
7.810.881.000
286.571.000
1.954.080.000
2.200.347.000
455.931.000
1.909.822.000
148.279.000
6.338.701.000
500.725.000
68.391.896.000
131.492.216.000
2.693.587.000
1.359.591.000
12.180.330.000
37.761.542.000
19.957.387.000
446.079.000
83.387.000
201.938.000
318.680.000
850.740.815.000
87.400.000
505.696.000
313.909.000
170.855.000
4.598.472.000
152.650.000
155.074.000
2.965.368.000
171.455.000
184.485.000
2.844.594.000
766.687.000
3.494.743.000
37.156.365.000
4.979.582.000
35.968.969.000
4.884.922.000
30.031.000
3.614.242.000
1.897.186.000
1.725.368.000
1.137.308.000
461.493.000
2.274.753.000
49.528.089.000
20.503.756.000
202.144.000
189.832.092.000
115.335.991.000
26.531.647.000
6.544.740.000
9.535.384.000
264.364.847.000
44.696.709.000
331.221.000
133.780.000
218.745.000
923.504.000
246.302.000
9.679.461.000
1.590.796.000
TOPLAM ÖDENEK
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
977.135.000
1.592.146.000
MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI
STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI
1.145.986.000
İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
821.473.000
10.267.352.000
GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI
DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI
2.464.239.000
METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
420.449.000
9.623.829.000
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
33.524.085.000
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
6.062.492.000
317.835.119.000
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
8.613.523.000
13.819.337.000
206.648.767.000
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI
258.976.000
3.703.455.000
SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ
14.861.350.000
1.205.229.000
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
3.190.679.000
40.914.210.000
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
578.459.674.000
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
SAĞLIK BAKANLIĞI
1.098.523.695.000
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
305.525.826.000
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
3.471.741.000
179.330.310.000
ADALET BAKANLIĞI
SAYIŞTAY
820.890.000
1.836.013.000
DANIŞTAY
HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU
2.607.949.000
439.491.000
YARGITAY
150.530.000
2.717.988.000 46.484.000
988.065.000
9.877.549.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
CUMHURBAŞKANLIĞI
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
PERSONEL GİDERLERİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İDARELER
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
0 2.294.847.901.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2.294.847.901.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
5.633.082.343.000
29.069.000
1.199.471.072.000
9.657.000
4.031.000
8.380.000
3.162.000
5.529.150.000
15.039.856.000
1.237.355.000
38.304.000
160.742.000
10.660.062.000
503.576.000
155.076.000
25.945.000
70.139.000
0
4.408.000
132.682.515.000
153.215.290.000
30.321.296.000
372.849.447.000
22.451.004.000
4.323.459.000
161.947.000
363.146.267.000
15.090.392.000
3.244.794.000
38.167.898.000
3.232.195.482.000
12.630.468.000
4.453.959.000
10.368.248.000
517.767.000
25.357.000
3.505.000
47.820.000
141.275.000
29.826.000
2.316.900.000
1.747.443.000
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
362.300.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
362.300.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
410.073.000
593.512.089.000
13.817.000
260.994.000
225.430.000
697.845.000
202.375.000
122.122.000
22.749.000
446.621.000
578.269.000
387.974.000
5.780.129.000
3.682.090.000
1.892.558.000
26.013.817.000
1.904.765.000
4.777.463.000
3.410.091.000
83.322.000
8.429.954.000
9.774.587.000
1.840.722.000
8.171.454.000
9.474.878.000
13.901.486.000
139.775.000
5.640.736.000
131.802.414.000
183.449.982.000
126.935.945.000
2.329.563.000
2.391.597.000
10.281.090.000
816.585.000
24.754.093.000
268.000.000
41.870.000
94.208.000
153.525.000
31.402.000
1.875.719.000
0
0
0
0
0
0
0
114.973.759.000
0
0
0
0
0
0
0
0
50.000.000
0
1.238.780.000
472.000.000
0
5.279.000.000
300.000.000
2.790.000.000
200.000.000
0
230.000.000
0
277.924.000
2.510.000.000
9.038.000.000
2.450.000.000
0
1.700.000.000
450.000.000
38.450.000.000
44.811.700.000
127.305.000
0
275.000.000
0
4.324.050.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL)
61.302.328.000
17.599.000
450.808.000
977.638.000
0
0
0
21.633.000
33.496.000
0
0
0
35.590.000
0
0
0
0
0
0
1.076.036.000
3.439.638.000
48.849.000
24.748.670.000
5.769.789.000
2.045.879.000
0
7.257.000
0
53.301.000
472.806.000
19.938.119.000
0
2.165.220.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
200.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
200.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
233.484.952.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
697.846.000
0
0
0
0
0
0
479.503.000
38.680.000.000
0
343.332.000
11.557.500.000
0
0
0
0
0
0
181.721.587.000
5.184.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30.000.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
30.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
287.483.207.000
0
0
287.483.207.000
YEDEK ÖDENEK
(TL)
53
13.519.652.818.000
249.906.000
1.204.303.323.000
290.095.298.000
2.704.140.000
6.067.838.000
1.223.682.000
6.198.718.000
30.557.562.000
4.798.399.000
11.661.035.000
46.522.818.000
22.633.458.000
131.134.978.000
423.979.547.000
16.429.333.000
267.795.745.000
23.230.072.000
406.179.000
213.073.884.000
209.441.858.000
54.075.299.000
426.341.751.000
53.874.050.000
39.316.749.000
51.183.319.000
436.550.927.000
150.786.354.000
1.023.431.739.000
1.510.928.551.000
5.783.522.635.000
43.382.453.000
101.340.388.000
618.837.048.000
269.256.266.000
4.542.398.000
1.083.432.000
2.398.724.000
4.144.933.000
793.505.000
16.740.598.000
14.613.926.000
TOPLAM
58
3.944.387.000
2.329.117.000
5.474.169.000
2.778.822.000
1.226.686.000
7.932.548.000
6.505.702.000
3.964.950.000
5.666.578.000
4.301.006.000
5.727.474.000
5.306.141.000
5.076.143.000
4.582.491.000
5.498.031.000
5.596.550.000
4.646.955.000
6.669.447.000
5.350.636.000
5.162.041.000
5.024.802.000
4.660.885.000
4.431.567.000
1.147.416.000
1.165.077.000
3.065.624.000
4.275.581.000
4.100.681.000
2.991.891.000
4.305.761.000
4.956.370.000
2.450.039.000
4.727.090.000
3.019.780.000
3.722.649.000
2.643.057.000
2.719.932.000
2.009.767.000
2.072.066.000
4.112.585.000
1.846.321.000
2.144.582.000
3.199.421.000
2.963.024.000
3.137.877.000
2.531.255.000
4.427.545.000
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
EGE ÜNİVERSİTESİ
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
FIRAT ÜNİVERSİTESİ
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ
İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
HARRAN ÜNİVERSİTESİ
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
MERSİN ÜNİVERSİTESİ
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ
BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ
KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ
MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
1.581.515.000
1.698.911.000
2.604.383.000
1.830.803.000
1.497.143.000
2.343.340.000
2.723.959.000
1.948.342.000
1.493.928.000
1.837.768.000
KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
GİRESUN ÜNİVERSİTESİ
698.237.000
719.196.000
8.272.200.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ
682.999.000
7.665.953.000
GAZİ ÜNİVERSİTESİ
536.581.000
8.940.798.000
208.902.000
176.022.000
200.373.000
324.674.000
266.486.000
176.872.000
241.042.000
299.567.000
193.368.000
184.679.000
89.566.000
531.604.000
290.872.000
329.495.000
367.424.000
351.342.000
275.138.000
219.042.000
506.073.000
230.932.000
252.729.000
314.568.000
309.887.000
466.029.000
367.169.000
562.933.000
303.194.000
602.735.000
521.775.000
344.915.000
482.628.000
526.920.000
335.016.000
132.085.000
137.016.000
530.331.000
522.695.000
538.235.000
572.609.000
583.963.000
762.615.000
517.899.000
657.034.000
682.725.000
501.411.000
600.193.000
613.825.000
696.493.000
466.302.000
837.840.000
1.013.721.000
162.576.000
342.368.000
674.349.000
326.481.000
487.961.000
1.020.403.000
937.940.000
1.026.242.000
4.046.424.000
1.172.903.000
74.907.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
10.124.199.000
804.083.000
PERSONEL GİDERLERİ
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
İDARELER
170.291.000
163.795.000
204.819.000
234.396.000
145.787.000
214.741.000
318.932.000
198.848.000
178.646.000
165.932.000
123.129.000
455.145.000
352.243.000
394.427.000
328.092.000
308.525.000
286.203.000
235.068.000
377.244.000
362.376.000
213.839.000
240.284.000
298.123.000
342.159.000
380.465.000
550.508.000
320.179.000
409.919.000
293.317.000
250.381.000
428.821.000
482.241.000
305.358.000
175.486.000
218.926.000
523.025.000
487.429.000
588.116.000
524.288.000
454.901.000
1.149.962.000
378.153.000
486.817.000
487.983.000
561.160.000
716.348.000
502.723.000
859.748.000
649.382.000
674.475.000
360.899.000
722.433.000
959.160.000
134.604.000
538.169.000
709.224.000
627.225.000
777.163.000
998.078.000
675.447.000
1.194.080.000
1.194.104.000
929.984.000
47.528.000
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL)
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
62.175.000
38.488.000
46.546.000
295.604.000
116.683.000
86.405.000
61.154.000
287.397.000
44.681.000
42.277.000
39.405.000
711.871.000
321.101.000
419.733.000
130.605.000
355.068.000
67.823.000
62.888.000
387.289.000
146.085.000
64.759.000
386.157.000
146.236.000
540.897.000
128.121.000
753.718.000
299.973.000
707.820.000
583.526.000
360.246.000
632.311.000
585.094.000
387.912.000
42.877.000
42.754.000
583.732.000
483.376.000
711.991.000
581.355.000
689.753.000
830.913.000
734.338.000
856.601.000
924.704.000
628.538.000
874.863.000
977.370.000
767.306.000
220.842.000
902.680.000
672.879.000
1.205.391.000
1.583.876.000
77.957.000
151.618.000
401.179.000
134.663.000
256.304.000
1.651.233.000
1.380.907.000
1.782.580.000
251.499.000
1.792.928.000
178.904.000
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
231.263.000
175.716.000
213.794.000
384.395.000
289.961.000
233.719.000
354.224.000
448.233.000
445.503.000
167.507.000
179.557.000
387.150.000
202.734.000
336.323.000
205.940.000
606.453.000
233.777.000
152.137.000
331.389.000
333.576.000
141.940.000
741.789.000
289.706.000
294.582.000
81.466.000
270.167.000
404.052.000
569.494.000
305.742.000
433.121.000
492.404.000
380.590.000
260.396.000
231.894.000
467.558.000
494.713.000
825.731.000
224.329.000
998.158.000
567.223.000
285.245.000
650.924.000
353.054.000
599.669.000
1.058.188.000
628.093.000
682.491.000
330.617.000
376.888.000
905.876.000
531.378.000
868.118.000
930.924.000
357.994.000
272.442.000
716.367.000
785.155.000
435.235.000
2.801.909.000
1.306.446.000
1.435.709.000
553.913.000
1.156.347.000
11.613.000
TOPLAM ÖDENEK 0
0
0
0
100.000.000
0
0
0
100.000.000
0
0
0
0
0
40.000.000
0
0
0
0
0
0
0
681.068.000
0
20.000.000
50.000.000
0
0
180.000.000
0
0
0
0
195.497.000
0
0
0
0
0
437.778.000
459.981.000
0
80.000.000
0
390.000.000
0
0
0
0
0
0
55.000.000
0
0
0
0
0
0
20.935.000
1.519.776.000
0
0
0
202.000.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
54
YEDEK ÖDENEK
(TL)
2.510.399.000
2.047.949.000
2.613.874.000
3.963.028.000
3.162.257.000
2.208.880.000
2.806.155.000
3.838.428.000
2.561.109.000
2.141.910.000
1.129.894.000
6.513.315.000
3.698.205.000
4.617.855.000
3.995.085.000
4.820.809.000
3.007.523.000
2.515.456.000
5.714.580.000
3.145.035.000
2.683.034.000
4.402.730.000
3.687.009.000
5.366.316.000
3.977.001.000
6.864.416.000
3.777.437.000
7.246.338.000
6.010.121.000
4.380.554.000
6.136.845.000
6.250.426.000
4.354.306.000
1.747.419.000
2.013.670.000
6.563.368.000
6.980.116.000
7.087.473.000
7.838.451.000
7.646.476.000
9.698.182.000
6.928.269.000
7.950.056.000
8.193.112.000
7.331.788.000
7.895.640.000
8.082.550.000
8.404.341.000
6.231.117.000
8.846.102.000
5.996.408.000
10.139.484.000
12.420.229.000
1.959.817.000
4.083.419.000
7.975.288.000
4.202.641.000
5.901.050.000
14.743.823.000
11.966.693.000
14.379.409.000
6.582.521.000
15.176.361.000
1.117.035.000
TOPLAM
59
1.864.866.000
1.598.471.000
1.348.581.000
1.347.950.000
1.223.607.000
1.065.770.000
1.387.979.000
1.300.950.000
2.230.876.000
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
ORDU ÜNİVERSİTESİ
AMASYA ÜNİVERSİTESİ
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
1.411.396.000
1.230.210.000
1.471.138.000
1.241.105.000
734.068.000
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
BATMAN ÜNİVERSİTESİ
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
945.393.000
1.088.116.000
MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
YALOVA ÜNİVERSİTESİ
1.693.998.000
AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
261.171.000
KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ
1.364.150.000
561.295.000
KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ
ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
864.831.000
TRABZON ÜNİVERSİTESİ
1.564.804.000
463.459.000
TARSUS ÜNİVERSİTESİ
ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
235.545.000
1.163.080.000
SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
2.286.994.000
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
631.059.000
5.407.512.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA
SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
805.497.000
MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ
182.744.000
186.616.000
222.683.000
27.782.000
69.349.000
103.048.000
48.631.000
24.775.000
74.674.000
157.162.000
268.716.000
664.331.000
90.553.000
103.897.000
107.544.000
898.330.000
980.161.000
KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
38.329.000
3.083.000
58.257.000
65.977.000
34.846.000
24.257.000
YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU
93.601.000 111.462.000
334.793.000
518.080.000
İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
584.966.000
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ
296.610.000
979.604.000
ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ
117.216.000
690.210.000
91.635.000
77.292.000
72.680.000
61.267.000
506.844.000
210.306.000
168.911.000
93.334.000
304.939.000
63.962.000
124.598.000
94.643.000
64.759.000
109.251.000
83.600.000
136.068.000
107.008.000
131.273.000
80.221.000
133.108.000
153.685.000
125.673.000
138.452.000
129.548.000
153.085.000
108.653.000
153.423.000
112.440.000
162.307.000
101.139.000
253.318.000
155.451.000
148.928.000
126.827.000
139.086.000
148.982.000
168.693.000
174.137.000
192.926.000
241.475.000
168.244.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
775.654.000
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1.010.739.000
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
735.546.000
ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
5.830.126.000
665.872.000
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ
628.253.000
ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
4.645.420.000
NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
517.650.000
1.860.345.000
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ
ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ
1.552.733.000
844.424.000
2.615.514.000
İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
512.187.000
661.996.000
ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ
TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ
1.020.708.000
742.537.000
1.228.662.000
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ
HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
985.613.000
1.144.194.000
OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ
BAYBURT ÜNİVERSİTESİ
1.310.981.000
KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
1.174.996.000
1.056.305.000
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
1.292.539.000
988.506.000
1.362.760.000
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
882.102.000
2.084.885.000
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
1.458.266.000
PERSONEL GİDERLERİ
HİTİT ÜNİVERSİTESİ
İDARELER
84.765.000
115.070.000
256.030.000
51.505.000
102.601.000
89.995.000
43.482.000
65.164.000
58.407.000
130.579.000
280.243.000
828.574.000
109.398.000
69.221.000
128.450.000
112.191.000
98.550.000
27.857.000
79.457.000
73.935.000
146.657.000
114.868.000
128.078.000
395.681.000
81.058.000
63.836.000
107.632.000
85.507.000
316.066.000
193.033.000
129.933.000
103.472.000
375.180.000
145.405.000
129.170.000
104.623.000
112.607.000
109.862.000
98.990.000
130.371.000
142.814.000
103.269.000
167.232.000
142.138.000
161.815.000
197.920.000
203.150.000
110.871.000
185.789.000
162.700.000
177.080.000
99.220.000
149.716.000
124.349.000
274.974.000
152.316.000
133.774.000
96.607.000
213.189.000
143.649.000
117.925.000
153.924.000
171.016.000
246.145.000
176.287.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
333.583.000
35.165.000
46.675.000
5.688.000
13.246.000
26.130.000
8.603.000
2.299.000
7.961.000
28.741.000
70.196.000
1.025.983.000
11.781.000
50.575.000
22.912.000
3.133.000
2.834.000
889.000
10.059.000
10.538.000
39.844.000
20.612.000
18.195.000
233.696.000
18.244.000
17.343.000
8.416.000
10.537.000
772.518.000
106.782.000
56.188.000
14.729.000
103.626.000
10.581.000
29.934.000
20.450.000
12.373.000
18.777.000
13.627.000
28.444.000
19.981.000
27.283.000
14.591.000
21.282.000
22.238.000
21.507.000
25.415.000
26.588.000
35.310.000
21.316.000
29.044.000
21.379.000
32.244.000
18.352.000
47.248.000
30.782.000
24.729.000
26.817.000
17.330.000
34.625.000
35.414.000
107.117.000
62.401.000
144.195.000
44.087.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
454.299.000
299.375.000
183.007.000
292.398.000
104.678.000
272.717.000
251.503.000
223.312.000
223.310.000
95.186.000
115.072.000
2.142.493.000
211.449.000
216.333.000
251.224.000
63.084.000
139.568.000
1.426.000
256.109.000
206.562.000
315.425.000
284.022.000
260.992.000
805.006.000
55.827.000
315.425.000
71.877.000
181.788.000
360.727.000
446.620.000
234.998.000
248.431.000
275.647.000
383.817.000
232.243.000
97.976.000
102.164.000
87.229.000
195.398.000
57.012.000
64.201.000
183.113.000
118.981.000
310.469.000
135.383.000
104.953.000
263.923.000
85.137.000
200.280.000
135.799.000
143.477.000
103.699.000
261.690.000
41.870.000
174.460.000
307.053.000
216.331.000
335.244.000
179.346.000
212.143.000
116.191.000
117.002.000
579.138.000
169.575.000
279.137.000 0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
985.701.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
167.483.000
0
348.923.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
443.756.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
55
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
2.749.389.000
2.000.376.000
2.273.199.000
638.544.000
851.169.000
1.356.721.000
815.678.000
551.095.000
995.411.000
1.574.748.000
3.021.221.000
10.068.893.000
1.228.678.000
1.420.187.000
1.408.460.000
548.047.000
575.891.000
57.512.000
921.962.000
941.978.000
1.592.992.000
1.288.757.000
1.535.220.000
7.954.719.000
982.310.000
1.139.768.000
888.858.000
856.749.000
6.601.575.000
2.817.086.000
2.142.763.000
1.304.390.000
3.674.906.000
1.115.952.000
1.604.061.000
1.263.085.000
953.899.000
1.345.827.000
1.134.152.000
1.580.557.000
1.319.617.000
1.619.934.000
1.115.093.000
1.848.102.000
1.944.259.000
1.680.263.000
2.042.336.000
1.496.338.000
1.885.445.000
1.484.773.000
1.795.563.000
1.325.244.000
1.968.717.000
1.167.812.000
2.980.876.000
1.946.552.000
1.911.741.000
1.651.265.000
1.772.558.000
1.887.349.000
1.786.804.000
2.150.651.000
2.870.347.000
2.886.275.000
2.126.021.000
60
93.569.000
TÜRK DİL KURUMU
2.165.990.000
2.855.033.000
622.898.000
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ
TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU
53.485.000
53.724.000
82.344.000
TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ
439.050.456.000
45.015.000 56.340.688.000
10.606.000
115.510.000
10.882.000
16.121.000
6.455.000
92.829.000
6.405.000
47.453.000
17.697.000
129.429.000
3.342.000
4.433.313.000
99.956.036.000
14.684.000
267.258.000
162.972.000
94.494.000
65.124.000
197.416.000
12.672.000
113.176.000
46.712.000
480.202.000
6.768.000
3.221.843.000
21.426.000
24.115.000
17.269.000
35.382.000
89.317.000
33.645.000
12.127.624.000
43.082.000
24.850.000
73.835.000
291.662.000
316.457.000
148.644.000
459.091.000
104.953.000
40.730.000
344.758.000
57.936.000
587.933.000
8.298.121.000
230.605.000
415.015.000
24.617.091.000
25.148.000
4.632.953.000
26.451.000
38.813.000
24.746.000
22.547.000
32.121.000
80.648.000
2.723.924.000
335.198.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
- "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir.
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI
ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI
881.658.000
75.405.000
TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU
56.815.000
KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI
680.087.000
TÜRKİYE UZAY AJANSI
MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
50.160.000
320.272.000
TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI
HELAL AKREDİTASYON KURUMU
152.573.000
1.106.111.000
22.762.000
26.057.366.000
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU
TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
6.980.000
7.372.000
372.125.000
TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI
53.815.000
370.026.000
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
26.583.000
56.823.000
52.442.000
127.900.000
MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU
KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
653.379.000
CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU
31.037.000
DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
240.496.000
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
37.168.000
7.927.000
299.597.000
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
55.093.000
75.709.000
242.657.000
68.417.000
479.049.000
22.006.000
48.398.000
421.621.000
99.039.000
317.141.000
2.808.568.000
349.612.000
372.075.000
4.960.361.000
8.583.000
1.247.808.000
25.571.000
12.846.000
4.467.000
4.428.000
15.084.000
87.398.000
121.451.000
418.639.000
SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD.
56.026.000
302.914.000
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ
DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
661.583.000
TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI
2.079.367.000
221.925.000
TÜRK AKREDİTASYON KURUMU
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
515.433.000
2.649.303.000
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
733.586.000
17.938.639.000
TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
3.031.811.000
DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
2.895.726.000
25.405.632.000
53.160.000
6.587.192.000
DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ
TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU
180.802.000
40.318.000
ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ
TÜRK TARİH KURUMU
99.523.000
40.962.000
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ
818.618.000
5.217.536.000
ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI
3.377.872.000
PERSONEL GİDERLERİ
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU
İDARELER
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
FAİZ GİDERLERİ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
224.627.184.000
40.000
494.858.000
4.474.000
50.000
38.532.000
3.791.873.000
1.402.000
4.179.000
3.156.000
27.678.000
0
463.915.000
1.250.000
1.689.000
629.000
5.014.000
2.236.460.000
233.000
238.000
6.667.000
23.008.000
3.141.000
2.357.412.000
4.843.663.000
224.123.000
72.165.000
4.383.000
59.175.000
210.299.000
12.496.000
467.783.000
764.118.000
137.392.000
74.317.000
163.517.265.000
66.199.000
8.732.136.000
34.712.000
25.295.000
4.021.000
2.965.000
7.408.000
20.341.000
8.534.000
13.355.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
CARİ TRANSFERLER TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
416.398.051.000
16.748.000
763.443.000
20.935.000
210.755.000
17.446.000
111.655.000
1.953.000
431.268.000
34.892.000
100.489.000
8.989.000
134.412.940.000
6.280.000
25.958.000
3.754.000
251.224.000
31.403.000
58.353.000
5.881.246.000
24.350.000
9.351.000
31.676.000
33.496.000
157.015.000
123.379.000
697.845.000
25.122.000
55.827.000
2.791.383.000
114.445.000
1.730.657.000
7.257.737.000
97.698.000
167.483.000
207.431.766.000
15.352.000
4.464.060.000
68.668.000
21.354.000
19.539.000
13.956.000
14.933.000
184.376.000
10.579.000
168.948.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
13.428.921.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
6.100.000.000
0
0
0
0
0
0
780.350.000
0
0
30.000.000
0
0
0
0
0
0
40.673.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE GİDERLERİ TOPLAM ÖDENEK
26.530.280.000
0
418.707.000
0
0
2.191.236.000
0
0
767.630.000
0
0
0
1.009.085.000
949.270.000
502.446.000
469.048.000
0
0
0
0
0
0
569.265.000
69.784.000
0
0
0
0
0
0
0
0
599.461.000
0
0
0
0
18.984.348.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
306.192.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
36.300.000
0
0
0
0
0
0
269.892.000
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
SERMAYE TRANSFERLERİ TOPLAM ÖDENEK
5.170.550.000
0
0
0
0
0
4.187.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3.188.109.000
0
0
0
0
299.327.000
0
0
1.678.927.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK
BORÇ VERME TOPLAM ÖDENEK
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
56
YEDEK ÖDENEK
TOPLAM
1.268.073.245.000
87.093.000
2.941.434.000
281.607.000
396.825.000
2.375.608.000
4.878.047.000
72.592.000
1.683.978.000
255.030.000
1.843.909.000
41.861.000
169.598.462.000
1.037.648.000
615.395.000
554.653.000
717.230.000
2.780.930.000
246.714.000
18.719.310.000
345.632.000
393.974.000
1.035.924.000
3.489.646.000
10.827.268.000
1.187.461.000
4.563.183.000
378.389.000
719.563.000
6.716.691.000
1.017.502.000
5.269.504.000
39.345.571.000
3.847.118.000
3.924.616.000
425.932.115.000
168.442.000
44.648.497.000
336.204.000
191.877.000
93.091.000
84.858.000
169.069.000
1.191.381.000
8.082.024.000
4.314.012.000
EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
57
Yapılacak İşlem (Kanun*/Karar/ İdari Düzenleme)
İşlemin İçeriği /Açıklaması
Öngörülen Takvim
BÜYÜME VE TİCARET Sanayide Yerli Üretim ve Ürün Bazlı Teknolojik Dönüşüm İdari Düzenleme
Kalkınma Planı ve Mili Teknoloji Hamlesi hedeflerine uygun olarak yerli üretimin ve teknolojik kabiliyetlerin geliştirilmesi sağlanacak, stratejik ürün ve teknolojiler için ürün bazlı yatırım yol haritaları hazırlanacaktır.
İdari Düzenleme
Türkiye Varlık Fonu ve özel sektör tarafından gübre ve petrokimya başta olmak üzere sanayinin ihtiyaç duyduğu yeni yatırımlar hayata geçirilecektir.
2024 3. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için etkin şekilde kullanılacaktır.
2024 1. Çeyrek
Karar
İhracatta yurt içi katma değerin ve çıktı ürünün teknolojik seviyesini artırmak üzere Dâhilde İşleme Rejiminin öncelikli hedef ürün ve sektör kapsamına ilişkin düzenleme yapılacaktır.
Karar
Dijital ve yeşil dönüşüm kapsamında, ithalata bağımlılığı azaltmaya ve arz güvenliğini temin etmeye yönelik ulusal kritik hammaddeler stratejisi hazırlanacaktır.
2024 1. Çeyrek
2024 4. Çeyrek
2024 2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin altyapıları ve kuluçka merkezleri desteklenecek, daha fazla sayıda girişimcinin ekosisteme dâhil edilmesi amacıyla Teknoloji Geliştirme Bölgeleri yaygınlaştırılarak, Ar-Ge, yenilik ve tasarım kapasitesi güçlendirilecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Yeni sanayi bölgeleri ve lojistik hatları afet riskleri gözetilerek oluşturulacak, mevcut demiryolu altyapısı daha etkin kullanılarak, sanayi bölgeleri ve limanlarla (RORO dâhil) bağlantıları güçlendirilecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Lojistik Merkezlerin ve İltisak Hatlarının İşletme ve Yönetim modellerinin geliştirilmesine yönelik Lojistik Koordinasyon Kurulu yönlendiriciliğiyle mevzuat hazırlıkları tamamlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
Lojistik Altyapı ve Demiryolu-Liman Bağlantılarının Güçlendirilmesi
58
62
Sanayi Alanlarının Genişletilmesi Karar
İdari Düzenleme
Hedef Odaklı ve Seçici Yatırım Finansmanı
Büyük ölçekli ve nitelikli yatırımlar, hızlı büyüyen KOBİ’ler ve entegre tesisler için başta organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri olmak üzere planlı sanayi alanları genişletilecektir. EB, OSB, KSS, özel yatırım yerlerinin, hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu, liman bağlantısı ve çevre boyutu açısından tedarik zincirine uygun ve sürdürülebilir şekilde oluşturulması amacıyla alternatif yöntemler geliştirilecektir.
2024 2. Çeyrek (Sürekli)
2024 4. Çeyrek
Karar
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı gözden geçirilerek kredi politikası parasal sıkılaştırma sürecini gözetecek şekilde, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle entegre bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır.
2024 1. Çeyrek
Karar
Ürün ve tarım parseli bazında asgari ve azami üretim alanları belirlenecek, çiftçi başvurularının, üretim izinlerinin ve ekim kontrolünün çerçevesi ortaya konulacaktır.
2024 2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Gıda fiyatlarında istikrarı ve arz güvenliğini sağlamayı teminen stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır.
2024 2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Yaş meyve sebze ürünlerinde mevsimselliği en aza indirmek amacıyla Sera Organize Tarım Bölgesi (OTB) kurulmasına yönelik yatırımlar hızlandırılacak, yeni sera kurulumu ile sera yenileme yatırımları desteklenecektir.
2024 3. Çeyrek
Kanun
Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecek, AB Gümrük Kodu reformu yakından takip edilerek Gümrük Kanununun uyumu ve AB bilgi sistemlerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.
2025 1. Çeyrek
Planlı Tarımsal Üretim
Ekonomik ve Ticari Anlaşmalarda Derinleşme
Dış ticaretin geliştirilmesinde “dost ülkelerden tedarik” ve “yakın Kanun/Karar/ İdari ülkelerden tedarik” gibi yaklaşımlar Düzenleme izlenerek, ortak değer, amaç ve çıkarları olan ülkeler ile ekonomik ve ticari ilişkiler derinleştirilecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
59
63
Hizmet İhracatının Desteklenmesi
İdari Düzenleme
Turizm, taşımacılık, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık, dizi/film ve animasyon başta olmak üzere kültür endüstrileri, yurtdışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanlarında verimlilik ve rekabet gücünü esas alan döviz kazandırıcı hizmet ticareti desteklenecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
Kanun/İdari Düzenleme
Tüm tabii kaynak yönetim sistemlerinin birbiriyle uyumlu bir kurumsal yapılanmaya kavuşturulmasını teminen bu faaliyetlerin tek elden yönetilmesine yönelik gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
2024 3. Çeyrek
Kanun
Maden arama faaliyetleri mevzuatta kamu yararına faaliyet olarak tanımlanacak ve madenlerin işletilmesinin türlerine, niteliklerine ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre detaylı olarak ele alındığı yatırım güvencesini artıracak yeni bir temel düzenleme hazırlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
Madencilik Sektöründe Sürdürülebilirlik
BEŞERİ SERMAYE VE İSTİHDAM İşgücü Piyasalarının Güvenceli Esnekleştirilmesi
Kanun
Kanun
Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan Gençlerin ve Kadınların Eğitime ve İstihdama Katılımı
Uzaktan, kısmi ve geçici süreli çalışma ile platform çalışması gibi yeni nesil esnek çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda iş dünyasının ihtiyaçları ve iş-özel yaşam dengesi gözetilerek mevzuat düzenlemeleri hızlı ve etkili bir biçimde hayata geçirilecektir. İş Kanununda sosyal taraflar ile diyalog halinde yapılacak değişiklikler ve bu doğrultuda gerçekleştirilecek ikincil mevzuat çalışmaları ile işgücü piyasalarında güvenceli esneklik sağlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
2025 1. Çeyrek
İdari Düzenleme
Yetkinlik ve becerileri dikkate alan istihdama katılımı artıracak programlar hayata geçirilecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Kadınların işgücüne katılımlarını artırmak üzere girişimcilik, finansal okuryazarlık, kooperatifçilik gibi alanlarda programlar yaygınlaştırılacak erişilebilir gündüz bakım merkezlerinin sayısı artırılacaktır.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Gençlerin kariyer yönetimine yönelik geleceğin meslekleri de dâhil olmak üzere bilinç düzeyini artıracak faaliyetler yaygınlaştırılacaktır.
Girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlar olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır.
2024 3. Çeyrek
İdari Düzenleme
Girişim ekosisteminin ve KOBİ’lerin krediye ulaşım şartları kolaylaştırılacak, kurumsal ve bireysel girişim sermayesi, kitle fonlaması, melek yatırımcılık gibi alternatif ve yenilikçi finansman imkânları artırılacak ve kullanımları yaygınlaştırılacaktır.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
İdari Düzenleme
Nitelikli akredite danışman ve mentor havuzu oluşturularak aktif kullanımı sağlanacak, özellikle öncelikli sektörlerde danışmanlık merkezleri ve platformlar aracılığıyla birebir danışmanlık mekanizmaları geliştirilecektir.
2024 3. Çeyrek (Sürekli)
Yükseköğretimde ve Mesleki Teknik Eğitimde Özel Sektör Odaklı Dönüşüm İdari Düzenleme
Karar / İdari Düzenleme
Karar/İdari Düzenleme
Kanun
Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güvenlik, temiz ve sürdürülebilir enerji ile uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik kamuüniversite-özel sektör işbirliği programları hayata geçirilecektir. Yükseköğretim kontenjanları kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumlu hale getirilecektir. Üniversitelerin yönetişimi geliştirilecek, bu kapsamda, yerelde Mütevelli Heyet veya istişari mahiyette mekanizmalar oluşturularak üniversite-özel sektöryerel yönetim-STK işbirliği güçlendirilecektir.
2024 4. Çeyrek (Sürekli)
2024 4. Çeyrek (Sürekli)
2024 4. Çeyrek (Sürekli)
2024 4. Çeyrek
FİYAT İSTİKRARI VE FİNANSAL İSTİKRAR Enflasyonla Mücadele Karar
Yönetilen/yönlendirilen fiyatlar geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
Karar
Yatırım- istihdam-üretim ve ihracata dayalı büyüme politikalarıyla fiyat istikrarı odaklı olarak reel sektörü destekleyen finansman imkânı sağlanacaktır.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
61
65
Ekonomik dengeleri bozucu ve enflasyonu besleyen tüketim artışlarını önleyecek tedbirler alınacaktır.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
Karar
Kira ve konut fiyatlarındaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, salgın döneminde daralan konut arzının hızla artırılmasına, depremin oluşturduğu konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirilerek dar gelirli vatandaşların konuta erişim imkânı artırılacaktır.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
Karar/İdari Düzenleme
KKM’nin mevduat içindeki ağırlığının azalmasını teminen finansal kuruluşlara yönelik getirilen makroihtiyati tedbirler sadeleştirilecektir.
Sürekli
İdari Düzenleme
Merkez Bankası Dijital Türk Lirası Araştırma Geliştirme Projesinin ikinci faz pilot bulguları doğrultusunda, dijital Türk lirasının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
2024 4. Çeyrek
Karar/İdari Düzenleme
Makroihtiyati Sadeleşme
Dijital Türk lirası
Katılım Finansta Öncü İstanbul Finans Merkezi
Katılım finansın kurumsal dönüşümü gerçekleştirilecek, katılım sigortacılığı mevzuat altyapısı ve ekosistemi geliştirilecek, İstanbul Kanun/Karar/İdari Finans Merkezi kapsamında Düzenleme yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik katılım esaslı faaliyet gösteren fintekler desteklenecektir.
İkinci Basamak Emeklilik Sistemi Kanun
Otomatik Katılım Sisteminin (OKS) işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulacaktır.
2024 1. Çeyrek
2024 4. Çeyrek
KAMU MALİYESİ Kamu Yatırımlarında Rasyonelleşme İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları yapılmak suretiyle kısa sürede tamamlanarak ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. KÖİ projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir.
2024 1. Çeyrek
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
62
66
Kamu Cari Harcamalarında Rasyonelleşme
İdari Düzenleme
Kanun
Kamu hizmetleri, bütçe imkânları içinde kalınarak azami tasarruf anlayışı içinde yerine getirilecektir. Harcama gözden geçirmeleri sistematik hale getirilerek verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek ve yeni harcama alanları sınırlandırılacaktır. Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecektir.
2024 1. Çeyrek
2024 2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, taşıt ihtiyaçları öncelikle geçici tahsisle ya da ihtiyaç fazlası taşıtların devri suretiyle karşılanacak ve yeni taşıt edinimlerinde yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilecektir.
2024 1. Çeyrek
Kanun
Gelir, kurumlar, katma değer vergileri kanunları ile vergi usul kanununun, vergilemede adalet, eşitlik, öngörülebilirlik ve şeffaflık ilkeleri temelinde, vergi tabanının genişletilmesi ve gönüllü uyumun artırılması, sade ve kolay uygulanabilir bir yapı oluşturulması amacıyla güncellenmesi yönünde düzenlemeler hayata geçirilecek, orta vadede doğrudan vergilerin payı artırılacaktır.
2024 3. Çeyrek
Kanun
Vergi harcamaları gözden geçirilerek etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimler kaldırılacaktır.
2024 3. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kayıt dışılıkla mücadele, teknolojik imkânlardan daha çok faydalanılarak tüm tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir.
2024 4. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılarak prim tabanı genişletilecektir.
2024 4. Çeyrek
Kanun
Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlere yönelik mevzuat çalışmaları sürdürülecektir.
2024 4. Çeyrek
Kanun
Sosyal güvenlik sisteminde fiili ve yasal kapsamın artırılması doğrultusunda kadın, gençler, engelliler başta olmak üzere çalışma hayatına kalıcı katılımı sağlamayı teminen esnek çalışma biçimleri
2024 4. Çeyrek
Vergilemede Adalet ve Etkinlik
Dijitalleşme Odağında Kayıt Dışılıkla Mücadele
Sosyal Güvenlik Sisteminin Mali Sürdürülebilirliğinin Güçlendirilmesi
63
67
Kanun
Kanun/İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Kaliteli ve Etkin Sağlık Sistemi İdari Düzenleme
Kanun
İdari Düzenleme
Sosyal Yardım Uygulamalarında Etkinleştirme
Kanun/İdari Düzenleme
KİT Yönetişim Reformu
yaygınlaştırılacak, sosyal güvenlik mevzuatı ve uygulamaları değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha uyumlu hale getirilecektir. İstihdam teşviklerinden etkin olmayanlar sonlandırılacak, kadın, genç ve engellilere yönelik teşviklerin ağırlığı artırılarak teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek, ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektir. Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolünün ve hizmet basamaklarının uygun kullanımının sağlanması amacıyla teşvik edici mekanizmalar geliştirilecektir. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. Sosyal yardım sistemi gözden geçirilecek, işgücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yeniden kurgulanarak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır.
2025 2. Çeyrek
2024 3. Çeyrek
2024 3. Çeyrek 2024 3. Çeyrek
2024 3. Çeyrek
2024 3. Çeyrek
2024 4. Çeyrek
KİT’lerin üst yönetiminde kurumsal yönetim anlayışının güçlendirilmesi yönünde ilgili mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
Kanun/İdari Düzenleme
Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır.
2024 3. Çeyrek
Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak mekanizmalar kurulacak ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Mekânsal planların yapımında ve uygulanmasında çoklu afet tehlikelerine karşı dirençliliğin sağlanmasına yönelik kriter ve önlemlere ilişkin mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
2024 1. Çeyrek
Kanun
Kentsel dönüşüm uygulamalarının hızlandırılması ve uygulamalarda bütünlüğün sağlanması yönünde mevzuat gözden geçirilerek gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
2024 1. Çeyrek
Kanun/İdari Düzenlenme
Afet konut üretiminde hak sahipliği süreçlerinin iyileştirilecek, maliyet etkin afet konut üretimi sağlanacak ve geri ödeme sistemleri gözden geçirilecektir.
2024 1. Çeyrek
İdari Düzenlenme
Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecektir.
Sürekli
Karar
Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortası geliştirilerek yaygınlaştırılacak, zorunlu deprem sigortasının beyanı ve ödemesinin etkin takibi sağlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
İdari Düzenlenme
Kentsel Dönüşüm
Afet Konutu Üretimi
Afet Sigorta Mekanizması
YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM İklim Değişikliği Mevzuatı, Emisyon Ticaret Sistemi, Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasına Uyum
Yeşil dönüşümün ve 2053 net sıfır emisyon hedefinin gerçekleştirilmesi ve sürdürülmesi için sera gazı Kanun/Karar/İdari emisyonlarının azaltılmasına ve Düzenleme iklim değişikliğine uyuma yönelik faaliyetlerle iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin planlama ve uygulama araçları düzenlenecektir.
2024 1. Çeyrek (Sürekli)
Yeşil Taksonomi ve Sürdürülebilir Finansman
Uluslararası sınıflama sistemi ile uyumlu ve Türkiye’nin özgün ihtiyaçlarını gözeten Ulusal Yeşil Taksonomi oluşturulacak, sürdürülebilir finans konusundaki kurumsal kapasite artırılarak yeşil finansman ekosistemi geliştirilecek, bankaların iklime bağlantılı finansal Kanun/Karar/İdari risklerinin analizine ve çevresel Düzenleme hedeflere olan katkılarının ölçülmesine ilişkin gerekli mevzuat altyapısı oluşturulacak, Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel kriterler çerçevesinde yenilikçi ve sürdürülebilir finansman araçları geliştirilerek yatırımların finansman ihtiyaçları karşılanacaktır.
2025 1. Çeyrek (Sürekli)
Yerli Enerji Kaynakları
Kanun
Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır.
2024 2. Çeyrek
65
69
Ulusal Veri Stratejisi Dijital Devlet Stratejisi Siber Güvenlik Stratejisi
İdari Düzenleme
Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
2024 3. Çeyrek
İdari Düzenleme
Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
2024 2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
2025 3. Çeyrek
Uzaktan erişim üzerinden mikro veri sunumunun yasal zeminine yönelik hazırlıklar tamamlanacak, bilimsel araştırmalara yönelik Elektronik Veri Araştırma Merkezi (E-VAM) projesi hayata geçirilecektir.
Merkezi Dijital Altyapı ve Araçlarla KOBİ’lerin Bütüncül Dijital Dönüşümü
Dijital Finansal Altyapı ve Yerli Fintek
İdari Düzenleme
KOBİ’lerde yaygın olarak ihtiyaç duyulan dijitalleşme ihtiyaçları merkezi bir altyapı ve destekleyici yazılım araçlarıyla karşılanacaktır.
Fintek alanında yerli teknolojilerin geliştirilmesine yönelik tedbirler Kanun/Karar/ İdari alınacak, blokzincir tabanlı akıllı sözleşmeler üzerinden menkul Düzenleme kıymet ihraçları yapılacak, ihraç süreçleri dijitalleştirilecektir.
2024 4. Çeyrek (Sürekli)
2025 1. Çeyrek
İŞ VE YATIRIM ORTAMI Uluslararası Normlara Uygun, Şeffaf ve Öngörülebilir Düzenlemeler
Kanun/İdari Düzenleme
Uluslararası standartlar dikkate alınarak, iş ve yatırım ortamının dijital dönüşümünde karşılıklı işlerlik, emniyet, veri koruma, kapsayıcılık, sürdürülebilirlik ve uluslararası işbirliği ilkelerine dayanarak belirlenecek, ulusal standartlar çerçevesinde mevzuatta boşluk analizi yapılacak ve gerekli mevzuat taslakları hazırlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
Kanun/İdari Düzenleme
Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin daha da güçlendirilmesi sağlanacaktır.
2024 3. Çeyrek
Kanun
Mal ve hizmet ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri doğrultusunda, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nın Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) başta olmak üzere AB müktesebatına uyum süreci tamamlanacaktır.
2024 4. Çeyrek
Doğrudan yatırımlar açısından aciliyet taşıyan hususlarda düzenlemeler daha erken gündeme alınacaktır.
66
70
Kanun
Bürokratik İşlemlerde Sadeleşme İdari Düzenleme
İdari Düzenleme Yatırım Yeri Tahsisi ve Altyapı Destekleri İdari Düzenleme
İdari Düzenleme
Dijital pazarlarda ortaya çıkan pazar aksaklıkları ve adil olmayan uygulamalarla mücadele ve bu alanda Avrupa Birliği müktesebatı ile uyum için Rekabetin Korunması Hakkında Kanun güncellenecektir.
2024 1. Çeyrek
Şirket ve ticaret sicili işlemlerinde dijital uygulamalar yaygınlaştırılacaktır.
2024 3. Çeyrek
Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemlerin çevrimiçi platforma taşınması sağlanacak ve süreçler kısaltılacaktır. Yatırımcıların faydalanması için uygun yatırım yerlerini içeren yatırım yeri envanteri oluşturulacaktır. Hazine arazileri uzun dönemli yatırım ihtiyaçları çerçevesinde çevresel ve sosyal etkiler dikkate alınarak bölgesel, sektörel ve ölçek bazında planlanacak ve tahsis süreçleri hızlandırılacaktır.
İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların Kanun/Karar/ İdari yatırım yeri tahsis süreçlerinin Düzenleme hızlandırılması amacıyla kamulaştırma süreci gözden geçirilecektir.
2025 2. Çeyrek 2025 1. Çeyrek (Sürekli)
2024 2. Çeyrek
2024 3. Çeyrek
*Kanun olarak belirtilenler TBMM gündemine sunulacak olan teknik ve idari çalışmaların tamamlanacağını ifade etmektedir.
67
71
AvAi
Hukuki AI Asistanı
Merhaba! Ben AvAi, Avarsis Hukuki AI Asistanınız. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Çerez tercihleriniz
Web sitemizde size en iyi deneyimi sunmak için çerezler kullanıyoruz. 6698 sayılı KVKK ve GDPR kapsamında, zorunlu çerezler sitenin çalışması için gereklidir. Diğer kategorileri tercihlerinize göre yönetebilirsiniz. Çerez politikası·KVKK aydınlatma
Zorunlu çerezler Zorunlu
Sitenin temel işlevleri için gereklidir: oturum yönetimi, güvenlik (CSRF), sepet, dil tercihi ve banner kararı. Devre dışı bırakılamaz. KVKK m.5/2-c (sözleşmenin kurulması/ifası) · GDPR Art. 6(1)(b) · ePrivacy Direktifi 5(3) "kesin gerekli" istisnası Saklama: 365 gün
__cf_bm · Cloudflare30 dakika
avar_consent · Avarsis1 yıl
avar_visitor · Avarsis1 yıl
cf_chl_* · Cloudflare30 gün
cf_clearance · Cloudflare30 gün
csrf_token · AvarsisOturum
PHPSESSID · AvarsisOturum
İşlevsel çerezler
Tema, dil, sidebar durumu, son görüntülenenler gibi kişisel tercihleri hatırlar. Sitenin daha kullanışlı çalışmasını sağlar. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
dark_mode · AvarsisKalıcı
lang · Avarsis1 yıl
sidebar_state · AvarsisKalıcı
theme_pref · Avarsis6 ay
Analitik çerezler
Ziyaretçi davranışını anonim olarak ölçer (Google Analytics, Hotjar, Microsoft Clarity, Yandex Metrica). Trafik analizi ve kullanıcı deneyimi iyileştirmesi için kullanılır. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_ga · Google2 yıl
_ga_* · Google2 yıl
_ga_container · Google Tag Manager2 yıl
_gat · Google1 dakika
_gid · Google24 saat
FPID · Google2 yıl
Pazarlama çerezleri
Hedefli reklam ve dönüşüm takibi sağlayan üçüncü taraf çerezleri (Google Ads, Meta Pixel, LinkedIn Insight, Microsoft UET, Twitter/X, TikTok, Pinterest, Reddit). Reklam profiliniz oluşturulur. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
__qca · Quantcast13 ay
_fbc · Meta (Facebook)2 yıl
_fbp · Meta (Facebook)3 ay
_gcl_au · Google3 ay
_gcl_aw · Google3 ay
_kuid_ · Salesforce DMP6 ay
_pin_unauth · Pinterest Ads1 yıl
_pinterest_ct_ua · Pinterest1 yıl
_rdt_uuid · Reddit Ads90 gün
_ttp · TikTok13 ay
_uetsid · Microsoft Bing Ads1 gün
_uetvid · Microsoft Bing Ads13 ay
AnalyticsSyncHistory · LinkedIn30 gün
bcookie · LinkedIn1 yıl
CONSENT · YouTube (Google)2 yıl
fr · Meta (Facebook)3 ay
guest_id · X (Twitter)2 yıl
i/jot · X (Twitter)Oturum
IDE · Google (DoubleClick)13 ay
li_fat_id · LinkedIn30 gün
li_sugr · LinkedIn3 ay
lidc · LinkedIn24 saat
muc_ads · X (Twitter)2 yıl
MUID · Microsoft Bing Ads13 ay
NID · Google6 ay
personalization_id · X (Twitter)2 yıl
sc_at · Snapchat Ads1 yıl
test_cookie · Google (DoubleClick)15 dakika
tr · Meta (Facebook)Oturum
tt_appInfo · TikTok1 yıl
tt_webid · TikTok13 ay
UserMatchHistory · LinkedIn30 gün
VISITOR_INFO1_LIVE · YouTube (Google)6 ay
YSC · YouTube (Google)Oturum
Sosyal medya çerezleri
Sosyal medya paylaşım butonları, beğeni, yorum, takip widget'ları (Facebook, X/Twitter, LinkedIn, Instagram, YouTube, TikTok, Pinterest, WhatsApp, Telegram, Reddit). Bu platformlarda oturum açmışsanız ziyaretiniz onlara raporlanabilir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 730 gün
_pinterest_sess · Pinterest1 yıl
APISID · Google Hesap2 yıl
auth_token · X (Twitter)2 yıl
c_user · Meta (Facebook)Oturum
csrftoken · Instagram (Meta)1 yıl
datr · Meta (Facebook)2 yıl
HSID · Google Hesap2 yıl
ig_did · Instagram (Meta)10 yıl
JSESSIONID · LinkedInOturum
li_at · LinkedIn1 yıl
mid · Instagram (Meta)10 yıl
PREF · YouTube (Google)8 ay
reddit_session · Reddit1 yıl
SAPISID · Google Hesap2 yıl
sb · Meta (Facebook)2 yıl
SSID · Google Hesap2 yıl
token_v2 · Reddit1 yıl
twid · X (Twitter)Oturum
wa_session · WhatsAppOturum
wd · Meta (Facebook)7 gün
Üçüncü taraf gömülü içerik
Site içine gömülü harici servisler: Google Haritalar, Mapbox, YouTube/Vimeo videoları, SoundCloud, canlı destek (Intercom, Zendesk, Tawk.to), CDN (Cloudflare, AWS), reCAPTCHA, ödeme sistemleri (iyzico, Stripe). Gizlilik politikaları sağlayıcılarına aittir. KVKK m.5/1 (açık rıza) · GDPR Art. 6(1)(a) · ePrivacy 5(3) Saklama: 365 gün
_GRECAPTCHA · Google reCAPTCHA6 ay
iyzico_session · iyzicoOturum
NID (Maps) · Google Haritalar6 ay
player · Vimeo1 yıl
vuid · Vimeo2 yıl
Veri sorumlusu: İnnovator Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti. · KVKK m.5/m.7 kapsamında tercihleriniz kaydedilir, istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.