Olağanüstü Hal Kurulu ve Bürolarının Kuruluş ve Görevleri ile Yükümlülüklerinin Karşılığının Tespit ve Ödenmesi Hakkında Yönetmelik

Bu yönetmelik, tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması durumlarında ilan edilen olağanüstü hallerde; a) (…)(1) Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulunun kuruluş ve çalışma esaslarını,(1) b) Bölge olağanüstü hal kurulunun ve il ve ilçe olağanüstü hal bürolarının, kuruluş, toplanma, karar alma, çalışma usul ve esaslarını, c) Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar nedeniyle olağanüstü hal ilan edilmesinde getirilecek yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve ödenmesine, geçici süre için alınan araç ve malların geri verilmesine ilişkin hususları, Kapsar.(1) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 5 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Başbakanlık” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu yönetmelik, 25/10/1983 tarihli ve 2935 Sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 12, 13, 16 ve 17 nci maddeleri hükümlerine dayanılarak aynı Kanunun 34 üncü maddesine göre hazırlanmıştır.

(Değişik : 21/7/2016-2016/9066 K.) Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu, Başbakanın veya görevlendireceği bir Bakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği olağanüstü hal ilanına sebep olan konu ile ilgili bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının müsteşar ve üst düzey yöneticilerinden oluşur. (Mülga fıkra : 21/7/2016-2016/9066 K.) Kurul Başkanının gerekli görmesi halinde kurula konu ile ilgili diğer bakanlıklar, kamu ve özel kurum ve kuruluşların temsilcileri de çağrılabilir.

Kurul, belirli kararların yerine getirilmesi ve belirli hizmetlerin yürütülmesi için bir veya birden fazla alt komisyon kurabilir, gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da görev verebilir.

(…)(1) Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu;(1) a) Bakanlar Kurulunca olağanüstü hale ilişkin olarak verilecek görevlerini yerine getirir. b) Olağanüstü hal ilan edilen bölgelerdeki bölge ve il valiliklerinden ve diğer kaynaklardan alınan bilgilere ve gönderilen raporlara göre olağanüstü hal ilanını gerektiren olayları izler, değerlendirir ve uygulamaya ilişkin olarak bölge ve il valililerine gerekli emir ve direktifler verir. c) İhtiyaçların giderilmesi ve sorunların çözümlenmesi için gerekli gördüğü kararları alır. Bakanlıklar, kuruluşlar ve bölgeler arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlar. d) Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler hakkında Başbakanlığa teklifte bulunur. e) İlgili bakanlıklar ile bölge ve il valilerince Kurula gönderilecek raporların muhtevasını, şeklini ve gönderilme zamanlarını olağanüstü halin konusuna göre belirler. f) Olağanüstü hale ilişkin olarak Başbakan tarafından istenecek konuları inceler ve görüş bildirir.(1) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 5 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlık” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

(Değişik : 21/7/2016-2016/9066 K.) Kurul, Başkanın çağrısı üzerine toplanır. (Değişik : 21/7/2016-2016/9066 K.) Kurul kararları, ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına derhal duyurulur. Gerekli görülenler basın-yayın organlarında ilan olunur ve Resmi Gazetede yayımlanır. Kurul başkanının istemi üzerine, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç duyulan personeli, araç ve gereci geçici olarak kurul emrine verirler. Kurul, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, bölge ve il valilikleri ile doğrudan yazışma yapabilir. (Değişik : 31/7/1987-87/11998 K.) Kurulun sekreterya hizmetleri, Kurul Başkanı olarak görevlendirilen Bakanlık tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür. Kurulun çalışması sona erdiğinde her türlü evrak ve belgeler ilgili bakanlığa devredilir.

Bölge olağanüstü hal kurulu, bölge valisinin başkanlığında, görevlendireceği il valileri, garnizon komutanı veya temsilcisi, olağanüstü halin konusuna göre bölge valisinin uygun göreceği bakanlık ve kuruluşların bölge müdürleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticilerinden oluşur. Bölge olağanüstü hal kurulları, olağanüstü halin ilanından itibaren ayrıca bir emir beklenmeksizin derhal çalışmalarına başlar. Bölge valisi, gerekli gördüğü konu ile ilgili kamu ve özel kurum ve kuruluş temsilcilerini kurula çağırarak bilgi ve görüşlerini alır.

Kurul, belirli kararların yerine getirilmesi ve belirli hizmetlerin yürütülmesi için bir veya birden fazla alt komisyon kurabilir, gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da görev verebilir.

Bölge olağanüstü hal kurulu; olağanüstü hal ilanını gerektiren olayları ve alınan her türlü karar ve tedbirlerin uygulanmasını izler, değerlendirir, bunlarla ilgili önerilerde bulunur. Yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve ödenmesine ilişkin kararları alır. İlgili valilikler ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar.

Kurul, bölge valisinin çağrısı üzerine salt çoğunlukla toplanır ve kararlarını oyçokluğu ile alır. 7 nci maddenin son fıkrasına göre toplantılara katılanların oy hakkı yoktur. Alınan kararlar, (…)(1) Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu Başkanlığına, ilgili Bakanlık ve merkez kuruluşları ile valiliklere derhal gönderilir. Gerekli görülen kararlar mahalli imkanlarla ilan edilir. (1) Bölge valisinin istemi üzerine, kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç duyulan personeli, araç ve gereci geçici olarak kurul emrine verirler. Kurulun sekreterya hizmetleri, bölge valisinin uygun göreceği kuruluş tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür.(1) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 5 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlık” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

Bölge valisinin gerek görmesi veya olağanüstü halin bir ilde veya ülke genelinde ilan edilmesi durumunda, valilerce il merkezlerinde ve ilçelerde birer olağanüstü hal bürosu kurulur.(2) (Değişik : 21/7/2016-2016/9066 K.) İl olağanüstü hal bürosu valinin veya görevlendireceği vali yardımcısının, ilçe olağanüstü hal bürosu kaymakamın başkanlığında olağanüstü halin konusuna göre vali ve kaymakamın uygun göreceği kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcilerinden oluşur. (Ek : 21/7/2016-2016/9066 K.) Valinin uygun göreceği kamu kurum ve kuruluşları temsilcilerinden, bürolara bağlı olarak görev yapmak üzere tam zaman esasına göre çalışan alt komisyonlar oluşturulabilir. (2) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 3 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “olağanüstü halin bir ilde ilan edilmesi durumunda,” ibaresi, “olağanüstü halin bir ilde veya ülke genelinde ilan edilmesi durumunda, valilerce” şeklinde değiştirilmiştir.

Bürolar bölge valisi, vali ve kaymakamlar tarafından verilen görevleri yapar ve yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve usulü dairesine ödenmesine ilişkin kararları alır. Bürolar, başkanın çağrısı üzerine salt çoğunlukla toplanır ve kararlarını oyçokluğu ile alır. (Ek cümle : 21/7/2016-2016/9066 K.) İlçe bürolarının kararları vali onayı ile yürürlüğe girer. Büroların sekreterya hizmetleri, il ve ilçe yazı işleri müdürlükleri tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür. Bu amaçla vali ve kaymakamlar, kamu kurum ve kuruluşlarından alacakları yeteri kadar personel, araç ve gereçle yazı işleri müdürlüklerini takviye edebilirler. Büroların ve alt komisyonların çalışmalarına ilişkin diğer hususlar, il ve ilçelerin özellikleri dikkate alınarak, vali ve kaymakamlarca düzenlenir.(1) (1) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 4 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Büroların” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve alt komisyonların” ibaresi eklenmiştir.

Olağanüstü halin ilanı ile birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarının yürürlükteki mevzuata göre tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar ve şiddet olayları ile ilgili olarak il ve ilçelerde faaliyet gösteren teşkil, kurul veya komisyonların, olağanüstü hal kurul ve büroları ile işbirliği içerisinde çalışmaları bölge ve il valileri ile kaymakamlarca sağlanır.

Adli ve idari yargı ile askeri teşkilatta çalışan personel hariç olmak üzere, bölge valisi, il valisi ve kaymakamın uygun göreceği kamu görevlileri, olağanüstü hal süresince bölge olağanüstü hal kurulu ile il ve ilçe olağanüstü hal bürolarında kendi kadroları ile çalıştırılabilirler.

Olağanüstü hal ilan edilen bölgelerde bölge valisi ve il valisi, olağanüstü halin konusuna göre şekli, muhtevası ve gönderilme zamanı önceden belirlenen raporları (…)(2) Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu Başkanlığına gönderirler.(2) (2) 21/7/2016 tarihli ve 2016/9066 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğin 5 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlık” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

Olağanüstü hallerde, yükümlülük uygulanacak malların teslim alınması için, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca, ikişer kişilik bir veya gerekiyorsa daha fazla teslim alma ekipleri teşkil olunur. Birden fazla teşkil edilecek ekiplere sıra numarası verilir. Ayrıca, bu ekiplerde görevli personel için olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkanlığınca görev, yetki ve kimliklerini belirleyici, fotoğraflı ve tasdikli birer belge de düzenlenir. Teslim alma belgesi :

Teslim alma ekipleri tarafından, teslim alınan mallar için; malın cinsini, miktarını, başlıca özellik veya niteliklerini, sahibinin adını ve soyadını, adresini, istediği fiyat ve teslim alma tarihini gösterir sıra numaralı ikişer nüsha teslim alma belgesi düzenlenir. Bu belgeler, teslim alma ekibi ile birlikte malı teslim eden sahibi veya yetkilisi tarafından da imzalandıktan sonra, bir nüshası mal sahibine veya yetkilisine ve bir nüshası da olağanüstü hal kurulu veya bürosuna verilir.

Arazi, arsa, bina ve çeşitli tesisler gibi taşınmaz malların teslim alınması için, bu yerleri yönetecek veya gözetecek görevliler de teslim alma ekibi olarak görevlendirilebilirler. Bu yerlerin teslim alma tutanaklarında, varsa içerisindeki hertürlü cihaz, araç ve aletler de gösterilir ve 17 nci maddedeki esaslara göre işlem yapılır. Bunların işletilmesi için, gerekiyorsa kendi personeline de çalışma yükümlülüğü uygulanır.

Motorlu ve motorsuz hertürlü taşıt, çekme, yükleme, boşaltma araçları ve diğer müteharrik makinalara, binek, yük ve koşum hayvanlarına, sürücüleri ve varsa yardımcıları ile birlikte yükümlülük uygulanacağından, bunlara ait teslim alma belgeleri sürücüleri veya yardımcıları tarafından da imza edilerek teslim alma işlemleri tamamlanmış olur.

Yükümlülük konulan mallar, mal sahiplerinden veya kullananlardan veya bunların yetkili vekillerinden, bunların o sırada mallarının başında bulunmamaları halinde, orada bulunan yakınlarından veya ilgililerinden teslim alınır ve teslim alma belgeleri de bunlara imza ettirilir. Acil durumlarda, yükümlülük uygulanan malların hemen kullanılmasına veya kullanma yerlerine gönderilmesine başlanır ve tespit edilecek bilgilere göre de en kısa sürede teslim alma belgeleri düzenlenir.

Teslim alma ekipleri tarafından teslim alınan malların kullanma ve dağıtım işleri olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkanlığınca verilecek emir ve direktife göre yürütülür.

Yükümlülük uygulanan mallara ait teslim alma belgeleri olağanüstü hal kurulu veya bürolarına geldikçe karşılığının tespitine geçilir. Teslim alınan malların alındığı gündeki kirası, bedeli, ücreti veya tazminatı; o yerdeki ilgili kuruluş, komisyon veya bilirkişilerden alınacak bilgiler, bunlara ait fatura veya diğer belgeler de gözönünde tutulmak suretiyle mahalli rayice veya satış fiyatına göre, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur.

Geçici süre için alınan ve işi bittikten sonra geri verilen taşıt araçları ve diğer mallar için, teslim alma belgesi ve 32 nci maddede yazılı kullanma belgesi ile birlikte olağanüstü hal kurulu veya bürolarına başvurulur. Bu mallar için kullanma karşılığı verilecek kira veya tazminat miktarı da 22 nci maddeye göre tespit ve takdir olunur. Bu malların kullanma sırasında kırılma ve bozulma gibi sebeplerle uğradıkları değer kaybı varsa, kira veya tazminat miktarının takdirinde bu husus da dikkate alınır.

Yükümlülük yoluyla çalıştırılanların, çalıştıran görevliler tarafından; adlarını, soyadlarını, baba adlarını, oturdukları yerler ile görevlendirildikleri işyerini, yaptıkları işleri, çalıştırıldıkları gün ve saatleri gösterir iki nüsha liste düzenlenir. Kendi alet ve malzemeleriyle birlikte çalışanlar varsa, kullandıkları alet ve malzemenin cins ve miktarları da adları hizasında gösterilir. Çalışmanın sonunda, bu listenin altı çalıştıran görevliler ve adları hizası da çalışanlar tarafından imza olunur ve çalıştırılan yükümlülere listedeki bilgileri içeren birer belge verilir. Bu listenin bir nüshası olağanüstü hal kurulu veya bürosuna gönderilir. Çalıştırılan yükümlülerin sayısı fazla ise, her yükümlüye ayrı ayrı birer belge verilmesi yerine düzenlenecek listenin bir nüshasının bu yükümlülerin aralarında belirleyeceği bir temsilciye verilmesiyle yetinilebilir. Çalışma yükümlülüğü uzun sürecek ise, bu işlem belirli aralıklarla da yapılabilir.

Çalışan yükümlülere ait listede adları yazılı olanlara verilecek ücret miktarı, ilgili kuruluş, komisyon veya bilirkişilerin görüşleri alınarak, mahalli rayice, çalıştıkları işe ve sürelere göre olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur. Çalışan yükümlülere ait alet ve malzeme için ödenecek kira, bedel veya tazminat miktarının belirlenmesinde de bu yönetmeliğin 22 nci maddesinin hükümlerine göre işlem yapılır.

Yükümlülük uygulanan tesisler ile taşıt araçları ve makinaların işletici personelle birlikte yükümlülüğe tabi tutulmuş olmaları halinde, bu personele iş verenlerce ödenen ücretler, iş verenlere de yoksun kaldıkları kazançları dikkate alınmak suretiyle, günlük veya aylık hesabıyla ücret ve tazminat, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur. Şu kadarki, bu işlerde fazla çalışma uygulanmış ise işçilerin fazla çalışma saatleri de gözönünde tutulur.

Olağanüstü hallerde uygulanacak mal ve çalışma yükümlülüklerinin bedel, kira, ücret veya tazminatı, kamu kaynaklarından veya yapılacak yardımlardan bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklar emrine verilmiş ve mahalli bir bankadaki hesaba yatırılmış paralardan usulü dairesinde ödenir.

Ödemeler, bölge ve il valileri veya kaymakamlar ile bunların yetki vereceği görevliler tarafından hak sahipleri adına doldurulacak bir çek veya bankayayazılacak bir yazı üzerine bankadan doğruca hak sahiplerine yapılabileceği gibi, yine bir yazı veya çek ile mutemet tarafından bankadan alınarak imzaları karşılığında hak sahiplerine de yapılabilir.

Ödemelerin gecikme ile yapılması veya takside bağlanması hallerinde, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca, hak sahiplerine ödenecek para miktarını gösterir bir alacak belgesi verilir. Bu belgede; hak sahibinin adı, soyadı, adresi, alacağının nedeni ve alacağı paranın miktarı ile takside bağlanmış ise taksit süreleri yer alır. Bu alacaklar, belge tarihinden ödeme tarihine kadar geçen sürenin kanuni faizi ile birlikte ödenir.

Takdir olunacak bedel, kira, ücret veya tazminata karşı ilgililer, genel hükümlere göre adli yargıya başvurabilirler, mahkemece takdir olunacak bedel daha fazla olursa, aradaki fark hak sahiplerine ödenir.

Bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklar emrine gelen ve harcanan paraların gelir ve gider hesapları, banka kayıtlarına da uygun olarak, numara ve tarih sırasıyla valilik veya kaymakamlık mührü ile tasdikli bir deftere işlenir. Olağanüstü hal sona erdiğinde bu defter olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkan ve üyelerince imzalanarak saklanır.

Yükümlülük yoluyla geçici süre kulanılmak üzere alınmış olan taşıt araçları ve diğer mallar, yükümlülük sona erdiğinde, taşıt aracı veya malın sahibinin adı, soyadı, adresi, taşıt aracı veya malın özellik veya nitelikleri, bu taşıt aracı veya malların ne gibi işlerde, hangi tarihten hangi tarihe kadar ve ne kadar süre ile kullanılmış olduklarını gösterir bir belge ile birlikte sahiplerine veya ilgililerine geri verilir. Görevliler ile taşıt aracı veya malın sahibi veya ilgilileri tarafından da imza edilecek bu belgenin bir nüshası da olağanüstü hal kurulu veya bürosuna verilir.

Geri verilen taşıt araçları ve diğer malların teslim alındığı andaki durumu ile geri verildiği zamandaki durumu arasında kırılma, bozulma gibi nedenlerle önemli bir fark görüldüğü takdirde, bu husus tespit edilerek kullanma belgesine kayıt edilir. Teslim alındığı tarihteki durumlarına göre olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunacak bedel ve tazminatları ödenir.

Olağanüstü hale ilişkin ön hazırlık ve planlama çalışmaları, Başbakanlıkça verilecek talimata göre, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklarca yapılır.

Olağanüstü hal sona erdiğinde, bu Yönetmeliğe göre yükümlülük yoluyla sağlanan mal ve hizmetlerin karşılıklarının tespiti ve ödenmesi, geçici olarak kullanılan taşıt araçları ve diğer malların sahiplerine geri verilmesi ile ilgili olarak tutulan hertürlü defter, kayıt ve belgeler, tarih ve numara sırasıyla düzgün bir şekilde dosyalanmak ve bir listesi de ilgililerce imza ve tasdik edilmek suretiyle bölge valiliği genel sekreterliğine, il ve ilçe yazı işleri müdürlüklerine veya ilgili kuruluşlara teslim edilir. Bu defter, evrak ve belgeler on yıl süre ile saklanır. Bölge valiliği genel sekreteri ile il ve ilçe yazı işleri müdürleri veya ilgili kuruluşlar; teslim edilen hertürlü defter, kayıt ve belgelerin saklanmasından, yetkililerin teftiş ve denetimine noksansız bir şekilde sunulmasından, bunların selef ve halefleri arasında devir ve tesliminden sorumludurlar. Geçici Madde 1 – Bu Yönetmelikle öngörülen defter ve belgeler, İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili bakanlık ve kuruluşlarca, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde düzenlenir ve Resmi Gazete'de ilan edilir. Geçici Madde 2 – Bölge valiliği teşkilatı kurulup göreve başlayıncaya kadar bu Yönetmelikle bölge valilerine verilen görev ve yetkiler, o bölge merkezindeki il valilerince yerine getirilir.

Bu Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.