Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (kararname Numarası: 126)

Bu Kararname Anayasa’nın 119 uncu maddesi
uyarınca kendiliğinden yürürlükten kalkmıştır.








OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA YERLEŞME VE YAPILAŞMAYA İLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI
KARARNAMESİ






Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
Sayısı         : 126

Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi – Sayısı :
24/2/2023-32114









 


Amaç


MADDE 1- (1) Bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin amacı, 8/2/2023 tarihli ve 6785 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yer alan illerde
yerleşme ve yapılaşma hususunda bazı tedbirlerin alınmasıdır.


 


Yerleşme ve yapılaşma
hususunda alınan tedbirler


MADDE 2- (1) 6/2/2023
tarihinde vuku bulan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi
olarak kabul edilen yerlerde, afetten etkilenenlerin geçici veya kesin iskân
alanları; fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği, yerleşim merkezine
yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının
yeni yerleşim yerlerinin tespitine ilişkin görev ve yetkileri saklı kalmak
kaydıyla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca resen
belirlenerek ilgili kurumlara bildirilir. Bu belirleme yapılırken gereklilik
bulunması halinde, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu ile 31/8/1956
tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 16 ncı maddesinde belirtilen alanlar
da kullanılabilir.


(2) Birinci fıkraya göre
belirlenen alanlarda vasıf değişikliği gereken yerlerin resen vasıf değişikliği
yapılır ve bu yerler Hazine adına tescil olunur. Bu işlemler ilgili kurumlara
bildirilir. Vasıf değişikliği gereken yerlerde, 6831 sayılı Kanunun ek 16 ncı
maddesinde belirtilen alanların bulunması halinde bu alanın iki katından az
olmamak üzere Hazine taşınmazı, orman tesis edilmek üzere Orman Genel
Müdürlüğüne tahsis edilir.


(3) Genel hayata etkili afet bölgesi
olarak kabul edilen yerlerde, dava süreci devam edenler ile kesinleşen ancak
henüz tapuya tescil edilmemiş olanlar hariç olmak üzere, tespit dışı bırakılan
yerlerin 21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 22 nci maddesi
kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının talebine
istinaden ilgili kurumların görüşleri alınmaksızın bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin amacı doğrultusunda Hazine adına idari yoldan tescili yapılır.


(4) Köy yerleşme alanları dâhil
belirlenen kesin iskân alanlarında ve mevcut kentsel alanlarda, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylanacak plan ve imar
uygulamaları beklenmeksizin, jeolojik etüt raporu ve zemin etüt raporu
doğrultusunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylanacak
vaziyet planına ve düzenlenecek yapı ruhsatına göre uygulama yapılır. Bu
alanlarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylanan plan ve
parselasyon planlarında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun plan ve
parselasyon ile ilgili işlemlerindeki askı, ilan, itirazlara ilişkin hükümleri
uygulanmaz. Bu alanlarda taşınmaz mülkiyeti veya imar hakları kısmen veya
tamamen başka bir alana aktarılabilir. Bu haklar takas ve trampa işlemlerine
konu edilebilir. Plan, parselasyon, yapı ruhsatı, taşınmaz mülkiyeti veya imar
haklarının aktarılması, takas ve trampa işlemleri ve bu işlemler nedeniyle
düzenlenen kâğıtlar damga vergisi, resim, harç ve harcamalara katılma
paylarından müstesnadır. Bu işlemler nedeniyle ücret, döner sermaye ücreti ve
herhangi bir ad altında bedel alınmaz.


(5) Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığınca belirlenen geçici veya kesin iskân alanlarında, 4342
sayılı Kanun gereğince verilen izinler, 6831 sayılı Kanun gereğince verilen
izinler, Orman Genel Müdürlüğü tarafından 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu gereğince kiraya verilen mesire yerleri, orman parkları ve
taşınmazlara ilişkin kiralama sözleşmeleri ile 4342 sayılı Kanun kapsamında
tahsis amacı değişikliği gerçekleştirilen ancak tapuda henüz Hazine adına
tescil edilmeyen alanların tahsis amacı değişiklikleri, 12/3/1982 tarihli ve
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 8 inci maddesi kapsamında verilen tahsis
alanları ilgisine göre resen iptal edilmiş veya feshedilmiş sayılır.


(6) 4/6/1985 tarihli ve 3213
sayılı Maden Kanununun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında düzenlenen
ara ve uç ürün üretme şartlı ihalelere ilişkin ruhsatlar hariç olmak üzere
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca belirlenen geçici veya kesin
iskân alanlarına denk gelen maden ruhsat sahalarının girişimli kısmı Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının kararı ile karar tarihinden
itibaren maden ruhsat sahasından resen taksir edilmiş sayılır. Geçici veya
kesin iskân alanının ruhsatın tamamını kapsaması halinde ise Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığının kararı ile karar tarihinden itibaren maden
ruhsatı resen iptal edilmiş sayılır.


(7) Birinci fıkrada belirtilen
alanlarda, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan uygulamaya dâhil
edilecek olanlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar için Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilgisine göre devir veya
acele kamulaştırma kararı alınabilir. Kamulaştırma işlemleri Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından
yürütülür. Kamulaştırılan taşınmazlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığının veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığının talebine istinaden Hazine
adına tescil olunur. Tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu
taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu
ilgili vergi dairesine bildirir. Tescilden sonra bu alanlarda inşai
faaliyetlere başlanabilir. Hazine adına tescil edilen taşınmazlar için kıymet
takdiri, tescil tarihinden itibaren en geç bir ay içinde 6/12/2012 tarihli ve
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yetkilendirilmiş lisanslı
gayrimenkul değerleme kuruluşları tarafından yapılır. Belirlenen değer, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
tarafından asliye hukuk mahkemesine sunulur ve bu bedel, tescilinden önceki
tapuda kayıtlı taşınmaz maliklerine ödenmek üzere mahkemece belirlenen bankaya
yatırılır. Yatırılan bedel, üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek
nemalandırılır ve hak sahibine varsa nemalarıyla birlikte ödenir. Bedelin
yatırıldığına ilişkin karar mahkemece taşınmaz maliklerine tebliğ edilir.
Taşınmazın tescilinden önceki tapu kaydında yer alan tedbir, kamulaştırma,
ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar ile yasaklayıcı ve
kısıtlayıcı tüm şerhler taşınmazın bedeli üzerinde devam eder; tapu kaydındaki
haklar ve şerhler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının veya
Toplu Konut İdaresi Başkanlığının talebi üzerine tapu müdürlüğünce resen terkin
edilir ve durum hak sahibine tebliğ edilir. Bedelin yatırılmasından sonra, bu
bedel üzerinden yapılacak uzlaşma görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması halinde
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun bedel tespiti ve
tescili davalarına yönelik hükümlerinden bedel belirlenmesine ve ödenmesine
ilişkin hükümleri uygulanır. Bu fıkra kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına
ait taşınmazlardan devir alınacak olanlar resen Hazine adına tescil edilir.
Taşınmazın bedeli, tescil işleminden itibaren altmış gün içinde 2942 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi hükümlerine göre belirlenir. Bu fıkrada hüküm
bulunmayan hallerde 2942 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.


(8) Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı; altyapı, üstyapı dâhil her türlü inşaat yapmaya veya
yaptırmaya, arsa paylarını belirlemeye, cins değişikliği yapmaya, kat irtifakı,
kat mülkiyeti kurmaya yetkilidir. Bu uygulamalar Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığının bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların
iştirakleriyle ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi idareler
ile işbirliği içinde yapılabilir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı, bu kapsamda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak bağlı, ilgili
ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların iştirakleri ile Toplu Konut İdaresi
Başkanlığına yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin Toplu Konut
İdaresi Başkanlığı ve diğer kurum, kuruluş ve bunların iştirakleri tarafından
yapılacağını belirlemeye yetkilidir.


(9) Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ve
Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluşları ve bunların
iştiraklerine, bu madde kapsamında akdedilecek protokoller çerçevesinde konut,
işyeri ve altyapı tesisleri ile bunlar için gerekli her tür ve ölçekte harita,
etüt, proje, imar planı, parselasyon gibi mühendislik hizmetleri yaptırılabilir
ya da hak sahibi olanlara verilmek üzere yapılan konut veya işyerleri bu
idarelerden satın alınabilir. Bu kapsamda Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ve
Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluşları ve bunların
iştiraklerine kaynak aktarımı yapılabilir.


(10) Bu kapsamda yapılacak iş ve
işlemler hakkında 4734 sayılı Kanunun yaklaşık maliyet tespitine ilişkin usulleri
ile avan proje yapılmak kaydıyla 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
hükümleri uygulanmaz. Yapım işleri ve altyapı ile ilgili her türlü işlemden
katılma payı ve teknik altyapı bedeli alınmaz.


(11) Yerli veya yabancı kişiler,
kurumlar ve kuruluşlar, deprem bölgesindeki konut ve işyeri ihtiyacını
karşılamak ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına hibe edilmek
üzere Bakanlıkça gösterilecek yerlerde ve Bakanlıkça belirlenecek tip projelere
uygun konut ve işyeri yapabilir veya yaptırabilir. Bu kapsamda Bakanlığa hibe
edilen konut ve işyerleri hak sahiplerine verilmek üzere Afet ve Acil Durum
Yönetimi Başkanlığına devredilir.


(12) Bu alanlarda doğalgaz,
elektrik, su, atık su ve arıtma tesisleri ile atık işleme tesisleri, iletişim
ve diğer her türlü altyapı yatırımları, üst yapı imalatları tamamlanıncaya
kadar ilgili kurum, kuruluş ve dağıtım şirketlerince öncelikle tamamlanır.


(13) Afet alanlarından çıkan
yıkıntı atıklarının dökümü, çevrenin korunmasına ilişkin önlemler alınmak
kaydıyla ilgili valilikçe belirlenen alanlara yapılır. Yıkıntı atıkları, geri
dönüşüme tabi tutulmak sureti ile ilgili standartları ve gerekli şartları
sağlayarak altyapı ve üst yapı yatırımlarında kullanılabilir. Bu döküm sahaları
ve bu sahalarda yapılacak iş ve işlemler ilgili mevzuatın belgelendirmeye
ilişkin hükümlerinden müstesnadır.


(14) Bu madde kapsamında
belirtilen iş ve işlemlerde kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan kaynağın temini
amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Bakanlığın bağlı,
ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların iştirakleri ile döner sermaye
işletmeleri arasında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı onayıyla ve
ilgili idare bütçesine gider kaydedilmek suretiyle kaynak aktarımı yapılabilir.


 


Personel görevlendirilmesi


MADDE 3- (1) 16/5/2012
tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında
Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığında istihdam edilen personel, bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde belirtilen ve Bakanlık, bağlı ve ilgili kuruluşları ile bunların
iştiraklerince yürütülen iş ve işlemlerde Bakanlıkça görevlendirilebilir.


 


Yürürlük


MADDE 4- (1) Bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 5- (1) Bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.