Nükleer Risklere İlişkin Sorumluluk Sigortasına ve Teminatına Dair Yönetmelik

NÜKLEER RİSKLERE İLİŞKİN SORUMLULUK SİGORTASINA

VE TEMİNATINA DAİR
YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, işletenin nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer
zararlara ilişkin hukuki sorumlulukları nedeniyle, 29/7/1960 tarihli
Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme ve bu Sözleşmeyi
değiştiren, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu protokoller ile 5/3/2022
tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu uyarınca yaptırmaları
gereken sigortaya veya göstermeleri gereken teminata ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.

Dayanak

MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme
Kanununun 14 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;

a) İşleten:
Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından veya ülkesindeki makamlar tarafından
bir nükleer tesisi işletmek üzere yetkilendirilmiş tüzel kişiyi, nükleer
tesis işletmek için verilecek lisans alınmadan önceki dönemde nükleer
tesisi kuran tüzel kişiyi veya nükleer tesisi işletmek için verilen lisans
iptalinden sonra yeni bir işleten belirlenene kadar olan dönemde lisansı
iptal edilen tüzel kişiyi,

b) Kurum: Nükleer
Düzenleme Kurumunu,

c) Nükleer
hadise: Nükleer zarara neden olan, aynı menşeli bir hadise ya da hadiseler
dizisini,

ç) Nükleer madde:
Nükleer yakıtlar (doğal veya tüketilmiş uranyum hariç) ile nükleer yakıtın
üretilmesi veya kullanılması esnasında üretilmiş veya radyasyona maruz
bırakılarak radyoaktif hale getirilmiş radyoaktif ürünleri veya atığı,

d) Nükleer tesis:
Nükleer maddeleri üreten veya işleyen tesisleri, nükleer yakıtın
izotoplarını ayıran tesisleri, araçlarda güç kaynağı olarak kullanılanlar
dışındaki reaktörleri, ışınlanmış nükleer yakıtın yeniden işlendiği
tesisleri, taşıma amacına özgü olarak kullanılanlar hariç olmak üzere
nükleer maddelerin saklandığı ve depolandığı tesisleri, nükleer
maddelerin bertarafı için kurulan tesisleri, belirtilen
tesislerden işletmeden çıkarma aşamasında bulunanları, Paris Sözleşmesi
çerçevesinde belirlenen nükleer madde bulunduran diğer tesisleri,

e) Nükleer yakıt:
Doğal uranyum dâhil uranyum metal, alaşım veya kimyasal bileşimi veya
plütonyum metal, alaşım veya kimyasal bileşimi şeklindeki bölünebilir
maddeler ile Paris Sözleşmesi çerçevesinde belirlenen diğer bölünebilir
maddeleri,

f) Paris
Sözleşmesi: 29/7/1960 tarihli Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete
Dair Sözleşme ve bu Sözleşmeyi değiştiren, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf
olduğu protokolleri,

g) Sigorta:
Nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararları teminat altına alan
sorumluluk sigortasını,

ğ) Teminat:
Nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararların sigorta dışında veya
sigortaya ilave olarak başka bir araç ile teminat altına alınmasına yönelik
olarak gösterilecek mali güvenceyi,

h) Yetkili
mahkeme: Bir nükleer hadisenin gerçekleşmesi hâlinde Paris Sözleşmesi
uyarınca ulusal hukuku uygulanacak olan ülkenin münhasır yargı yetkisini
haiz mahkemesini,

ifade eder.

(2) Bu
Yönetmelikte geçen ancak birinci fıkrada yer almayan tanımlar için Paris
Sözleşmesinde ve ilgili mevzuatta yer alan tanımlar geçerlidir.

İKİNCİ BÖLÜM

Sigorta veya Teminat

Sigorta
yaptırma veya teminat gösterme zorunluluğu

MADDE 4- (1)
İşleten;

a) Her bir
nükleer tesise,

b) Her bir taşıma
faaliyetine,

c) Nükleer
maddelerin Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenlik alanında yapılacak ve Kurumun
iznine tabi her bir transit geçişine,

yönelik olarak
ilgili faaliyet süresince geçerli, 9 uncu maddede belirlenen tutarda ve bu
Yönetmelikte belirlenen zamanda ve şartlara uygun sigorta yaptırmak veya
teminat göstermek ve sigorta ya da teminata ilişkin belgeyi Kuruma sunmak
zorundadır.

(2) Yaptırılan
sigorta ya da gösterilen teminat sadece bir nükleer hadise durumunda
nükleer zararın tazmini için kullanılabilir. Gerçekleşen bir nükleer hadise
sonucunda işleten, faaliyetine devam edebilmek için 9 uncu maddede
belirlenen tutarda yeni bir sigorta yaptırmak veya teminat göstermek
zorundadır.

(3) 7381 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tek bir
tesis olarak kabul edilen nükleer tesisler için işletenin tek bir sigorta
yaptırması veya teminat göstermesi yeterlidir.

(4) Kurum,
gerekli gördüğü takdirde, işletenden veya ilgili sigorta şirketinden,
nükleer sigorta havuzlarından ya da teminat verenden, sigorta poliçesinin
veya teminata ilişkin Kuruma sunulan belgelerin geçerliliğinin teyit
edilmesine yönelik olarak her türlü ilave bilgi ve belgeyi talep edebilir.
Kurumun bu talebi ilgililer tarafından karşılanır.

Sigortanın
veya teminatın kapsamı

MADDE 5- (1)
İşleten tarafından yaptırılacak sigortanın veya gösterilecek teminatın,
Paris Sözleşmesinin 2 nci maddesi çerçevesinde nükleer zarar
gören kişilerin;

a) Can kaybı ya
da yaralanmalarını,

b) Mal varlığının
zarar görmesini ya da kaybını,

c) (a) ve (b)
bentlerine dâhil edilmeyen ancak yetkili mahkeme tarafından tespit edilen,
bu bentlerde yer alan kayıp ya da zarardan ötürü vuku bulan kayıp ya da
zararla ilgili olarak tazminat talep etme hakkına sahip olan bir kişi
tarafından uğranan ekonomik zararı,

ç) (b) bendine
dâhil edilmeyen ancak yetkili mahkeme tarafından tespit edilen, zararın
önemsiz olmaması ve gerekli önlemlerin alınmış ya da alınacak olması
kaydıyla, zarar görmüş olan çevrenin eski haline dönüştürülmesi için alınan
önlemlerin maliyetini,

d) (b) bendine
dâhil edilmeyen ancak yetkili mahkeme tarafından tespit edilen, çevrenin
kullanılmasından elde edilen doğrudan bir ekonomik çıkardan kaynaklanan,
çevrenin önemli derecede zarar görmesi sonucu uğranan gelir kaybını,

e) Önleyici
tedbirlerin maliyetleri ve bu tedbirlerden doğan diğer kayıp ve
zararlarını,

karşılaması şarttır.

Sigorta veya
teminat dışı haller

MADDE 6- (1)
Aşağıdaki haller sigorta veya teminatın kapsamı dışındadır:

a) Nükleer
tesisin kendisine ya da tesisin bulunduğu sahadaki yapım aşamasındaki bir
nükleer tesis de dâhil olmak üzere, başka bir nükleer tesise gelen
zararlar.

b) Aynı sahada
bulunan bu tür herhangi bir tesis ile bağlantılı olarak kullanılan ya da
kullanılacak olan herhangi bir mala gelen zararlar.

c) Doğrudan bir
silahlı çatışma, hasmane hareketler, iç savaş ya da ayaklanmadan
dolayı meydana gelen bir nükleer hadiseden kaynaklanan nükleer zararlar.

(2) Nükleer
zararın tazmini için açılan davalarda mahkeme tarafından tazminata bağlanan
faiz ve masraflar, tazminat olarak değerlendirilmez ve işleten tarafından
ayrıca ödenir.

Sigortanın
yaptırılma veya teminatın gösterilme zamanı

MADDE 7- (1)
İşleten, Kurum tarafından faaliyetine ilişkin yetkilendirme yapılmadan önce
nükleer tesis için sigorta yaptırmak veya teminat göstermek zorundadır.

(2) İşleten,
Kurum tarafından nükleer maddenin taşınmasına ilişkin izin verilmeden önce
nükleer maddenin taşınması faaliyeti için sigorta yaptırmak veya teminat
göstermek zorundadır.

(3) Nükleer
maddenin transit geçişleri için, transit geçişin gerçekleşmesinden otuz gün
önce sigorta yaptırılması veya teminat gösterilmesi zorunludur.

(4) İşleten, sigorta
veya teminatın sona erme tarihinden en geç otuz gün önce yeni bir sigorta
yaptırır veya teminatını yeniler ve Kuruma bildirir.

(5) İşleten,
sigorta sözleşmeleri ya da teminata ilişkin ibraz ettiği belgeler Kurum
tarafından uygun bulunmadan sigorta veya teminat gerektiren faaliyetlere
başlayamaz.

(6) İşleten
tarafından yaptırılan sigorta ya da gösterilen teminat, Kuruma yazılı
olarak ve elektronik iletişim yöntemleri kullanarak en az iki ay önce
sigorta şirketi, nükleer sigorta havuzunu temsil ve idare ile
görevlendirilmiş taraflar ya da teminat veren tarafından bildirimde
bulunulmadan askıya alınamaz veya iptal edilemez. Söz konusu sigorta ya da
teminatın nükleer maddelerin taşınmasına ilişkin olması hâlinde sigorta ya
da teminat taşıma sırasında askıya alınamaz veya iptal edilemez.

(7) İşleten,
sigortanın veya teminatın sürekliliğini sağlamakla yükümlüdür. Nükleer
tesis için sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünün sona erme
zamanı; tesisin durumu, tesiste nükleer maddenin varlığı ve nükleer hadise
potansiyeli gibi hususlar dikkate alınarak Kurum tarafından belirlenir.

(8) İşletenin;
işi bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal
edilmesi ve benzeri durumlar sigorta veya teminata ilişkin yükümlülüğünü
ortadan kaldırmaz.

Sigorta veya
teminat olarak kabul edilecek değerler

MADDE 8- (1)
Aşağıdaki varlıklar sigorta veya teminata konu olabilir:

a) 7381 sayılı
Kanunun 15 inci maddesi gereğince kurulan nükleer sigorta havuzunu temsile
ve idareye yetkili taraflar veya yabancı nükleer sigorta havuzları
tarafından düzenlenmiş sigorta poliçesi.

b) İlgili branşta ruhsat
sahibi yerli veya yabancı sigorta şirketleri tarafından düzenlenmiş sigorta
poliçesi.

c) Hazine ve
Maliye Bakanlığını muhatap düzenlenmiş ve herhangi bir kısıtlama içermeksizin,
süresiz, şartsız, ilk talepte derhal ödeme taahhüdünü içeren, 19/10/2005 tarihli
ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren
bir bankadan temin edilen banka teminat mektupları.

ç) 3/6/2007 tarihli
ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren
sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen
kefalet senetleri.

d) Hazine ve
Maliye Bakanlığını muhatap düzenlenmiş ve herhangi bir kısıtlama
içermeksizin, süresiz, şartsız, ilk talepte derhal ödeme taahhüdünü içeren,
ikinci fıkradaki koşulları sağlayan yabancı bir bankadan temin edilen banka
teminat mektupları.

(2) Birinci
fıkrada sayılan sigorta veya teminatın yabancı bir sigorta şirketi ya da
banka tarafından düzenlenmesi hâlinde, teminatı veren ya da sigorta
poliçesini düzenleyen kuruluşun yetkili bir kredi derecelendirme kuruluşu
tarafından verilen kredi derecelendirme notunun asgari olarak yatırım
yapılabilir seviyede olması esastır. Kurum gerekli gördüğü takdirde ilgili kamu
kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, sigorta veya teminatı
düzenleyen kuruluşun değerlendirilmesinde başkaca ölçütleri de esas
alabilir.

(3) Kurum, ilgili
kamu kurum ve kuruluşlarından, işleten tarafından sunulan sigorta veya
teminatın uygunluğuna dair görüş ve değerlendirme talep edebilir.

Sigorta veya
teminat tutarları

MADDE 9- (1)
İşleten tarafından sunulan sigorta bedeli veya teminat tutarı her bir
nükleer hadise başına;

a) Termal gücü on
megavatın üzerinde olan nükleer reaktörler ile Kurum tarafından nükleer
tesis işletmek için verilecek lisans öncesi yapılacak değerlendirme ile
belirlenecek diğer nükleer tesisler için yedi yüz milyon avro,

b) (a) bendi
kapsamına girmeyen nükleer tesisler için yetmiş milyon avro,

c) Nükleer
maddelerin taşınması için seksen milyon avro,

ç) Nükleer
maddelerin transit geçişlerinde seksen milyon avro,

ile sınırlıdır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yaptırımlar

MADDE
10- (1) Bu Yönetmelikte belirtilen sigorta yaptırma veya teminat
gösterme yükümlülüğü yerine getirilmeden nükleer faaliyetin yürütülmesi
hâlinde aşağıda yer alan yaptırımlar uygulanır:

a) Bu Yönetmelik
kapsamında belirlenen sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünü
yerine getirmeyen işletene 7381 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca
belirlenen sorumluluk sınırının binde üçü kadar idari para cezası
uygulanır.

b) 7381 sayılı
Kanunun 14 üncü maddesi hükümlerine aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde ilgili nükleer faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan lisans ve
izinler, sigorta yaptırma veya teminat gösterme veya süresi dolan sigorta
poliçesini veya teminatı yenileme yükümlülüğü yerine getirilene kadar Kurum
tarafından askıya alınır. Askıya alınma tarihinden itibaren bir yıl,
yetkilendirilen kişi tarafından gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum
tarafından uygun bulunması hâlinde üç yıl içinde söz konusu yükümlülüğün
yerine getirilmemesi hâlinde lisans ve izinler iptal edilir. Bu kapsamda
işletenin 7381 sayılı Kanunun beşinci bölümünde düzenlenen sorumluluğu
devam eder.

(2) Yaptırımlara
ilişkin diğer hususlarda ilgili mevzuatta yer alan hükümler uygulanır.

Öngörülmeyen
durumlar

MADDE
11- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların
oluşması hâlinde, sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğüne
ilişkin hususlara Kurum tarafından karar verilir.

Muafiyetler

MADDE
12- (1) İşletenin 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezî yönetim kapsamındaki kamu
idaresi olması ya da sermayesinin tamamının kamuya ait olması ve sigorta
yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünden 7381 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinin yedinci fıkrası hükmüne göre muaf tutulması hâlinde, işletenden
sigorta veya teminat istenmez.

Yürürlük

MADDE
13- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE
14- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı
ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı
müştereken yürütür.