Nükleer İhracat ve Nükleer İthalat Kontrolü Yönetmeliği

NÜKLEER İHRACAT VE NÜKLEER İTHALAT KONTROLÜ
YÖNETMELİĞİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla
nükleer ihracat kontrolüne ve nükleer ithalat kontrolüne ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik; nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla nükleer
güvence kapsamında nükleer alanda kullanılmak üzere özel olarak
tasarımlanmış veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem,
bileşen ve ilgili teknoloji ile nükleer çift kullanımlı madde, malzeme,
ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknolojinin ihracatı ile nükleer
güvence kapsamında Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen madde,
malzeme, ekipman, sistem, bileşen veya ilgili teknolojinin ithalatını
kapsar.

(2) Serbest
bölgelere yurt dışından getirilen ve serbest bölgelerden yurt dışına
gönderilen eşyalar da bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.

Dayanak

MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme
Kanununun 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası ile 95 sayılı Nükleer
Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine ve 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;

a) Eşya: Barışçıl
amaçlı ihracatı yapılan Nükleer Transfer Uyarı Listesinde veya Nükleer Çift
Kullanım Listesinde yer alan madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen
ve ilgili teknoloji veya barışçıl amaçlı ithalatı yapılan Nükleer Düzenleme
Kurumu tarafından belirlenen madde, malzeme, ekipman, sistem ve bileşeni,

b) Güvence
Belgesi: Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan eşyanın ihracatında,
ihraç edilen eşyanın nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacına
uygun olarak kullanılacağına dair alıcı ülkenin ilgili resmî makamlarından
alınan onaylı belgeyi,

c) Kurum: Nükleer
Düzenleme Kurumunu,

ç) Nükleer Çift
Kullanım Listesi: Kurum tarafından yayımlanan ihracat kontrolüne tabi olan
ve nükleer alanda kullanımının yanı sıra nükleer alan dışında da
kullanılabilme özelliğine sahip eşyayı içeren listeyi,

d) Nükleer
güvence denetimi: Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile anlaşmaya taraf ülke arasında
imzalanan güvence denetimi anlaşması uyarınca uygulanan doğrulama
faaliyetlerini,

e) Nükleer
ihracat kontrolü: Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla
Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde yer alan eşyanın
ihracatının kontrol edilmesini,

f) Nükleer
İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi: Nükleer ihracat kontrolüne tabi
eşyayı içeren Nükleer Transfer Uyarı Listesini ve Nükleer Çift Kullanım
Listesini,

g) Nükleer
ithalat kontrolü: Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla Kurum
tarafından belirlenen eşyanın ithalatının kontrol edilmesini,

ğ) Nükleer
İthalat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi: Kurum tarafından yayımlanan nükleer
ithalat kontrolüne tabi madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşenden
oluşan eşya listesini,

h) Nükleer
Transfer Uyarı Listesi: Kurum tarafından yayımlanan nükleer ihracat
kontrolüne tabi, nükleer alanda kullanılmak üzere özel olarak tasarımlanmış
veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili
teknolojiden oluşan eşya listesini,

ı) Nükleer yakıt
çevrimi: Nükleer maddenin dönüştürülmesi, zenginleştirilmesi, nükleer yakıt
imalatı, nükleer yakıtların yeniden işlenmesi, plütonyum, yüksek zenginliğe
sahip uranyum ya da uranyum-233 içeren atıkların işlenmesi ve reaktörler
ile nükleer fisyon açısından kritik olabilen tesislere ilişkin
faaliyetleri,

i) UAEA:
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansını,

j) Yeniden
transfer: Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi kapsamında ihraç
edilen eşyanın başka bir son kullanıcıya transfer edilmesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel İlkeler ve Hükümler

Nükleer silah
ve patlayıcıların yasaklanması

MADDE 5- (1)
Bu Yönetmelik kapsamında, ihraç edilen veya ihraç edilen eşya kullanılarak
üretilen eşya ya da ithal edilen veya ithal edilen eşya kullanılarak üretilen
eşya nükleer silah veya patlayıcı yapımı ile ilgili bir faaliyette
kullanılamaz. Bu koşulun sağlandığına ilişkin taahhüdün verilmediği ihracat
ve ithalata Kurum tarafından izin verilmez.

Fiziksel
koruma

MADDE 6- (1)
Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan eşyanın ihracatı ve bu
kapsamdaki sevkiyatında alınacak fiziksel koruma önlemlerine ilişkin olarak
ihracatçı, ithalatçı ve taşıyıcı firmalar, aralarında tarafların
sorumluluklarının belirleneceği bir sözleşme yapar.

(2) Nükleer
maddenin ihracatı ve ithalatı ile bu kapsamdaki sevkiyatında alınacak
fiziksel koruma önlemleri, nükleer maddenin sınıfına göre 24/6/1986 tarihli
ve 86/10753 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Nükleer Maddelerin
Fiziksel Korunması Hakkında Sözleşme ile 8/4/2015 tarihli ve 2015/7533
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Nükleer Maddelerin Fiziksel
Korunması Sözleşmesinde Değişiklikte belirtilen önlemler asgari olmak
kaydıyla ilgili ulusal mevzuata ve alıcı ülkenin mevzuatına uygun olarak
gerçekleştirilir.

Nükleer
güvence denetimi

MADDE 7- (1)
Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan eşyanın ihracatı; alıcı ülke ile
UAEA arasında imzalanmış nükleer güvence denetimi uygulanmasına ilişkin
hükümleri içeren bir tür güvence denetimi anlaşmasının yürürlükte olması
veya eşyanın UAEA’nın nükleer güvence denetiminin uygulandığı
tesislere gönderilmesi şartıyla gerçekleştirilir.

(2) Nükleer Çift
Kullanım Listesinde yer alan eşya UAEA’nın nükleer güvence
denetimine tabi olmayan nükleer yakıt çevrimi faaliyetinde kullanılamaz.

Zenginleştirme
tesisi, ekipmanı ve teknolojisinin ihracatı

MADDE 8- (1)
Bir zenginleştirme tesisinin, ekipmanının veya teknolojisinin ihracatında;
ihraç edilen tesis veya ekipman ya da ihraç edilen teknolojiye
dayanan herhangi bir tesis %20’nin üzerinde zenginleştirilmiş uranyum
üretmek üzere tasarımlanamaz veya işletilemez. Bu koşulun sağlandığına
ilişkin taahhüdün verilmediği ihracata Kurum tarafından izin verilmez.

Yeniden
transfer

MADDE 9- (1)
Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi kapsamında ihraç edilen bir
eşyanın transferi söz konusu olduğunda; yeniden transfer edilen eşya
nükleer silah veya diğer nükleer patlayıcı cihaz yapımıyla ilgili bir
faaliyette ya da UAEA’nın nükleer güvence denetimi olmayan bir
nükleer yakıt çevrimi faaliyetinde kullanılamaz. Bu koşulun sağlandığına
ilişkin taahhüdün verilmediği ihracata Kurum tarafından izin verilmez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Nükleer İhracat Kontrolü ve İhracat İznine İlişkin
Esaslar

Nükleer
ihracat kontrolü

MADDE
10- (1) Nükleer Transfer Uyarı Listesi ile Nükleer Çift Kullanım
Listesi Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanır ve gerektiğinde
güncellenir.

(2) Nükleer
İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde yer alan eşyanın ihracatında,
Kurumdan izin alınması zorunludur.

(3) İhracata konu
bir eşya için diğer bakanlık, kurum veya kuruluşlardan gelen talep
kapsamında, Kurum tarafından nükleer silahların yayılmasının önlenmesi
amacıyla değerlendirme yapılır. İhtiyaç duyulduğu takdirde ilgili bakanlık,
kurum veya kuruluşların yazılı görüşü alınır.

İhracat izni

MADDE 11- (1)
Kurum, nükleer ihracat kontrolüne tabi eşya için ihracat iznini elektronik
ya da yazılı olarak düzenleyebilir.

(2) İhracat izni,
kapsamını ve süresini aşacak şekilde kullanılamaz, başka kişilere
devredilemez.

(3) Nükleer
Transfer Uyarı Listesinde yer alan eşya için ihracat izni, alıcı ülkenin
ilgili resmî makamlarınca düzenlenen Güvence Belgesi Kuruma sunulduktan
sonra verilir.

(4) Radyoaktif
maddelerin ihracat iznine ilişkin hususlarda bu Yönetmelik hükümlerine
ilave olarak ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

Başvurunun
yapılması, incelenmesi ve iznin verilmesi

MADDE 12- (1)
İhracat izni alacak ihracatçı, nükleer ihracat kontrolü kapsamında
aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:

a) Biçim ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Başvuru Formu.

b) Nükleer
ihracat kontrolüne tabi eşyanın son kullanıcısı ve ithalatçısı tarafından
hazırlanan, biçim ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Son Kullanım
Sertifikası.

c) Ticaret odası,
ticaret ve sanayi odası veya sanayi odasına kayıtlı olduğunu gösteren
onaylı üyelik belgesi.

ç) İhraç edilmek
istenen eşyanın teknik özelliklerini gösteren belge.

d) İhraç edilecek
eşya Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alıyorsa ihracatçı, ithalatçı ve
taşıyıcı firma arasında imzalanan fiziksel koruma önlemlerine ilişkin
sözleşme.

(2) Kurum birinci
fıkrada belirtilen hususlara ilave bilgi ve belgeler isteyebilir.

(3) İhracat izni
almak için başvuran ihracatçı, ihracat izni için Kurum tarafından
belirlenen işlem ve hizmet bedelini öder.

(4) Başvuru
sırasında sunulan bilgi ve belgeler Kurum tarafından incelenir, eksiklik
varsa başvuran ihracatçıya bildirilerek eksikliklerin tamamlanması için
Kurum tarafından yapılan bildirim tarihinden itibaren en fazla üç ay süre
verilir. Belirlenen süre içerisinde eksikliklerin tamamlanamayacağı
durumlarda başvuran ihracatçı tarafından bir defaya mahsus olmak üzere
gerekçesi belirtilerek Kurumdan ilave süre talep edilebilir. Sunulan
gerekçenin Kurum tarafından uygun görülmesi hâlinde en fazla altı aya kadar
ilave süre verilebilir. Eksikliklerin verilen süre sonunda tamamlanmaması
hâlinde izin başvurusu iptal edilir ve durum izin almak üzere başvuran
ihracatçıya bildirilir. Bu durumda, izin başvurusu için ödenen işlem ve
hizmet bedeli iade edilmez.

(5) Başvuruda
sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun ve yeterli görülmesi
hâlinde başvuruya ilişkin Millî Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığının
yazılı görüşleri alınır. Görüşlerin değerlendirilmesini müteakip ihracat
izni verilir.

İzin süresi ve
diğer hususlar

MADDE 13- (1)
Kurum tarafından verilen ihracat izni, veriliş tarihinden itibaren üç ay
geçerlidir. Türkiye’de üretilen radyoaktif maddeler hariç olmak üzere
nükleer ihracat kontrolüne tabi diğer eşya için ihracat izni veriliş
tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.

(2) İhracatçı,
ihracat gerçekleştikten sonra bir ay içinde ihracatın gerçekleştiğini
gösteren gümrük beyannamesini Kuruma sunmakla; ihracatın gerçekleşmemesi
durumunda, izin süresinin bitiminden sonra en geç bir ay içinde konuya
ilişkin Kuruma bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

(3) Kurum
tarafından ihracat izninin verilmesinden sonra ihracatı gerçekleştirmeden
önce, izin kapsamındaki bilgilerde değişiklik olması hâlinde ihracatçı
değişikliğin meydana gelmesinden itibaren üç iş günü içinde Kuruma yazılı
bildirimde bulunur. Kurum tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda
başvurunun yeniden yapılmasına ve/veya verilen ihracat izninin iptal
edilmesine karar verilebilir.

(4) Nükleer
İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde yer alan madde, malzeme, ekipman,
sistem ve bileşenle ilgili teknoloji ihracatında; ihracatçı ihracat izninin
geçerlilik süresinin bitiminden en az bir ay önce Kuruma başvurması
kaydıyla süre uzatım talebinde bulunabilir. İhracatçının talebinde yer alan
gerekçeler Kurum tarafından değerlendirildikten sonra verilen iznin süresi
uzatılabilir.

(5) İhracat
izninin iptal edilmesi durumunda, Kurum tarafından Ticaret Bakanlığına
bildirim yapılır.

(6) Radyoaktif
maddeler için verilen ihracat iznine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelik
hükümleri uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Nükleer İthalat Kontrolü ve İthalat İznine İlişkin
Esaslar

Nükleer
ithalat kontrolü

MADDE 14- (1)
Nükleer İthalat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi, Kurum tarafından belirlenir,
Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanır ve gerektiğinde güncellenir.

İthalat izni

MADDE 15- (1)
Kurum, Nükleer İthalat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde yer alan eşyanın
ithalat iznini elektronik ya da yazılı olarak düzenleyebilir.

(2) İthalat izni,
kapsamını ve süresini aşacak şekilde kullanılamaz, başka kişi veya
kuruluşlara devredilemez.

(3) Radyoaktif
maddelerin ithalat iznine ilişkin hususlarda bu Yönetmelik hükümlerine ilave
olarak ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

Başvurunun
yapılması, incelenmesi ve iznin verilmesi

MADDE 16- (1)
İthalat izni alacak ithalatçı, nükleer ithalat kontrolü kapsamında
aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:

a) Biçim ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen ve nükleer ithalat kontrolüne tabi
eşyanın son kullanıcısı tarafından hazırlanan son kullanıcı talep yazısı.

b) Orijinal
imzalı, kaşeli fatura veya proforma fatura.

c) İthal edilmek
istenen eşyanın teknik özelliklerini gösteren belge.

ç) Ticaret odası,
ticaret ve sanayi odası veya sanayi odasına kayıtlı olduğunu gösteren
onaylı üyelik belgesi.

(2) Kurum birinci
fıkrada belirtilen hususlara ilave bilgi ve belgeler isteyebilir.

(3) İthalat izni
almak için başvuran ithalatçı, ithalat izni için Kurum tarafından
belirlenen işlem ve hizmet bedelini öder.

(4) Nükleer
güvence kapsamına giren eşyanın ithalatında son kullanıcı, 19/11/2022 tarihli
ve 32018 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Güvence Yönetmeliğinde
yer alan yükümlülüklerini yerine getirir.

(5) Başvuru
sırasında sunulan bilgi ve belgeler Kurum tarafından incelenir, eksiklik
varsa başvuran ithalatçıya bildirilerek eksikliklerin tamamlanması için
Kurum tarafından yapılan bildirim tarihinden itibaren en fazla üç ay süre
verilir. Belirlenen süre içerisinde eksikliklerin tamamlanamayacağı
durumlarda başvuran ithalatçı tarafından bir defaya mahsus olmak üzere
gerekçesi belirtilerek Kurumdan ilave süre talep edilebilir. Sunulan
gerekçenin Kurum tarafından uygun görülmesi hâlinde en fazla altı aya kadar
ilave süre verilebilir. Eksikliklerin verilen süre sonunda tamamlanmaması
hâlinde izin başvurusu iptal edilir ve durum izin almak üzere başvuran
ithalatçıya bildirilir. Bu durumda, izin başvurusu için ödenen işlem ve
hizmet bedeli iade edilmez.

(6) Kurum
tarafından ihtiyaç duyulması hâlinde nükleer ithalat kontrolüne tabi eşya
için ithalat izni verilirken ilgili bakanlıkların yazılı görüşü alınır.

(7) Kurum
tarafından başvuruda sunulan bilgi ve belgeler uygun ve yeterli görülürse ithalat
izni verilir.

İzin süresi ve
diğer hususlar

MADDE 17- (1)
Kurum tarafından verilen ithalat izni, veriliş tarihinden itibaren üç ay
geçerlidir. Radyoaktif maddeler dışındaki ithalat kontrolüne tabi diğer
eşya için ithalat izni veriliş tarihinden itibaren altı ay geçerlidir.

(2) Kurum
tarafından ithalat izninin verilmesinden sonra ithalatı gerçekleştirmeden
önce, izin kapsamındaki bilgilerde değişiklik olması hâlinde ithalatçı
değişikliğin meydana gelmesinden itibaren üç iş günü içinde Kuruma yazılı
bildirimde bulunur. Kurum tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda
başvurunun yeniden yapılmasına ve/veya verilen ithalat izninin iptal
edilmesine karar verilebilir.

(3) İthalat
izninin iptal edilmesi durumunda, Kurum tarafından Ticaret Bakanlığına
bildirim yapılır.

(4) İthalatçı,
ithalat izni kapsamındaki eşyanın ithalatının gerçekleşmemesi durumunda
izin süresinin bitiminden sonra en geç bir ay içinde konuya ilişkin Kuruma
bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

(5) Radyoaktif
maddeler için verilen ithalat iznine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelik
hükümleri uygulanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Denetim ve
yaptırım

MADDE
18- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki ihracat ve ithalat faaliyetleri
Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte
yer alan hükümler uygulanır.

(2) İlgili
mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı
hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari
yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.

Öngörülemeyen
durumlar

MADDE 19- (1)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde,
sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam edebileceğine Kurum tarafından
karar verilir.

Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik

MADDE 20- (1) 13/2/2020 tarihli
ve 31038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer İhracat Kontrolü
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta,
birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğe yapılan atıflar bu
Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

Geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce karara
bağlanmamış mevcut başvurular, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat
hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Yürürlük

MADDE
21- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 22- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.