Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (sıra No: 85) (genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde enflasyon Düzeltmesi Uygulaması)

MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO:
85)

(GENEL YÖNETİM
KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİNDE

ENFLASYON DÜZELTMESİ UYGULAMASI)

Amaç

MADDE 1- (1)
Bu Tebliğin amacı, kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların
enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma
gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon
düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanır.

(2) Kurumlar
vergisi mükellefi olan kamu idarelerinde bu Tebliğ hükümleri uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3- (1)
Bu Tebliğ, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinin
dokuzuncu fıkrası ile geçici 3 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar ve
kısaltmalar

MADDE 4- (1)
Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık:
Hazine ve Maliye Bakanlığını,

b) Düzeltme
katsayısı: Mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin,
düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle
elde edilen katsayıyı,

c) Enflasyon
düzeltmesi: Parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate
alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali
tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını,

ç) Fiyat endeksi:
Türkiye İstatistik Kurumunca Türkiye geneli için hesaplanan Yurt İçi
Üretici Fiyat Endeksini (Yİ-ÜFE),

d) Hesap dönemi:
Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça mali yılı,

e) Mali tablo:
Kapsamdaki kamu idarelerinin bilançolarını,

f) Parasal
kalemler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri
aynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kalemleri,

g)  Parasal
olmayan kalemler: Parasal kalemler harici kalemleri,

ğ) Taşıma: Mali
tablolardaki parasal ve parasal olmayan kalemlerin, taşıma katsayısı
kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması
işlemini,

h) Taşıma
katsayısı: Mali tabloların ait olduğu tarihe ilişkin fiyat endeksinin, bir
önceki dönemin sonundaki fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen
katsayıyı,

ı) Yönetmelik:
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğini,

ifade eder.

Enflasyon
düzeltmesi işlemleri

MADDE 5- (1)
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon
düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap
döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap
döneminde %10’dan fazla olması gerekir. Bu kamu idarelerinin 31/12/2023
tarihli mali tabloları söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon
düzeltmesine tabi tutulur. Enflasyon oranı tespiti fiyat endeksine göre
yapılır.

(2) EK-1’de yer
alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanır. Enflasyon
düzeltmesi sonrası yeni değer, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin
düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunur. Bulunan yeni değer ile
eski değer arasındaki fark, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınır.
Düzeltme katsayısı, EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanır.

(3) EK-1’de yer
alan kalemlerin düzeltmeye esas tarihleri kayıtlara alındıkları tarihtir.
Bu kalemlerde düzeltme için esas alınacak tarihin sadece yıl olarak
bilinmesi durumunda, kayıtlara girdikleri yılın Aralık ayı esas alınır.
Cari yılda edinilen kalemlerin giriş tarihleri bilinemiyorsa önceki yılın
Aralık ayı esas alınır. Kamu idarelerinde birleşme veya devir suretiyle
edinilen parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde, birleşme veya
devir yapılan yılın Aralık ayı esas alınır.

(4) Enflasyon
düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının
bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemler
taşıma katsayısı kullanılarak düzeltilir. Taşıma katsayısı, EK-2’de yer
alan formüle göre hesaplanır.

(5) Mali
kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten
kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemleri,
ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılır.
Bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler,
genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer
kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderilir. İlgili kamu
idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas
alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye
hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshası
muhasebeleştirme belgesine eklenir.

(6) Kurumlar
vergisi mükellefi olan döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler
hesabının enflasyon düzeltmesi işlemleri, bu döner sermayeli kuruluşların
enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılır. Bu kuruluşlarca
yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler ilgili kamu
idaresine, kamu idaresince de ilgili muhasebe birimine gönderilerek
muhasebe kayıtlarının yapılması sağlanır. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine
ilişkin döner sermayeli kuruluştan alınan belgelerin bir nüshası
muhasebeleştirme belgesine eklenir.

(7) Enflasyon
düzeltmesi işlemi, mali yıl sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce
geçici mizana yansıyacak şekilde dönem sonunda yapılır. 698-Enflasyon
Düzeltmesi Hesabının bakiyesi, dönem sonu işlemleri bağlamında geçici 1
inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına
aktarılır.

(8) Birikmiş
amortisman tutarları, ait oldukları varlığın düzeltme katsayısı ile düzeltilir.

(9) Amortisman
ayırma işlemi, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan yeni değer esas
alınarak, bu yeni değerin ilgili kalemin kalan ekonomik ömrüne eşit
dağıtılması suretiyle yapılır.

(10) Dayanıklı
taşınırlara ait hesaplardaki enflasyon düzeltmeleri, bu taşınırların
enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkacak enflasyon
farkı tutarları için düzenlenecek taşınır işlem fişlerinin ilgili muhasebe
birimlerine iletilmesi suretiyle yapılır. Bakanlıkça yürütülen bilişim
sistemlerini kullanmayan kamu idarelerinde muhasebe birimine yapılacak
bildirimler, kaynak tasarrufunu ve muhasebe kayıtlarının oluşmasını
sağlayacak şekilde toplu olarak iletilebilir.

(11) Taşınmazlara
ait hesaplardaki enflasyon düzeltmeleri, taşınmazların enflasyon düzeltmesine
tabi tutulması sonucunda ortaya çıkacak enflasyon farkı tutarları için
düzenlenecek taşınmaz kayıt formlarının ilgili muhasebe birimlerine
iletilmesi suretiyle yapılır. Ancak, Bakanlıkça yürütülen bilişim
sistemlerini kullanan kamu idarelerinin taşınmazlarının enflasyon
düzeltmesi işlemleri muhasebe birimlerince başlatılır. Taşınmaz kayıt
formlarında yapılacak güncelleme için enflasyon düzeltmesi farkları, geçici
2 nci maddede belirtilen durum haricinde taşınmaz bazında ilgili birimlere
iletilir.

(12) Tahsisli
taşınmazların enflasyon düzeltmesi işlemleri, tahsisli taşınmazı kullanan
kamu idarelerince yapılır, tahsis eden kamu idaresine muhasebe kayıtlarının
güncellenmesi için ayrıca bildirim yapılır. Aynı taşınmaz için tahsis eden
ve kullanan idarelerin, Bakanlıkça yürütülen bilişim sistemlerini
kullanması durumunda tahsisli kullanan idarelerce tahsis eden idarelere
bildirim yapılmaz. Bakanlıkça yürütülen bilişim sistemlerini kullanmayan
ancak tahsisli taşınmaz kullanan kamu idarelerinde, tahsisli kullanılan
taşınmazlara ilişkin enflasyon farklarının hesaplanmasını müteakip ve dönem
sonu işlemlerinin tamamlanması beklenilmeksizin, ilgili taşınmaz kayıt
formu kullanılarak tahsis eden kamu idaresine bildirim yapılır.

(13) Enflasyon
düzeltmesi sonucu ortaya çıkan farkların muhasebeleştirilmesinde ilgili
hesapların yardımcı hesapları esas alınır. 240, 241, 242 ve 248 kodlu
hesapların enflasyon farkları ise sermaye yatırılan kuruluşların nominal
sermayesinin izlendiği yardımcı hesapların dışında bu hesapların
detayındaki “98-Enflasyon Farkları” yardımcı hesabında izlenir.

(14) Bakanlıkça
yürütülen bilişim sistemlerini kullanan kamu idarelerinde enflasyon
düzeltmesine ilişkin işlemler, ilgili uygulamalar üzerinden yayımlanacak
kılavuzlara göre yürütülür.

(15) Enflasyon
düzeltmesi işlemleri, dayanıklı taşınırlarda taşınır işlem fişi,
taşınmazlarda taşınmaz kayıt formu muhasebeleştirme belgesine eklenerek
gerçekleştirilir. Bakanlıkça yürütülen bilişim sistemleri üzerinden
muhasebe işlemleri yapan kamu idarelerinde taşınmazların enflasyon
düzeltmesi işlemlerine yönelik muhasebeleştirme belgesine taşınmaz kayıt
formu eklenmez.

(16) Enflasyon
düzeltmesi için yeni ihdas edilen yardımcı hesaplar EK-3’te yer almaktadır.

Enflasyon
düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları

MADDE 6- (1)
Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi
tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve
698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.

(2) Birikmiş
amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar,
257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak,
698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.

(3) Dönem sonu
işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1
inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına
aktarılır.

İlk düzeltme
işlemindeki sonuçların aktarılması

GEÇİCİ MADDE
1- (1) 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698-
Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanı ilgisine
göre; 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580-Geçmiş
Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98-Geçmiş Yıllar Enflasyon
Farkları” yardımcı hesabına aktarılır.

İlk düzeltme
işlemi için uygulanacak özel katsayılar

GEÇİCİ MADDE
2- (1) Kapsamdaki kamu idarelerinin 250-Arazi ve Arsalar Hesabında
kayıtlı taşınmazlarının enflasyon düzeltme işlemleri, 2023 yılı mali
tablolarının ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, 2017 yılı Aralık ayı
fiyat endeksine bölünmesi sonucu hesaplanacak katsayı ile yapılır.

(2) Kapsamdaki
kamu idarelerinin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin enflasyon
düzeltme işlemleri 2023 yılı mali tablolarının ait olduğu aya ilişkin fiyat
endeksinin, 2022 yılı Aralık ayı fiyat endeksine bölünmesi sonucu
hesaplanacak katsayı ile yapılır.

İlk düzeltme
işleminde mali tabloların ait olduğu aya ilişkin kullanılacak endeks

GEÇİCİ MADDE
3- (1) 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemlerinde, 2023 yılı Kasım
ayı fiyat endeksi mali tablonun ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksi olarak
kullanılabilir.

Yürürlük

MADDE 7- (1)
Bu Tebliğ 31/12/2023 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 8- (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.

 

Ekleri için tıklayınız