4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu

MİLLİ AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROLÜ


SEFERBERLİK
KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 4122


Kabul
Tarihi                           : 23/7/1995


Yayımlandığı
Resmî Gazete   : Tarih  : 26/7/1995        Sayı  : 22355


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 34


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç ve Kapsam


Amaç ve Kapsam


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı; Devlet ormanlarında, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki arazilerde,
göl ve akarsu kenarlarında, tüzel kişilerin mülkiyet ve tasarrufundaki arazilerde,
orman sahasını ve ağaç servetini çoğaltmak, toprak, su ve bitki arasında bozulan
dengeyi kurmak, geliştirmek ve çevre değerlerini korumak maksadıyla, kamu kurum
ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak ağaçlandırma ve
erozyon kontrolü çalışmalarına ait esas ve usulleri düzenlemektir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Tespit, Tahsis, İzin ve Uygulama


Devlet Ormanlarında Tespit ve İzin


Madde 2 – Orman
sınırları içindeki; yangın hariç çeşitli sebeplerle meydana gelmiş olan açıklıklarda,
amenajman planlarının ağaçlandırmaya ayırdığı sahalarda, Orman Bakanlığınca belirlenecek
esaslar ve önceliklere göre ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları yapılmak
üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere bedelsiz izin verilebilir.



6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin birinci
fıkrasının (B) bendi hükmüne göre orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden,
orman içindeki köylerde yerleşik kişilerin iskanı için kullanılmasına ihtiyaç
bulunmayan ve yeniden orman niteliği kazandırılması mümkün olan araziler üzerinde,
bu Kanun hükümlerine göre ağaçlandırma ve erozyon kontrolü yapmak amacıyla
kullanmak isteyenlere izin verilir. Tahsis edilen sahalardaki uygulamalar
yetkili orman idaresi tarafından her 6 ayda bir yerinde denetlenerek gelişmeler
rapora bağlanır. Bir yıl içinde projelendirilerek uygulamaya geçirilmemesi ve 5
yıl içinde izin amacının gerçekleştirilmemesi halinde verilen izin iptal edilir. Ayrıca, izin sahibinden araziyi
kullandığı bu süre için ecrimisil alınır.


Devlet
ormanlarında izin verilmesi, 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine tabidir.


 


Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki
Arazilerde Tespit, Tahsis ve İzin


Madde 3 – Turizm bölgesi, alanı ve merkezleri
dışında Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup da, ağaçlandırma ve erozyon
kontrol çalışmaları yapılmak üzere, genel, katma veözel bütçeli kuruluşlarla gerçek
ve tüzel kişilere izin verilecek sahalar, Turizm Bakanlığının da görüşü alınarak
Orman Bakanlığının talebi üzerine ve Maliye Bakanlığınca uygun görüldüğü
takdirde bu Bakanlığa tahsis edilebilir. Bu sahalar; Orman Bakanlığınca
belirlenecek esaslar ve önceliklere göre kullandırılır.





Uygulama


Madde
4 – Kendilerine
ait arazilerde veya tahsis yapılan, izin verilen, irtifak hakkı tesis edilen sahalarda;
bu Kanun kapsamında ağaçlandırma ve erozyon kontrolü seferberliğine katılacak kamu
kurum ve kuruluşları ile tüzel kişiler ve yapacakları işler aşağıda sayılmıştır.



a) Cumhurbaşkanlığı; Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü
vasıtasıyla, sulama göletlerinin su toplama havzalarındaki tarım arazilerinde
gerekli havza ıslahı tedbirlerini alır. Toprak erozyonunu önleyici, giderici ve
azaltıcı tedbirler ile toprak ve su dengesinin kurulması ve korunmasını sağlar.
Köy yolları kenarlarında tarım arazilerinde rüzgar erozyonunun önlenmesi için
ağaçlandırma çalışmaları yapar. Rüzgar perdeleri oluşturur. Devletin hüküm ve
tasarrufu altında veya özel mülkiyetinde bulunan yabani fıstıklık, zeytinlik,
harnupluk, makilik, çayır ve meraların geliştirilmesinde altyapı çalışmalarını
yapar veya yaptırır.[1]


b)
Milli Savunma Bakanlığı; Türk Silahlı Kuvvetlerine tahsis edilmiş Hazine arazileri
üzerinde "Ordu Ormanları" kurar. Bu ormanların bakım ve korunması askeri
birliklerce yapılır. Orman Bakanlığınca teknik yardım sağlanır.


c)
İçişleri Bakanlığı; mülki hudutları dahilinde valilikler ve kaymakamlıklar vasıtasıyla
ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları yapar. Özel İdare imkanlarını da kullanarak
"Özel İdare Ormanları" kurar.


Polis okullarında eğitim ve öğrenim gören polis
adaylarına, her yıl üç adetten az olmamak üzere fidan diktirerek "Emniyet
Ormanları" kurar. Bakım ve korunmasını yapar, yaptırır.


d)
Milli Eğitim Bakanlığı; Orman Bakanlığınca, valiliklerce, kaymakamlıklarca ve belediyelerce
tahsis edilen uygun yerlerde her öğrenciye her yıl 3 adetten az olmamak üzere fidan
diktirerek "Okul Ormanları" kurar. Saha hazırlığı ile bakım ve koruma
işleri araziyi veren kuruluşlarca yapılır.


e)
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı; Devletin hüküm ve tasarrufu altında veya özel mülkiyetinde
bulunan yabani fıstıklık, zeytinlik, harnupluk, makilik, çayır ve meraların geliştirilmesi
çalışmalarını yapar veya yaptırır.


f)
Turizm Bakanlığı; turizm bölge, alan ve merkezlerinde ağaçlandırma ve erozyon kontrolü
çalışmaları yapar ve yaptırır. Bu yerlerin bakım ve korunması Orman Bakanlığının
teknik işbirliği ile sağlanır.


g)
Çevre Bakanlığı; ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışması yapılmasını gerekli
gördüğü yerlerde ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmalarını yapar veya
yaptırır. "Çevre Ormanları" kurar. Bu yerlerin bakım ve korunması
Orman Bakanlığı ile işbirliği içerisinde sağlanır.


h)
Üniversiteler; kampusleri içinde mülkiyeti kendilerine ait veya tahsis edilen, izin
verilen veya irtifak hakkı tesis edilen sahalarda, eğitim süresince her öğretim
üyesi ve öğrenciye her yıl üç adetten az olmamak üzere fidan diktirerek "Üniversite
ve Fakülte Ormanları" kurar. Bakım koruma ve işletilmesini yaparlar.


i)
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu; özel radyo ve televizyon kuruluşları; orman
ve ağaç sevgisini yaygınlaştırıcı yayın ve tanıtım faaliyetlerini ücretsiz olarak
yaparlar. Programlar hazırlayıp yayınlarlar. Yayınlar; Orman Bakanlığınca belirlenecek
dönemlerde, her kuruluşun ana haber bültenlerinden önce yapılır. Yılda 5 saatten
az olamaz. Bu hizmetlerin yürütülmesinde Orman Bakanlığı ile işbirliği yaparlar.



j)
Diyanet İşleri Başkanlığı; il ve ilçe müftülüklerinin önderliğinde, tahsis edilen
Hazine arazilerinde ve izin verilen bozuk orman alanlarında "Diyanet Ormanları"
kurar. Bu ormanların bakım ve korunması Orman Bakanlığının teknik işbirliği ile
sağlanır.


k)
Türkiye Elektrik Üretim-İletim Genel Müdürlüğü; elektrik santralları çevresinde
ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmalarını ve bu sahaların bakım, koruma işlerini
yapar veya yaptırır.


l)
Karayolları Genel Müdürlüğü; karayolları güzergahında yeşillendirme ve ağaçlandırma
yapar. Karayolunu tehdit eden havzalarda ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları,
bu sahaların bakım ve koruma işlerini yapar veya yaptırır.


m) Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları; demiryolları
güzergahında, yeşillendirme, yangına dayanıklı türlerle ağaçlandırma ve erozyon
kontrolü çalışmalarını, bu sahaların bakım ve koruma işlerini yapar veya
yaptırır.


n)
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü; barajların su toplama havzalarında mülkiyeti kendisine
ait veya 6200 sayılı Kanunla kendisine verilen görevler için tahsis edilen veya
izin veya irtifak hakkı tesis edilen sahalarda ağaçlandırma ve erozyon kontrolü
çalışmalarını ve bakım ile koruma işlerini yapar veya yaptırır.


o)
Yukarıdaki fıkralarda adları sayılmayan kamu kurum ve kuruluşları ile orman ürünlerini
hammadde olarak kullanan Türkiye Selüloz ve Kağıt Sanayii Genel Müdürlüğü, Orman
Ürünleri Sanayii Anonim Şirketi, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü,
Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü, Posta Telefon Telgraf Genel Müdürlüğü,
ETİBANK Genel Müdürlüğü; kendi arazileriyle izin verilen, irtifak hakkı tesis edilen
ve tahsis edilen sahalarda, üretim amaçlı ağaçlandırmalar yaparlar. Sahaların bakım,
koruma ve işletilmesi bu kuruluşlarca yapılır veya yaptırılır.


p)
Belediyeler; belediye sınırları içerisinde mücavir alanlarda, kendilerine ait veya
tahsis edilen, izin verilen, irtifak hakkı tesis edilen yerlerde ağaçlandırma ve
erozyon kontrolü çalışmaları yapar ve "Belediye Ormanları" kurar. Bu sahaların
bakım, koruma ve işletmesini yapar ve yaptırır.


r)
Köy tüzel kişilikleri; köy mülki hudutları içindeki mülkiyeti kendilerine ait veya
tahsis edilen, izin verilen veya irtifak hakkı tesis edilen sahalarda ağaçlandırma
yaparak "Köy Ormanları" kurar. Bu Kanunun 2 ve 3 üncü maddelerine göre
verilecek tahsis, irtifak ve izinlerde köy tüzel kişiliklerine öncelik tanınır.
Ağaçlandırılan bu sahaların bakım, koruma ve işletilmesi köy tüzel kişiliklerince
yapılır.


s)
Odalar, Meslek Kuruluşları, Birlikleri, Sendikalar, Vakıflar, Dernekler, Spor Klüpleri,
Gönüllü Kuruluşlar ve Benzeri Teşekküller; mülkiyeti kendilerine ait veya tahsis
edilen, izin verilen veya irtifak hakkı tesis edilen sahalarda ağaçlandırma ve erozyon
kontrolü çalışmaları yaparlar.


t)
Büyük İşletmeler; kendi arazilerinde veya izin verilen, irtifak hakkı tesis edilen
veya tahsis edilen sahalarda, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları yapar
veya yaptırırlar. Büyük işletme tanımı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
6 ay içinde çıkarılacak tüzükle tespit edilir.


Yukarıda
sayılan kamu kurum ve kuruluşları, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları
için, istediği takdirde bünyelerinde uygun kapasiteli ormancılık birimleri oluştururlar.
Bu çalışmalar için gerekli mali kaynağı kendi bütçelerinden karşılarlar.


Yukarıda
sayılanlar dışında kalan kamu kurum ve kuruluşları ile tüzel kişiler de bu Kanun
kapsamında ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları yapabilirler.


 


Hatıra Ormanları


Madde 5 – Orman Bakanlığınca;
gerçek ve tüzel kişilerin talebi halinde, giderleri kendilerine ait olmak üzere
"Hatıra Ormanı" kurulur. Ayrıca milli ve dini bayramlarda ve özel günlerde,
fidan dikilerek, her il ve ilçede "Hatıra Ormanları" oluşturulabilir.
Hatıra ormanlarının ismi değiştirilemez. Bu ormanların tesis ve işletilmesi ile
faydalanmaya ait esas ve usuller Orman Bakanlığınca belirlenir.


6831
sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi hükmüne göre
orman dışına çıkarılmış yerlerde hak sahipleri isterlerse özel orman kurabilirler.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Planlama, Üretim ve Faydalanma


Projelendirme


Madde
6 – Bu
Kanun hükümlerine göre yapılacak ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları, Orman
Bakanlığınca hazırlanacak tip uygulama projelerine göre yürütülür.


 


İdare ve Amenajman


Madde
7 – Bu
Kanun hükümlerine göre kurulan ormanlar, 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre
işletilir ve idare olunur.


 


Faydalanma


Madde 8 – Bu
Kanunla kurulan ormanlardan elde edilen asli ve tali ürünler, hak sahipleri
tarafından 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine uygun olarak serbestçe değerlendirilir.



 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Mali Hükümler


Gelirler


Madde
9 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.)


 


Harcamalar


Madde
10 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.)


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Eğitim, Tanıtım ve Ödüllendirme


Eğitim ve Tanıtım


Madde
11 – Ağaç ve Orman sevgisini yaygınlaştırmak için Türk Silahlı
Kuvvetleri ile Milli Eğitim Bakanlığı, eğitim ve ders programlarında; Adalet Bakanlığı,
ceza ve tevkif evlerinde ağaçlandırma ve erozyon konulu uygulamalı eğitimlere yer
verirler.


Ağaçlandırma ve erozyon kontrolünu teşvik etmek, bu
amaçla kurulmuş vakıflara üye olmayı özendirmek için Orman Bakanlığı, Çevre
Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel
Müdürlüğü ile Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü gerekli tanıtım çalışmalarını
yaparlar.


 


Ödüllendirme ve Teşvik


Madde 12 – Ağaç
ve orman sevgisinin yaygınlaştırılmasına, ormancılığın geliştirilmesine, erozyonun
önlenmesine, çevrenin korunmasına önemli hizmetleri geçmiş, yeni ormanların
kurulmasına fiilen veya maddi katkıda bulunmuş kamu kurum ve kuruluşları ile
gerçek ve tüzel kişilere, Orman Bakanlığınca plaket ve sertifika verilebilir.


Bu
Kanun hükümlerine göre kurulan ormanlarda, ağaçlandırma, bakım ve koruma masraflarının
tamamı gelir ve kurumlar vergisi matrahından düşülür.


 


ALTINCI BÖLÜM


Yasaklar, Suçların Takibi ve Cezalar


Yasaklar


Madde 13 – Bu
Kanun hükümlerine göre tahsis edilerek, izin verilerek veya irtifak hakkı tesis
edilerek kurulan ormanlarda, bina ve tesis yapılamaz. Bu alanlar amaç dışında
kullanılamaz, ipotek edilemez, üçüncü şahıslara devredilemez. Amaç dışı
kullanılması veya üçüncü şahıslara devredilmesi, bir yıl içinde
projelendirilerek uygulamaya geçilmemesi, beş yıl içinde amacın
gerçekleştirilmemesi halinde; tahsis veya izin iptal edilir. Sahaya doğrudan ve
bedelsiz el konulur. Ayrıca izin sahibinden iptale kadar geçen süre için Orman
Bakanlığınca mahalli rayice uygun ecrimisil alınır.


(Ek fıkra:
26/5/2004-5177/30 md.) Bu
Kanun kapsamında izin verilen alanlarda petrol ve maden arama ve işletme faaliyetleri,
bu alanlarda yapılan masrafların ruhsat sahibince tazmin edilmesi şartıyla Orman
Kanununun 16 ncı maddesine göre yapılır.


 


Suçların Takibi ve Cezalar


Madde
14 – Bu Kanun hükümlerine göre tesis edilen ormanlarda işlenen
suçlar, 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre takip edilir ve cezalandırılır.





YEDİNCİ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Kaldırılan ve Değiştirilen Hükümler


Madde
15 – Kaldırılan ve değiştirilen hükümler;


a)
(8/6/1959 tarih ve 7336 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılmasıyla ilgili olup,
ilgili yerlerine işlenmiştir.)


b)
(24/5/1983 tarih ve 2828 sayılı Kanunun 18 inci maddesine ibare eklenmesiyle ilgili
olup, yerine işlenmiştir.)


c)
(29/5/1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin değiştirilmesiyle ilgili
olup yerlerine işlenmiştir.)


d)
(5/6/1986 tarih ve 3308 sayılı Kanunun 32 nci maddesine ibare eklenmesiyle ilgili
olup, yerine işlenmiştir.)


e) (Değişik:
26/5/2004-5177/31 md.)Bu
Kanun hükmüne göre tahsis edilen sahada halen petrol ve madencilik faaliyeti yapılmakta
ise bu faaliyetin izin süresinin bitimine kadar, ruhsat süresinin uzatılması halinde
de bu süre bitimine kadar bu sahalar hakkında ormansız alan statüsü uygulanır.


 


Yönetmelik


Madde
16 – Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Orman
Bakanlığınca bir yıl içinde hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Yürürlük


Madde
17 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
18 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





4122 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin Numarası



4122 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal
Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






4629



9, 10



1/1/2002 tarihinden geçerli olmak üzere
3/3/2001






5177



13, 15



5/6/2004






KHK/698



4



24/6/2018 tarihinde birlikte
yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihte









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 698 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 46 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakanlık” ibaresi
“Cumhurbaşkanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.