3225 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Kanunu

MİLLÎ SAVUNMA
BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE


İŞLETMELERİ KANUNU[1]


 


Kanun
Numarası                    : 3225


Kabul
Tarihi                           : 10/6/1985


Yayımlandığı
Resmî Gazete   : Tarih: 25/6/1985          Sayı: 18792


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip: 5                       Cilt: 24                Sayfa:
507


 


Amaç
ve kapsam


Madde
1 –
(Değişik:
22/1/2015- 6586/73 md.)


Bu
Kanun, Bakanlık kadro ve kuruluşunda yer alan kurumların (…)[2]
kapasitelerinin ülke ekonomisi yararına değerlendirilmesi amacıyla gerekli
yerde ve sayıda döner sermaye işletmesi kurulmasını, görevlerini, idari ve mali
işlemlerine dair esas ve usulleri düzenler.[3]2


 


Tanımlar


Madde
2 – (Başlığı ile birlikte değişik:12/6/2024-7517/26
md.)


Bu
Kanunda geçen;


Bakanlık
kadro ve kuruluşu: Millî Savunma Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatını,
Genelkurmay Başkanlığını, Kara Kuvvetleri Komutanlığını, Deniz Kuvvetleri
Komutanlığını, Hava Kuvvetleri Komutanlığını, Millî Savunma Üniversitesini ve
Harita Genel Müdürlüğünü,


Kurum:
Harita Genel Müdürlüğü, Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı,
Personel Temin Daire Başkanlığı, Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığı ile
hastane, fabrika, tersane, atölye, dikimevi, ikmal ve bakım merkezi, matbaa,
laboratuvar, müze, mehteran ve bando faaliyeti yürütenler ile okul ve
üniversite gibi askeri kuruluşları,


ifade
eder.


 


Döner
sermaye teşkili ve tutarı


Madde
3 – (Değişik:30/6/2022-7415/12 md.)


Bu
Kanun kapsamına giren işletmelere toplam yüz milyon Türk lirası sermaye tahsis
olunmuştur.


Tahsis
edilen sermaye miktarı Cumhurbaşkanı kararıyla beş katına kadar artırılabilir.


Döner
sermayenin işletmelere tahsisi, tahsis edilen miktarların azaltılıp veya
çoğaltılması Millî Savunma Bakanlığınca yapılır.


 


Sipariş
alma ve yetkiler


Madde 4 –
Döner sermaye verilen kurumların müdürlük veya komutanlıkları; Milli Savunma,
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hizmetlerine öncelik
vermek ve aksatmamak şartıyla, kamu yararının gerektirdiği veya teknik olarak
bu kurumlarda yapılması zorunlu bulunan hallerde; Genel Bütçeye dahil
dairelerle katma bütçeli idarelerden, özel idare ve belediyelerden, kamu kuruluşlarından
ve sermayesinin yarısından çoğuna Devletin katıldığı kuruluşlardan sipariş
almaya, bu siparişler sebebiyle her türlü ticari işlemlere girişmeye ve
gerektiğinde müşterek imalatta bulunmaya yetkilidir.


Döner
sermaye kuruluşlarının 1 inci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar dışındaki
yerli gerçek ve tüzelkişilerle olan ticari ilişkilerine; sipariş kabul edecek
döner sermaye kuruluşunun iş kapasitesi esas alınarak, Yönetmelikte
belirlenecek mali sınırlar içerisinde kurumun müdürü veya


komutan
veya bağlı bulunduğu Kuvvet Komutanlığı veya Milli Savunma Bakanlığınca izin
verilir.


Döner
sermaye kuruluşlarının yabancı gerçek ve tüzelkişilerden sipariş alması,
siparişler sebebiyle bunlarla işbirliği yapması, her türlü ticari işlemlere
girmesi ve gerektiğinde müşterek imalatta bulunması Milli Savunma Bakanlığının
iznine bağlıdır.


 


Öncelikli hizmetler


Madde
5 –
(Değişik:12/6/2024-7517/27 md.)
Bakanlık
kadro ve kuruluşunun her türlü ihtiyacı döner sermaye kapsamı dışında yürütülür.
Personel ve askeri öğrenci temin faaliyetleri ise Millî Savunma Bakanlığınca
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde döner sermaye kapsamında yürütülür.


Döner
sermaye dahil olmak üzere kurumların imkan ve kabiliyetlerinin kullanılmasında
öncelik Türk Silahlı Kuvvetleri ihtiyaçlarına ait olup, döner sermaye
kapsamında kabul edilebilecek diğer siparişlerin asli hizmetleri aksatmaması
için gerekli tedbirler (…)[4]
zamanında alınır.4


 


İşlemlerin mali denetimi


Madde
6 –
Döner sermaye işlemleri 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu hükümleri ile
Sayıştay vizesine tabi değildir.[5]


Ancak,
döner sermaye ile yapılan işlemlerden doğan gelir ve giderler için mali yılın
sona ermesinden itibaren en geç iki ay içinde bir bilanço düzenlenerek, gelir
ve gider belgeleriyle birlikte denetim için Sayıştaya bilanço ve eklerinin
birer nüshası da Maliye ve Gümrük Bakanlığına gönderilir.


 


Sermaye ve kara dair hükümler


Madde
7 –
Döner sermaye genel bütçeden sağlanan ödenekler ile işletme faaliyetlerinden
doğan karlardan meydana gelir.


İşletmelerin
ödenmiş sermayesi 3 üncü madde uyarınca tahsis edilen sermaye tutarına
ulaşıncaya kadar karlar sermayeye eklenir.


3
üncü maddede belirtilen sermayenin tamamı ödenmiş hale geldikten sonra yıllık
karlar hesap dönemini takibeden 4 üncü ayın sonuna kadar Genel Bütçeye gelir
kaydedilmek üzere Hazineye yatırılır.


Geçerli
bir mazerete dayanmaksızın zamanında yatırılmayan karlar; işletmeden 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca hesaplanan
gecikme zammı, ita amiri ve işletme saymanından yarı yarıya alınmak üzere aynı
Kanun hükümleri dairesinde tahsil olunur.


 


Giderler


Madde
8 –
Döner sermayenin konusunu teşkil eden hizmetlerin yürütülmesi için gerekli
giderler ile yönetmelikte belirlenecek miktarlara kadar kuruluş veya birimin
araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarının karşılanması için yapılacak
giderler döner sermayeden karşılanır.


 


Kredi
alınması ve borçlanma


Madde
9 –
Döner sermaye verilen kurumların müdürlükleri, döner sermaye işlerinin
yürütülmesi için miktarı Bakanlar Kurulunca saptanacak sınırlar içinde milli
banka veya kuruluşlardan kredi almaya ve bu bankalar nezdinde borçlu hesap
açtırmaya yetkilidir.


 


Personel
masrafları


Madde
10 –
Bakanlık kadro ve kuruluşu kadrolarındaki subay ve astsubaylar ile 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa tabi personel döner sermaye işlerinde ek görevle
çalıştırıldıkları takdirde, bu personelin 14 üncü maddeye göre ödenecek ek
ücretleri ile, Bakanlık kadro ve kuruluşu kadrolarındaki işçiler döner sermaye
işlerinde çalıştırıldıkları takdirde, bunların çalışma saatlerine ait ücret ve
primleri ve döner sermaye kadrolarına alınacak memur ve işçilerle sözleşmeli
personele yapılacak her türlü ödeme ve masraflar döner sermayeden karşılanır.[6]


(Ek
ikinci fıkra:30/6/2022-7415/13 md.) Millî Savunma
Bakanlığınca yürütülen personel ve askerî öğrenci temin faaliyetleri için
oluşturulan komisyonlarda görev yapan diğer kamu kurum ve kuruluşları
personeline görev yaptıkları her gün için, (750) gösterge ve ayda en fazla
(12.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
tutarı geçmemek üzere döner sermaye gelirlerinden ücret ödenebilir. Ödenecek
ücret, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.


 


Araç,
gereç ve malzeme devri


Madde
11 –
Milli Savunma hizmetlerinde kullanma yeri kalmadığı anlaşılan araç, gereç ve
malzemeler, günün piyasa değeri üzerinden döner sermayeye devredilebilir. Döner
sermayeye ait araç, gereç ve malzemeler de Milli Savunma hizmetlerinde kullanılmak
üzere aynı esaslar çerçevesinde devredilebilir.


Piyasa
değerinin ne şekilde tespit edileceği, devir işlemlerine ilişkin esaslar ve
yetki sınırları yönetmelikte gösterilir.


 


Amortisman
bedeli


Madde
12 –
Bağlı olduğu kuruma ait olup münhasıran döner sermaye işletmesinde kullanılan
bir yıldan fazla ömürlü tesisat, teçhizat, makine, taşıt, alet, edevat, mefruşat
ve benzeri demirbaş eşya için amortisman ayrılması zorunludur. Anılan iktisadi
değerler için ayrılan amortisman tutarı hesap dönemini takip eden 4 üncü ay
içinde gelir kaydolunmak üzere ilgili saymanlığa yatırılır. Aksi takdirde 7 nci
maddenin 4 üncü fıkrasında öngörülen usul ve esaslar içinde tahsil edilir.


(Değişik:
22/1/2015 - 6586/75 md.) Birinci fıkra kapsamına giren
demirbaşların bağlı olunan kurum ile birlikte kullanılması sebebiyle ayrılacak
amortismandan işletmece yüklenilecek kısmın tespit edilememesi durumunda yıllık
satış tutarının %2’si, yukarıda belirtilen usul ve esaslar dairesinde ilgili
saymanlığa yatırılır.


 


İşletme
masrafları


Madde
13 –
Bağlı oldukları kuruma ait veya tahsisli olup, münhasıran döner sermaye
işletmesinin kullanımına bırakılmış olan binaların bakım, onarım, ısıtma,
aydınlatma ve benzeri giderleri döner sermaye işletmelerince karşılanır.
Faaliyetlerini bağlı bulundukları kuruma ait veya tahsisli binalarda, bu
idarelerle birlikte sürdüren döner sermaye işletmelerince bu binaların bakım,
onarım, ısıtma, aydınlatma ve benzeri giderlerine iştirak edilmez. (Değişik
cümle: 22/1/2015 - 6586/76 md.) Ancak, asker hastaneleri
hariç olmak üzere bina giderlerine katılma payı olarak aylık satış tutarının
%5’i gelir kaydedilmek üzere, takip eden ay içinde ilgili saymanlığa yatırılır.


 


Ek
görev


Madde 14 – Döner
sermaye kadrolarına ait hizmetler; Kurum görevlilerine, Bakanlık kadro ve kuruluşu
kadrolarındaki subay ve astsubaylarla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi
personele ek görev olarak verildiği takdirde, döner sermaye gelirlerinden
ödenmek üzere kendilerine her yıl Bütçe Kanunlarında gösterilen maaşlara ait
katsayının, taban olarak belirlenen 4.000, tavan olarak belirlenen 8.000 rakamı
ile çarpılmasından elde edilecek tutar arasında, Milli Savunma Bakanlığı Döner
Sermaye Yönetim Kurulunca belirlenecek miktarda ek görev ücreti ödenebilir.[7] [8]


 


Yönetmelik


Madde 15 – Döner sermaye işletmelerinin
faaliyet alanları, mali, bütçe, idari ve denetim işlemlerinin yürütülme şekli,
muhasebe usulleri ile yönetim kurulunun teşkili ve bu Kanunun uygulanması ile
ilgili diğer hususlar Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanıp Maliye ve Gümrük
Bakanlılğı ile Sayıştay Başkanlığının da görüşleri alınarak yürürlüğe konulacak
Yönetmelikte gösterilir.


 


Ek Madde 1 – (Ek:
11/6/1997 - 4273/4 md.; Değişik: 15/6/2005 - 5365/12 md.)


(Değişik birinci
fıkra: 22/5/2012-6318/61 md.) 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 69
uncu maddesinin (d) bendi ile 70 inci maddesi kapsamındaki hak sahipleri ve
mevcut yatak miktarı içinde her yıl yüzde ondan aşağı olmamak üzere Genelkurmay
Başkanlığı tarafından belirlenecek oran veya sayıda sivil hastalar, döner sermaye
teşkil edilmiş askerî hastanelerde muayene ve tedavi olabilirler.


Hastaların, döner sermaye
teşkil edilmiş askerî hastanelerde yapılan muayene ve tedavilerine ait
giderlerin karşılığı, askerî hastane döner sermayelerine ödenir.


Kurumları tarafından
askerî hastanelere sevk edilen hastaların muayene ve tedavi ücretleri ise,
muayene ve tedavi giderlerine ilişkin belgelere dayanılarak, askerî
hastanelerin döner sermayelerine kurumlarınca ödenir.


 


Ek Madde 2- (Ek:30/6/2022-7415/14 md.)


Milli Savunma Üniversitesi
Döner Sermaye İşletmesi gelirlerinden yapılacak kesintiler ile tahsil edilecek
vergiler, gelirlerin dağıtımı ve tahsisi ile bu gelirlerden Üniversitenin
rektör dâhil akademik yöneticileri ve genel sekreteri ile sivil ve asker
öğretim elemanlarına yapılacak ödemeler hakkında, (c) ve (h) fıkraları hariç
4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesi
hükümleri uygulanır.


Aylıklarını 27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununa göre alanların
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre ek ödeme matrahlarının belirlenmesinde,
aylıklarını 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa
göre alan aynı akademik unvan ve derecedeki sivil öğretim elemanlarının mali
hakları esas alınır.


9/11/2016 tarihli ve 6756
sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesine göre
yapılacak ödemenin net tutarı, bu madde uyarınca aynı aya ilişkin yapılacak net
ödeme tutarından mahsup edilir.


 


Geçici Madde 1 – 12 Haziran 1959 tarihli ve 7356
sayılı Kanun ile 2 Ocak 1961 tarihli ve 203 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ve 30
Mayıs 1973 tarihli ve 1738 sayılı Kanunun 7 nci maddesi gereğince tahsis
edilmiş döner sermayeler, bu Kanun uyarınca döner sermaye verilen kurumlara
aynen devredilir. Bu Kanun uyarınca çıkarılacak yönetmelik yürürlüğe
konuluncaya kadar mevcut yönetmeliğin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.


 


Geçici Madde 2- (Ek:30/6/2022-7415/15 md.)


Yüz milyon Türk lirasına
çıkarılan sermaye tutarı mevcut sermayenin işletilmesinden elde edilecek kârlar
ile karşılanır.


 


Yürürlükten kaldırılan
hükümler


Madde 16 – 12 Haziran 1959 tarihli ve 7356
sayılı Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerine Bağlı Fabrikalara Mütedavil Sermaye
Tahsisine Dair Kanun ile 22 Nisan 1341 tarihli ve 657 sayılı Harita Genel
Komutanlığı Kanununun 4 ve 6 ncı maddelerinin değiştirilmesine ve bu Kanuna iki
madde ile bir geçici madde eklenmesine dair 2 Ocak 1961 tarihli ve 203 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesi ve 30 Mayıs 1973 tarihli ve 1738 sayılı Seyir ve
Hidrografi Hizmetleri Kanununun 7 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Yürürlük


Madde 17 – Bu Kanun yayımını takip eden mali
yıl başında yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 18 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.


 


 


3225 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL
EDİLEN HÜKÜMLERİN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR
LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin/İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3225
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4273



2, 3,
14, Ek Madde 1



14/6/1997






4762



3, 14



28/6/2002






5365



Ek Madde
1



21/6/2005






6318



Ek Madde
1



3/6/2012






6586



Kanunun
Adı, 1, 3, 12, 13



3/2/2015






7415



Kanunun
Adı, 1, 2, 3, 10, Ek Madde 2, Geçici Madde 2



13/7/2022






7517



1, 2, 5,
10, 14



28/6/2024









 











[1] 30/6/2022 tarihli ve 7415 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle bu Kanunun
adı “Millî Savunma Bakanlığı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarına
Bağlı Kurumlar İle Asker Hastanelerinde Döner Sermaye Teşkili ve İşletilmesine İlişkin
Kanun” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[2]
12/6/2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“Millî Savunma Bakanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları
bünyesindeki” ibaresi “Bakanlık kadro ve kuruluşunda yer alan” şeklinde
değiştirilmiş ve “atıl” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[3]
30/6/2022 tarihli ve 7415 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan
“kapasiteleri ile asker hastanelerindeki kapasitenin” ibaresi “kapasitelerinin”
şeklinde değiştirilmiştir.







[4]
12/6/2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanunun 27 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“hizmetlerine” ibaresi “ihtiyaçlarına” şeklinde
değiştirilmiş ve “ilgili Kuvvet Komutanlığı ve Kurum Amirliklerince” ibaresi
madde metninden çıkarılmıştır.







[5]
Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı
Kanunun 81 inci maddesine maddesine bakınız.







[6]
12/6/2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“Kurumların esas” ibareleri “Bakanlık kadro ve
kuruluşu” şeklinde ve “döner sermaye çalışmaları için esas kadroya ek olarak”
ibaresi “döner sermaye kadrolarına” şeklinde değiştirilmiştir.







[7]
11/6/1997 tarih ve 4273 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle bu maddede yer alan
"50" gösterge rakamı "1000", "250" gösterge
rakamı ise "2000" olarak değiştirilmiştir. Daha sonra 20/6/2002
tarihli ve 4762 sayılı Kanunla “1000” rakamı “2000” ve “2000”rakamı “4000”
olarak değiştirilmiştir.







[8]
12/6/2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan
“Döner sermaye işlerini yürütmek için tertiplenecek
kadrolara ait hizmetler, Kurum görevlilerine, Milli Savunma Bakanlığı ve Kuvvet
Komutanlıklarındaki subay ve astsubaylarla” ibaresi “Döner sermaye kadrolarına
ait hizmetler; Kurum görevlilerine, Bakanlık kadro ve kuruluşu kadrolarındaki
subay ve astsubaylarla”, “2000” ibaresi “4.000” ve “4000” ibaresi “8.000”
şeklinde değiştirilmiştir.