Millî Eğitim Bakanlığı Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI


OKUL KÜTÜPHANELERİ YÖNETMELİĞİ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türk
millî eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda; okuma kültürü
ve etkin okur kimliği kazanmış, öğrenmeye ve araştırmaya açık, okuma, konuşma,
dinleme ve yazmada yetkin, millî kültüre ve ahlâka duyarlı; yazılı, basılı ve
dijital bilgi kaynaklarından yararlanabilen öğrencilerin yetişmelerine yardımcı
olmak için okul kütüphaneleri ile ilgili düzenlemeleri yapmaktır.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Millî Eğitim
Bakanlığına bağlı resmî/özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında oluşturulan
okul kütüphanelerinin kuruluş, işleyiş ve personeli ile ilgili iş ve işlemlere
ait esasları kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 14/6/1973 tarihli
ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;


a) Alan: Ortaöğretim kurumlarında okul türleri
dikkate alınarak belirli bir konu, disiplin veya meslek alanına odaklanmış, o
alandaki kaynakları içeren, öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik düzenlenmiş
kütüphane bölümünü,


b) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,


c) Genel Müdürlük: Destek Hizmetleri Genel
Müdürlüğünü,


ç) Kaynak: Kültür yayınları ve süreli yayınlar ile
okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate alınarak temin edilmiş yazılı ve
basılı bilgi kaynaklarını, elektronik veri tabanlarını, elektronik kitapları,
elektronik dergileri ve dijital görsel-işitsel materyalleri,


d) Kütüphane: Bütün eğitim kurumlarında öğrenci ve
öğretmenlerin farklı konularda kitaplara, dergilere, referans kaynaklarına ve
dijital materyallere ulaşmasına imkân sağlayan yazılı ve dijital kaynağın yer
aldığı birimi,


e) Kütüphaneci: Lisans düzeyinde kütüphanecilik
eğitimi almış personeli,


f) Kütüphaneden sorumlu öğretmen: Kütüphanecinin
atanamadığı durumlarda okul yönetimince görevlendirilen kütüphanecilik kursu
almış öğretmeni yoksa öğretmenler kurulunca belirlenecek öğretmeni,


g) Müdür: Bakanlığa bağlı resmî/özel örgün ve yaygın
eğitim kurumları müdürlerini,


ğ) Okul/kurum: Bakanlığa bağlı resmî/özel örgün ve
yaygın eğitim kurumlarını,


h) Otomasyon sistemi: Kaynakların yönetimi, paylaşımı
ve kaynaklardan faydalanma işlemlerinin dijital ortam üzerinden yapılmasını
sağlayan sistemi,


ı) Seçim ve Ayıklama Komisyonu: Kaynakların seçimi,
sağlanması ve ayıklanması işlemlerini yürütecek; ilçe millî eğitim şube
müdürünün başkanlığında okul/kurum müdürü, kütüphaneden sorumlu okul/kurum
müdür yardımcısı, kütüphaneci/kütüphaneden sorumlu öğretmen, zümre başkanları,
kütüphanecilik kulübü danışman öğretmeninden oluşan komisyonu,


i) Sınıf kitaplığı: Okul öncesi eğitim kurumları ile
ilkokul sınıflarında oluşturulan, sınıf öğretmeninin sorumluluğunda olan ve
sınıf seviyesine uygun yazılı ve dijital kaynakların yer aldığı kitaplığı,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Kuruluş ve Görevler


Kuruluş


MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin amacını
gerçekleştirmek üzere okul/kurumlarda okul kütüphanesi ve okul öncesi eğitim
kurumlarında ve ilkokullarda sınıf kitaplığı kurulur. Ayrıca ihtiyaç durumunda
gezici kütüphaneler oluşturulur. Kütüphaneler için oluşturulan mekânlar amacı
dışında kullanılamaz.


Kütüphanelerin düzenlenmesi


MADDE 6- (1) Kütüphanelerde, sınıf
kitaplıklarında, okul türü dikkate alınarak oluşturulacak alanlarda ve gezici
kütüphanelerde uygulanacak standartlar yönerge ile belirlenir. Resmî/özel örgün
ve yaygın eğitim okul/kurumlarında oluşturulacak olan kütüphaneler öncelikle
okul/kurumlara ait ilgili mevzuat doğrultusunda yürütülür.


(2) Teknolojik kaynak için gerekli düzenlemeler
yapılır ve teknolojik altyapı kurulur.


Atama veya görevlendirme


MADDE 7- (1) Kitap sayısı 10.000’i aşan
okul kütüphanelerine bir kütüphaneci atanır. Kütüphanecinin atanamadığı
durumlarda valilikçe Türk dili ve edebiyatı veya Türkçe alanlarından öncelikli
olarak norm kadro fazlası öğretmenlerden görevlendirme yapılabilir.
Kütüphanecinin atanamadığı veya valilikçe görevlendirmenin yapılamadığı
durumlarda okul/kurum yönetimince kütüphanecilik kursu almış bir öğretmen yoksa
öğretmenler kurulunca belirlenecek bir öğretmen kütüphaneden sorumlu öğretmen
olarak belirlenir. Kütüphaneciye/kütüphaneden sorumlu öğretmene yardımcı olmak
üzere okul/kurum müdürlüğünce bir memur görevlendirilir. Öğretmen ve memurun
okul yönetimince kütüphanecilik ile ilgili hizmet içi eğitime katılmaları
sağlanır.


(2) Kütüphaneciye ve kütüphanede görevlendirilen
memura başka görev verilmez.


Kütüphanecinin/kütüphaneden sorumlu öğretmenin
görevleri


MADDE 8- (1) Kütüphaneci veya
kütüphaneden sorumlu öğretmen, okul kütüphanelerini ve kütüphane içerisinde
oluşturulan alanları aşağıda belirtilen esaslara göre düzenler ve yönetir:


a) Kütüphaneye sağlanan kaynakların gerekli
kayıtlarını tutar ve kaynaklardaki bilgilere sağlıklı erişim için bibliyografik
kimlikler hazırlar. Bu işlemler için Bakanlıkça belirlenen kataloglama ve
sınıflama sistemini kullanır. Katalogları; yazar adı, kaynak adı ve konularına
göre alfabetik olarak düzenler.


b) Kitap, süreli yayınlar ve diğer kaynakları
düzenler, kataloglama ve envanteri takip ederek koleksiyon yönetimini
yapar.


c) Okuma kültürünü oluşturmaya yönelik etkinlikler
düzenler.


ç) Araştırma yapma, yazılı, basılı ve dijital
kaynaklara erişme ve bunları kullanmada öğrencilere rehberlik eder.


d) Okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate
alınarak etkinlikler planlar ve bu etkinliklerin gerçekleştirilmesini sağlar.


e) Çalışma takvimine göre planlanan etkinliklerde
sınıf rehber öğretmenleri, alan öğretmenleri ve diğer öğretmenlerin
planlamaları doğrultusunda iş birliği yapar.


f) Kütüphane materyallerini korur, ödünç verme
işlemlerini yönetir ve kitapların kütüphaneye iade edilmesini takip eder.


g) Kütüphane kaynaklarının tespiti ve seçimi amacıyla
Seçim ve Ayıklama Komisyonu ile iş birliği yaparak kütüphane kaynaklarını
günceller.


ğ) Kitap okumanın okul başarısına ve hayat
becerilerine yansımalarını içeren verileri, araştırmaları, kütüphanede
gerçekleştirilen faaliyetleri ve bunlarla ilgili raporları okul yönetimi,
öğretmenler, öğrenciler ve velilerle paylaşır.


Teknik hizmetler


MADDE 9- (1) Teknik hizmetler, kütüphane
kaynaklarının;


a) Seçimi ve sağlanması,


b) Düzenleme, kataloglama ve sınıflandırılması,


c) Bakım, onarım ve güncelliğini yitiren eserlerin
ayıklanması,


işlemlerinden oluşur.


(2) Birinci fıkrada yer alan iş ve işlemler
Bakanlıkça belirlenen kütüphane otomasyon sistemi üzerinden yürütülür.


Kaynaklar, seçimi ve sağlanması


MADDE 10- (1) Kütüphane kaynaklarının
tespiti ve seçimi için Seçim ve Ayıklama Komisyonu, ilçe millî eğitim şube
müdürü başkanlığında kurulur. Şube müdürünün katılamadığı durumlarda okul
müdürü komisyona başkanlık eder. Komisyon tarafından seçilen kaynaklar
öncelikle;


a) Türk millî eğitiminin genel amaçları ve temel
ilkelerine uygun,


b) Öğrencilerin yaş ve gelişim düzeylerine uygun,


c) Millî, manevi, kültürel, ahlâki ve insani
değerlere uygun,


ç) Öğrencilerin beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu
bakımından dengeli ve sağlıklı bir kişiliğe sahip olmalarını destekleyici,


d) Türkçenin doğru ve güzel kullanımını sağlamaya
yönelik okuma, dinleme, anlama, konuşma, münazara ve yazma becerilerini
destekleyici,


e) Öğrencilerin eleştirel, analitik, özgün düşünme
becerilerini, akademik başarılarını destekleyici ve geliştirici,


f) Görsel, dijital okuryazarlık, medya okuryazarlığı
gibi farklı okuryazarlıkları destekleyici,


niteliklere uygun olur.


(2) Seçilen kaynakların içinde özel eğitim ihtiyacı
olan öğrencilere yönelik materyaller bulunur.


(3) Okul kütüphanesine bağışlanacak kitaplar, bu
Yönetmelik çerçevesinde Seçim ve Ayıklama Komisyonu tarafından değerlendirilir.


(4) Türk millî eğitiminin genel amaçları ve temel
ilkelerine uygun olmayan kitaplar kütüphanelerde, sınıf kitaplıklarında,
oluşturulan alanlarda ve gezici kütüphanelerde bulundurulamaz.


(5) Kütüphane kaynakları; Bakanlıktan gönderilen
kaynaklar ile satın alma, bağış ve imkânlara göre değişim yoluyla sağlanır.


Kataloglama ve sınıflama


MADDE 11- (1) Kütüphaneye sağlanan
kaynakların gerekli kayıtları tutulur ve kaynaklardaki bilgilere sağlıklı
erişim için bibliyografik kimlikleri hazırlanır. Bu işlemler için Bakanlıkça
belirlenen kataloglama ve sınıflama sistemi kullanılır. Kataloglar; yazar adı,
kaynak adı ve konularına göre alfabetik olarak düzenlenir. Yapılan işlemler
bilgisayar ortamına aktarılır.


(2) İşlemler kütüphane otomasyon sistemi üzerinden
yürütülür.


Bakım, onarım ve ayıklama


MADDE 12- (1) Her ders yılı sonunda
kütüphane kaynakları, kütüphaneci veya görevlendirilen öğretmen tarafından
gözden geçirilir ve tespit edilen hususlar raporla okul müdürlüğüne bildirilir.
Onarımı gerekli görülen kaynakların her türlü bakımı yaptırılır. Seçim ve
Ayıklama Komisyonu tarafından aşağıda belirtilen nedenlerle ayıklanmasına karar
verilen kaynaklar, bir tutanakla tespit edilerek 9/10/2024 tarihli ve
9014 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği
hükümlerine göre kayıtlardan düşümü yapılır. 10 uncu maddenin birinci
fıkrasının (b) bendine uygun olmayan kaynaklar uygun okullara veya kurumlara
devredilir. Ayıklama kapsamında;


a) Aşırı kullanımdan dolayı yıpranan,


b) Bilimsel değeri kalmayan,


c) Kurumun düzeyine uygun olmayan,


ç) 10 uncu maddede belirtilen kriterlere uygun
olmayan,


eserler ayıklanır.


(2) Seçim ve Ayıklama Komisyonu tarafından tespit
edilen el yazmaları ve nadir eserler listesi, Genel Müdürlüğe gönderilir.


Kullanıcı hizmetleri


MADDE 13- (1) Kullanıcı hizmetleri,
kütüphane dermesinden öğrenci, öğretmen ve diğer personelin etkili biçimde
yararlanmasıyla ilgili işlemlerden oluşur.


Danışma hizmetleri


MADDE 14- (1) Öğretmen ve öğrencilerin
dersleri ile çeşitli konulardaki bilgi gereksinimlerini en kısa sürede
karşılamalarına yardımcı olmak üzere kütüphanede danışma hizmeti verilir. Bu
hizmet, basılı kaynaklarla olduğu gibi olanaklar ölçüsünde elektronik
ortamlarla da karşılanır. Bu amaçla aşağıdaki işlemler yapılır:


a) Danışma dermesi oluşturulur. Burada ders
kitapları, ansiklopediler, sözlükler, atlaslar, yıllıklar, rehberler,
bibliyografyalar, kataloglar, listeler ve benzerleri bulundurulur.


b) Basılı olmayan kaynakların dijital nüshaları
imkanlar dahilinde sağlanarak hizmete sunulur.


c) Derme, kütüphanede ulaşılabilecek bir alanda
hizmete sunulur.


ç) Bu hizmetlerden yararlanacaklara sürekli yardımcı
olunur.


Kütüphaneden yararlanma


MADDE 15- (1) Kütüphaneci veya
kütüphaneden sorumlu öğretmen; çalışma takvimi doğrultusunda planlanan
etkinliklerde kütüphanecilik kulübü öncülüğünde diğer kulüplerle, rehber,
sınıf/şube rehber öğretmenleriyle, zümre başkanlarıyla ve alan öğretmenleriyle
iş birliği içinde;


a) Her öğretim yılı başında öğrencilere, gruplar
hâlinde kütüphanenin danışma kaynakları ile varsa elektronik kaynakların
kullanımını öğretir.


b) Okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate
alınarak öğrencilere yönelik yazar, çizer, şair, gazeteci, bilim insanı, meslek
erbabı, müzisyen, ressam, tiyatrocu, sporcu ve benzeri kişilerle yüz yüze ya da
uzaktan söyleşiler ve buluşmaların düzenlenmesini sağlar.


c) Çalışma takvimi doğrultusunda Kütüphaneler
Haftası, Dünya Çocuk Kitapları Haftası gibi belirli gün ve haftalarda kütüphane
etkinliklerinin düzenlenmesini sağlar.


ç) Kitap tanıtım panolarının hazırlanmasını sağlar.


d) Etkili ve verimli okuma becerileri kazandırmak
için kitap okuma takımlarının oluşturulmasını sağlar.


e) Yerel ve ulusal kütüphaneler, kitap fuarları, yeni
nesil kütüphaneler, kitapçılar çarşısı, sahaflar, matbaalar, üniversitelerin
bilgi ve belge yönetimi bölümleri, kitap tamir atölyeleri, cilt atölyeleri,
müzeler ve benzeri yerlere geziler ve ziyaretler düzenler.


f) Okumanın bir kültür olarak hayatın her alanında
devam ettiğini göstermek amacıyla okul bahçeleri, toplu taşıma araçları, otobüs
durakları, metro istasyonları, alışveriş merkezleri, sahiller,
havalimanları, parklar, yaylalar, stadyumlar, tiyatro-sinema salonları, millet
bahçeleri, tarihî mekânlar, camiler, ören yerleri, açık hava müzeleri ve
benzeri farklı mekânlarda farkındalık oluşturacak etkinliklerin
yapılmasını sağlar.


g) Öğrenci yazılarından oluşacak dergi, dergicik,
bülten, duvar gazetesi, e-dergi gibi yayınların hazırlanmasını ve bu
çalışmalara destek verilmesini sağlar.


ğ) Öğrencilerin ilgisini farklı kitaplara çekmek ve
okuma kültürü kazandırmak amacıyla okul kütüphanesinde çok okunan ve
okunmasında fayda görülen kitaplar listesini belirli aralıklarla ilan edilerek
kitap tanıtımlarına yönelik etkinlikler düzenlenmesini sağlar.


h) Biyografik okuma grupları oluşturulmasını sağlar.


ı) Bilim, tarih, kültür, sanat, düşünce ve medeniyet
mirasımızı anlamaya, yorumlamaya ve tanıtmaya yönelik tematik okuma gruplarının
oluşturulmasını sağlar.


i) Okuma kültürünü geliştirmek amacıyla okul öncesi
eğitim kurumlarındaki öğrencilere yönelik kütüphane ortamında sesli kitap
okuma, kitap karakterlerini canlandırma ve benzeri çalışmaların yapılmasını
sağlar.


j) İlkokul kademesindeki öğrencilere her ay en az bir
defa kütüphane ortamında kütüphanedeki kaynakların kullanımına yönelik
etkinliklerin düzenlenmesini sağlar.


k) Etkili ve verimli okuma amacıyla öğrencilerin
düzenli kitap okumalarını sağlar.


l) Öğrencilerle kitap
tahlilleri/münazaraları/sohbetleri yapılması ve kitap özetlerinin çıkarılarak
paylaşılması ve benzeri etkinliklerin düzenlenmesini sağlar.


m) Kütüphanelerin ve sınıf kitaplıklarının
zenginleştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmasını sağlar.


n) Öğrencileri araştırma yapmak amacıyla yazılı,
basılı ve dijital kaynaklara erişimi ve kullanımı ile ilgili uygulamalı
çalışmalara yönlendirir.


Ödünç verme hizmeti


MADDE 16- (1) Öğrenci ve öğretmen okul
kütüphanesinin doğal kullanıcısıdır. Ödünç verme işlemi gerçekleştirilirken
öğrenciler ve öğretmenlerin, üye olmak koşuluyla ödünç verme servisinden
yararlanması sağlanır. Ancak;


a) Danışma kaynakları,


b) Piyasada mevcudu bulunmayan kitaplar,


c) Süreli yayınlar,


ödünç verilmez.


(2) Okul kütüphanelerinden öğrenci ve öğretmenlerin
yararlanma süreci ve ödünç verme hizmeti kütüphane otomasyon sistemi üzerinden
yürütülür.


(3) Öğrencilerin ve öğretmenlerin okuldan/kurumdan
ayrılması durumunda otomasyon sistemindeki üyelikleri sonlandırılır.


Ödünç verme servisi


MADDE 17- (1) Ödünç verme servisine üye
olmak isteyen öğretmen ve öğrencinin üyelik işlemleri otomasyon sistemi
üzerinden yürütülür.


Ödünç alma süresi


MADDE 18- (1) Bir kitabı ödünç alma
süresi on beş gündür. Kütüphaneye iadesi yapılmayan kitapların takibi kütüphaneci
veya kütüphaneden sorumlu öğretmen tarafından yapılır. Öğrencilerin ve
öğretmenlerin okuldan ayrılması sebebiyle otomasyon sistemindeki üyeliklerinin
sonlandırılması durumunda alınan ödünç kitabın kütüphaneye iadesi sağlanır.
Öğrencilere bir defasında en fazla üç, öğretmenlere en fazla beş kitap ödünç
verilebilir.


Kütüphane kaynaklarının hasara uğratılması veya
kaybedilmesi


MADDE 19- (1) Ortaöğretim okul
kütüphanelerinde hasara uğratılan veya kaybedilen kaynak ilgili kişiden temin
edilir, temin edilememesi hâlinde o günkü piyasa bedeli, hasara uğratan veya
kaybeden kişiden alınır. Kaynak bedeli ile mevcudu varsa aynısı yoksa
kaybedilenin kaydı silinerek başka eser satın alınır.


Kullanıcı ödünç kitap alma kartı


MADDE 20- (1) Ödünç kitap almak isteyen
üye öğretmen ve öğrenciye kütüphane yöneticisi tarafından kütüphane otomasyon
sistemi üzerinden bir kullanıcı kartı düzenlenerek verilir.


Kitap veya kaynaklara numara fişinin verilmesi


MADDE 21- (1) Ödünç verilecek kitaplarla
ilgili iş ve işlemler kütüphane otomasyon sistemi üzerinden yapılır.


Kitap kontrol fişi


MADDE 22- (1) Ödünç verilecek kitapların
kontrolü kütüphane otomasyon sistemi üzerinden takip edilir.


Kitabın ödünç verilmesi


MADDE 23- (1) Kütüphaneden ödünç
verilebilmesi için şunlar yapılır:


a) Öğrenci, öğretmen kartını kütüphane görevlisine
verir.


b) Ödünç verilen kitap ve ödünç verme tarihi
otomasyon sistemine kaydedilir.


c) Kaynak teslim edildiğinde otomasyon sistemi
üzerinden iade alınır.


Kütüphane çalışma saatleri


MADDE 24- (1) Okul kütüphanelerinin
eğitim öğretim ve mesai saatlerinde açık olması esastır. İhtiyaç halinde
öğrencilerin projeleri ve ödevleri için okul/kurum müdürlüğünce belirlenecek
saatlerde de hizmet verilebilir.


(2) Kütüphanede düzenlenecek etkinlikler için zaman
planlaması yapılır.


(3) Yatılı ve pansiyonlu okullarda ders saati bitimi
ve hafta sonu tatil günlerinde okul yönetiminin hazırlayacağı planlamaya göre
kütüphanenin açılış ve kapanış saatleri ayrıca belirlenebilir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Yürürlükten kaldırılan yönetmelik


MADDE 25- (1) 22/8/2001 tarihli
ve 24501 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Okul
Kütüphaneleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.


Yürürlük


MADDE 26- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 27- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Millî Eğitim Bakanı yürütür.