3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu

MESLEKİ EĞİTİM KANUNU[1][2][3][4]


 


Kanun
Numarası                    : 3308


Kabul
Tarihi                           : 5/6/1986


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 19/6/1986        Sayı  : 19139


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 26


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Hükümler


Amaç



Madde
1 – Bu
Kanunun amacı; çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve
işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.[5]


 


Kapsam



Madde
2 – (Değişik: 29/6/2001-4702/5 md.)


Bu
Kanun, Yükseköğretim Kurulu ve Mesleki Eğitim Kurulunun belirleyeceği mesleklerde,
kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim
okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.[6]


 


Tanımlar


Madde
3 – Bu
Kanunda geçen;


a)
"Bakanlık", Milli Eğitim Bakanlığını;


b)
"Aday çırak", çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden
önce kendisine işyeri ortamı tanıtılan, sanat ve mesleğinin ön bilgileri verilen
kişiyi;


c)
"Çırak", çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin
gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişiyi;



d)
(Değişik: 29/6/2001-4702/6 md.) "Öğrenci", işletmelerde, mesleki
ve teknik eğitim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenleri;


e)
"Kalfa", bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını
kazanmış ve bu meslekle ilgili iş ve işlemleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir
standartlarda yapabilen kişiyi;


f)
"Usta", bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını
kazanmış ve bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda
uygulayabilen; üretimi planlayabilen; üretim sırasında karşılaşılabilecek problemleri
çözümleyebilen; düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen; üretimle
ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiyi;


g)
(Değişik: 29/6/2001-4702/6 md.) "Usta öğretici", ustalık yeterliğini
kazanmış; aday çırak, çırak, kalfa ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları
öğrencilerinin işyerindeki eğitiminden sorumlu; mesleki eğitim tekniklerini bilen
ve uygulayan kişiyi;


h)
(Değişik: 29/6/2001-4702/6 md.) "İşletmelerde Mesleki Eğitim",
mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde,
teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme
veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamalarını;



i)
(Mülga: 20/6/2001-4684/10 md.)


j)
(Ek: 29/6/2001-4702/6 md.) “Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumları”,
mesleki ve teknik eğitim alanında, diplomaya götüren orta öğretim kurumları ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumları ile
belge ve sertifika programlarının uygulandığı her tür ve derecedeki örgün ve yaygın
eğitim-öğretim kurumlarını;[7]


k)
(Ek: 29/6/2001-4702/6 md.) “Personel”, kamu ve özel kurum, kuruluş ve işyerlerinde
maaş ya da ücret karşılığında çalışan kadrolu veya sözleşmeli elemanlar ile işçileri;


l)
(Ek: 29/6/2001-4702/6 md.) “İşletme”, mal ve hizmet üreten kamu ve özel kurum,
kuruluş ve işyerlerini;


m) (Ek: 29/6/2001-4702/6
md.) “Eğitici Personel”, mesleki yeterliğe sahip, öğrencilerin işyerindeki eğitiminden
sorumlu, iş pedagojisi eğitimi almış, mesleki eğitim yöntem ve tekniklerini bilen
ve uygulayan veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında atölye, laboratuvar,
meslek dersleri öğretmenliği yapabilme yetkisine sahip kişiyi;


n) (Ek: 29/6/2001-4702/6
md.) “Meslek Alanı”, ortak özelliklere sahip birden fazla meslek dalını içeren;
bilgi, beceri, tutum, davranış ve istihdam olanağı sağlayan alanı;


o) (Ek: 29/6/2001-4702/6
md.) “Meslek Dalı”, bir meslek alanı içinde yer alan ve belirli konularda uzmanlaşmaya
yönelik bilgi, beceri, tutum, davranış gerektiren ve istihdam olanağı sağlayan iş
kollarından her birini;


p) (Ek:
2/12/2016-6764/38 md.) “Eğitim Birimi”, bu Kanun kapsamında öğrencilerin teorik
ve beceri eğitimi, staj veya tamamlayıcı eğitim ile işletme personelinin eğitimi
amacıyla işletmeler tarafından oluşturulan, gerekli araç, gereç ve donanıma sahip
eğitim ortamını;


r) (Ek: 2/12/2016-6764/38
md.; Değişik: 18/6/2017-7033/31 md.) “Staj”, Yükseköğretim Kurulunca, yükseköğretim
kurumlarında verilmekte olan her düzeydeki alana özgü olarak belirlenen teorik ve
uygulamalı dersler dışında, öğrencilerin öğretim programlarıyla kazandırılması öngörülen
mesleki bilgi, beceri, tutum ve davranışlarını geliştirmeleri, sektörü tanımaları,
iş hayatına uyumları, gerçek üretim ve hizmet ortamında yetişmeleri amacıyla işletmede
yaptıkları mesleki çalışmayı;


s) (Ek: 2/12/2016-6764/38
md.) “Tamamlayıcı Eğitim”, açık öğretim yoluyla eğitimi yapılamayan alan veya
dallarda, mesleki ve teknik orta öğretim programlarını tamamlayamadan okuldan ayrılanlar
ile yurtdışında öğrenim görenlerin denklik işlemleri sonucunda tespit edilen eksik
meslek alan veya dal derslerini işletmelerde mesleki eğitim esaslarına göre tamamlamalarına
imkân sağlayan eğitimi;


İfade
eder.


 


İKİNCİ KISIM


Kurullar


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Mesleki Eğitim Kurulu


Kurul


Madde
4 – (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/193 md.)


 


Görevleri



Madde
5 – Mesleki
Eğitim Kurulunun görevleri şunlardır:


a)
Gerek bu Kanun ve gerekse bu Kanuna göre çıkarılacak olan yönetmelik hükümlerinin
uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmesini sağlamak.


b)
Muhtelif sektör ve branşda çıraklık eğitimi ile meslek eğitimi konusunda eğitim
ihtiyaçlarını tespit etmek ve Bakanlığa bildirmek.


c)
Mesleki Eğitim programlarının esasları ve süreleri hakkında Bakanlığa görüş bildirmek.


d)
Çıraklık ve işletmelerdeki mesleki eğitim sınav komisyonlarının kurulması ve çalışması
ile sınavların yapılış usullerine ilişkin yönetmelik taslaklarını hazırlamak ve
Bakanlığa sunmak.


e)
Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler için sözleşme
modellerini hazırlamak ve Bakanlığa sunmak.


f)
Lüzumu halinde çıraklık ve mesleki eğitim ile ilgili konuların incelenmesi için
ihtisas komisyonları kurmak.


g)
Çıraklık ve mesleki eğitimle ilgili Bakanlıkça gönderilecek konuları incelemek ve
görüş bildirmek.


h)
Bu Kanuna göre yapılacak çıraklık ve işletmelerdeki mesleki eğitimde; uygulama alanına
alınacak veya çıkarılacak yer ve meslekleri belirlemek ve Bakanlığa görüş bildirmek.


i)
İl Mesleki Eğitim Kurullarının yıllık çalışma raporlarını değerlendirmek.


j)
Teknolojik gelişmelerin ve iş hayatındaki değişmelerin meslek eğitimine etkilerini
izlemek ve Bakanlığa bildirmek.


 


İKİNCİ BÖLÜM


İl Mesleki Eğitim Kurulu


Kurul


Madde
6 – (Değişik: 29/6/2001-4702/8 md.)


Bu
Kanun kapsamında mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları ile işletmelerde yapılacak
mesleki eğitimin planlanması, geliştirilmesi, değerlendirilmesi konularında karar
almak ve valiliğe görüş ve tavsiyelerde bulunmak üzere illerde il mesleki eğitim
kurulu kurulur.


İl
mesleki eğitim kurulu, il milli eğitim müdürünün başkanlığında;


a)
Belediye başkanı veya temsilcisi (Büyük şehirlerde vali tarafından belirlenecek
belediye başkanı veya temsilcisi),


b)
İl sağlık müdürü veya temsilcisi,


c)
İl sanayi ve ticaret müdürü,


d)
Esnaf ve sanatkarlar odaları birliği başkanı veya temsilcisi ile mesleki eğitimin
yapıldığı mesleklerle ilgili oda yöneticileri arasından Esnaf ve Sanatkarlar Odaları
Birliği Başkanlığınca seçilecek üç üye,


e)
İl ticaret odası başkanı veya temsilcisi,


f)
İl sanayi odası başkanı veya temsilcisi,


g)
Sanayi ve ticaret odalarının ayrı ayrı kurulmadığı yerlerde, il sanayi ve ticaret
odası başkanı veya temsilcisi,


h)
İlin, mesleki eğitimden sorumlu milli eğitim müdür yardımcısı,


i)
Kurulun sekretarya görevini yürüten okul müdürü,


j)
İlde faaliyet gösteren mesleki ve teknik eğitim okullarından ve kurumlarından birer
yönetici,


k)
En fazla işçiyi temsil eden konfedarasyonun o il için göstereceği işçi sendikaları
temsilcisi,


l)
Defterdar veya temsilcisi,


m)
Türkiye İş Kurumu il müdürü veya temsilcisi,


n)
Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı sigorta müdürü veya temsilcisi,


o)
En fazla işvereni temsil eden konfederasyonun, o il için göstereceği işveren sendikaları
temsilcisinden,


Oluşur.


İl
mesleki eğitim kurulu toplantılarına, gerekirse başkanın isteği üzerine ilgili kurum
temsilcileri de davet edilir.


İl
mesleki eğitim kurulu toplantı ve çalışma esasları yönetmelikle belirlenir.


İl
mesleki eğitim kurulunun kararları valinin onayı ile uygulanır. Vali, gerekli gördüğü
hallerde il mesleki eğitim kuruluna başkanlık eder.


 


Görevleri


Madde
7 – İl
Mesleki Eğitim Kurulunun görevleri şunlardır:


a)
Muhtelif sektör ve branştaki çıraklık ve mesleki eğitim ihtiyacını il seviyesinde
tespit etmek ve Bakanlığa sunmak.


b)
Bakanlıkça gönderilen çıraklık ve mesleki eğitim çerçeve programlarının il ihtiyaçlarına
göre düzenlenmesi için Bakanlığa görüş bildirmek.


c) Çıraklık ve mesleki eğitim uygulamalarında ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümüne yardımcı olmak.


d)
Bu Kanun hükümlerinin il seviyesinde eksiksiz yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri
almak.


e)
Çıraklık ve Mesleki Eğitim konularında valilikçe gönderilecek konuları incelemek
ve sonuçlandırmak.


f)
İldeki çıraklık ve mesleki eğitim uygulamalarını takip etmek ve değerlendirmek.
Bu konu ile ilgili yıllık çalışma raporunu hazırlamak ve Bakanlığa sunmak.


 


Kapsama
alma


Madde
8 – İlin
Bakanlıkça Kanun kapsamına alınma kararının yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde
"İl Mesleki Eğitim Kurulu" kurulur.


 


ÜÇÜNCÜ KISIM


Çıraklık, Kalfalık ve İşletmelerde Mesleki Eğitim


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Çıraklık ve Kalfalık Eğitimi


Aday
çırak


Madde
9 – İlköğretim
okulunu bitirmiş olanlar, bir mesleğe hazırlık amacı ile çıraklık dönemine kadar
işyerlerinde aday çırak olarak eğitilebilirler.[8]





Mesleki
eğitim merkezi programına çıraklık kayıt şartları


Madde
10 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:27/6/2019-7180/5 md.)


Mesleki
eğitim merkezi programına çırak öğrenci olarak kayıt olabilmek için aşağıdaki şartlar
aranır:


a)
En az ortaokul veya imam-hatip ortaokulu mezunu olmak.


b) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği
işleri yapmaya uygun olmak.


Tehlikeli
ve çok tehlikeli işler veya özellik arz eden mesleklere alınacak çırakların öğrenim
ve yaş durumu, ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.


 


Aday
çırak ve çırakların statüleri


Madde
11 – Aday çırak ve çırak; öğrenci statüsünde olup, öğrencilik
haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler.



 


Eğitim
ve çalışma


Madde 12 – (Değişik birinci fıkra: 29/6/2001-4702/10 md.)
Aday çırak ve çıraklar, mesleğin özelliğine göre haftada sekiz
saatten az olmamak üzere genel ve mesleki eğitim görürler. Bu eğitime katılmaları
için aday çırak ve çırak öğrencilere ücretli izin verilir. Mevsime göre özellik
arz eden mesleklerde teorik ve pratik eğitim belirli aylarda bloklaştırılmış olarak
yapılabilir.


(Değişik:
29/6/2001-4702/10 md.) Aday çırak ve çıraklar, pratik eğitimlerini
işyerlerinde, işyerindeki eksik kalan pratik eğitimleri ile teorik eğitimlerini
mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya Bakanlıkça uygun görülen işyerlerinin
eğitim birimlerinde yapar. Teorik ve pratik eğitim birbirlerini tamamlayacak şekilde
planlanır ve yürütülür.


Pratik
eğitim, hazırlanmış eğitim programlarına göre, işyerinin ve mesleğin özelliklerine
uygun olarak usta öğreticinin gözetiminde yapılır. Pratik eğitimde 1475 sayılı İş
Kanununun 69 uncu maddesi hükmü gözönünde bulundurulur.


Çıraklık
eğitiminin esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.


 


Sözleşme
yapılması


Madde
13 – (Değişik birinci fıkra: 29/6/2001-4702/11 md.) Bu
Kanun kapsamında bulunan il ve mesleklerde faaliyet gösteren iş yerleri, Bakanlıkça
tespit edilecek illerde ve meslek dallarında ondokuz yaşından gün almamış kişileri
çıraklık sözleşmesi yapmadan çalıştıramazlar. Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının
örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve kalfalık belgesi sahipleri bu hükmün
dışında tutulur.


İşyeri
sahibi, aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya
vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.



Çıraklık
sözleşmesi; çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde, çırağın rızasıyla,
işyeri sahibinin değişmesi halinde yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa
ve rızasıyla devam eder, aynı mesleği sürdürmüyorsa sözleşme feshedilir. Fesih halinde
çırağın önceki çalışmaları geçerli olup; yeni yapacağı çıraklık sözleşmesi ile çıraklık
statüsünü devam ettirerek çıraklık süresini ve eğitimini tamamlar.


(Değişik:
29/6/2001-4702/11 md.) Bu Kanunun uygulandığı yer ve meslek dallarında
818 sayılı Borçlar Kanununun çıraklık sözleşmesine dair hükümleri ile onsekiz yaşını
doldurduktan sonra sözleşmesi devam eden çıraklar hakkında 1475 sayılı İş Kanununun,
İşçi Sağlığı ve Güvenliği başlıklı beşinci bölümünde yer alan hükümleri dışındaki
hükümler uygulanmaz.


 


Çıraklığa
başlama ve çıraklık süresi


Madde
14 – Çıraklığa bir deneme dönemi ile başlanır. Bu dönem mesleğin
özelliğine göre bir aydan az, üç aydan fazla olamaz. Bu süre Bakanlıkça tespit edilir.
Deneme döneminden sonra taraflar 10 gün içinde ilgili Mesleki Eğitim Merkezi müdürlüğüne
başvurmadığı takdirde çıraklık sözleşmesi kesinleşir ve bu dönem çıraklık süresinden
sayılır. Deneme döneminde ücret ödenir. Aday çıraklıktan çıraklığa geçenler deneme
dönemini yapmış sayılırlar.


(Mülga:
2/12/2016-6764/40 md.)


(Ek:
29/6/2001-4702/12 md.) Lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden
sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için eğitim süresi, mesleklerindeki çıraklık
eğitimi süresinin yarısına kadar kısaltılabilir. Bu sürenin ne kadar kısaltılabileceği,
ilgili meslek kuruluşunun teklifi ve Mesleki Eğitim Kurulunun uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir.


(Ek:
29/6/2001-4702/12 md.) Ayrıca, mesleki ve teknik eğitim okul
ve kurumlarında uygulanan örgün eğitim programlarının herhangi bir kademesinden
ayrılanlar ile yaygın eğitim programlarını tamamlayarak belge veya sertifika alanlardan,
kendi alanlarında çıraklık eğitimine başlayanlar için çıraklık eğitim süresi daha
önce aldığı mesleki eğitim programının içeriği ile devam edeceği çıraklık eğitimi
programının içeriği değerlendirilerek Bakanlıkça belirlenir.


 


Usta
öğretici bulundurma şartı


Madde
15 – Aday çırak ve çırak almak için işyerinde usta öğretici
bulunması şarttır.


 


Kalfalık
imtihanı


Madde
16 – Kalfa adayının mesleği ile ilgili bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarına
iş hayatınca kabul edilebilir seviyede sahip olup olmadığı kalfalık sınavı ile tespit
edilir.


(Mülga
ikinci fıkra:27/6/2019-7180/6 md.)


Sınav
komisyonunun teşkili ile sınavın esasları ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.


(Mülga
dördüncü fıkra:27/6/2019-7180/6 md.)


 


Kalfa
unvanını kullanma ve işyeri değiştirme


Madde
17 – Bu Kanuna göre kalfalık hakkını elde edenlere kalfalık
belgesi verilir. Kalfalık belgesi bulunmayanlar kalfa unvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar.
Bu belgeye sahip olanlar, kalfalık unvanı kullanılmayan işyerlerinde dengi işlerde
çalıştırılırlar.


507
sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışarak kalfa
olanlar en az bir yıl o işyerinde çalışırlar.


Bu
sürenin sonunda işyerini değiştirmek isteyen kalfaya üç ay önce başvurmak kaydıyla,
o işyeri çıkma izni verir.


Çıkma
izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamazlar.


Kalfaların
işten ayrılmalarını gerektiren hususlar yönetmelikle belirlenir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


İşletmelerde Meslek Eğitimi


Madde
18 – (Değişik: 29/6/2001-4702/13 md.)


(Değişik:
2/12/2016-6764/41 md.) On ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler,
çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik
eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim
okul ve kurumu öğrencilerine staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırır. Öğrenci sayısının
tespitinde kesirler tam sayıya tamamlanır. Bu işletmeler mesleki ve teknik eğitim
yapan yükseköğretim kurumu öğrencilerine staj yaptırabilir.


Deprem,
sel ve yangın gibi tabii afetler sonucu yörede faal durumda kalan işletmelerin eğitim
olanakları dikkate alınarak, bu işletmeler için yukarıda belirtilen oranlar, il
mesleki eğitim kurulunun teklifi ve Bakanlığın onayı ile değiştirilebilir.


(Değişik: 2/12/2016-6764/41 md.) Mesleki eğitim kapsamına alınıp alınmadığına bakılmaksızın
ondan az personel çalıştıran işletmeler de mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları
öğrencilerine bu Kanunun ilgili hükümlerine göre beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı
eğitim yaptırabilirler.


Vardiya
usulü veya mevsimlik olarak faaliyet gösteren işletmelerde eğitim görecek öğrenci
sayısının tespitinde gündüz vardiyasında veya faaliyet gösterdiği mevsimde çalışan
personel sayısı esas alınır.


(Değişik:
2/12/2016-6764/41 md.) Bu Kanun kapsamında on ve daha fazla personel
çalıştıran işletmeler, çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince her yıl şubat ayı
içerisinde il millî eğitim müdürlüklerine ve o ildeki yükseköğretim kurumlarına
bildirilir. Beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptıracak Türk Silahlı Kuvvetlerine
bağlı işletmeler, Bakanlık ve Millî Savunma Bakanlığınca birlikte belirlenir.


İşletmelerdeki
personel sayısının tespitinde her yılın ocak ayı, yaz mevsiminde faaliyet gösteren
işletmelerde temmuz ayı esas alınır. Beceri eğitimi uygulamasına da öğretim yılı
başında başlanır.


İşletmelerde
mesleki eğitim uygulaması kapsamına alınacak iller ve meslekler, Mesleki Eğitim
Kurulunun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça tespit edilir.


(Değişik:
2/12/2016-6764/41 md.) Bu madde kapsamında on ve daha fazla öğrenciye
beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptıracak işletmeler bu amaçla bir eğitim
birimi kurar. Bu birimde, yapılan eğitim için alanında ustalık yeterliğine sahip
ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğretici veya eğitici personel görevlendirilir.


(Ek
fıkra: 13/2/2011-6111/62 md.) Bu maddede belirtilen on personel
sayısını beş personele kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.[9]


 


Eğitim
programları


Madde 19 – İşletmelerde
uygulanacak ağır ve tehlikeli işlerde yapılacak eğitim dahil meslek eğitimi programları
Mesleki Eğitim Kurulunun görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilir.


 


Teorik
eğitim


Madde
20 – (Değişik: 29/6/2001-4702/14 md.) İşletmelerde beceri eğitimi
gören öğrencilerin teorik eğitimi, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında
veya işletmelerin eğitim birimlerinde yapılır. Çalışma saatleri içinde yapılacak
teorik eğitim haftada oniki saatten az olamaz. Bu eğitim yoğunlaştırılmak suretiyle
de yapılabilir. Teorik eğitim günlerinde öğrenciler ücretli izinli sayılır.


(Değişik:
2/12/2016-6764/42 md.) Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında
ve işletmelerde yapılan mesleki eğitim, staj ve tamamlayıcı eğitime ilişkin usul
ve esaslar ile sınavların yapılış şekilleri, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulunca
çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenir.


 


İşyeri
şartlarına uyma


Madde
21 – (Değişik: 2/12/2016-6764/43 md.)


İşletmelerde
mesleki eğitim, staj ve tamamlayıcı eğitim gören öğrenciler, işyerlerinin şartlarına
ve çalışma düzenine uymak zorundadırlar.


 


Eğitimin
devamı


Madde
22 – (Değişik birinci fıkra: 29/6/2001-4702/15 md.) İşletmelerde
grev ve lokavt uygulaması, deprem, yangın ve sel gibi afetler olması halinde mesleki
ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencileri eğitimlerini kendi mesleki ve teknik
eğitim okul ve kurumlarında sürdürür.


İşletmeler
beceri eğitimi başladıktan sonra personel sayısında azalma olması halinde de,eğitime
alınan öğrenciler okuldan mezun oluncaya kadar eğitimi devam ettirirler.


 


Beceri
eğitimi yaptırabilecek diğer işletmeler


Madde
23 – (Mülga: 2/12/2016-6764/44 md.)


 





Mesleki
eğitime katılma payı


Madde
24 – On ve daha fazla personel çalıştıran ve Bakanlıkça işletmelerde
mesleki eğitim kapsamına alınan, ancak, beceri eğitimi yaptırmayan işletmeler, beceri
eğitimi yaptırması gereken her öğrenci için eğitim süresince her ay 18 yaşını bitirenlere ödenen asgari ücretin net tutarının 1/3’ü nispetinde, yirmi ve daha fazla personel
çalıştırılması halinde 2/3’ü nispetinde Saymanlık hesabına para yatırmakla yükümlüdürler.[10][11]


Mesleki
eğitim şartlarına sahip olan işletmelere Bakanlıkça öğrenci gönderilememesi halinde
bu işletmeler, (...)[12]
katılma payı ödemezler.


Bu
sayının tespitinde görev ve çalışma statüsüne bakılmaksızın işyerinde 1475 sayılı
İş Kanununa tabi olarak çalıştırılan personel sayısı dikkate alınır.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ücret, Sosyal Güvenlik ve izin


Ücret
ve Sosyal Güvenlik


Madde
25 – (Değişik: 2/12/2016-6764/45 md.) Aday çırak ve çıraklar ile
işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere
işletmeler tarafından ödenecek ücret ve bu ücretlerdeki artışlar, düzenlenecek sözleşme
ile tespit edilir. Ancak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki
ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere
asgari ücretin net tutarının; yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde
yüzde otuzundan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde onbeşinden,
aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde otuzundan, kalfalık yeterliğini
kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde ellisinden
aşağı ücret ödenemez. Bu amaçla kamu kurum ve kuruluşları gerekli tedbirleri alır.
Staj yapacak işletme bulunamaması nedeniyle stajını okulda
yapan ortaöğretim öğrencileri ile yükseköğretim kurumları ve birimlerinde yapan
yükseköğretim öğrencilerinin yaptıkları stajlar bu fıkra hükmü kapsamı dışındadır.[13][14]


Aday
çırak, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında işyerinin kusuru halinde meydana gelecek
iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumludur.


Aday
çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretler her türlü vergiden müstesnadır.


(Değişik:
2/12/2016-6764/45 md.) Aday çırak, çıraklar, işletmelerde mesleki
eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında okumakta
iken staja, tamamlayıcı eğitime veya alan eğitimine tabi tutulan öğrencilerin sigorta
primleri asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden, Bakanlık ile mesleki ve teknik eğitim
yapan yükseköğretim kurumlarının bağlı olduğu üniversitelerin bütçesine konulan
ödenekten karşılanır.


Aday
çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime
devam eden öğrenciler ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında alan eğitimine
başlayan öğrenciler hakkında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 23, 24, 35 ve
42 nci maddeleri hükümleri uygulanmaz. Ayrıca bunlara aynı Kanuna göre işgöremezlik
ödenekleri bağlanacak sürekli işgöremezlik gelirine esas olacak günlük kazançların
tespitinde sigorta primine esas tutulan ücret dikkate alınır.[15]


 


İzin


Madde
26 – Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören
öğrencilere işletmelerce her yıl tatil aylarında bir ay ücretli izin verilir. Ayrıca
mazeretleri kabul edilenlere okul müdürlüğünün görüşü alınarak bir aya kadar ücretsiz
izin de verilebilir.


 


DÖRDÜNCÜ KISIM


Ustalık


Ustalık
eğitimi[16]


Madde
27 – Kalfalık yeterliğini kazanmış olanların mesleki yönden
gelişmelerini ve bağımsız işyeri açabilmelerini temin için gerekli yeterlikleri
kazandırmak gayesiyle Bakanlıkça ustalık eğitimi düzenlenir.


Bu
eğitimin kapsam ve süreleri Bakanlıkça tespit edilir.


(Mülga
üçüncü fıkra:27/6/2019-7180/7 md.)


 


Ustalık
sınavı


Madde 28 – a) Ustalık
sınavı, adayın, kendi mesleğinde usta olarak çalışabilmesi için gerekli bilgi, beceri
ve iş alışkanlıklarını mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilir standartlara
göre bağımsız olarak uygulayıp uygulayamadığını ölçmek amacı ile düzenlenir.


Sınavın
esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.


b)
(Değişik: 29/6/2001-4702/16 md.) Kalfaların, ustalık sınavlarına girebilmesi
için ustalık eğitimini başarı ile tamamlamış olmaları gerekir.[17]


c)
Kalfalık yeterliğini kazanmış olup mesleklerinde en az beş yıl çalışmış olanlar
ustalık sınavlarına doğrudan katılabilirler.


Bu
sınavları başarı ile tamamlayanlara ustalık belgesi verilir. Ustalık belgesi bulunmayanlar
usta unvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar.


 


Meslek
lisesi mezunları için ustalık


Madde
29 – (Değişik: 29/6/2001-4702/17 md.)


En
az üç yıl süreli mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarından veya mesleki ve teknik
eğitim okul ve kurumlarından mezun olanlar, Bakanlıkça düzenlenen ustalık eğitim
kurslarına katılabilecekleri gibi doğrudan da ustalık sınavlarına girebilir.


Bu
kursların kapsam ve süreleri ile sınavların esas ve usulleri Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.


Ustalık
unvanının kullanılmadığı mesleklerde çalışanlara, ustalık belgesinin hak, yetki
ve sorumluluklarını taşıyan belge aynı esaslara göre verilir.


Mesleki
ve teknik orta öğretim kurumu veya mesleki ve teknik eğitim merkezi mezunlarından,
alanlarında Bakanlığa bağlı iki yıllık bir yaygın eğitim kurumundan belge alanlara
doğrudan ustalık belgesi verilir.


 


İşyeri
açma


Madde
30 – (Değişik: 29/6/2001-4702/18 md.)


Ustalık
belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri
açabilir.


Bu
Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri açma izni vermeye
yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri açılışında, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin
kendilerinden veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer
çalışanından ustalık belgesi ya da en az ön lisans diploması istemek zorundadır.[18]


Bu
işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanlar istihdam edilir. İstihdam edilenlerin
almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile halen çalışanların durumu Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.


İşyeri
sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini
işyerlerine asar.


Ustalık belgesi sahibi olanlar bu haklarını onsekiz yaşını
tamamlayana kadar kullanamaz.


Teknik
lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim
programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan,
mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir.[19]





Usta
öğreticilik


Madde
31 – Ustalık yeterliğini kazanmış olanlar Bakanlıkça açılacak
iş pedagojisi kurslarını başarıyla tamamladıkları takdirde kendilerine usta öğreticilik
belgesi verilir.


(Ek ikinci fıkra:21/12/2021-7346/13
md.) Ustalık yeterliğini
kazanmış olanlar mesleklerinde en az on yıl çalıştıklarını belgelendirdikleri takdirde
Bakanlıkça açılacak iş pedagojisi kursu sınavına doğrudan katılabilirler. Başarılı
olanlara usta öğreticilik belgesi verilir.


 


BEŞİNCİ
KISIM


(Değişik kısım başlığı: 20/6/2001-4684/10 md.)


Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma


Faaliyetlerinin Desteklenmesi


Kuruluş



Madde
32 – (Değişik: 20/6/2001-4684/10 md.)


a)
Çıraklık, mesleki ve teknik eğitimi geliştirme ve yaygınlaştırma hizmet ve faaliyetlerinde
kullanılmak üzere;


1)
Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye işletmelerinin kârları,


2)
Bakanlığa bağlı kurumlarda eğitim öğretimde üretilen malların satışından elde edilen
gelirler,


3)
Bağış, yardım ve diğer her türlü gelirler,


Milli
Eğitim Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar
Maliye Bakanlığınca bir yandan genel bütçeye özel gelir, diğer yandan Bakanlık bütçesinde
açılacak tertiplere özel ödenek kaydedilir. Bu suretle ödenecek kaydedilen miktarlardan
yılı içerisinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine devren özel gelir ve
ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.


b)
Çıraklık, mesleki ve teknik eğitimi geliştirme ve yaygınlaştırma hizmet ve faaliyetlerinde
kullanılmak üzere Bakanlık bütçesine özel ödenek kaydedilen bu tutarlar aşağıdaki
hizmetlerin yerine getirilmesinde kullanılır:


1)
Çıraklık, örgün ve yaygın mesleki ve teknik öğretim kurumlarında görevli yönetici,
öğretmen, uzman, kadrolu ve kadrosuz usta öğreticilerin nitelik ve niceliklerinin
yükseltilmesi için yurt içinde eğitilmelerinde,


2)
Mesleki ve teknik eğitim metotlarının ve araçlarının araştırılması, geliştirilmesi
ve yaygınlaştırılmasında,


3)
Çıraklık, örgün ve yaygın mesleki ve teknik öğretim kurumlarının atölye ve laboratuvarları
için makine, araç, takım ve teçhizat alınması, gerektiğinde kiralanması, bunların
bakım ve tamirinde,


4)
Çıraklık, örgün ve yaygın mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görevli kadrolu
ve kadrosuz atölye ve meslek dersi öğretim elemanlarına asli görevleri dışında,
okulda ve işyerlerinde yapılan eğitimle ilgili normal maaş ve ücretlerine ilave
ek ücret ödenmesinde,


5)
Çıraklık, örgün ve yaygın mesleki teknik eğitimle ilgili her türlü yayınların hazırlatılması,
tercümesi, çoğaltılması, satın alınması ve dağıtılmasında,


6)
Çeşitli mesleklerde çalışmakta olanlara hizmet içinde ve mesleklerinde gelişmeleri
için gerekli bilgi ve becerilerin kazandırılması için Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında
kurslar, seminerler ve eğitim programları düzenlenmesinde,


7)
İş öncesi eğitimi, yaygın ve çıraklık eğitiminde,


8)
(…)[20]
İl Mesleki Eğitim Kurulu toplantılarına katılan başkan, üye, müşavir üye, imtihan
ve mesleki ihtisas komisyonu üyelerine Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
tespit edilecek miktarda verilecek yolluk ve huzur hakkı ödemelerinde.


 


Çıraklık,
mesleki ve teknik eğitimi teşvik


Madde
33 – (Mülga: 20/6/2001-4684/10 md.)


 


ALTINCI KISIM


Çeşitli Hükümler


Sanayi
sitelerinde çıraklık eğitimi kurumları


Madde
34 – Sanayi ve Ticaret Bakanlığı; bakanlıkla koordineli olarak
sanayi sitelerinde çıraklık eğitimi kurumlarının yer almasına yardımcı olur.


 


Denklik


Madde
35 – (Değişik: 2/12/2016-6764/46 md.)


Kapsamı,
şartları ve süresi Bakanlıkça belirlenen telafi eğitimi veya tamamlayıcı eğitime
katılan ve bu eğitim sonunda yapılan sınavlarda başarılı olan kalfa, usta ve ortaöğretim
kurumu mezunlarına, bitirdikleri meslek alanının diploması verilir.


Önceki
öğrenmelere ilişkin mesleki yeterlikler, meslek standartları ve seviyeleri esas
alınarak sınavla belirlenir.


Önceki
öğrenmelerin tanınması ve denklikle ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan
yönetmelikle düzenlenir.


 


Eğitim
giderleri


Madde
36 – Aday çırak, çırak, kalfa ve işletmelerde mesleki eğitimde
kamu ve özel kuruluşlarca yapılan teorik ve pratik eğitim giderleri kendi kurum
ve kuruluşlarınca, işyerlerinde yapılan pratik eğitimin giderleri ise işyerlerince
karşılanır.


İşyerleri
pratik eğitim için eğitim mahalli, sınavlar için sınav ortamı, araç ve gereç hazırlarlar.






Meslek
kursları


Madde
37 – Bakanlık, örgün eğitim sisteminden ayrılmış,istihdam için
gerekli yeterliklere sahip olmayan kişileri iş hayatında istihdam imkanı olan görevlere
hazırlamak amacıyla meslek kursları düzenler. Kurslara katılanlar kursa devam ettikleri
sürece bu Kanunun çırak ve öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar.


Bakanlık,
kursların düzenlenmesinde ilgili Bakanlık, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.


 


Geliştirme
ve uyum kursları


Madde
38 – Yirmi ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler çalıştırdığı
personelin işindeki verimini yükseltmek, yeni teknolojilere uyumunu ve mesleklerinde
gelişmelerini sağlamak amacıyla çalışma saatleri dışında çeşitli kurslar açarlar
veya aynı amaca yönelik diğer kurumlarca açılan kurslara katılmalarını sağlarlar.


İşletmeler;
kurs programlarının hazırlanmasında, uygulanmasında ve değerlen-dirilmesinde Bakanlık,
İş ve İşçi Bulma Kurumu ile işbirliği yaparlar. Kursların açılması ve işleyişine
ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.


 


Özel
eğitim kursları


Madde
39 – Bakanlık, özel eğitime muhtaç kişilere iş hayatında geçerliliği
olan görevlere hazırlayıcı özel meslek kursları düzenler. Kursların düzenlenmesinde
ve uygulanmasında bu kişilerin ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri dikkate alınır.


Kurslara
katılanlar kursa devam ettikleri sürece bu Kanunun çırak ve öğrencilere verdiği
haklardan yararlanırlar.


 


Yolluk
ve huzur hakkı


Madde
40 – (Mülga: 20/6/2001-4684/10 md.)


 


Denetleme
ve ceza


Madde 41 – (Değişik: 23/1/2008-5728/458
md.)


Bu Kanun hükümlerine
göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında
yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki
eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin
temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği
ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir.
Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe
değerlendirilir ve gereği yapılır.


Denetlemenin esas
ve usulleri bu bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Bu Kanunun; 9,
10, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 22, 25, 26, 28 ve 30 uncu maddelerindeki yükümlülükleri
yerine getirmeyenlere ihtar cezası verilir. İhtarın tebliğinden itibaren on gün
içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden;


a) 9, 10, 25,
26 ve 28 inci maddelerine aykırı davrananlara altıyüz Türk Lirası,


b) 12, 13, 14,
15, 17, 20, 22 ve 30 uncu maddelerine aykırı davrananlar ile sözleşmeyi tek taraflı
ve haksız olarak fesheden işletmelere dörtyüz Türk Lirası,


idarî para cezası
verilir.


Fiilin tekrarı
hâlinde bu cezalar iki katına çıkarılır.


Fiilin sürmesi
hâlinde ise meslekten geçici men cezası verilir.


Bu maddedeki idarî
yaptırımlara karar vermeye mahallî mülkî amir yetkilidir.


Bu Kanunun 30
uncu maddesine aykırı olarak açılan işyerleri durumun öğrenilmesinden itibaren İl
Mesleki Eğitim Kurulu ile ilgili mercilerin müracaatı üzerine mahallî mülkî amirce
yedi gün içinde kapatılır.


 


Mesleki
ve Teknik Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi


Madde
42 – Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitim konularında Bakanlıkça
ihtiyaç duyulan planlama, araştırma, geliştirme ve üretim hizmetlerini yapmak veya
yaptırmak amacıyla doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşu olarak "Mesleki ve
Teknik Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi" kurulmuştur.


(Mülga
ikinci fıkra: 20/6/2001-4684/10 md.)


Merkezin
kuruluş, yönetim, işleyiş ve döner sermaye hizmetlerine ilişkin hususlar ile merkezde
görevlendirilecek personelin nitelik ve çalışma esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.[21]


Merkezde
sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Merkezde görevli sözleşmeli personel dışındaki
eğitim - öğretim sınıfı personeli; 2914 sayılı Yükseköğretim Kurulu Personel Kanunundaki
esaslara göre Üniversitedeki emsalinin mali haklarından aynen faydalandırılır.


 


Madde
43 – (3423 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki ve
Teknik Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


 


Kaldırılan
hükümler


Madde
44 – a) 20/6/1977 tarih ve 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık
Kanunu;


b)
17/6/1938 tarih ve 3457 sayılı Sınai Müesseselerde ve Maden Ocaklarında Mesleki
Kurslar Açılmasına dair Kanun;


Yürürlükten
kaldırılmıştır.


 


Mesleki
ve teknik eğitim merkezlerinin kuruluşu


Ek
Madde 1 – (Ek : 29/6/2001-4702/21 md.)


Öncelikle,
Bakanlıkça belirlenecek küçük yerleşim birimlerinde olmak üzere, mesleki ve teknik
eğitim merkezleri kurulur. Bu merkezlerde, mesleki ve teknik eğitim alanında orta
öğretim diploması, sertifika ve belge veren programlar uygulanır.


Mesleki ve teknik eğitim merkezlerinin kurulmasına, eğitim,
öğretim, yönetim ve üretim ile ilgili her türlü iş ve işlemlere ilişkin esas ve
usuller Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Ek Madde 2 – (Ek: 2/7/2018-KHK-703/193 md.)


Mevzuatta Mesleki Eğitim Kuruluna yapılmış olan
atıflar, Cumhurbaşkanınca belirlenen kurul veya mercie yapılmış sayılır.


 


Kalfalık
ve ustalık belgesi verilmesi


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;


a)
Bakanlıkça tesbit edilen meslek dallarında çalışmakta olup, bakanlıkça ilan edilecek
tarihten itibaren üç ay içerisinde müracaat edenlerden;


1.
18 yaşını doldurmuş olanlar doğrudan,


2.
16 yaşını doldurmuş olanlar kapsam ve süreleri Bakanlıkça belirlenecek eğitime tabi
tutulduktan sonra,


Kalfalık
imtihanlarına alınırlar. İmtihanlarda başarılı olanlara kalfalık belgesi verilir.



3.
Kalfalık belgesini almış olup 22 yaşını doldurmuş olanlara ustalık imtihanlarını
başarmaları şartı ile ustalık belgesi verilir.


b)
1. (İptal: Anayasa Mahkemesinin 17/2/2004 tarihli ve E.: 2002/128, K.: 2004/23
sayılı Kararı ile)


2.
Lise dengi mesleki ve teknik öğretim kurumlarından 1985 - 1986 öğretim yılı sonuna
kadar mezun olanlara;


Doğrudan
ustalık belgesi verilir.


 


Kapsamda
olmayan il ve mesleklerde kalfalık ve ustalık belgesi verilmesi


Geçici
Madde 2 – Kanun kapsamına alınmamış il ve mesleklerin Bakanlıkça
kanun kapsamına alınması halinde alınma tarihinden itibaren bu il ve mesleklerde
kalfalık ve ustalık belgeleri bu kanunun geçici 1 inci madde hükümlerine göre verilir.


 


Yapılan
uygulamaların geçerliliği


Geçici
Madde 3 – 3457 sayılı Sınai Müesseselerde ve Maden Ocaklarında Mesleki
Kurslar Açılmasına Dair Kanun ile 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanununa göre
yapılan uygulamalar ve alınmış olan kalfalık ve ustalık belgeleri geçerlidir.


 


Sigorta
primlerinin ödenmeye başlanması


Geçici
Madde 4 – Bu Kanunun 25 inci maddesine göre sigorta primlerinin ödenmesine
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden mali yılbaşından itibaren başlanır.
Bu tarihe kadar olan sürede primlerin işyeri sahiplerince ödenmesine devam olunur.



 


Geçici
Madde 5 – Bu Kanun gereğince çıkarılacak tüzük ve yönetmelikler Kanunun
yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde çıkarılır.


 


Geçici
Madde 6 – Bakanlıkça tesbit edilecek illerde ve meslek dallarında
1986 - 1987 öğretim yılında işletmelerde mesleki eğitimin başlatılabilmesi için
işletmelerin çalıştırdıkları işçi sayısı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bölge Müdürlüğünce
1 Ağustos 1986 tarihine kadar Bakanlığa bildirilir.


 


Geçici
Madde 7 – 32 nci maddenin 2 nci fıkrasının (e) bendi 1986 yılı kazançlarına
uygulanır.


 


Geçici
Madde 8 – (Ek: 2/3/1989-3525/1 md.)


Bakanlık,
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte geçici 1 inci maddedeki şartlara sahip oldukları
halde Bakanlıkça ilan edilen tarihlerde belge almak için müracaat edemeyenlere 6
(altı) aya kadar ek müracaat süreleri vermeye yetkilidir.


 


Geçici
Madde 9 – (Ek : 29/6/2001-4702/23 md.)


Bu
Kanunun yayımı tarihinden önce, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanununun
çıraklık eğitimi uygulama kapsamındaki mesleklerde ustalık belgesi sahibi olmadığı
halde işyeri açmış olanlara, kapsam ve süresi ilgili meslek kuruluşlarının görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenecek telâfi eğitimine katılmaları ve bu eğitim sonundaki
sınavlarda başarılı olmaları halinde doğrudan ustalık belgesi verilir. Bu gibilere
telâfi eğitimini tamamlamaları için beş yıl süre tanınır.


Çalıştığı
meslek dalı çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alınmadan önce meslek odalarınca
mevzuatına uygun olarak verilmiş kalfalık ve ustalık belgeleri, mesleğin o ilde
kapsama alınmasından sonra Bakanlıkça yeni belgeler ile doğrudan değiştirilir.


 


Geçici Madde
10 – (Ek: 29/6/2001-4702/23 md.)


Bu Kanun kapsamı dışındaki
mesleklerde, mesleki belgelerin verilmesi işlemi, o meslek kapsama alınıncaya kadar
ilgili meslek kuruluşlarınca mevzuat doğrultusunda yapılır.


 


Geçici Madde 11 – (Ek:
2/12/2016-6764/47 md.)


Bu maddeyi ihdas eden Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte çıraklık eğitimine devam etmekte olanlar, eğitimlerini
başladıkları programa ve mevzuata göre sürdürür.





Geçici Madde 12 – (Ek:
2/12/2016-6764/48 md.)


(Değişik birinci fıkra:21/12/2021-7346/14
md.) 2016-2017 eğitim
ve öğretim yılı sonuna kadar uygulanmak üzere aday çırak ve çıraklar ile 18 inci
madde hükümleri uyarınca işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı
eğitime devam eden öğrencilere, 25 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılacak
ödemeler asgari ücretin net tutarının yüzde otuzundan, kalfalık yeterliğini kazanan
mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine yapılacak ödemeler asgari ücretin
yüzde ellisinden az olamaz. Mesleki eğitim merkezi programı dışındaki okul ve kurumlarda
öğrenim gören öğrencilere ödenebilecek en az ücretin; yirmiden az personel çalıştıran
işletmeler için üçte ikisi, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işletmeler için
üçte biri; mesleki eğitim merkezi programına devam eden öğrencilere ödenebilecek
en az ücretin ise tamamı 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun
53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (B) bendinin (h) alt bendi için ayrılan tutardan
Devlet katkısı olarak ödenir. Bu kapsamda yapılacak ödemeleri on eğitim ve öğretim
yılına kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Staj yapacak işletme bulunamaması
nedeniyle stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencileri ile öğretim programı gereği
staj yapmak zorunda olmayan yükseköğretim öğrencilerinin yaptıkları stajlar bu fıkra
hükmü kapsamı dışındadır. Kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödenmez.



(Ek ikinci fıkra:21/12/2021-7346/14
md.) Bu madde uyarınca
ödenen Devlet katkısı ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ay içerisinde Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesinden İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılır.


(Ek üçüncü fıkra:21/12/2021-7346/14
md.) Birinci fıkrada
bu fıkrayı düzenleyen Kanunla yapılan değişiklikler sebebiyle 2021-2022 eğitim ve
öğretim yılından önceki döneme ilişkin geçmişe dönük olarak herhangi bir ücret veya
Devlet katkısı ödemesi yapılmaz.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Türkiye İş Kurumu tarafından belirlenir.


 


Geçici Madde 13 – (Ek:
9/5/2018-7141/9 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce bu Kanun uyarınca hak kazanılan denklik belgeleri ile alınmış kalfalık,
ustalık, işyeri açma ve usta öğreticilik belgeleri geçerli addedilir.


 


Yürürlük


Madde 45 – Bu Kanunun;


a) 32 nci maddesi 1/1/1987
tarihinde,


b) Diğer maddeleri yayımı
tarihinde,


Yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 46 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.





5/6/1986 TARİHLİ VE 3308 SAYILI ANA KANUNA


İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


1) 25/6/1992 tarihli ve
3824 sayılı Kanunun geçici maddesi:


Geçici Madde 1 – a) 1992 takvim yılında yıllık beyanname
ile beyan edilecek kazanç ile iratlar,


b) Ölüm ve memleketi terk
nedeniyle 1992 takvim yılında yıllık beyanname ile beyan edilen kazanç ve iratlar,



c) 1992 yılında münferit ve
özel beyannamelerle beyan edilen kazanç ve iratlar,


d) 1992 takvim yılına ilişkin
götürü matrahlar,


e) 1992 takvim yılında Gelir
Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi
kapsamında yapılan ödemeler.


Üzerinden hesaplanan gelir
ve kurumlar vergilerinden ayrılacak fon payları hakkında, 7.11.1985 tarihli ve 3238
sayılı, 29.5.1986 tarihli ve 3294 sayılı, 5.6.1986 tarihli ve 3308 sayılı Kanunların
ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.


 


2) 29/6/2001 tarihli ve
4702 sayılı Kanunun geçici maddesi:


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunla ilgili yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl
içerisinde çıkarılır. Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler çıkarılıncaya
kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına
devam edilir.





3308 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun / KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3308 Sayılı
Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3525



Geçici Madde
8



8/3/1989






3824



32



1/1/1993






4122



32



26/7/1995






4306



9



18/8/1997






4684



Beşinci Kısım
Başlığı, 3, 24, 32, 33, 40, 42



1/1/2002






4702



Kanunun Adı,
3, 4, 6, 10, 12, 13, 14, 18, 20, 22, 28, 29, 30, 35, 41, Ek Madde 1, Geçici Madde
9, Geçici Madde 10



10/7/2001






Anayasa
Mahkemesinin 17/2/2004 tarihli ve E.: 2002/128, K.: 2004/23 sayılı Kararı



Geçici
Madde 1



27/7/2004






5728



41



8/2/2008






6111



3, 18, 24,
25



25/2/2011






6287



18



11/4/2012






6585



30



29/1/2015






6764



1, 2, 3,
10, 14, 18, 20, 21, 23, 25, 35, Geçici Madde 11,

Geçici Madde
12



9/12/2016






7033



3, 25



1/7/2017






7141



Geçici Madde
13



18/5/2018






KHK/703



4, 18, 32, 42, Ek Madde 2,

Geçici Madde 12



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7180



10, 16, 27, 28



5/7/2019






7346



25, 31



25/12/2021






Geçici Madde 12



6/9/2021 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde (25/12/2021)









 











[1] 29/6/2001 tarihli ve 4702 sayılı Kanunun 22 nci
maddesiyle bu Kanunun adı “ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ KANUNU” iken, metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[2] 29/6/2001 tarihli ve 4702 sayılı Kanunun 22 nci
maddesiyle bu Kanunda geçen; “Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı” ibaresi,
“Milli Eğitim Bakanlığı”; “İl Milli Eğitim Gençlik ve Spor Müdürlüğü” ibaresi,
“İl Milli Eğitim Müdürlüğü”; “Çıraklık ve Meslek Eğitimi” ibaresi, “Mesleki
Eğitim”; “Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kurulu” ibaresi “Mesleki Eğitim Kurulu”,
“İl Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kurulu” ibaresi “İl Mesleki Eğitim Kurulu”,
“işçi” ibaresi “personel”, “İmtihan” ibaresi “sınav”, “Çıraklık Eğitimi
Merkezi” ibaresi “Mesleki Eğitim Merkezi”, “Çıraklık ve Mesleki Eğitimi
Geliştirme ve Yaygınlaştırma Fonu” ibaresi “Mesleki Eğitimi Geliştirme ve
Yaygınlaştırma Fonu” ve “50 ve daha fazla işçi” ibaresi “yirmi ve daha fazla
personel” olarak değiştirilmiştir.







[3] 16/8/1997 tarihli ve 4306 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle bu Kanunda birlikte veya ayrı ayrı geçen "ilkokul" ve
"ortaokul" ibareleri, "ilköğretim okulu" olarak
değiştirilmiştir.







[4] 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 21 inci
maddesiyle, bu Kanunda İl Mesleki Eğitim Kuruluna yapılan atıfların İl İstihdam
ve Mesleki Eğitim Kuruluna yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır.







[5] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesiyle bu fıkraya “okullarda” ibaresinden sonra gelmek üzere “,
yükseköğretim kurumlarında” ibaresi eklenmiştir.







[6] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 37 nci
maddesiyle bu fıkraya “Bu Kanun,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Yükseköğretim
Kurulu ve” ibaresi eklenmiştir.







[7] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 61 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “orta öğretim kurumları” ibaresinden sonra
gelmek üzere “ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumları”
ibaresi eklenmiştir.







[8] 16/8/1997 tarihli ve 4306 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle bu fıkrada yer alan "eğitilirler" ibaresi,
"eğitilebilirler" olarak değiştirilmiştir.







[9] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
193 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[10] 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle bu fıkrada yer alan “fon” ibaresi “saymanlık” şeklinde değiştirilmiş
olup, bu hüküm 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe girecektir.







[11] 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yirmi” ibaresi “on” şeklinde; aynı Kanunun 63
üncü maddesiyle de bu fıkrada yer alan “her ay 18 yaşını bitirenlere ödenen
asgari ücretin 2/3’ü nispetinde” ibaresi “her ay 18 yaşını bitirenlere ödenen
asgari ücretin net tutarının 1/3’ü nispetinde, yirmi ve daha fazla personel
çalıştırılması halinde 2/3’ü nispetinde” şeklinde değiştirilmiştir.







[12] 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle bu fıkrada yer alan “fona” ibaresi yürürlükten kaldırılmış olup, bu
hüküm 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe girecektir.







[13] 18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunun 32 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ortaöğretim” ibaresinden sonra gelmek üzere
“öğrencileri ile yükseköğretim kurumları ve birimlerinde yapan yükseköğretim”
ibaresi eklenmiştir.







[14] 21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 12 nci
maddesiyle bu fıkranın ikinci cümlesine “aday çırak ve çırağa yaşına uygun
asgari ücretin yüzde otuzundan” ibaresinden sonra gelmek üzere “, kalfalık
yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari
ücretin yüzde ellisinden” ibaresi eklenmiştir.







[15] 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanunun 45 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “mesleki eğitim gören” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrenciler ile mesleki ve
teknik eğitim okul ve kurumlarında alan eğitimine başlayan” ibaresi
eklenmiştir.







[16] 27/6/2019 tarihli ve 7180 sayılı Kanunun 7 nci
maddesiyle birinci fıkrada yer alan “kursları” ibaresi madde metninden
çıkarılmış, ikinci fıkrada yer alan “Bu kursların kapsam ve süreleri Mesleki
Eğitim Kurulunun görüşü alınarak” ibaresi “Bu eğitimin kapsam ve süreleri”
şeklinde değiştirilmiştir.







[17] 27/6/2019 tarihli ve 7180 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle bu bentte yer alan “mesleklerin özelliğine göre Bakanlıkça
belirlenecek süre kadar çalışmış ve ustalık eğitimi kurslarını” ibaresi
“ustalık eğitimini” şeklinde değiştirilmiştir.







[18] 14/1/2015 tarihli ve 6585 sayılı Kanunun 19 uncu
maddesiyle bu fıkrada yer alan “açacaklardan, meslek odaları ise işyeri sahibi
olarak üye kaydı yaptıracaklardan, ustalık belgesi istemek zorundadır.” ibaresi
“açılışında, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin kendilerinden veya işyerinde
her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer çalışanından ustalık belgesi
ya da en az ön lisans diploması istemek zorundadır.” şeklinde değiştirilmiştir.







[19] Ustalık belgesi ile ilgili olarak 18/5/2004 tarihli
ve 5174 sayılı Kanunun 102 nci maddesine bakınız.







[20] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 193 üncü maddesiyle bu alt bentte yer alan “Mesleki Eğitim Kurulu
ile” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[21] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 193 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.