4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun

MEMURLAR
VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN


YARGILANMASI HAKKINDA
KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 4483


Kabul
Tarihi                           : 2/12/1999


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 4/12/1999        Sayı  : 23896


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 39


 


Amaç


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri
suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek
ve izlenecek usulü düzenlemektir.


 


Kapsam


Madde
2 – Bu
Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri
kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer
kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır.


Görevleri
ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tabi olanlara ilişkin
kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve
kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır.


Ağır
cezayı gerektiren suçüstü hali genel hükümlere tabidir.


Disiplin
hükümleri saklıdır.


(Ek:
2/1/2003-4778/33 md.) 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 243 ve 245 inci maddeleri
ile 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 154 üncü maddesinin dördüncü fıkrası
kapsamında açılacak soruşturma ve kovuşturmalarda bu Kanun hükümleri uygulanmaz.


 


İzin vermeye yetkili merciler


Madde
3 – Soruşturma
izni yetkisi


a)
İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam,


b)
(Değişik:6/12/2019-7196/51 md.) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile kaymakamlar hakkında vali,


c)
Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi,


d)
Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya
ilişkili kuruluşlar ve bakanlıkların merkez ve
bağlı veya ilgili kuruluşlarında görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında
o kuruluşun en üst idari amiri,[1]


e) (Değişik:6/12/2019-7196/51
md.) (b) ve (c) bentlerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla
atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan,


f) Türkiye Büyük Millet Meclisinde
görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri ve yardımcıları hakkında
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı,


g)
(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/196 md.) Cumhurbaşkanlığında
görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri, Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri hakkında Cumhurbaşkanı,[2]


h)
Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir, il ve
ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında İçişleri Bakanı,


i)
İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında
kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi
üyeleri hakkında bulundukları ilin valisi,


j)
Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar ve kamu görevlileri
hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali,


Yokluklarında
ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.


Yetkili
mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas
alınır.


Ast
memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu
merciden istenir.


 


Olayın yetkili mercie iletilmesi, işleme konulmayacak ihbar ve
şikayetler


Madde
4 – Cumhuriyet
başsavcıları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu Kanun kapsamına giren suçlarına
ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde
ivedilikle toplanması gerekli ve kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespitten başka
hiçbir işlem yapmayarak ve hakkında ihbar veya şikayette bulunulan memur veya diğer
kamu görevlisinin ifadesine başvurmaksızın evrakın bir örneğini ilgili makama göndererek
soruşturma izni isterler.


Diğer
makam ve memurlarla kamu görevlileri de, bu Kanun kapsamına giren bir suç işlendiğini
ihbar, şikayet, bilgi, belge veya bulgulara dayanarak öğrendiklerinde durumu izin
vermeye yetkili mercie iletirler.


(Değişik
üçüncü fıkra: 17/7/2004-5232/2 md.) Bu Kanuna göre memurlar ve
diğer kamu görevlileri hakkında yapılacak ihbar ve şikâyetlerin soyut ve genel nitelikte
olmaması, ihbar veya şikâyetlerde kişi veya olay belirtilmesi, iddiaların ciddî
bulgu ve belgelere dayanması, ihbar veya şikâyet dilekçesinde dilekçe sahibinin
doğru ad, soyad ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması zorunludur.


(Değişik
dördüncü fıkra: 17/7/2004-5232/2 md.) Üçüncü fıkradaki şartları
taşımayan ihbar ve şikâyetler Cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili merciler
tarafından işleme konulmaz ve durum, ihbar veya şikâyette bulunana bildirilir. Ancak
iddiaların, sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmuş olması halinde
ad, soyad ve imza ile iş veya ikametgâh adresinin doğruluğu şartı aranmaz. Başsavcılar
ve yetkili merciler ihbarcı veya şikâyetçinin kimlik bilgilerini gizli tutmak zorundadır.


 


Ön inceleme


Madde
5 – İzin
vermeye yetkili merci, bu Kanun kapsamına giren bir suç işlediğini bizzat veya yukarıdaki
maddede yazılı şekilde öğrendiğinde bir ön inceleme başlatır.


(Ek
fıkra: 17/7/2004-5232/3 md.) Cumhuriyet başsavcılıkları ile izin vermeye
yetkili merciler ihbar ve şikâyetler konusunda daha önce sonuçlandırılmış bir ön
inceleme olması halinde müracaatı işleme koymazlar. Ancak ihbar veya şikâyet eden
kişilerin konu ile ilgili olarak daha önceki ön incelemenin neticesini etkileyecek
yeni belge sunması halinde müracaatı işleme koyabilirler.


Ön
inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından bizzat yapılabileceği gibi, görevlendireceği
bir veya birkaç denetim elemanı veya hakkında inceleme yapılanın üstü konumundaki
memur ve kamu görevlilerinden biri veya birkaçı eliyle de yaptırılabilir. İnceleme
yapacakların, izin vermeye yetkili merciin bulunduğu kamu kurum veya kuruluşunun
içerisinden belirlenmesi esastır. İşin özelliğine göre bu merci, anılan incelemenin
başka bir kamu kurum veya kuruluşunun elemanlarıyla yaptırılmasını da ilgili kuruluştan
isteyebilir. Bu isteğin yerine getirilmesi, ilgili kuruluşun takdirine bağlıdır.


Yargı
mensupları ile yargı kuruluşlarında çalışanlar ve askerler, başka mercilerin ön
incelemelerinde görevlendirilemez.


Ön
inceleme ile görevlendirilen kişiler birden fazla ise içlerinden biri başkan olarak
belirlenir.


 


Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor


Madde
6 – Ön
inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, bakanlık müfettişleri ile kendilerini
görevlendiren merciin bütün yetkilerini haiz olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre işlem yapabilirler; hakkında inceleme yapılan
memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde
bulunan gerekli bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek
durumu izin vermeye yetkili mercie sunarlar. Ön inceleme birden çok kişi tarafından
yapılmışsa, farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı belirtilir.


Yetkili
merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine karar verir.
Bu kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur.


 


Süre


Madde
7 – Yetkili
merci, soruşturma izni konusundaki kararını suçun 5 inci maddenin birinci fıkrasına
göre öğrenilmesinden itibaren ön inceleme dahil en geç otuz gün içinde verir. Bu
süre, zorunlu hallerde onbeş günü geçmemek üzere bir defa uzatılabilir.


Yetkili
merci, herhalde yukarıdaki fıkrada belirtilen süreler içinde memur veya diğer kamu
görevlisi hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi konusunda karar vermek
zorundadır.


 


Soruşturma izninin kapsamı


Madde
8 – Soruşturma
izni, şikayet, ihbar veya iddia konusu olaylar ile bunlara bağlı olarak ileride
soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek konuları kapsar.


Soruşturma
sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı bir suç olarak nitelendirilebilecek
bir fiil ortaya çıktığında, yeniden izin alınması zorunludur.


Suçun
hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez.


 


İtiraz


Madde
9 – Yetkili
merci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararını Cumhuriyet
başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisine ve varsa
şikayetçiye bildirir.


Soruşturma
izni verilmesine ilişkin karara karşı hakkında inceleme yapılan memur veya diğer
kamu görevlisi; soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı ise Cumhuriyet
başsavcılığı veya şikayetçi, izin vermeye yetkili merciler tarafından verilen işleme
koymama kararına karşı da şikâyetçi itiraz yoluna gidebilir. İtiraz süresi, yetkili
merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür.[3]


İtiraza,
3 üncü maddenin (e), (f), g (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h) bentlerinde
sayılanlar için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için yetkili merciin yargı çevresinde
bulunduğu bölge idare mahkemesi bakar.


İtirazlar,
öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Verilen kararlar kesindir.


 


İştirak halinde işlenen suçlar


Madde
10 –Bu
Kanun kapsamındaki suçların iştirak halinde işlenmesi durumunda memur olmayan, memur
olanla; ast memur, üst memurla aynı mahkemede yargılanır.


 


Soruşturma izninin gönderileceği merci


Madde
11 – Soruşturma izninin itiraz edilmeden veya itirazın reddi
sonunda kesinleşmesi ya da soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı yapılan
itirazın kabulü üzerine dosya, derhal yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığına
gönderilir. İzin üzerine ilgili Cumhuriyet başsavcılığı, Ceza Muhakemeleri Usulü
Kanunu ve diğer kanunlardaki yetkilerini kullanmak suretiyle hazırlık soruşturmasını
yürütür ve sonuçlandırır.


 


Hazırlık soruşturmasını yapacak merciler[4][5]


Madde 12 – (Değişik: 17/7/2004-5232/4
md.)


Hazırlık soruşturması genel hükümlere göre yetkili ve görevli
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılır. Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Bakan yardımcıları ve valiler
ile ilgili olarak yapılacak olan hazırlık soruşturması Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
veya Başsavcıvekili, kaymakamlar ile ilgili hazırlık soruşturması ise il Cumhuriyet
başsavcısı veya başsavcıvekili tarafından yapılır.


Hazırlık soruşturması sırasında
hâkim kararı alınmasını gerektiren hususlarda; Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Bakan yardımcıları ve valiler için
Yargıtayın ilgili ceza dairesine, kaymakamlar için il asliye ceza mahkemesine, diğerleri
için ise genel hükümlere göre yetkili ve görevli sulh ceza hâkimine başvurulur.


 


Yetkili ve görevli mahkeme


Madde
13 – (Değişik: 17/7/2004-5232/5 md.)


Davaya
bakmaya yetkili ve görevli mahkeme, genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemedir.
Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri,
Bakan yardımcıları ve valiler için yetkili ve görevli mahkeme Yargıtayın ilgili
ceza dairesi, kaymakamlar için ise il ağır ceza mahkemesidir.[6][7]


 


Vekillerin
durumu


Madde
14 – Bu Kanunun uygulanmasında vekiller, asillerin tabi olduğu
usule tabidir.


 


Cumhuriyet başsavcılığınca re'sen dava
açılacak haller


Madde 15 – Memurlar
ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve şikayetlerin ihbar veya şikayet edileni
mağdur etmek amacıyla ve (...)[8] uydurma bir suç isnadı suretiyle
yapıldığı hazırlık soruşturması sonucunda anlaşılır veya yargılama sonucunda sabit
olursa haksız isnatta bulunanlar hakkında yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığınca
re'sen soruşturmaya geçilir.


Memurlar
ve diğer kamu görevlilerinin yukarıdaki fıkrada belirtilen durumlarda kamu davası
açılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurma ve haksız isnatta bulunanlar hakkında
genel hükümlere göre tazminat davası açma hakları saklıdır.


 


Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkata
yapılan atıflar


Madde
16 – Kanunlarda Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın
uygulanacağı belirtilen hallerde bu Kanun hükümleri uygulanır.


Kanunlarda
Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın uygulanmayacağı belirtilen hallerde
genel hükümler uygulanır.


 


Değiştirilen hükümler


Madde
17 – (22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi
ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


 


Yürürlükten kaldırılan hükümler


Madde
18 – 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu
Muvakkat yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Ek Madde 1- (Ek: 20/8/2016-6745/45 md.)


Bu Kanuna ya da başka kanunlara
göre ön inceleme, disiplin soruşturması veya diğer idari soruşturmaları yapmakla
görevlendirilenler ile teftiş ya da denetim elemanlarının bu görevleriyle ilgili
olarak yaptıkları işlemlerden, yürüttükleri faaliyetlerden, düzenledikleri raporlar
ile görüş yazılarında belirttikleri kanaatlerinden veya kanunla verilen yetkilere
dayanarak aldıkları tedbirlerden dolayı kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk
hâlleri de dâhil olmak üzere ancak idare aleyhine tazminat davası açılabilir. Ancak
bu görevlilerin suç sayılan eylemleri ile kin, garez ve hatıra dayalı olarak veya
baskı veya telkinle kanaat oluşturduğu ya da değiştirdiği kesinleşmiş yargı ya da
disiplin kurulu kararıyla tespit edilirse, idarenin görevliye rücu hakkı saklıdır.


Ön
inceleme, disiplin soruşturması veya diğer idari soruşturmalar ile teftiş ya da
denetim sonucunda düzenlenen raporlara dayanarak karar verenler veya işlem tesis
edenlerle, bu kararları ya da işlemleri hazırlayan ve inha ya da teklif edenler
hakkında da birinci fıkra hükmü uygulanır.


 


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Memurin Muhakematı
Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerine göre başlatılmış bulunan işlemler, adı geçen
Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılır.


 


Geçici Madde 2 – (Ek: 17/7/2004-5232/7
md.)


Bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden önce Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında
Kanuna göre Yargıtayın ilgili ceza dairesinde ve il ağır ceza mahkemesinde açılmış
davalar ile Danıştayca itirazen incelenen kararlar, bu Kanunun yürürlüğe girmesini
müteakip genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemelere devredilir.


 


Geçici Madde 3- (Ek: 20/8/2016-6745/46 md.)


Ek 1 inci madde hükmü, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihte; görülmekte olan davalar, kesinleşmemiş hükümler
ile miktar veya değeri itibarıyla temyiz veya karar düzeltme yoluna gidilemediği
için kesinleşen hükümler bakımından da uygulanır ve davaya idare aleyhine devam
olunur.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce verilen ve miktar veya değeri itibarıyla temyiz veya karar düzeltme
yoluna başvurulamayan hükümler için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
iki hafta içinde kanun yollarına başvurulabilir. Bu fıkra uyarınca yapılan kanun
yolu başvuruları üzerine verilen kararlar, tahsil edilmiş tazminat bedelinin geri
istenmesi hakkını doğurmaz.


Görevli
mahkemede idare aleyhine devam olunacak davada, kanun yolları incelemesinde ilk
olarak ek 1 inci maddede öngörülen dava şartlarının mevcut olup olmadığına bakılır.


 


Geçici Madde 4- (Ek: 2/7/2018-KHK-703/196
md.)


(Değişik fıkra:8/5/2025-7547/9
md.) Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış işlemler, 2/7/2018 tarihli ve 703
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilen 3 üncü, 12 nci ve 13 üncü maddelerin
söz konusu değişikliklerden önceki usul ve esaslarına göre sonuçlandırılır.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihte müşterek kararla atanmış olanlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararname ile
değiştirilen 3 üncü maddenin değiştirilmeden önceki hali uygulanır.


 


Yürürlük


Madde
19 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
20 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





4483 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal
Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



4483 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal
Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






4778



2



11/1/2003






5232



3, 4, 5,
12, 13, 15, Geçici Madde 2



31/7/2004






6745



9, Ek Madde
1,

Geçici Madde
3



7/9/2016






KHK/703



3, 12, 13,

Geçici Madde 4



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7196



3



24/12/2019






7547



3, 12, 13, Geçici Madde 4



16/5/2025









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
196 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanına
veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar” şeklinde
değiştirilmiştir.







[2] 8/5/2025 tarihli ve 7547
sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “İdari İşler Başkanı”
ibareleri “Genel Sekreteri” şeklinde
değiştirilmiştir.







[3] 20/8/2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 44 üncü
maddesiyle, bu fıkranın birinci cümlesine “Cumhuriyet Başsavcılığı veya
şikayetçi” ibaresinden sonra gelmek üzere “, izin vermeye yetkili merciler
tarafından verilen işleme koymama kararına karşı da şikâyetçi” ibaresi
eklenmiştir.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
196 ncı maddesiyle bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan
“Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri” ibareleri “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler
Başkanı” ve “müsteşarlar” ibareleri “Bakan yardımcıları” şeklinde
değiştirilmiştir.







[5] 8/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle, bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “İdari İşler
Başkanı” ibareleri “Genel Sekreteri” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 196 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı” ve “müsteşarlar”
ibaresi “Bakan yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.







[7] 8/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı
Kanunun 8 inci maddesiyle, bu fıkranın ikinci
cümlesinde yer alan “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı” ibaresi
“Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri” şeklinde ve “Bakan yardımcıları” ibaresi
“Bakan yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] Bu arada yer alan “garaz, kin veya mücerret
hakaret için“ ibareleri, 17/7/2004 tarihli ve 5232 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle madde metninden çıkartılarak; “Memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkındaki ihbar ve şikayetlerin“ ibaresinden sonra gelmek üzere “ihbar veya
şikayet edileni mağdur etmek amacıyla ve“ ibaresi eklenmiştir.