3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu

MAL BİLDİRİMİNDE BULUNULMASI, RÜŞVET VE


YOLSUZLUKLARLA
MÜCADELE KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 3628


Kabul
Tarihi                           : 19.4.1990


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih: 4.5.1990            Sayı: 20508


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip: 5                       Cilt: 29                Sayfa:
95


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı, rüşvet ve yolsuzluklarla mücadele cümlesinden olarak; bu Kanunda
sayılanların mal bildiriminde bulunmalarını, bildirimlerin yenilenmesini, mal
edinmelerin denetimiyle, haksız mal edinme veya gerçeğe aykırı bildirimde
bulunma halinde uygulanacak hükümleri, bu Kanunda belirlenen suçlarla bazı
suçlardan dolayı kamu görevlileri ve suç ortakları hakkında takip ve muhakeme
usulünü düzenlemektir.


 


Mal bildiriminde bulunacaklar[1]


Madde
2 – a)
Her tür seçimle iş başına gelen kamu görevlileri ile Cumhurbaşkanı
yardımcıları ve bakanlar (Muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri
hariç)


b)
Noterler,


c)
Türk Hava Kurumunun genel yönetim ve merkez denetleme kurulu üyeleri ile genel
merkez teşkilatında ve Türk Kuşu Genel Müdürlüğünde, Türkiye Kızılay Derneğinin
merkez kurullarında ve Genel Müdürlük teşkilatında görev alanlar ve bunların
şube başkanları,


d)
Genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler ve bunlara
bağlı kuruluş veya alt kuruluşlarda, kamu iktisadi teşebbüsleri (İktisadi
devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları) ile bunlara bağlı müessese,
bağlı ortaklık ve işletmelerde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle kurulan ve kamu hizmeti gören kurum ve kuruluşlar ile bunların
alt kuruluşlarında veya komisyonlarında aylık, ücret ve ödenek almak suretiyle
kamu hizmeti gören memurları, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri
ile yönetim ve denetim kurulu üyeleri,


e)
(Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)


f)
Siyasi parti genel başkanları, vakıfların idare organlarında görev alanlar,
kooperatiflerin ve birliklerinin başkanları, yönetim kurulun üyeleri ve genel
müdürleri, yeminli mali müşavirler, kamu yararına sayılan dernek yönetici ve
deneticileri,


g)
Gazete sahibi gerçek kişiler ile, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim
kurulu üyeleri, sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları,


Mal
bildiriminde bulunmak zorundadırlar.


Özel
Kanunlarına göre mal bildiriminde bulunmak zorunda olanlar da bu Kanun hükümlerine
tabidir.


 


Hediye


Madde
3 – Yukarıdaki
maddede sayılan kamu görevlileri, milletlerarası protokol, mücamele veya
nezaket kaideleri uyarınca veya diğer herhangi bir sebeple, yabancı
devletlerden, milletlerarası kuruluşlardan, sair milletlerarası hukuk
tüzelkişiliklerinden, Türk uyruğunda olmayan herhangi bir özel veya tüzelkişi
veya kuruluştan; aldıkları tarihteki değeri on aylık net asgari ücret toplamını
aşan hediye veya hibe niteliğindeki eşyayı aldıkları tarihten itibaren bir ay
içinde kendi kurumlarına teslim etmek zorundadırlar. Ancak, yabancı devlet
adamları ve milletlerarası kuruluş temsilcileri tarafından verilen imzalı
hatıra fotoğraflarının çerçeveleri bu madde hükümlerine dahil değildir.


Hediyelerin
bedellerinin tespiti çıkarılacak yönetmeliğe göre Maliye ve Gümrük Bakanlığınca
yapılır.


 


Haksız mal edinme


Madde
4 – Kanuna
veya genel ahlaka uygun olarak sağlandığı ispat edilmeyen mallar veya ilgilinin
sosyal yaşantısı bakımından geliriyle uygun olduğu kabul edilemeyecek
harcamalar şeklinde ortaya çıkan artışlar, bu Kanunun uygulanmasında haksız mal
edinme sayılır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Mal Bildirimleri


Bildirimlerin konusu


Madde
5 – Bu
Kanun kapsamına giren görevlilerin kendilerine, eşlerine ve velayetleri
altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile görevliye yapılan aylık
net ödemenin, ödeme yapılmayan görevlilerin ise, 1 inci derece Devlet Memurlarına
yapılan aylık net ödemenin beş katından fazla tutarındaki her biri için ayrı
olmak üzere, para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer
taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynakları,
borçları ve sebepleri mal bildiriminin konusunu teşkil eder.


 


Bildirimin zamanı


Madde
6 – Mal
Bildirimlerinin;


a)
Bu Kanun kapsamındaki göreve atanmada, göreve giriş için gerekli belgelerle,


b)
Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmalarda, atamayı izleyen bir ay
içinde,[2]


c)
Seçimle gelinen görevlerde seçimin kesinleşmesi tarihini izleyen iki ay içinde,



d)
Mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda bir ay içinde,


e)
Yönetim ve denetim kurulu üyelikleri ile komisyon üyeliklerine seçim ve
atamalarda göreve başlama tarihini izleyen bir ay içinde,


f)
Görevin sona ermesi halinde, ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde,


g)
Gazete sahibi gerçek kişiler ile, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim
kurulu üyeleri faaliyete geçme tarihini, sorumlu müdürleri, başyazarları ve
fıkra yazarları bu işe veya görevlerine başlama tarihini izleyen bir ay içinde,



Verilmesi
zorunludur.


(a)
Bendinde yazılı bildirim verilmedikçe göreve atama yapılamaz.


 


Bildirimin yenilenmesi


Madde
7 – Bu
Kanun kapsamındaki görevlere devam edenler, sonu (0) ve (5) ile biten yılların
en geç şubat ayı sonuna kadar bildirimlerini yenilerler. Yeni bildirimler
yetkili merci tarafından daha önceki bildirimler ile karşılaştırılırlar.


 


Bildirimlerin verileceği merciler


Madde
8 – Bildirimlerin
verileceği merciler şunlardır:


a)
Türkiye Büyük Millet Meclisi (…)3 Üyeleri için Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı, Cumhurbaşkanı
yardımcıları ve bakanlar için Cumhurbaşkanlığı,[3]


b)
Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli personel için özlük işleriyle ilgili sicil
ve belge raporlarının bulunduğu makam veya merci,


c)
Kurum, teşebbüs, teşekkül ve kuruluşların Genel Müdürleri, yönetim ve denetim
kurulu için ilgili Bakanlık,


d)
Yüksek mahkemelerin daire başkan ve üyeleri için mahkemenin başkanı,


e)
Noterler için Adalet Bakanlığı,


f)
Diğer kurum ve kuruluşların memur ve hizmetlileri için atamaya yetkili makam
veya merci,


g)
Türk Hava Kurumu ile Türkiye Kızılay Derneğinde görev alanlar için kurum ve
dernek genel başkanlığı,


h)
(Mülga: 24/6/1995 - KHK - 557/21 md.)


i)
Görevlerinden ayrılanlar için bu görevlerinde iken bildirimlerinin vermeleri
gereken makam veya merci,


j)
Siyasi parti genel başkanları için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı,


k)
Kooperatifler ve birliklerin başkanları, yönetim kurulu üyeleri ve genel
müdürleri için kooperatiflerin ve birliklerin denetimlerinin yapıldığı
kuruluşlar,


l)
Yeminli mali müşavirler için Maliye ve Gümrük Bakanlığı,


m)
Türk Hava Kurumunun, Türkiye Kızılay Derneğinin ve Kamu yararına sayılan derneklerin
genel yönetim ve merkez denetleme kurulu üyeleri için İçişleri Bakanlığı,
bunların şube başkanları için bulundukları İl Valilikleri,


n)
İl Genel Meclisi Üyeleri için Valiler, Belediye Meclis Üyeleri için Belediye
Başkanları, Belediye Başkanları için İçişleri Bakanlığı,


o)
Mal bildirimi verecek son merciler için, kendi kuruluşlarının özlük işleri ile
ilgili makam veya merci,


p) Gazete sahibi gerçek kişiler ile, gazete sahibi
şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri, sorumlu müdürleri, başyazarları
ve fıkra yazarları bulundukları yer en büyük mülki amirliği,


r)
Vakıfların idare organlarında görev alanlar için Vakıflar Genel Müdürlüğü,


Görevleri
sebebiyle birden fazla mal bildiriminde bulunması gerekenler asli görevlerinden
dolayı bir tek mal bildiriminde bulunurlar.


 


Bildirimlerin gizliliği


Madde
9 – Mal
bildirimleri, özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla bildirimde
bulunanın özel dosyasında saklanır. Bildirimlerin içeriği hakkında, 20 nci
madde hükmü dışında hiçbir şekilde açıklama yapılamaz ve bilgi verilemez.
Ayrıca mal bildirimlerindeki bilgiler ve kayıtlar esas alınarak içeriği
hakkında yayında bulunulamaz.


(Ek fıkra:
25/5/2004-5176/8 md.) Ancak, Kamu Görevlileri Etik Kurulu mal bildirimlerini gerektiğinde
inceleme yetkisine sahiptir. Mal bildirimlerindeki bilgilerin doğruluğunun kontrolü
amacıyla ilgili kişi ve kuruluşlar (bankalar ve özel finans kurumları dahil)
talep edilen bilgileri en geç otuz gün içinde Kurula vermekle yükümlüdürler.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ceza Hükümleri


Madde
10 – 6 ncı maddede belirtilen sürelerde mal bildiriminde
bulunmayana bildirimlerin verileceği mercilerce ihtarda bulunulur. İhtarın
kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde
bulunmayana üç aya kadar hapis cezası verilir.


Soruşturma
ile ilgili olarak verilen süre zarfında mal bildiriminde bulunmayana üç aydan
bir yıla kadar hapis cezası verilir.


 


Gerçeğe aykırı açıklama


Madde
11 – Mal bildiriminin muhtevası hakkında 9 uncu maddeye
aykırı davranan üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


Bu
fiilin basın yoluyla işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.





Gerçeğe aykırı bildirimde bulunma


Madde
12 – Kanunen daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde
gerçeğe aykırı bildirimde bulunana altı aydan üç yıla kadar hapis cezası
verilir.


 


Haksız mal edinme, mal kaçırma veya gizleme


Madde
13 – Kanunun daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde
haksız mal edinene üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş milyon liradan on
milyon liraya kadar ağır para cezası verilir.


Haksız
edinilen malı kaçıran veya gizleyene de aynı ceza verilir.


 


Zoralım


Madde
14 – Haksız edinilmiş olan malların zoralımına hükmolunur.
Bu malların elde edilememesi veya bir malın tümünün haksız mal edinme konusu
teşkil etmemesi sebepleri ile zoralımın mümkün olmadığı hallerde haksız
edinilen değere eşit bedelinin hazineye ödenmesine karar verilir. Bu bedel,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine göre tahsil olunur.


 


Kamu hizmetlerinden yasaklanma


Madde 15 – Bu
Kanunun 11 ve 12 nci maddeler hükümleri ile cezalandırılanlara ceza süresi
kadar; 13 üncü madde hükmüne göre cezalandırılanlara müebbeten kamu
hizmetlerinden yasaklanma cezası hükmolunur.


 


Tecil, paraya çevirme ve ön ödeme yasağı


Madde
16 – Bu bölümde yazılı olan cezalar 10 uncu maddenin
birinci fıkrası hariç tecil edilemez, şahsi hürriyeti bağlayıcı olanlar para
veya tedbire çevrilemez, failleri hakkında Türk Ceza Kanununun 119 uncu maddesi
hükümleri uygulanamaz.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Bu Kanunda Yazılı Suçlar ile Bazı Suçlardan Dolayı
Soruşturma Usulü


Soruşturma


Madde
17 – (Değişik birinci fıkra: 12/12/2003-5020/12 md.)
Bu Kanunda ve 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununda yazılı
suçlarla, irtikâp, rüşvet, basit ve nitelikli zimmet, görev sırasında veya
görevinden dolayı kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma,
Devlet sırlarının açıklanması veya açıklanmasına sebebiyet verme suçlarından
veya bu suçlara iştirak etmekten sanık olanlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve
4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun
hükümleri uygulanmaz.


Yukarıdaki
fıkra hükmü müsteşarlar, valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanamaz.


Görevleri
veya sıfatları sebebi ile özel soruşturma ve kovuşturma usulüne tabi olan sanıklarla
ilgili kanun hükümleri saklıdır.





Suçun ihbarı


Madde
18 – Yukarıdaki maddede yazılı suçlara ilişkin ihbarlar
doğrudan Cumhuriyet Başsavcılıklarına yapılır. İhbar üzerine derhal bir ihbar
tutanağı düzenlenir ve bir örneği muhbire verilir. Acele ve gecikmesinde
sakınca umulan hallerde tutanak düzenlenmesi sonraya bırakılabilir. Muhbirlerin
kimlikleri, rızaları olmadıkça açıklanmaz. İhbar asılsız çıktığında aleyhine
takibat yapılanın istemi üzerine muhbirin kimliği açıklanır.


(Ek fıkra:
12/12/2003-5020/13 md.) Yukarıdaki fıkraya göre yapılan ihbar veya takipsizlik kararı ve
iddianame Cumhuriyet başsavcılığınca, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarına
bildirilir. (Değişik cümle: 1/7/2022-7417/40 md.) İlgili kamu kurum veya
kuruluşları tarafından yazılı başvuruda bulunulması halinde bu kurum veya
kuruluşlar, başvuru tarihinde müdahil sıfatını kazanır.[4]


Bu
suçlardan dolayı müfettiş ve muhakkikler de soruşturma neticesinde delil veya
emare elde ettikleri takdirde, işi yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına
ihbar ve evrakı tevdi ederler. Cumhuriyet Başsavcılığı müfettiş ve muhakkikler
tarafından kendisine tevdiine lüzum görülmediği halde dahi evrakın taalluk
ettiği iş hakkında soruşturma yapmak üzere gerekçe göstererek evrakı ait olduğu
merciden isteyebilir.


17
nci maddede yazılı suçlardan dolayı delil veya emare elde eden müfettiş ve
muhakkikler durumu yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar ve evrakı
tevdi etmedikleri takdirde bunlar hakkında da yapılacak takibattan dolayı
Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat Hükümleri uygulanmaz.


İhbar
konusu müsnet suç hakkında dava açılıncaya kadar bilgi vermek ve yayın yapmak
yasaktır.


 


Soruşturma usulü


Madde
19 – Cumhuriyet Savcısı 17 nci maddede yazılı suçların
işlendiğini öğrendiğinde sanıklar hakkında doğrudan doğruya ve bizzat
soruşturmaya başlamakla beraber durumu atamaya yetkili amirine veya 8 inci maddede
sayılan mercilere bildirir.


Cumhuriyet
Savcısı soruşturmaya başladığında ihbarı doğrulayan emareler bulduğu takdirde
sanıktan, haksız edinilen malın kaçırıldığı yolunda delil ve emare elde
edildiği takdirde sanığın ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları ile
gelini ve damadından mal bildiriminde bulunmalarını ister. Bu istemin sanığa ve
diğer ilgililere ulaştığı tarihten itibaren yedi gün içinde Cumhuriyet
Savcısına mal bildiriminin verilmesi zorunludur. Soruşturmanın müfettiş veya muhakkik
tarafından yapılması halinde müfettiş veya muhakkik de sanıktan ve yukarıda
sayılan ilgililerden mal bildirimi isteminde bulunurlar. Bu istemin sanık ve
ilgililere ulaştığı tarihten itibaren yedi gün içinde müfettiş veya muhakkike
mal bildiriminin verilmesi keza zorunludur.


Cumhuriyet
Savcısı, kamu davası açılmadan önce haksız edinildiği yolunda delil veya emare
elde edilen para veya mal ile ilgili tedbirin alınmasını görevli mahkemeden
veya para veya malın bulunduğu yer hukuk mahkemesinden isteyebilir.


 


Bilgi verme zorunluluğu


Madde
20 – (Değişik: 12/12/2003-5020/14 md.)


 Özel kanunlarında aksine bir hüküm bulunsa bile ilgili
gerçek veya tüzel kişiler veya kamu kurum ve kuruluşları; bu Kanuna göre takip,
soruşturma ve kovuşturmaya yetkili kişi ve bu Kanundaki diğer mercilerce
istenen bilgileri gecikmeksizin makul sürede eksiksiz vermek zorundadır. Aksine
davranan kişiler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Bu
ceza, para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilemez ve ertelenemez.[5]


 


Asker kişilerin soruşturması


Madde
21 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK/700/114 md.)


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Yönetmelik


Madde
22 – Mal bildiriminin şekli, düzenleniş biçimi, sayısı,
neleri kapsayacağı ve merciine nasıl ulaştırılacağı hususları ile Kanunun
uygulanması bakımından gerekli görülecek diğer konular, Cumhurbaşkanı
tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir ve bu yönetmelik Resmi
Gazete'de yayımlanır.[6]


 


Kaldırılan hükümler


Madde
23 – 9 Ağustos 1983 tarih ve 2871 sayılı Kamu Görevlileri
ile ilgili Mal Bildirimi Kanunu ile bu Kanunun yürürlükten kaldırdığı Kanunlar
ve 15.5.1930 tarih ve 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri
Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay
içinde 2 nci maddede sayılanlar mal bildiriminde bulunurlar.


Mal
bildiriminde bulunmayan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında üçüncü
bölümdeki ceza hükümleri uygulanır.


 


Geçici
Madde 2 – Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılanlardan 22 nci
maddeye müsteniden çıkartılacak yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar 9
Ağustos 1983 tarih ve 2871 sayılı Kanuna göre hazırlanan beyannamenin
alınmasına devam olunur.


 


Geçici
Madde 3 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bu Kanunla
kapsama yeni alınan suçlardan dolayı, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu
Muvakkat Hükümlerine göre,kesinleşmiş lüzumu muhakeme veya meni muhakeme
kararları hariç, yapılan tahkikat evrakı derhal ilgili Cumhuriyet
Başsavcılıklarına gereği için tevdi olunur.


 


Yürürlük


Madde
24 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
25 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3628
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHLERİNİ
GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa
Mahkemesi Kararının Numarası



3628
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






KHK-557



2, 8



27/6/1995






5020



17, 18,
20



12/12/2003






5176



9



25/5/2004






KHK/700



2,6,8,21,22



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7417



18, 20



5/7/2022









 


 


 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 114 üncü
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “ve dışardan
atanan Bakanlar Kurulu üyeleri,” ibaresi “ile Cumhurbaşkanı yardımcıları ve
bakanlar” şeklinde ve (d) bendinde yer alan “özel kanunların verdiği yetkiye
dayanılarak” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle” şeklinde
değiştirilmiştir.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 114 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu üyeliğine” ibaresi
“Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 114 üncü
maddesiyle, bu bentte yer alan “ve Bakanlar Kurulu” ibaresi madde metninden
çıkarılmış ve aynı bende “Başkanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için Cumhurbaşkanlığı,” ibaresi
eklenmiştir.







[4] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 40 ıncı
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “Maliye Bakanlığı Baş Hukuk
Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü ile varsa diğer” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.







[5] 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 41 inci
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “, Maliye Bakanlığı Baş
Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü veya temsilcisi” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.







[6] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 114 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Kanunun yayımını izleyen altı ay içinde
Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.