2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun

MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE
MUHTARLIKLARI VE


İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ HAKKINDA
KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 2972


Kabul
Tarihi                           : 18/1/1984


Yayımladığı
Resmî Gazete     : Tarih  : 18/1/1984        Sayı  : 18285


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 23             Sayfa  :
4


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç ve kapsam:


Madde
1 – Bu
Kanun mahalli idareler organlarının seçimlerine ilişkin esas ve usulleri
düzenler. Bu amaçla:


a)
İl genel meclisi üyelerinin,


b)
Belediye başkanı ve belediye meclisi üyelerinin,


c)
Köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyelerinin,


Seçim
sistemi, usul, dönem ve zamanlarına ait esaslarla seçim çevrelerine, aday
olabilme ve seçilme ilkelerine ait hükümleri kapsar.


 


Seçim sistemi ve usulü:


Madde
2 – Mahalli
idareler seçimleri serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve
döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.


İl
genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda
birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise
çoğunluk sistemi uygulanır.


 


Seçim çevresi:


Madde
3 – İl
genel meclisi üyeleri seçimi için her ilçe bir seçim çevresidir.


Belediye
başkanı ve belediye meclis üyeleri seçimi için, her belde bir seçim çevresidir.


 


Büyük şehirlerdeki seçim çevresi:


Madde
4 – (Değişik: 12/11/2012-6360/29 md.)


Büyükşehir belediye başkanının seçiminde seçim çevresi,
büyükşehir belediye sınırlarından oluşur.


 


Seçilecek
üye sayısı:


Madde
5 – Her
seçim çevresinde, seçilecek üye sayısı aşağıdaki usule göre hesaplanır.


a)
İl genel meclisi üyelikleri için, son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:


Nüfusu
25 000'e kadar olan ilçelerde 2


Nüfusu
25 001'den 50 000'e kadar olan ilçelerde 3


Nüfusu
50 001'den 75 000'e kadar olan ilçelerde 4


Nüfusu
75 001'den 100 000'e kadar olan ilçelerde 5


Asıl
üyelik ve aynı miktarda yedek üyelik hesaplanır.


Nüfusu
100 000'den yukarı olan ilçelerde fazla her 100 000 nüfus için bir asıl, bir
yedek üye ilave olunur. Nüfusun 100 000'e bölünmesi hesabında artık sayı 50
000'den az olursa hesaba katılmaz, 50 000 (dahil)'den fazla olursa artık sayıya
da bir asıl, bir yedek üyelik hesap edilir.


b)
Belediye meclisi üyelikleri için son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:


Nüfusu
10 000'e kadar olan beldelerde 9


Nüfusu
10 001'den 20 000'e kadar olan beldelerde 11


Nüfusu
20 001'den 50 000'e kadar olan beldelerde 15


Nüfusu
50 001'den 100 000'e kadar olan beldelerde 25


Nüfusu
100 001'den 250 000'e kadar olan beldelerde 31


Nüfusu 250 001'den 500 000'e kadar
olan beldelerde 37


Nüfusu
500 001'den 1 000 000'a kadar olan beldelerde 45


Nüfusu
1 000 000'dan fazla olan beldelerde 55


Asıl
ve aynı sayıda yedek üyelik hesaplanır.


 


Büyük şehir belediye meclisine
katılacak üye sayısı:


Madde
6 – a)
Büyük şehir belediye meclisleri belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim
çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için
beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder.


Bu
hesaplamada artık sayılar nazara alınmaz.


b)
Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.


 


Tespit ve ilan:


Madde
7 – Her
seçim çevresi için seçilecek asıl ve yedek üye sayısı o seçim çevresinin bağlı
olduğu il seçim kurulu tarafından tespit olunarak ilgili ilçe seçim kurullarına
bildirilir. İlçe seçim kurulları durumu alışılmış usullerle ilan eder.


 


Seçim dönemi-seçim başlangıç tarihi
ve seçim günü:


Madde
8 – (Değişik birinci fıkra : 7/12/1988 - 3507/1 md.)
Mahalli İdareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci
yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir, Aynı yılın Mart ayının son
Pazar günü oy verme günüdür.


(Mülga: 13/3/2018 -
7102/24 md.)


(Ek
: 20/3/1997 - 4231/1 md.) Yeni kurulan belediyelerin ilk
belediye başkan ve belediye meclisi üyeleri seçimleri ile yeni kurulan illerde
il genel meclisi üyeleri seçimi, yukarıdaki fıkralarda belirtilen ilk genel
mahalli idareler seçimleri ile birlikte yapılır.


(Ek
: 20/3/1997 - 4231/1 md.) Mahalli idareler seçiminin savaş
hali nedeniyle bir yıla kadar ertelenmesi kanunla düzenlenir.


 


Seçilme yeterliliği:


Madde
9 – (Değişik birinci fıkra : 27/12/1993 - 3950/1 md.)


2839
sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları
taşımamak şartıyla, on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye
başkanlığına, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliğine seçilebilir.[1]


(Mülga İkinci fıkra: 27/12/1993 - 3948/1 md.)


 


İKİNCİ BÖLÜM


Seçim Öncesi İşleri


Adaylık:


Madde
10 – (Değişik : 31/3/1988 - 3420/8.md.) Anayasa ve Kanunlarda
yazılı şartlara uygun olarak, seçilme yeterliğine sahip olan her vatandaş, bir
siyasi parti listesinden veya bağımsız olarak, il genel meclisi üyeliğine,
belediye başkanlığına veya belediye meclisi üyeliğine adaylığını koyabilir.


(Değişik
: 31/3/1988 - 3420/8.md.) Mahalli İdareler seçimlerinde aday
tespiti 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 37 nci maddesindeki hükümlere
göre yapılır.


Ancak; 2820 sayılı Kanunun 37 ila 51 inci maddelerinde
adı geçen "Yüksek Seçim Kurulu" yerine "ilçe seçim
kurulları", "siyasi parti genel başkanlığı" yerine "siyasi
parti ilçe başkanlıkları", keza büyük şehir belediyelerinde de il seçim
kurulları, siyasi parti il başkanlıkları bu işlemleri yaparlar.


Ayrıca:


a)
(Değişik : 31/3/1988 - 3420/8.md.) Yapılan aday tespitinde belediye
başkanlığı için bir aday, belediye meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için
tespit edilen üye adedi kadar asıl ve yedek olarak ayrı ayrı; il genel meclisi
üyeliklerine o seçim çevresi için tespit olunan asıl ve yedek üyelikler sayısı
kadar ayrı ayrı, aday belirlenir.


İl
genel meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için tespit olunan asıl ve yedek
üyelikler sayısı kadar ayrı ayrı;


Aday
belirlenir.


b) Önseçim çevresi belediye meclisi üyeliği ve belediye
başkanlığı için belde; il genel meclisi üyeliği için ilçe; büyük şehir belediye
başkanlıkları için o şehir belediye hudutları içidir.


c)
(Mülga : 31/3/1988 - 3420/8 md; Ek : 7/8/1988 - 3469/2 md; Değişik :
7/12/1988- 3507/2 md.) Siyasi partiler, belediye meclis üye sayısı 9 ve 11
olan beldelerde bir, 15 olan beldelerde iki, 25 ve 31 olan beldelerde üç, 37
olan beldelerde dört, 45 olan beldelerde beş, 55 olan beldelerde altı adet
kontenjan adayı gösterirler. Kontenjan adayı adayların sıralamasına dahil
edilmeyerek aday listelerinde kontenjan adayı olarak ayrıca yazılır. Siyasi
partiler kontenjan adaylarını merkez yoklaması ile tespit ederler. Ancak,
merkez karar ve yönetim organları bu yetkisini il veya ilçe yönetim kurullarına
devredebilirler. Siyasi Partiler kontenjan adaylarını bu Kanunun 12 nci
maddesindeki aday listesinde yer vermek suretiyle ilçe seçim kurullarına
bildirirler. Kontenjan adayları bu Kanunun 18 inci maddesinin (f) bendinin
ikinci fıkrasındaki aday listelerinde de yedek adaylardan sonra ayrıca yazılır.


d)
(Ek : 7/8/1988 - 3469/2 md.) Önseçimle aday tespiti halinde, belediye
başkanı ile belediye meclisi üye aday adayları müşterek liste ile önseçime
katılabilirler. Bu halde, partili seçmen bu müşterek listeyi aynen veya bu
müşterek listedeki mevcut aday adaylarından istediklerini çizmek ve bunların
yerine diğer aday adaylarından isimler yazmak veya 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 46 ncı maddesinde belirtilen aday adayları listesine işaret koymak
suretiyle oyunu kullanabilir. Siyasi partiler 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 46 ncı maddesinde belirtilen aday adayları listesi ile birlikte
müşterek listeli aday adayları listelerini de ilçe seçim kurulu başkanlıklarına
verirler.


e) (Ek : 7/12/1988 - 3507/2 md.) Seçimlere
katılacak Siyasi partiler hangi seçim çevrelerinde, hangi usul ve esaslarla
aday tespiti yapacaklarını Yüksek Seçim Kuruluna bildirirler.


Bir
siyasi partinin teşkilatı bulunmaması nedeniyle önseçim yapamadığı önseçim çevresinden adaylarını ve adayların sırasını o
partinin merkez karar ve yönetim kurulu tespit eder.


Mahalli
idare seçimlerinde siyasi parti adaylarından parti genel merkez yetkili
organlarınca belirlenecek miktarda başvuru aidatı alınabilir. Bu aidatın
miktarı en yüksek Devlet memurunun brüt aylığını geçemez. Belediye başkanlığı
için bağımsız aday olanlar hakkında 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun
21 inci maddesinin 2 nci fıkrası ile 41 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır.
Seçim sonucunda belediye başkanlığına seçilen adaya aldığı oy miktarına
bakılmaksızın alınan teminat iade olunur.


 


Eksik adaylıkların tamamlanması:


Madde
11 – Herhangi bir sebeple, eksik aday göstermiş olan siyasi
partilerin ilçe başkanlıklarına, ilçe seçim kurulu tarafından bu eksiğin
tamamlanması gereği tebliğ olunur.


(Değişik : 2/3/1984 - 2986/1 md.) İlgili parti teşkilatı, bu tebliğden itibaren beş gün
içinde aday listesini tamamlayamazsa, o parti o seçim çevresinden, eksik liste
ile ilgili seçime katılır.


Siyasi
partilerin merkez karar ve yönetim kurulları, süreyi geçirmemek amacı ile eksik
listeyi tamamlama yetkisini önceden ilçe idare kurullarına verebilir.


 


Siyasi partilerin aday listelerini
vermeleri:


Madde
12 – Siyasi partilerin ilçe idare kurulları, seçime
katılacakları çevrelere ait aday listelerini ilçe seçim kurullarına, alındı
belgesi karşılığında, önseçim gününden en geç on gün sonraki gün saat 17.00'ye
kadar verirler.


İlçe
seçim kurulları geçici aday listelerini mahallinde alışılmış usullerle ilan
ederler.


Büyük
şehirler için siyasi partilerin il idare kurulları, belediye başkanı adaylarını
alındı belgesi karşılığında önseçim gününden en geç on gün sonraki gün saat
17.00'ye kadar il seçim kuruluna verirler. Bağımsız adaylar da il seçim
kuruluna başvururlar.


İl
seçim kurulları geçici adayları mahallinde alışılmış usullerle ilan ederler.





Bağımsız adayların müracaatı:


Madde 13 – İl genel meclisi üyeliği, belediye meclisi üyeliği ve
belediye başkanlığına bağımsız olarak adaylığını koymak isteyenler, seçime
katılacakları seçim çevresinin bulunduğu ilçe seçim kurulu başkanlığına, bu
Kanunun adaylık için aradığı şart ve vasıfları haiz olduklarını belirten bir
dilekçe ile başvururlar.


(Değişik
: 7/12/1988 - 3507/3 md.) Bağımsız adaylar Yüksek Seçim
Kurulunca tespit edilen ön seçim tarihine kadar adaylık için başvurabilirler.


İlçe
seçim kurulları, bağımsız adaylara ilişkin listeleri de, ait olduğu seçim
çevresinde geçici listeler halinde alışılmış usullerle ilan ederler.


(Ek : 28/12/1993 - 3959/11 md.) Bağımsız adaylık için başvuranlar, en yüksek derecedeki
Devlet memurunun brüt aylığı kadar parayı ilgili mal sandığına yatırarak
makbuzunu başvurma belgelerine eklerler.


(Ek
: 28/12/1993 - 3959/11 md.) Bu miktar hazineye irad kaydedilir.


 


Adaylara karşı itiraz:


Madde
14 – Adaylıkların geçici olarak ilanından itibaren iki gün
içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar, ilçe seçim kurulunca
en geç iki gün içinde karara bağlanır. İlgililer kararlara karşı iki gün
içinde, il seçim kuruluna itiraz edebilirler. İl seçim kurulu bu itirazları en çok
iki gün içinde kesin olarak karara bağlar.


(Değişik
: 2/3/1984 - 2986/2 md.) Siyasi partilerin aday listelerinde,
yapılan itirazlar üzerine eksiklik husule geldiği takdirde, İlçe Seçim
Kurulunun tebliğinden itibaren beş gün içinde bu eksikliklerini tamamlayamazlarsa,
o partiler o seçim çevresinde, eksik liste ile ilgili seçime katılırlar.


 


Adayların incelenmesi:


Madde
15 – İlçe seçim kurulları, kendi seçim çevrelerinin
adayları hakkında, yapacakları inceleme sonucunda bu Kanunda yazılı adaylık
şartlarında noksanlık veya aykırılık bulunduğunu görürlerse, durumu geçici ilan
tarihinden itibaren iki gün içinde ilgili adaya ve siyasi partilerin ilçe
başkanlıklarına bildirirler.


İlgili aday veya mensubu olduğu siyasi parti, bu bildirim
üzerine en geç iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz edebilir. İl seçim
kurulu bu itirazı en geç iki gün içinde kesin karara bağlar.


İtirazı
reddedilen bağımsız aday seçime katılma hakkını kaybeder. Siyasi parti adayları
hakkında 14 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.


 


Adayların ilanı:


Madde
16 – Adaylık kesinleştikten sonra, ilçe seçim kurulları,
bütün adayları oy verme gününden önceki, 20 nci gün ilan eder. Adayların
ilanından sonra, adaylıktan istifa, seçim sonuna kadar nazarı itibare alınmaz.
Ancak, bu gibiler seçilmiş bulunurlarsa, istifaları hüküm ifade eder ve
yerlerine kendilerinden sonra gelenler seçilmiş sayılırlar. Ölüm halinde de
aynı şekilde hareket edilir.





İl genel meclisi ve belediye meclisi
üyeleri ile belediye başkanlarının adaylığı:


Madde
17 – (Değişik : 28/12/1993 - 3959/12 md.)


Milletvekilleri,
belediye başkanları, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile muhtarlar
mahalli idareler seçimlerinde adaylıklarını koyabilmek veya aday
gösterilebilmek için görevlerinden istifa etmek zorunda değildirler.
Milletvekilliği, belediye başkanlığı, il genel meclisi ve belediye meclisi
üyeliği ile muhtarlık bir şahıs uhdesinde birleşemez. Bu görevlerin birisinde
bulunanlardan bir diğerine seçilenler, seçim sonuçlarının kendilerine tebliğ
edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde tercih haklarını kullanırlar. Bu süre
içinde tercih haklarını kullanmayanlar seçildikleri yeni görevi reddetmiş
sayılırlar.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Seçim Günü İşleri


Kullanılacak oy pusulasının şekli:


Madde
18 – İl genel meclisi üyeleri, belediye meclisi üyeleri,
belediye başkanlığı seçimlerinde birleşik oy pusulası kullanılır.


Birleşik
oy pusulaları aşağıdaki esaslar dahilinde hazırlanır.


a) (Değişik : 28/12/1993 - 3959/13 md.) Oy
pusulaları,298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanunun 14 üncü maddesinin (1) numaralı bendindeki esaslara uygun olarak
"Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" filigranı bulunan, özel
surette imal edilmiş kağıtlara Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim Kurulunun
izin ve denetimi ile İl Seçim Kurulları tarafından bastırılır. Birleşik oy
pusulalarındaki siyasi parti sütunları arasında yarım (0,5) cm. kadar veya iki
çizgi ile belirlenmiş bir aralık bırakılır.


b) (Değişik : 31/7/1998 - 4381/6 md.) Belediye
Başkanlığı seçiminde kullanılacak birleşik oy pusulalarının en üstünde
"Siyasi Partiler" ve bağımsız adaylar varsa "Siyasi Partiler ve
Bağımsız Adaylar" ibaresi yazılır. Bu ibarenin altına seçime katılan
siyasi partilerin temsilcileri huzurunda Yüksek Seçim Kurulu tarafından kur'a
esasına göre en başta ve ortada partinin özel işareti, özel işaretin altında
tam yazı halinde adı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra, çapı 2 cm olan
bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu çizginin altına o
partinin aday ad ve soyadları konulur.


c)
Siyasi parti sütunları arasında "EVET" mühürünün yarıçapı kadar ve
iki çizgi ile belirlenmiş bir aralık bırakılır.


d)
(Mülga : 7/8/1988 - 3469/3 md.)


e)
(Mülga : 7/8/1988 - 3469/3 md.)


f)
(Değişik : 31/7/1998 - 4381/6 md.) İl genel meclisi ve belediye meclisi
üyeleri seçimlerinde kullanılan birleşik oy pusulasına siyasi parti adaylarının
ad ve soyadları yazılmaz. Birleşik oy pusulası, isim listesi hariç, yukarıdaki
bentlerde yazılı şartlara uygun olarak hazırlanır.


h) (Değişik : 28/12/1993 - 3959/13 md.) Her
sandıkta kullanılacak birleşik oy pusulaları o sandığın seçmen sayısının % 15'i
kadar fazla adette paketler haline getirilerek Yüksek Seçim Kurulu veya oy pusulalarını bastıran seçim kurulu tarafından
numaralanıp, mühürlendikten sonra yeteri kadar zarf ve belediye meclisi üye adayları isim listesi
ile birlikte seçim çevrelerine gönderilir.


i)
Birleşik oy pusulalarının içine konulacağı zarflar 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümlerine göre hazırlanıp
dağıtılır.


 


Oyların kullanma şekli:[2]


Madde 19 – (Değişik birinci fıkra : 7/8/1988 - 3469/4
md.) Seçmen; Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim Kurulunun
izin ve denetimiyle il seçim kurulları tarafından yaptırılıp sandık kurullarına
kadar ulaştırılan ve birleşik oy pusulaları ile birlikte kendisine verilen "EVET" veya
"TERCİH" yazılı mühürü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme
yerine girer.


(Değişik
: 28/12/1993 - 3959/14 md.) Seçmen sandık kurulunca verilecek
mühürü birleşik oy pusulasında tercih ettiği partiye veya varsa bağımsız adaya
ait özel daire içine basmak suretiyle oyunu kullanır.


(Ek:13/3/2018
– 7102/22 md.) Belediye başkanlığı, belediye meclisi
üyeliği, il genel meclisi üyeliği ve muhtarlık seçimlerinde oy pusulaları aynı
zarfa konulur. Ancak 298 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca seçim
bölgelerinin birleştirilmesine karar verilmesi halinde, muhtarlık seçiminde oy
pusulası ayrı zarfa konulur ve bu zarf ayrı sandığa atılır.


(Değişik
: 28/12/1993 - 3959/14 md.) Oyunu kullanan seçmen birleşik oy pusulalarını
katlayarak
zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. Mühürü sandık kurulu başkanına geri verir ve
oyunu sandığa atar.


(Mülga:13/3/2018
– 7102/22 md.)


(Ek
: 7/12/1988 - 3507/4 md.; Mülga:13/3/2018 – 7102/22 md.)


 


Geçerli sayılmayan oylar:


Madde
20 – İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri ile
belediye başkanlığı seçimlerinde kullanılan birleşik oy pusulalarından
hangilerinin geçerli sayılamıyacağı 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu
hükümlerince belirlenir.


 


Tutanağa geçirme:


Madde
21 – İlçe seçim kurulu sandık kurullarından gelen
tutanakları belediye başkan ve meclis üyeleri seçimi için beldeler; il genel
meclisi seçimi için ilçeler; büyük şehir belediye başkanı, büyük şehir belediye
hudutları içindeki ilçeler belediye başkanı ve belediye meclisi seçimi için de
ilçeler itibariyle birleştirerek o seçim çevresindeki:


a)
Seçmen sayısını,


b)
Oyunu kullanan seçmen sayısını,


c)
İtiraz edilmiş veya ihtilaflı görülmüş olup da geçerli sayılarak hesaba katılan
oy pusulası sayısını,


d) Geçerli sayılmayan ve hesaba
katılmayan oy pusulaları sayısını,


e)
Geçerli sayılan ve hesaba katılan oy pusulaları genel toplamını,


f)
Seçime katılmış olan siyasi partilerden ve bağımsız adaylardan her birinin
aldığı geçerli oy miktarını gösteren geçerli oy pusulaları sayısını,


Tutanağa
geçirir.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Seçimlerden Sonra Yapılacak İşler


Belediye başkanlıklarına
seçilenlerin tespiti:


Madde 22 – Sandık
kurullarınca gönderilen belediye başkanı seçimlerine ilişkin tutanaklar ilçe
seçim kurulu tarafından birleştirilerek en çok oy alan aday, başkanlığa
seçilmiş olur.


Büyük
şehir belediye başkanı seçimlerine ilişkin ilçe birleştirme tutanakları
ilçelerden il seçim kuruluna gönderilir. İl seçim kurulu tarafından bu
tutanaklar birleştirilerek en çok oy alan aday, büyük şehir belediye
başkanlığına seçilmiş olur.


 


İl genel meclisi ve belediye meclisi
üyeliklerine seçilenlerin tespiti:


Madde
23 – a) Siyasi partilerin ve bağımsız adayların elde
ettikleri il genel meclisi ve belediye meclisi asıl üye sayısı aşağıdaki
şekilde hesaplanır:


Bir seçim çevresinde kullanılan geçerli oy toplamının
onda birine tekabül eden sayı, bütün partilerin ve bağımsız adayların aldıkları
oy sayısından ayrı ayrı çıkarılır. Bu çıkarmadan sonra geriye oyu kalmayan
siyasi partiler ve bağımsız adaylar üye tahsisinde hesaba katılmaz.


Yapılan
çıkarmadan sonra geriye oyu kalan siyasi partilerin ve bağımsız adayların
isimleri alt alta, kalan oyları da hizalarına yazılır. Bu sayılar önce bire,
sonra ikiye, sonra üçe ... şeklinde devam edilmek suretiyle o seçim çevresinin
çıkaracağı asıl üye sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Elde edilen paylar,
siyasi parti ayırımı yapılmaksızın, en büyükten en küçüğe doğru sıralanır
Belediye ve il genel meclisi üye tamsayısı kadar üyelikler, bu payların sahibi
olan siyasi partilere ve bağımsız adaylara, sayıların büyüklük sırasına göre
tahsis olunur.


Son
kalan asıl üyelikler için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde bunlar,
aralarında ad çekmek suretiyle, tahsis yapılır.


(Ek
: 7/12/1988 - 3507/5 md.) l0 uncu madde uyarınca kontenjan
adayı gösterilen belediye meclis üyesi seçim çevrelerinde bu maddeye göre
yapılan bölme işlemi kontenjan sayısı çıkarılmak suretiyle yapılır. Kontenjan
adayı gösterilen bu seçim çevrelerinde geçerli oyların en çoğunu almış olan
siyasi partinin kontenjan adayları belediye meclis üyeliğini kazanmış olurlar.


(Ek : 7/12/1988 - 3507/5 md.) Büyük şehirlerde, kontenjan adaylığından belediyemeclisi
üyeliğine seçilenlerden birinci sıradakiler bu Kanunun 6 ncı maddesinde
belirtilen oranla sınırlı kalmak kaydı ile Büyükşehir Belediye Meclisine
katılırlar.


b)
Siyasi parti adaylarından seçilenler aşağıdaki şekilde tespit edilir:


İlçe seçim kuruluna verilen aday listesindeki sıra, seçimlerde
siyasi partilerin kazandıkları il genel veya belediye meclisi asıl
üyeliklerinin tespitine esas olur.


Büyük
şehir belediye başkanlığını kazananlara il seçim kurulları, diğer kazananlara
ilçe seçim kurulları tarafından tutanakları verilir.


İl
seçim kurulu başkanı büyük şehir belediye başkanlığına seçileni, ilçe seçim
kurulu başkanı da belediye başkanlığı, belediye meclis üyelikleri ve il genel
meclis üyeliklerine seçilenleri gösteren tutanağın bir suretini o seçim
çevresinde derhal alışılmış usullerle ilan ettirir, bir suretini de bir hafta
süre ile seçim kurulu kapısına astırır.


c)
Yedek üyelikler için de (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanır. Siyasi
partilerin kazandıkları yedek üyeler, asıl üyeliğe seçilenlerden sonra gelen
isimden itibaren sıra ile tespit olunur.


 


Büyük şehir meclisine katılacak
üyeler:


Madde
24 – a) Bu Kanunun 6 ncı maddesinde tespit olunan büyük
şehir meclisi üyeleri, her ilçe ve ilk kademe belediyesi için seçilmiş olan
asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter sayıya kadar
inilmek suretiyle bulunur.[3]


b)
Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.


 


Seçimin veya tutanağın iptali:


Madde
25 – Seçim tutanaklarına yapılan itirazlar, oyların
dökümüne, sayımına veya bu oyların siyasi partiler ile bağımsız adaylara bölünmesine
ilişkin olduğu ve yeniden yapılan döküm, sayım ve hesap sonucunda tutanakların
iptaline karar verildiği takdirde, bu yeni işlem sonucuna göre, seçilmiş
oldukları anlaşılanların il seçim kurulu tarafından tutanakları verilir.


Bir
seçim çevresinde yapılan seçimin, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar
verildiği takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır. İl seçim kurulu,
seçimin iptaline dair kararı ilan ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o
çevrede seçimin yapılacağını da derhal ilan eder.


Bu
ilandan sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk pazar, oy verme günüdür.


Yukarıdaki
fıkralar dışında, meclis üyelerinden bir veya birkaçının tutanaklarının
iptaline karar verildiği takdirde, tutanağı iptal olunan meclis üyesi yerine,
mensup oldukları siyasi parti listesindeki sıraya göre, belli olan sırada
olanlara tutanakları verilir.


İl
seçim kurullarının kararlarına karşı 26 Nisan 1961 tarihli ve 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 130 uncu
maddesinde tespit edilmiş olan süreler içinde, Yüksek Seçim Kuruluna itiraz
edilebilir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Seçim Sonuçlarının İlanı:


Seçim sonuçlarının Yüksek Seçim
Kurulunca ilanı:


Madde
26 – Yüksek Seçim Kurulu, ilçe seçim kurulları tarafından
yollanan belgelere dayanarak, seçimin genel sonucunu ilan eder.


Seçim
sonuçlarının Devlet istatistik Enstitüsü tarafından yayımlanması:





Madde 27 – Devlet İstatistik Enstitüsü, ilçe
seçim kurulları tarafından kendilerine verilecek belgelere dayanarak seçim
çevreleri itibariyle sandık tutanaklarından mevcut bilgiyi, en geç seçimi takip
eden yıl içinde yayımlar.


 


Belediye ve il genel meclisi yedek
üyelerinin asıl üyeliğe getirilmesi:


Madde
28 – İl genel meclisi üyeliklerinde, herhangi bir sebeple
boşalma olduğu takdirde vali, belediye meclisi üyeliklerinde boşalma olduğu
takdirde ise, belediye başkanı beş gün içerisinde meclise katılacak yedek
üyelerin adını yetkili seçim kurulundan sorar ve üç gün içerisinde adı
bildirilen üyeyi davet eder. Bu suretle davet edilen üye, kalan süreyi tamamlar.


Boşalan
üyelik hangi ilçe veya siyasi partiye ait ise, davet edilecek yedek üye de,
aynı ilçe ve siyasi partiden olur.


Bir
partiden boşalan asıl üyelik için, o partiden davet edilecek yedek üye kalmamış
ise veya boşalan asıl üyelik bir bağımsıza ait ise, parti ayırımı yapılmaksızın
oy bölüşümünde sırası önde gelen yedek üye asıl üyeliğe davet edilir.


Bir
siyasi parti listesinden, meclis asıl üyeliğine seçildikten sonra, başka bir
siyasi partiye geçen veya bağımsız kalanlardan asıl üyelik açıldığı takdirde,
bu üyelerin meclis üyeliğine seçildikleri sırada mensup oldukları partinin
yedek üyesi, asıl üyeliğe çağırılır.


 


Seçimlerin yenilenmesi


Madde
29 – (İptal : Anayasa Mahkemesinin 13/6/1988 tarihli ve E. 1988/14, K. 1988/18
sayılı Kararıyla; Yeniden düzenleme : 7/12/1988 - 3507/6 md.)


Seçim
dönemi sonundan önce;


a) Bir seçim çevresinde yapılan seçimin seçim işlemleri
sebebiyle iptaline karar verilmesi,


b)
Belediye meclisi veya il genel meclisinin yetkili organlarca feshi,


c)
Belediye meclisi veya il genel meclisi üyeliklerinin herhangi bir sebeple
boşalması ve meclis üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye
tamsayısının yarısından aşağıya düşmesi,


d)
(Mülga : 20/3/1997 - 4231/2 md.; Yeniden düzenleme: 3/7/2005-5393/85 md.) Belediye
kurulması,


Hallerinde mülki amirlerin vaki
boşalmaları otuz gün içinde İlçe Seçim Kuruluna bildirmeleri üzerine, İlçe
Seçim Kurulu söz konusu organ için yeniden seçim yapılmasına karar vererek
durumu alışılmış usullerle ilan eder.


(Değişik
: 20/3/1997 - 4231/2 md.) a,b,c bentlerinde yazılı hallerde bu
ilandan sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü oy verme günüdür.
Ancak, mahalli idareler genel seçimine bir yıldan az bir süre kalmış ise
mahalli idareler ara seçimi yapılmaz.





ALTINCI BÖLÜM


Köy ve Mahalle Muhtarları, Köy İhtiyar Meclisi ve


Mahalle ihtiyar Heyeti Üyeliği Seçimleri


Seçilecek üye sayısı:


Madde
30 – a) Köy ihtiyar meclisine, son genel nüfus sayımı
sonuçlarına göre;


Nüfusu
1 000'e kadar olan köylerde 8


Nüfusu
1 001'den 2000'e kadar olan köylerde 10


Nüfusu
2 000'den fazla olan köylerde 12


Üye
seçilir. Seçilecek üye sayısı ilçe seçim kurulu başkanınca belirlenir.


Oyların
tasnifi sonucunda en çok oy alanlardan başlanarak nüfusu 1 000'e kadar olan
köylerde ilk dört üye, nüfusu 1 001 'den 2 000'e kadar olan köylerde ilk beş
üye ve nüfusu 2 000'den fazla olan köylerde ilk altı üye asıl, geri kalanlar
ise yedek üye olur.


b)
Mahalle ihtiyar heyetine sekiz üye seçilir. Oyların tasnifi sonucunda en çok oy
alan dört üye asıl, geri kalanlar ise yedek üye olur.


 


Adaylık ve seçilme yeterliliği:


Madde 31 – Köy
muhtarlığı ve köy ihtiyar meclisi üyeliği, mahalle muhtarlığı ve mahalle
ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde adaylık usulü yoktur.


(Değişik : 2/3/1984 - 2986/3 md.) En az altı aydan beri o mahalle veya köyde oturmak şartıyla
on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı, bu Kanunda ve bu Kanunun atıf
yaptığı diğer kanunlarda öngörülen hükümlerce seçilmeye mani hali olmamak
kaydıyla, muhtar, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyesi seçilebilir. Bunlar
için ilkokul mezuniyeti şartı aranmaz; okur-yazar olmak yeterlidir.[4]


442sayılı
Köy Kanununun 41 inci maddesi gereğince görevden uzaklaştırılan köy muhtarları
ile 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri
Teşkiline Dair Kanunun 18 inci maddesine göre sıfatları kaldırılan mahalle
muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri tekrar aynı görevlere seçilemezler.


 


Seçim çevresi, oy verme ve seçim sistemi:


Madde 32 – Mahalle
muhtarlığı ve ihtiyar heyeti için, mahalle; köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi
için köy; seçim çevresidir.


(Mülga: 13/3/2018 - 7102/24 md.)


(Değişik üçüncü fıkra: 12/11/2012-6360/30 md.) Muhtar ile
ihtiyar meclisi veya heyeti üyelerinin seçiminde; muhtar ile bu Kanunun 30 uncu
maddesinin (a) ve (b) bentlerinde gösterilen ihtiyar meclisi veya heyeti üye
sayısı kadar ismin birlikte yazılı olduğu oy pusulası kullanılır. (Mülga
son cümle: 13/3/2018 - 7102/24 md.)


Muhtar,
ihtiyar heyeti ve ihtiyar meclisi seçimleri ekseriyet sistemine göre yapılır.


(Ek : 2/3/1984 - 2986/4.) Bu seçimler için kullanılacak oy pusulaları, basılabilir,
teksir edilebilir ve her türlü araçla çoğaltılabilir.





Boşalan muhtarlık, ihtiyar meclisi ve heyeti üyeliği için seçim
yapılması:


Madde 33 – Köy
veya mahalle muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde ihtiyar meclisi
veya heyetinin birinci üyesi durumu, yazılı olarak ilgili seçim kuruluna ve
mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmek zorundadır.


Boşalan
muhtarlıklar için her yıl haziran ayının ilk pazar günü seçim yapılır. Seçim
yapılıncaya kadar muhtarlık görevi mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından
atanacak muhtar vekili tarafından yürütülür.


Seçim
döneminin sona ermesinden önce ihtiyar meclisi veya heyeti üye sayısının
yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının, köylerde tabii üyeler
hariç, yarısına düşmesi halinde, muhtar, durumu bir hafta içinde ilgili seçim
kurulu başkanlığına ve bilgi için de mahallin en büyük mülkiye amirine
bildirmeye mecburdur.


Bu
bildirim üzerine ilçe seçim kurulu başkanlığınca durum 48 saat içinde ilan
edilir. İlan tarihinden sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk pazar günü oy
verilir.


İhtiyar
meclisi veya heyeti seçiminin yapılması gerektiği hallerde köy veya mahalle
muhtarlığı da boşalmış ise, haziran ayı beklenmeksizin her iki seçim beraber
yapılır.


 


Diğer işlemler:


Madde 34 – Muhtar,
ihtiyar heyeti, ihtiyar meclisi seçimlerinde diğer işlemler bu Kanunda ve bu
Kanunun atıf yaptığı diğer kanunlarda yazılı usul ve esaslara göre yürütülür.


 


Ek Madde 1 – (Ek : 14/6/1989 - 3573/1 md; Değişik :
28/12/1993 - 3959/16 md.) Seçmen kütüğüne
kaydı ve sandık listesinde oy kullanma yeterliliği bulunduğu halde, mahalli
idareler genel ve ara seçimlerine meşru mazeretleri olmaksızın katılmayanlar
ilçe seçim kurulu başkanı tarafından 200 000 (ikiyüzbin) lira para cezası ile
cezalandırılır. Bu karar kesindir.


 


Ek
Madde 2 – (Ek : 28/12/1993 - 3959/17 md.)


Dağınık
mahalle ve sair yerleşim yerleri bulunan köylerde veya köylerin birbirlerine
yakın olduğu durumlarda seçim sandıklarının bir tek mahalle veya bir tek köyde
toplanması, seçim gününden en az bir hafta önce ilan edilmek koşuluyla İlçe
Seçim Kurulunca kararlaştırılabilir.


 


Ek
Madde 3 – (Ek : 12/5/1994 - 3989/1 md.)


Subaylar, astsubaylar, hakimler ve savcılar ile yüksek
yargı organları mensupları hariç olmak üzere, kamu kurumları ile kamu kurumu
niteliğinde bir kuruluşta memur veya kadrolu işçi olarak çalışmakta iken bu
görevinden ayrılarak Belediye Başkanı seçilmiş olup da yeniden aday olamayan
veya seçilemeyenler, hizmet süreleri itibariyle veya yaş haddi nedeniyle
emekliliğe hak kazanamamış olmaları kaydıyla, seçimlerin kesin sonuçlarının
Yüksek Seçim Kurulunca ilanını takip eden iki ay içinde daha önceki
kurumlarının bağlı bulunduğu bakanlığa başvurmaları halinde eski görevlerine
veya istifa ettikleri tarihteki kurumun özelliği ve niteliğine uygun eşdeğer
bir göreve atanabilirler. Ancak yargı kararı ile belediye başkanlığı görevi
sona erenler ve istifa edenler hakkında bu hüküm uygulanmaz.





YEDİNCİ BÖLÜM


Geçici Hükümler


Geçici Madde 1 – Bu
Kanun uyarınca yeni il genel meclisi seçimleri yapılarak il genel meclisleri
ilk toplantılarını yapıncaya kadar 25/9/1980 gün ve 2304 sayılı 13/3/1329
tarihli İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatına Ek Kanun hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.


 


Geçici
Madde 2 – Bu Kanun uyarınca yeni belediye başkan ve belediye
meclisi üyeleri seçilinceye kadar, 25/9/1980 gün ve 2303 sayılı 3/4/1930 tarih
ve 1580 sayılı Belediye Kanununa Ek Kanun ile 18/8/1981 gün ve 2508 sayılı 1580
sayılı Belediye Kanununa 2303 sayılı Kanunla Eklenen Geçici 3 üncü Maddenin Değiştirilmesine
ve Bu Kanuna Üç Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun hükümlerinin uygulanmasına
devam olunur.


 


Geçici
Madde 3 – Bu Kanun yürürlüğe girdikten sonra, yapılacak ilk
mahalli idareler seçimlerinde, siyasi partilerin aday tespiti için ön seçim
yapılmaz. Bu seçime mahsus olmak üzere siyasi partiler, adaylarını aşağıdaki
usullere göre tespit ederler:


Büyük
şehir belediye başkanı adayları siyasi partilerin genel merkez karar ve yönetim
kurullarınca tespit edilir.


İllerde
:


İl
merkezi belediye başkanı ile belediye meclisi üyeleri, merkez ilçe beldelerinin
belediye başkanları ile belediye meclisi üyeleri, merkez ilçeye isabet eden, il
genel meclisi üyeleri adaylarını, siyasi partilerin il ve merkez ilçe idare
kurulları birlikte toplanarak;


İlçelerde
:


İlçe
belediye başkanı ile belediye meclisi üyeleri; ilçe beldelerinin belediye
başkanları ile belediye meclis üyeleri; ilçe seçim çevresine isabet eden il
genel meclisi üyeleri adaylarını, siyasi partilerin ilçe idare kurulları
toplanarak;


Belirleyip, genel merkez karar ve
yönetim kurulunun tensip ve tasdikine sunarlar.


Merkez
karar ve yönetim kurulunun, her listeyi aynen kabul veya değiştirerek tasdik
etmesi ile adaylar tespit olunur.


 


Geçici
Madde 4 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ilk
seçimde, seçmen kütüğünde ve sandık listesinde kaydı ve oy kullanma yerinde
bulunduğu halde mahalli idareler ile mahalle muhtarlıkları ve ihtiyar heyetleri
seçimlerine hukuki veya fiili mazereti olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim
kurulu başkanı tarafından 2.500 lira para cezası ile cezalandırılırlar.


Ancak
seçim gününden sonraki üç ay içinde hukuki veya fiili mazeretini bildiren ve
mazereti ilçe seçim kurulu başkanınca geçerli görülenlerden bu para tahsil
edilmez.


 


Geçici
Madde 5 – Bu Kanunda seçim usul ve esasları hükme bağlanan büyük
şehir yönetiminin hukuki statüsü, bu Kanunun yürürlüğünü takip eden ilk seçimin
oy verme gününden önce, 17/6/1982 gün ve 2680 sayılı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Kuruluş, Görev ve Yetkilerinin Düzenlenmesi ile ilgili Yetki
Kanununda belirtilen esas ve usullere uygun olarak çıkarılacak kanun hükmünde
kararnamelerle düzenlenir.


 


Geçici
Madde 6 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ilk
mahalli idareler seçimlerinde 6 Kasım 1983 tarihinde yapılan milletvekili
seçiminde kullanılan sandık seçmen listeleri güncelleştirilerek kullanılır.


Güncelleştirme; sandık seçmen listelerinin askıya
çıkarılması, listede ismi bulunmayanlar ile seçim gününe kadar 21 yaşını
dolduracak olanların listeye yazılması suretiyle yapılır ve bu suretle oluşan
listeler başka bir ilan vesair işleme tabi tutulmadan çoğaltılarak sandık
seçmen listesi olarak kullanılır.


Askı
ve itiraz süreleri Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.


 


Geçici
Madde 7 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden ilk mahalli
idareler seçiminde oy verme günü 25 Mart 1984 tarihidir.


Seçim
döneminin başlangıç tarihi Yüksek Seçim Kurulunca, yukarıdaki fıkrada
belirtilen oy verme günü esas alınarak tespit ve ilan edilir.


Yüksek
Seçim Kurulu, bu seçimlere mahsus olmak üzere, bu Kanun ile 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ve 2820 sayılı
Siyasi Partiler Kanununun seçimlere ilişkin olarak tespit ettiği süreleri
kısaltarak uygular.


 


Geçici
Madde 8 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ilk
mahalli idareler seçimlerinde, seçime katılma hakkı kazanacak partilerde 2839
sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 45 inci maddesi ile değişen 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14 üncü
maddesinin 4 ve 11 numaralı bentlerinde sözü edilen büyük kongresini yapmış
olmaları şartı aranmaz.


 


Geçici Madde 9 – Geçici
7 nci maddeye göre yapılacak seçimlerde tayin yolu ile belediye başkanlığı
görevini yürütenler aday oldukları takdirde kanuni süreleri içinde
görevlerinden ayrılırlar.


 


Geçici
Madde 10 – Subaylar, astsubaylar, hakimler ve
savcılar ile yüksek yargı organları mensupları hariç olmak üzere; mahalli
idareler seçimlerinde aday olan memurlar seçimi kaybetmeleri halinde, Yüksek
Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat
etmeleri kaydıyla ve bu seçime mahsus olarak müktesep hakları ile eski veya
eşdeğer bir göreve dönebilirler.


 


Geçici
Madde 11 – 2963 sayılı Kanunla kurulan ve halen adli
ve mülki teşkilatı kurulmamış bulunan ilçelerde mahalli idareler seçimlerini
yürütecek ilçe seçim kurulunu belirlemeye veya yeni ilçe seçim kurulları
oluşturmaya Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.


 


Geçici Madde 12 – (Ek : 24/2/1993 - 3866/4 md.) 1993 yılında kurulacak belediyelerin organ seçimleri
1994 yılı Mart ayında yapılacak Mahalli İdareler Genel Seçimleri ile birlikte
yapılır.


 


Geçici
Madde 13 – (Ek : 28/12/1993 - 3959/18 md.)


27
Mart 1994 tarihinde yapılacak mahalli idareler seçimlerinde, Hakimler ve
Savcılar, Yüksek Yargı Organları mensupları, Yüksek Öğretim kurumlarındaki
öğretim elemanları, Yüksek Öğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının
memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği
taşımayan diğer kamu görevlileri ile subaylar ve astsubaylar 30.1.1994 tarihine
kadar görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça adaylıklarını koyamazlar ve
aday gösterilemezler.


 Subay
ve astsubaylar hariç olmak üzere; birinci fıkrada sayılanların aday adaylığını
veya adaylığı kaybetmeleri ve bir ay içinde müracaatları halinde hemen; seçimi
kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip
eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış
hak veya aylık derecelerindeki başka bir göreve atanırlar.


 


Ek
Geçici Madde 1 – (Ek : 7/7/1993 - 3912/1 md.)


18.1.1984
tarih ve 2972 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca 27 Mart 1994 tarihinde
yapılacak Mahalli İdareler Seçimlerinde oy vereceklerin kütüklere yazılması ve
sandık listelerinin düzenlenmesi amacıyla bütün Türkiye'de aynı zamanda 1993 yılının
Kasım ayının ilk Pazar günü, Yüksek Seçim Kurulu'nun gözetim ve denetiminde
yazım yaptırılır.


298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun uyarınca,
bilgisayar ortamında merkezi Seçmen Kütüğü oluşturulan yerlerde yazım işlemleri
diğer illerden farklı olarak, yazım memurlarınca aynı gün konutlar dolaşılmak
suretiyle bilgisayar ortamındaki mevcut merkezi seçmen kütüğünün
güncelleştirilmesi biçiminde yapılır. Bununla ilgili esaslar Yüksek Seçim
Kurulunca belirlenir.


Seçimde
kullanılacak seçmen kütüklerinin yazımında 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile ilgili diğer Kanunların bu
Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.


 


Ek
Geçici Madde 2 – (Ek : 7/7/1993 - 3912/1 md.)


Mahalli
İdareler Seçimlerinde kullanılacak seçmen kütüklerinin yazımı ve seçimin
yapılması için Adalet Bakanlığı bütçesinin ilgili bölümüne yeterli miktar
ödenek, Maliye ve Gümrük Bakanlığının yedek ödenek tertibinden aktarılır.


Yüksek
Seçim Kurulu, seçmen kütüklerinin süratle yazımının, daktilo edilmesinin ve
kartlarının dağıtımının sağlanması için geçici ve yevmiyeli personel istihdam
edebilir. Bu personele Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca 300 000 ila 500 000
lira arasında takdir edilecek gündelik ödenir.


 


SEKİZİNCİBÖLÜM


Son Hükümler


Propaganda serbestliği:


Madde
35 – Mahalle idareler seçimlerinde propaganda 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun dairesinde
serbesttir. Ancak 298 sayılı Kanunun 52-55 inci maddeleri ile düzenlenen radyo
ve televizyonda propagandaya ilişkin hükümleri, 52 inci maddenin son bendi
hariç, bu seçimlerde uygulanmaz.


(Ek
: 28/12/1993 - 3959/15 md.) Ancak, 298 Sayılı Kanunun 52 ila 55
inci maddeleri ile düzenlenen radyo ve televizyonda propagandaya ilişkin
hükümleri mahalli idareler ara seçimlerinde resmi ve özel radyo ve televizyon
kuruluşları bakımından uygulanmaz.[5]


 


Özel hüküm bulunmayan hallerde
uygulama:


Madde 36 – Bu
Kanunda özel hüküm bulunmayan hallerde 26/4/1961 gün ve 298 sayılı Seçimlerin
Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarih 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu, 10/6/1983 gün ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi
Kanununun ve bunların ek ve değişikliklerinin bu Kanuna aykırı olmayan
hükümleri uygulanır.


 


Yürürlükten kaldırılan hükümler


Madde 37 – 18/7/1963
gün ve 286 sayılı Köy Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun,


18/7/1963 gün ve 287 sayılı Şehir ve Kasabalarda, Mahalle
Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair 4541 sayılı Kanunda değişiklik
yapılmasını ve Bazı Kanunların Kaldırılması Hakkında Kanunun,


19/7/1963 günlü ve 306
sayılı İdarei Umumiyei Vilayat Kanununda Değişiklikler Yapılmasına ve İlgili
Bazı Kanunların Kaldırılmasına Dair Kanun.


19/7/1963 gün ve 307 sayılı Belediye Kanununda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun,


Seçimlerle
ilgili ve bu Kanuna aykırı olan hükümleri ile diğer kanunların bu Kanuna aykırı
olan seçimlerle ilgili hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Yürürlük:


Madde
38 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme:


Madde
39 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





18/1/1972 TARİH VE 2972 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN
HÜKÜMLER


1)
20/6/1987 Tarih ve 3394 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi


Geçici
Madde 1 – Bu Kanunun yayımlandığı tarihte boş bulunan belediye
meclisi ve il genel meclisi üyelikleri ile belediye başkanlıkları seçimleri,
ilan edilmiş olsa bile, bu Kanun hükümlerine göre yapılır.


 


2)
7/8/1988 Tarih ve 3469 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri


Geçici
Madde 1. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimlerinde, kanunlardaki bütün
süreleri, oy verme gününü esas alarak icabında kısaltmak suretiyle tespit ve
ilana Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.


 


Geçici
Madde 2. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimleri sebebiyle kanunların
gerekli kıldığı giderleri karşılamak üzere yeterli ödenek, ilgili kuruluş
bütçelerine Maliye ve Gümrük Bakanlığınca aktarılır.


 


Geçici
Madde 3. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimlerinde; siyasi partilerin
seçime katılabilmeleri için, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20 nci
maddesinde öngördüğü, beldelerde teşkilatlanma ile ilgili hüküm uygulanmaz.


 


Geçici
Madde 4. – (Mülga : 7/12/1988 - 3507/7 md.)


 


Geçici
Madde 5. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra yapılacak ilk il genel meclisi üyeleri, belediye meclisi üyeleri ve
belediye başkanlığı genel seçimlerinde:


a)
Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal edilmiş kağıtlara basılı
birleşik oy pusulalarında; sadece seçime katılan siyasi partilerin özel
işaretleri, kısaltılmış isimleri ve tam yazı halinde adları ile her siyasi
parti için ayrılan bölümün altında çapı 2 cm. olan boş bir daire bulunur.


b)
Seçime katılan siyasi parti adayları ile bağımsız adayları gösteren bir liste
her sandık mahallinde seçmenlerin görebileceği bir yere asılır.


(c,
d, e, - Mülga : 7/12/1988 - 3507/7 md.)


 


Geçici
Madde 6 – 7 – (Mülga : 7/12/1988 - 3507/7 md.)


 


Geçici
Madde 8 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak
ilk Mahalli İdareler Genel Seçiminde, belediye başkanlığı adaylığı için; 2972
sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki, en az altı ay süreyle o
seçim çevresinde oturmuş olmak şartı aranmaz.


 


Geçici
Madde 9 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak
ilk mahalli idareler genel seçimlerinde, siyasi partilerin mahalli
teşkilatlarının yönetim kurulu başkan ve üyelerinin belediye başkanlığı
adaylığı dışındaki mahalli idareler seçimi adaylıklarında, 2820 sayılı Siyasi
Partiler Kanununun 40 ıncı maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uygulanmaz.


 


3)
7/12/1988 Tarih ve 3507 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri


Geçici
Madde 1. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içinde, siyasi partilerin yetkili merkez karar ve yönetim
organları gerekli görülen tüzük değişikliğini yapmaya yetkilidir.


 


Geçici Madde 2. – Bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ilk mahalli idareler genel
seçimlerinde 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Kanununun 35 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz.
Ancak, seçime katılıp da son milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli
oyların % 7'sinden fazlasını alan siyasi partilere, bu seçimlere mahsus olmak
üzere, oy verme gününden önceki 7 nci günden itibaren oy verme gününden önceki
gün saat 18.00'e kadar radyodan ve Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun
tespit edeceği yere asılacak olan ve bu Kurulun belirlediği büyüklükteki parti
bayrağı ve konuşmayı yapan kişi dışında görüntüsüz olarak televizyondan;


a)
Yukarıda belirtilen siyasi partilere, ilk gün 10'ar dakikalık birer konuşma,


b)
Mecliste grubu bulunan siyasi partilere, ilaveten 10 dakikalık birer konuşma,


c)
Ana muhalefet partisine, ilaveten 10 dakikalık bir konuşma,


d)
İktidar partisine, ilaveten 10'ar dakikalık iki konuşma,


Hakkı
verilir. Son konuşmayı iktidar partisi yapar.


 


Geçici
Madde 3 – (Ek : 13/4/1989 - 3531/1 md.)


Subaylar
ve astsubaylar, hakimler ve savcılar ile yüksek yargı organları mensupları
hariç olmak üzere, 26 Mart 1989 tarihindeki mahalli idareler seçimi için aday
adayı olup aday olamayanlar veya aday olup seçimi kaybedenlerden, daha önce
kamu kurumları ile kamu kurumu niteliğindeki bir kuruluşta görev yapmış
olanlar, bu Kanunun yayımını takip eden 2 ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla,
bu seçime mahsus olarak, anılan kurumların münasip göreceği ve mükteseplerine
uygun görevlere atanabilirler.


 


4)
26/12/1991 Tarih ve 3766 sayılı Kanunun Geçici Maddesi


Geçici
Madde – (...)[6]
30 Mart 1992 tarihine kadar herhangi bir nedenle boşalacak olan belediye
başkanlıkları için oy verme günü 1992 Haziran ayının ilk Pazar günüdür.


2972
sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi
Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre yeniden seçim yapılmasına karar
verilerek ilanları yapılan belediye başkanlıkları için; bu Kanunun yayımı
tarihine kadar yapılmış bulunan bütün seçim işlemleri ve bu işlemlerle
kazanılmış haklar saklıdır.


Yeni
Başkanın görevine başlamasına kadar geçecek süre içinde başkanlık görevini
yürütmek üzere belediye meclisi, üyeleri arasından birisini başkanvekili olarak
seçer.


Belediye
meclisi; bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en çok 10 gün içinde
başkanvekilini seçmek için vali tarafından toplantıya çağırılır.


Subay
ve astsubaylar hariç olmak üzere, birinci fıkrada gösterilen belediye
başkanlığı ara seçimlerinde aday veya aday adayı olan Devlet Memurları ile
diğer kamu görevlileri, aday veya aday adaylığından istifa etmeleri kaydıyla bu
Kanunun yayımından itibaren bir ay içinde müracaat etmeleri halinde, kazanılmış
hakları ile eski veya eşdeğer bir göreve dönebilirler. Adayları kesinleşmiş
yerlerde adaylığı kazanamamış olanlar hakkında da aynı hükümler uygulanır.


 


5)
12/5/1994 Tarih ve 3989 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi


Geçici
Madde – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen iki ay
içerisinde başvurmaları halinde 27 Mart 1994 tarihinde yapılan mahalli idareler
seçimlerinde aday olamayan veya seçilemeyen belediye başkanları da bu Kanun
hükümlerinden yararlanırlar.


 


6)
20/3/1997 tarih ve 4231 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi:


Subay
ve astsubaylar hariç olmak üzere, 1 inci maddenin ikinci fıkrasında ve 2 nci
maddeyle ilga edilen 2972 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin "d"
bendinde öngörülen seçimler için aday veya aday adayı olan devlet memurları ile
diğer kamu görevlileri, aday veya aday adaylığından istifa etmeleri veya bu
sıfatların herhangi bir nedenle düşmesi hallerinde, bu Kanunun yayımından
itibaren bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla, eski görevlerine veya
kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve dönebilirler.





2972
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Kanun
No.



Farklı
Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






2986



11,
14,31, 32



18/1/1984
tarihinden geçerli olarak 2/3/1984






3394



İşlenemeyen
hüküm



30/6/1987






3420



10



13/4/1988






3469



10,
18, 19



13/8/1988






3507



İşlenemeyen
hüküm



14/12/1988






3531



Geçici Madde 3



20/4/1989






3573



Ek
Madde 1



17/6/1989






3766



İşlenemeyen
hüküm



2/1/1992






3866



Geçici
Madde 12



12/3/1993






3912



Ek
Geçici Madde 1, Ek Geçici Madde 2



10/7/1993






3948



9



30/12/1993






3950



9



30/12/1993






3959



13,
17, 18, 19, Ek Madde 1, Ek Madde 2, Geçici Madde 13, 35



30/12/1993






3989



Ek
Madde 3



18/5/1994






4231



8,
29



1/4/1997






4381



18



2/8/1998






4778



8



11/1/2003






5216



4,
24



23/7/2004






5393



29



13/7/2005









 


 







Değiştiren
Kanun No.



2972
Sayılı Kanunun Değişen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






5747



4



22/3/2008






6360



4,
32



6/12/2012






7102



8,9,19,31,32



16/3/2018









 











[1] 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “yirmibeş” ibaresi “on sekiz” şeklinde
değiştirilmiştir.







[2] 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 22 nci
maddesiyle; bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “pusulası” ibaresi
“pusulaları” şeklinde, mevcut üçüncü fıkrasında yer alan “pusulasını” ibaresi
“pusulalarını” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] Bu bentte yer alan “ve ilk kademe belediyesi”
ibaresi, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenmiştir.








[4] 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesiyle; bu fıkrada yer alan “25” ibaresi “on sekiz” şeklinde
değiştirilmiştir.







[5] 28/12/1993 tarih ve 3959 Sayılı Kanunun Geçici 1 inci
maddesi, bu fıkranın sadece ilk genel yerel seçimlerde uygulanacağını hüküm
altına almıştır.







[6] Bu fıkranın "Bu Kanunun yayımı tarihine kadar
2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre yeniden seçim yapılmasına karar
verilerek ilanları yapılan belediye başkanlıkları ile ..." içerikli
bölümü, Anayasa Mahkemesinin 21/4/1992 tarih ve E.1992/17,K.1992/30 Sayılı
Kararıyla iptal edilmiş olup, metinden çıkarılmıştır. (Bkz: 2/10/1992 - 21363
R.G.)